Μονόδρομος η κατάργηση του “κρυφού χαρατσιού” στα ακίνητα

Σε συνέ­χεια της πρω­το­βου­λίας ίδρυσης παραρ­τή­μα­τος Ενωσης Ιδιο­κτη­τών Ελλάδος στη Δωδ/νησο, με στόχο την προ­στα­σία της ακί­νη­της περιου­σίας των Δωδ/νησίων, ο πρό­ε­δρος Δημ. Αϊβαλής και ο γ.γ. Σταμ. Παπα­στα­μα­τίου, απέ­στει­λαν προς τον δήμαρχο Ρόδου επι­στολή, ζητώ­ντας την κατάρ­γηση του “κρυφού χαρα­τσιού”, στα ακίνητα και ειδι­κό­τερα την απαλ­λαγή από δημο­τικά τέλη καθαριότητας-φωτισμού των μη ηλε­κτρο­δο­τού­με­νων ακι­νή­των από την ημε­ρο­μη­νία δια­κο­πής ρευ­μα­το­δό­τη­σης.

Το θέμα απα­σχό­λησε τις οικο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες του Δήμου Ρόδου και σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες υπη­ρε­σια­κοί παρά­γο­ντες αντέ­δρα­σαν σθεναρά σε σχετική εισή­γηση του αντι­δη­μάρ­χου Οικο­νο­μι­κών κ. Σάββα Δια­κο­στα­μα­τίου, για την ικα­νο­ποί­ηση του δίκαιου αιτή­μα­τος, που έκτοτε «πάγωσε».

Προχθές απε­στάλη ωστόσο στον Δήμο έγγραφο της ανε­ξάρ­τη­της αρχής του Συνη­γό­ρου του Πολίτη που υπο­γρά­φε­ται από τον κ. Ανδρέα Ποττάκη.

Το ίδιο έγγραφο απευ­θύ­νε­ται εξάλλου στο Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και στις διευ­θύν­σεις διοί­κη­σης των Απο­κε­ντρω­μέ­νων Διοι­κή­σεων.

Στο έγγραφο ανα­φέ­ρο­νται τα εξής:

Θέμα: Δημο­τικά Τέλη σε ακίνητα που δεν χρη­σι­μο­ποιού­νται και δεν ηλε­κτρο­δο­τού­νται

Αξιό­τι­μες κυρίες, αξιό­τι­μοι κύριοι,

Με το παρόν έγγραφο ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη επα­νέρ­χε­ται στο θέμα της ανα­δρο­μι­κής επι­βο­λής δημο­τι­κών τελών σε ακίνητα που δεν χρη­σι­μο­ποιού­νται και απο­δε­δειγ­μένα δεν ηλε­κτρο­δο­τού­νται. Η παρέμ­βαση αυτή κρί­νε­ται απα­ραί­τητη τόσο λόγω του ιδιαί­τερα μεγάλου αριθμού σχε­τι­κών ανα­φο­ρών που δέχεται η Αρχή, όσο και λόγω της μη ενιαίας αντι­με­τώ­πι­σης του θέματος από τους Ο.Τ.Α.

Συγκε­κρι­μένα, ο Συνή­γο­ρος γίνεται σταθερά απο­δέ­κτης ανα­φο­ρών ιδιο­κτη­τών μη ηλε­κτρο­δο­τού­με­νων ακι­νή­των, οι οποίοι λόγω έλλει­ψης ενη­μέ­ρω­σης, προ­σκό­μι­σαν στον αρμόδιο δήμο την υπεύ­θυνη δήλωση που προ­βλέ­πε­ται από το άρθρο 5 παρ. 1 του Ν. 3345/2005 (ΦΕΚ 138 Α)1 σε χρόνο πολύ μετα­γε­νέ­στερο αυτού της πραγ­μα­τι­κής δια­κο­πής ηλε­κτρο­δό­τη­σης, θεω­ρώ­ντας ότι η μη χρήση του ακι­νή­του απο­δει­κνύ­ε­ται τόσο από την ίδια τη βεβαί­ωση δια­κο­πής της Δ.Ε.Η., όσο και από τη δήλωση του ακι­νή­του τους ως κενού στη φορο­λο­γική τους δήλωση.

Στις περι­πτώ­σεις των πολιτών που προ­σφεύ­γουν στο Συνή­γορο, οι δήμοι δεν απο­δέ­χο­νται την ανα­δρο­μική ισχύ των δηλώ­σεων αυτών και επι­βάλ­λουν ανα­δρο­μικά δημο­τικά τέλη, προ­βάλ­λο­ντας το επι­χεί­ρημα ότι η αρμόδια υπη­ρε­σία τους δεν μπορεί να προβεί σε αυτοψία για τη δια­πί­στωση της μη χρήσης του ακι­νή­του κατά το χρονικό διά­στημα που προη­γή­θηκε της δήλωσης. Παρα­τη­ρού­νται δε ακόμη και περι­πτώ­σεις δήμων που, εκτός των δημο­τι­κών τελών επι­βάλ­λουν και πρό­στιμο βάσει του άρθρου 73 του Β.Δ. 24-9/20.10.19582.

Παράλ­ληλα, στο πλαίσιο της διε­ρεύ­νη­σης των ανωτέρω ανα­φο­ρών, ο Συνή­γο­ρος δια­πί­στωσε ότι αρκετοί δήμοι απο­δέ­χο­νται τις μετα­γε­νέ­στε­ρες της δια­κο­πής ηλε­κτρο­δό­τη­σης υπεύ­θυ­νες δηλώ­σεις και απαλ­λάσ­σουν το ακίνητο από τα δημο­τικά τέλη για την περίοδο κατά την οποία απο­δε­δειγ­μένα δεν ηλε­κτρο­δο­τείτο.

Η ανο­μοιό­μορφη αυτή αντι­με­τώ­πιση ίδιων περι­πτώ­σεων, οδηγεί σε άνιση μετα­χεί­ριση, δημιουρ­γεί σύγχυση σε ό,τι αφορά το ισχύον νομο­θε­τικό πλαίσιο και κλο­νί­ζει την εμπι­στο­σύνη των πολιτών απέ­να­ντι στη διοί­κηση.

Ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη θα ήθελε ως εκ τούτου να τοπο­θε­τη­θεί επί του θέματος και να επι­ση­μά­νει τα ακό­λουθα:

Α) Η δια­τύ­πωση της διά­τα­ξης του άρθρου 5 παρ. 1 του Ν. 3345/2005 είναι σαφής και δεν χρήζει ερμη­νείας: απαλ­λάσ­σο­νται τα μη χρη­σι­μο­ποιού­μενα/μη ηλε­κτρο­δο­τού­μενα ακίνητα από τα τέλη «για όσο χρόνο παρα­μέ­νουν κλειστά». Ο νομο­θέ­της δεν θέλησε να ορίσει χρονικό πλαίσιο άσκησης του συγκε­κρι­μέ­νου δικαιώ­μα­τος, γι’αυτό και δεν προ­βλέ­πε­ται συγκε­κρι­μένη προ­θε­σμία. Σύμφωνα συνεπώς με το γράμμα της διά­τα­ξης, η υπεύ­θυνη δήλωση μπορεί να προ­σκο­μι­στεί στο δήμο και σε χρόνο μετα­γε­νέ­στερο της δια­κο­πής ηλε­κτρο­δό­τη­σης.

Β) Η υπεύ­θυνη δήλωση μπορεί να αφορά παρελ­θό­ντα γεγο­νότα. Μάλιστα, σύμφωνα με την υπ’αρ. 781/2010 απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, η υπεύ­θυνη δήλωση μπορεί να αφορά απο­κλει­στι­κώς και μόνον γεγο­νότα παρόντα ή παρελ­θό­ντα, όχι όμως μέλ­λο­ντα. Επο­μέ­νως, οι δήμοι οφεί­λουν να λαμ­βά­νουν υπόψη το περιε­χό­μενο υπεύ­θυ­νων δηλώ­σεων που δηλώ­νουν γεγο­νότα ή στοι­χεία ανα­γό­μενα σε χρονική περίοδο προ­γε­νέ­στερη της υπο­βο­λής τους. Μάλιστα, στις υπό εξέταση περι­πτώ­σεις, τα στοι­χεία αυτά μπορούν να απο­δει­χτούν συν­δυα­στικά τόσο με τη βεβαί­ωση δια­κο­πής ηλε­κτρο­δό­τη­σης της Δ.Ε.Η, όσο και με τη δήλωση του κενού ακι­νή­του στη φορο­λο­γική δήλωση.

Γ) Σύμφωνα με πρό­σφατη δικα­στική απόφαση (υπ’αρ. Α 1963/2016 του Διοικ. Πρωτ. Πειραιά), από την ημε­ρο­μη­νία δια­κο­πής της ηλε­κτρο­δό­τη­σης ενός ακι­νή­του τεκ­μαί­ρε­ται η μη χρήση του από τον ιδιο­κτήτη του και απαλ­λάσ­σε­ται αυτός από την υπο­χρέ­ωση κατα­βο­λής δημο­τι­κών τελών καθα­ριό­τη­τας, ανε­ξάρ­τητα από το πότε θα υπο­βλη­θεί προς τον αρμόδιο δήμο το αίτημα για την απαλ­λαγή του. Πιο ανα­λυ­τικά, βάσει του σκε­πτι­κού της από­φα­σης, με τα δύο τελευ­ταία εδάφια του άρθρου 3 του ν. 25/1975, εισά­γε­ται μαχητό τεκ­μή­ριο υπέρ των ιδιο­κτη­τών κλει­στών ακι­νή­των, σύμφωνα με το οποίο από την ημε­ρο­μη­νία δια­κο­πής της ηλε­κτρο­δό­τη­σης ενός ακι­νή­του τεκ­μαί­ρε­ται και η μη χρη­σι­μο­ποί­ηση του και, επο­μέ­νως, εφόσον τα μη χρη­σι­μο­ποιού­μενα ακίνητα δεν παρά­γουν απορ­ρίμ­ματα, απαλ­λάσ­σο­νται, εκ του λόγου αυτού και για όσο χρόνο παρα­μέ­νουν κλειστά, από το, αντα­πο­δο­τι­κού χαρα­κτήρα (πρβλ. Σ.τ.Ε. 60/2010 επταμ., Σ.τ.Ε. 274/2014,343/2016), τέλος καθα­ριό­τη­τας. Ο αρμό­διος Ο.Τ.Α. χορηγεί την απαλ­λαγή από τα δημο­τικά τέλη, δικαιού­με­νος να δια­πι­στώ­σει οπο­τε­δή­ποτε την ακρί­βεια της υπο­βλη­θεί­σας υπεύ­θυ­νης δήλωσης προ­φα­νώς με τη διε­νέρ­γεια επι­τό­πιου ελέγχου. Εφόσον δε από τον έλεγχο αυτό προ­κύ­ψει ότι το ακίνητο χρη­σι­μο­ποιεί­ται, τότε το πιο πάνω τεκ­μή­ριο ανα­τρέ­πε­ται, και μάλιστα ανα­δρο­μικά, καθόσον ο ιδιο­κτή­της του ακι­νή­του κατα­λο­γί­ζε­ται με τα ανα­λο­γού­ντα στην επι­φά­νεια του ακι­νή­του του δημο­τικά τέλη καθα­ριό­τη­τας από την ημε­ρο­μη­νία χορή­γη­σης της απαλ­λα­γής, ενώ του επι­βάλ­λε­ται και πρό­στιμο για την ανα­κρί­βεια της δήλωσης του.

Δ) Ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη έχει ήδη από το 2014 επι­ση­μά­νει (με το υπ’αρ. πρωτ. 180318/5473/31.01.2014 έγγραφο του) την απουσία προ­θε­σμίας στο νόμο για την υποβολή της υπεύ­θυ­νης δήλωσης καθώς και το ότι η διακοπή ηλε­κτρο­δό­τη­σης απο­τε­λεί τεκ­μή­ριο για τη μη χρήση του ακι­νή­του. Κατά την άποψη της Αρχής, η απαί­τηση της ταυ­τό­χρο­νης με τη διακοπή ηλε­κτρο­δό­τη­σης υποβολή της υπεύ­θυ­νης δήλωσης στο Δήμο, προ­κει­μέ­νου να απαλ­λα­γεί το ακίνητο από τα δημο­τικά τέλη, δεν συνάδει με το σκοπό του νομο­θέτη, ο οποίος θέσπισε το σχετικό δικαί­ωμα υπέρ των πολιτών, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τη δύσκολη οικο­νο­μική συγκυ­ρία. Με τον τρόπο αυτό τίθεται αυθαί­ρετα μια επι­πλέον προ­ϋ­πό­θεση για την άσκηση του δικαιώ­μα­τος, χωρίς να προ­βλέ­πε­ται στο νόμο.

Παρα­κα­λούμε ως εκ τούτου για τις ενέρ­γειες σας προς την κατεύ­θυνση της ορθής εφαρ­μο­γής της σχε­τι­κής διά­τα­ξης (άρθρο 5 ν.3345/2005), σύμφωνα με το σαφές, ρητό και ανε­πι­φύ­λα­κτο γράμμα και πνεύμα της.

Εν αναμονή της αντα­πό­κρι­σης σας, σας ευχα­ρι­στούμε εκ των προ­τέ­ρων για τη συνερ­γα­σία σας και παρα­μέ­νουμε στη διάθεση σας για κάθε διευ­κρί­νιση».