Stratfor: Τι φέρνει το 2018 για Ευρώπη και Ελλάδα

Σύμφωνα με το αμε­ρι­κα­νικό think tank, αν και στην «καρδιά» της δια­μά­χης θα βρί­σκο­νται Γαλλία και Γερ­μα­νία, οι δυο χώρες θα απο­δει­χθεί πως είναι πιο πρό­θυ­μες να συνερ­γα­στούν απ’ ότι να συγκρου­στούν. Για τον λόγο αυτό, το Παρίσι θα συμ­φω­νή­σει να μετριά­σει ή και να ανα­βά­λει πολλές από τις προ­τά­σεις του για το μπλοκ.

Εν τω μεταξύ, οι εκλογές στην Ιταλία θα δημιουρ­γή­σουν αβε­βαιό­τητα για το μέλλον της ευρω­ζώ­νης. Αν και η χώρα δεν θα απο­χω­ρή­σει από τη νομι­σμα­τική ένωση το 2018, ωστόσο η επόμενη κυβέρ­νησή της θα πιέσει ώστε να πάρει έγκριση για αύξηση των δημο­σίων δαπανών της.

Από την πλευρά του, το Ηνωμένο Βασί­λειο θα περάσει το 2018 δια­πραγ­μα­τευό­μενο τους όρους μιας εμπο­ρι­κής συμ­φω­νίας με την Ευρω­παϊκή Ένωση. Αν και οι ηγέτες πιθα­νό­τατα θα κατα­λή­ξουν σε κάποιον δια­κα­νο­νι­σμό για την μετα­βα­τική περίοδο μετά το Brexit, ωστόσο η επί­τευξη εμπο­ρι­κής συμ­φω­νίας θα είναι δυσκο­λό­τερη.

Την ίδια ώρα, η Ευρώπη θα επι­χει­ρή­σει να συνάψει συμ­φω­νίες ελεύ­θε­ρου εμπο­ρίου με άλλες χώρες, μια στρα­τη­γική που θα γίνει ακρο­γω­νιαίος λίθος της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της Ευρώπης.

Συζη­τώ­ντας το μέλλον της Ευρώπης

Οι συζη­τή­σεις για την μορφή που θα πρέπει να έχουν η δομή και η δια­κυ­βέρ­νηση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης θα βρεθούν στο επί­κε­ντρο το 2018. Μεταξύ των θεμάτων της ατζέ­ντας θα είναι οι τρόποι εμβά­θυν­σης της χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής ενο­ποί­η­σης, οι μηχα­νι­σμοί για την αντι­με­τώ­πιση μελ­λο­ντι­κών κρίσεων και οι στρα­τη­γι­κές για την αύξηση της συνερ­γα­σίας στους τομείς της ασφά­λειας και της άμυνας. Όμως, το να βρεθεί δρόμος προς τα εμπρός δεν θα είναι εύκολο. Αν και τα περισ­σό­τερα μέλη της ΕΕ συμ­φω­νούν πως χρειά­ζο­νται πολι­τι­κές, θεσμι­κές και οικο­νο­μι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, ωστόσο δεν συμ­φω­νούν ως προς το πώς θα πρέπει να είναι ή πώς θα πρέπει να εφαρ­μο­στούν οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις αυτές. Με την πάροδο του χρόνου, τα θέματα αυτά θα εκθέ­σουν και πάλι τους δια­χω­ρι­σμούς Βορρά-Νότου και Ανατολής-Δύσης της Ευρώπης.

Στο επί­κε­ντρο της δια­μά­χης θα βρί­σκο­νται η Γαλλία και η Γερ­μα­νία. Αν και οι δυο υπερ­δυ­νά­μεις είναι πρό­θυ­μες να δια­τη­ρή­σουν τη συμ­μα­χία τους, ωστόσο έχουν δια­φο­ρε­τικά οράματα για την Ευρω­παϊκή Ένωση.

Η γαλλική κυβέρ­νηση, που ως προ­ε­κλο­γική της «σημαία» είχε την υπό­σχεση της μετα­μόρ­φω­σης του μπλοκ, έχει ήδη εισα­γά­γει οικο­νο­μι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις στη χώρα. Τώρα που «παίζει» με πιο ίσους όρους με το Βερο­λίνο, το ανα­θαρ­ρη­μένο Παρίσι θα στο­χεύ­σει στην προ­ώ­θηση των συμ­φε­ρό­ντων του σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Η Γαλλία ελπίζει να δημιουρ­γή­σει νέες δομές που θα δώσουν τη δυνα­τό­τητα για μεγα­λύ­τε­ρες δημό­σιες δαπάνες και δια­μοι­ρα­σμό του χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού ρίσκου εντός του μπλοκ –στόχο που μοι­ρά­ζο­νται και πολλές χώρες της Νότιας Ευρώπης, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων της Ιταλίας και της Ισπα­νίας. Αυτά τα κράτη τάσ­σο­νται επίσης υπέρ της εισα­γω­γής κοινής ασφά­λι­σης απέ­να­ντι ανεργία για τους εργα­ζό­με­νους της ΕΕ και μιας κοινής ασφά­λι­σης κατα­θέ­σεων για τις τρά­πε­ζες της ΕΕ.

Η Γερ­μα­νία δεν είναι κατ’ ανάγκη αντί­θετη στις ιδέες αυτές, όμως θέλει να είναι σίγουρη πως θα συνο­δεύ­ο­νται από μια πιο απο­τε­λε­σμα­τική επί­βλεψη των δημο­σιο­νο­μι­κών πολι­τι­κών και των χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών τομέων των κρατών-μελών. Το Βερο­λίνο πιστεύει πως οι χώρες συχνά «λυγί­ζουν» τους δημο­σιο­νο­μι­κούς κανόνες του μπλοκ και πως οι θεσμοί που είναι επι­φορ­τι­σμέ­νοι με την επιβολή κανο­νι­σμών είναι υπερ­βο­λικά πολι­τι­κο­ποι­η­μέ­νοι. Αρκετές βορειο­ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, όπως η Αυστρία και η Ολλαν­δία, συμ­με­ρί­ζο­νται την άποψη αυτή.

Εν τούτοις, Γαλλία και Γερ­μα­νία θα πρέπει να περι­μέ­νουν για να κατα­λή­ξουν σε συμ­βι­βα­σμό μέχρις ότου το Βερο­λίνο διευ­θε­τή­σει τα δικά του πιε­στικά πολι­τικά προ­βλή­ματα: τον σχη­μα­τι­σμό νέας κυβέρ­νη­σης. Η δια­δι­κα­σία της προ­σπά­θειας σχη­μα­τι­σμού κυβερ­νη­τι­κού συνα­σπι­σμού στη Γερ­μα­νία θα ανα­λώ­σει τους πρώτους μήνες του έτους. Αν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις απο­τύ­χουν, τότε θα διε­νερ­γη­θούν πρόωρες εκλογές, καθυ­στε­ρώ­ντας τις όποιες ευρω­παϊ­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

Ασχέτως του πότε θα αρχίσει το «πάρε-δώσε» Γερμανίας-Γαλλίας, το Βερο­λίνο θα προ­στα­τεύ­σει τα συμ­φέ­ρο­ντά του και το Παρίσι δεν θα πάρει ό,τι θέλει. Αντι­θέ­τως, πολλές γαλ­λι­κές προ­τά­σεις θα μετρια­στούν ή θα προ­σαρ­μο­στούν προ­κει­μέ­νου να αντα­πο­κρί­νο­νται στις γερ­μα­νι­κές απαι­τή­σεις, ενώ άλλες θα ανα­βλη­θούν. Οπωσ­δή­ποτε υπάρχει περι­θώ­ριο συνερ­γα­σίας σε ορι­σμένα ζητή­ματα, όπως η ενί­σχυση της συνερ­γα­σίας στην ασφά­λεια και την άμυνα καθώς και η εναρ­μό­νιση των φορο­λο­γι­κών συστη­μά­των των μελών της ΕΕ. Όμως, άλλα θέματα –ιδιαί­τερα αυτά που αφορούν στις δημο­σιο­νο­μι­κές μετα­φο­ρές από την Βόρεια Ευρώπη προς την Νότια Ευρώπη- θα είναι πιο αμφι­λε­γό­μενα.

Ως επί το πλεί­στον, η Γαλλία και η Γερ­μα­νία θα ενδια­φέ­ρο­νται περισ­σό­τερο για συνερ­γα­σία παρά για αντι­πα­ρά­θεση. Όμως είναι ασαφές αν η προ­θυ­μία τους να συνερ­γα­στούν θα αρκεί για να κρα­τή­σει την Ευρώπη ενωμένη.

Η μοίρα της Ευρώπης

Η Ιταλία θα είναι η βασική πηγή αβε­βαιό­τη­τας για την ευρω­ζώνη το επόμενο έτος. Η χώρα θα διε­νερ­γή­σει γενικές εκλογές μέχρι τον Μάιο και τα περισ­σό­τερα πολι­τικά κόμματά της έχουν επι­κρί­νει τους στόχους της ΕΕ για τα ελλείμ­ματα. Ορι­σμένα επι­κρί­νουν επίσης την ευρω­ζώνη. Ασχέτως του ποιος θα κερ­δί­σει στις εκλογές, η επόμενη κυβέρ­νηση της Ρώμης θα πιέσει για αύξηση των δημο­σίων δαπανών και για επα­να­σχε­δια­σμό των στόχων για τα ελλείμ­ματα του μπλοκ.

Η διαφορά μεταξύ των κομ­μά­των έχει να κάνει με τον τόνο που χρη­σι­μο­ποιούν. Ορι­σμένα, όπως το αντι­συ­στη­μικό Κίνημα των Πέντε Αστέρων και τη δεξιά Λέγκα του Βορρά, θα είναι πιο πρόθυμα από άλλα να απει­λή­σουν τις Βρυ­ξέλ­λες με μονο­μερή μέτρα αν η Ευρω­παϊκή Ένωση δεν ικα­νο­ποι­ή­σει τα αιτή­ματά τους. Οι απειλές αυτές θα μπο­ρού­σαν να περι­λαμ­βά­νουν την αγνόηση των δημο­σιο­νο­μι­κών στόχων του μπλοκ ή την απο­χώ­ρηση από την ευρω­ζώνη.

Φυσικά, η Ιταλία δεν είναι πιθανό να απο­χω­ρή­σει από τη νομι­σμα­τική ένωση το 2018, όμως η άνοδος μιας ευρω­σκε­πτι­κι­στι­κής κυβέρ­νη­σης στην τρίτη μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μία της ευρω­ζώ­νης θα μπο­ρούσε να θέσει σε κίνδυνο το νομι­σμα­τικό μπλοκ.  Η απειλή και μόνο της αγνό­η­σης των κανόνων της ευρω­ζώ­νης ή της απο­χώ­ρη­σης από αυτήν θα μπο­ρού­σαν να προ­κα­λέ­σουν ανη­συ­χίες στις χρη­μα­τα­γο­ρές, να οδη­γή­σουν σε υψη­λό­τερα κόστη δανει­σμού για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης και να εγεί­ρουν ερω­τή­ματα για τις προ­ο­πτι­κές των εύθραυ­στων τρα­πε­ζών της Ιταλίας. Επι­πλέον, μια πιο ευρω­σκε­πτι­κι­στική Ιταλία θα έρχο­νταν αντι­μέ­τωπη με την προ­ο­πτική πολι­τι­κής και θεσμι­κής απο­μό­νω­σης εντός της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Δεδο­μέ­νου του κατα­κερ­μα­τι­σμού της ιτα­λι­κής πολι­τι­κής σκηνής, οι επερ­χό­με­νες εκλογές είναι πιθανό να κατα­λή­ξουν σε μη αυτο­δύ­ναμη κυβέρ­νηση. Όμως, ακόμα και αν τα κόμματα δεν κατα­φέ­ρουν να κατα­λή­ξουν σε κάποιον κυβερ­νη­τικό συνα­σπι­σμό, θα μπο­ρού­σαν και πάλι να διο­ρί­σουν πρω­θυ­πουργό με συναί­νεση.

Οι θεσμοί της ΕΕ και οι χρη­μα­τα­γο­ρές θα υπο­δέ­χο­νταν θετικά μια τέτοια απόφαση διότι θα απέ­τρεπε προ­σω­ρινά μια οικο­νο­μική κρίση. Όμως το κόστος θα ήταν βαρύ, δημιουρ­γώ­ντας μια κυβέρ­νηση που θα ήταν μονίμως στα πρόθυρα της κατάρ­ρευ­σης, απο­δυ­να­μώ­νο­ντας την επιρροή της Ιταλίας στις διε­θνείς υπο­θέ­σεις και υπο­νο­μεύ­ο­ντας την ικα­νό­τητα της Ρώμης να εισα­γά­γει σαρω­τι­κές οικο­νο­μι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Αν, από την άλλη πλευρά, οι νομο­θέ­τες δεν κατα­φέ­ρουν να συμ­φω­νή­σουν στον διο­ρι­σμό πρω­θυ­πουρ­γού, η Ιταλία μπορεί να διε­νερ­γή­σει νέο γύρο εκλογών μέχρι το τέλος του 2018, παρα­τεί­νο­ντας την αβε­βαιό­τητα που επι­σκιά­ζει το μέλλον της χώρας.

Η Ελλάδα

Η Ιταλία, όμως, δεν θα είναι το μόνο μέλος της ευρω­ζώ­νης που θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­σει δύσκολα ερω­τή­ματα το επόμενο έτος.

Το πρό­γραμμα διά­σω­σης της Ελλάδας λήγει τον Αύγου­στο του 2018, και η Αθήνα θα προ­σπα­θή­σει τότε να μειώσει τη βαρύ­τητα που έχουν οι ξένοι δανει­στές στην δια­δι­κα­σία λήψης πολι­τι­κών απο­φά­σεων. Την ίδια ώρα, όμως, η Ελλάδα θα ζητήσει από τους δανει­στές της να μειώ­σουν το χρέος της. Οι χρη­μα­το­δό­τες της Αθήνας θα αρνη­θούν να απο­μειώ­σουν μέρος του ελλη­νι­κού χρέους, όμως μπορεί να συμ­φω­νή­σουν σε άλλα μέτρα, όπως η παρά­ταση των λήξεων των ομο­λό­γων, τα χαμη­λό­τερα επι­τό­κια και μια περί­ο­δος χάριτος για την απο­πλη­ρωμή των χρεών, ιδιαί­τερα αν η Ελλάδα συμ­φω­νή­σει να συνε­χί­σει να κάνει οικο­νο­μι­κές και θεσμι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

Η Αθήνα μπορεί πράγ­ματι να είναι πρόθυμη να ανα­λά­βει αυτή τη δέσμευση αν τα μέτρα που θα απαι­τη­θούν είναι λιγό­τερο επώδυνα από αυτά που συν­δέ­ο­νται με το πρό­γραμμα διά­σω­σης. Άρα, αν και η Ελλάδα θα παρα­μεί­νει πηγή ανη­συ­χίας για την ευρω­ζώνη το 2018, ωστόσο δεν θα κιν­δυ­νεύ­σει η συμ­με­τοχή της στη νομι­σμα­τική ένωση.

Η περί­πτωση της Ισπα­νίας

Η Ισπανία θα έχει δυο προ­βλή­ματα να αντι­με­τω­πί­σει του χρόνου. Η κυβέρ­νηση μειο­ψη­φίας της χώρας θα δυσκο­λευ­τεί να περάσει νόμους, κάτι που δείχνει πως θα προ­χω­ρή­σει σε μέτριες μόνο οικο­νο­μι­κές και θεσμι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις το 2018. Επι­πλέον, η αυτο­νο­μι­στική τάση της Κατα­λο­νίας θα παρα­μεί­νει πηγή ανη­συ­χίας για τη Μαδρίτη καθώς παρα­μέ­νουν οι εντά­σεις μεταξύ της κεντρι­κής και των περι­φε­ρεια­κών κυβερ­νή­σεων. Αν και η Κατα­λο­νία δεν θα απο­σχι­στεί από την Ισπανία του χρόνου, ωστόσο θα παρα­μεί­νουν τα ερω­τή­ματα για το μέλλον της περιο­χής.

Το Brexit

Εν τω μεταξύ, το Ηνωμένο Βασί­λειο θα περάσει το μεγα­λύ­τερο μέρος του επό­με­νου έτους προ­σπα­θώ­ντας να κατα­λά­βει πώς θα είναι η σχέση του με την Ευρω­παϊκή Ένωση μετά την απο­χώ­ρησή του από το μπλοκ. Ελπί­ζο­ντας πως θα δώσουν στις επι­χει­ρή­σεις και στα νοι­κο­κυ­ριά περισ­σό­τερο χρόνο να προ­ε­τοι­μα­στούν για το Brexit, Λονδίνο και Βρυ­ξέλ­λες θα δια­πραγ­μα­τευ­τούν έναν μετα­βα­τικό δια­κα­νο­νι­σμό καθώς θα εργά­ζο­νται για να κατα­λή­ξουν σε μια συνο­λική εμπο­ρική συμ­φω­νία.

Οι ηγέτες πιθα­νό­τατα θα βρουν ευκο­λό­τερο να εγκρί­νουν τη μετα­βα­τική συμ­φω­νία το 2018, «αγο­ρά­ζο­ντας» περισ­σό­τερο χρόνο για να δια­πραγ­μα­τευ­τούν τις δυσκο­λό­τε­ρες πτυχές της εμπο­ρι­κής συμ­φω­νίας, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της κίνησης υπη­ρε­σιών και κεφα­λαίων. Οι εμπο­ρι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα μπο­ρού­σαν να διαρ­κέ­σουν μέχρι και το 2019, όμως ακόμα και αν ολο­κλη­ρω­θούν νωρί­τερα, τα εμπλε­κό­μενα μέρη δεν μπορούν να εγκρί­νουν τη συμ­φω­νία μέχρις ότου το Ηνωμένο Βασί­λειο απο­χω­ρή­σει επι­σή­μως από την Ευρω­παϊκή Ένωση, τον Μάρτιο του 2019.

Στο Ηνωμένο Βασί­λειο, οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα εγεί­ρουν ερω­τή­ματα για την οικο­νο­μική και εδαφική ακε­ραιό­τητά του. Πολι­τικά συμ­φέ­ρο­ντα στη Βόρεια Ιρλαν­δία, στη Σκοτία και στην Ουαλία θα παρα­κο­λου­θούν στενά τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μεταξύ του Λον­δί­νου και των Βρυ­ξελ­λών, κάνο­ντας ό,τι μπορούν για να επη­ρε­ά­σουν τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και εκφρά­ζο­ντας τις προσ­δο­κίες τους στην Βρε­τα­νική κυβέρ­νηση.

Το Λονδίνο έχει τη δυνα­τό­τητα να αντι­στα­θεί σε ορι­σμέ­νες απαι­τή­σεις της Σκοτίας και της Ουαλίας, κατα­λή­γο­ντας σε συμ­βι­βα­σμούς σε άλλες απαι­τή­σεις. Όμως η κατά­σταση στη Βόρεια Ιρλαν­δία θα είναι πιο «λεπτή». Εκεί, οι εντά­σεις μεταξύ των ενω­τι­κών και των εθνι­κι­στών θα μπο­ρού­σαν να περι­πλέ­ξουν τα ήδη ακαν­θώδη ζητή­ματα που έχει προ­κα­λέ­σει το Brexit σε ό,τι αφορά τα κοινά σύνορα της περιο­χής με τη Δημο­κρα­τία της Ιρλαν­δίας. Για να απο­φύ­γει τους συνο­ρια­κούς ελέγ­χους στα σύνορα με την Ιρλαν­δία, το Ηνωμένο Βασί­λειο ίσως χρεια­στεί να αμβλύ­νει τη στάση του σε ό,τι αφορά την απο­χώ­ρηση από την ενιαία αγορά της ΕΕ, όπου υπάρχει ελεύ­θερη κίνηση αγαθών και ανθρώ­πων.

Γενικά, το 2018 θα είναι μια πολι­τικά φορ­τι­σμένη χρονιά για το Ηνωμένο Βασί­λειο, και όχι μόνο λόγω του Brexit. Η Βρε­τα­νική κυβέρ­νηση θα αντι­με­τω­πί­ζει διαρκώς πολι­τι­κές προ­κλή­σεις, τόσο από την αντι­πο­λί­τευση όσο και από το ίδιο το κυβερ­νών Συντη­ρη­τικό κόμμα, αν και η χώρα μπορεί να αντι­κα­τα­στή­σει την πρω­θυ­πουργό, το Συντη­ρη­τικό Κόμμα θα προ­σπα­θή­σει να απο­φύ­γει τις πρόωρες εκλογές στις οποίες θα μπο­ρούσε να εμφα­νί­σει ισχνές επι­δό­σεις.

Το δίλημμα για την Κεντρική και Ανα­το­λική Ευρώπη

Καθώς η Ευρω­παϊκή Ένωση «παλεύει» με τα υπαρ­ξιακά της ζητή­ματα, χώρες στην Κεντρική και Ανα­το­λική Ευρώπη θα ακο­λου­θή­σουν δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις σε ό,τι αφορά την δική τους σχέση με το μπλοκ. Η Ουγ­γα­ρία και η Πολωνία, για παρά­δειγμα, θα απο­κρού­σουν τις προ­σπά­θειες των Βρυ­ξελ­λών να παρέμ­βουν στις εσω­τε­ρι­κές τους δια­δι­κα­σίες λήψης απο­φά­σεων. Τα εθνι­κι­στικά κόμματα ανα­μέ­νε­ται να εμφα­νί­σουν καλές επι­δό­σεις στις γενικές εκλογές της Ουγ­γα­ρίας το β’ τρίμηνο του 2018, σημα­το­δο­τώ­ντας συνέ­χεια στις ευρω­σκε­πτι­κι­στι­κές εγχώ­ριες και εξω­τε­ρι­κές πολι­τι­κές της Βου­δα­πέ­στης. Η κυβέρ­νηση της Πολω­νίας, ομοίως, θα συνε­χί­σει να επι­κρί­νει την Ευρω­παϊκή Ένωση και να δια­τη­ρεί τετα­μέ­νες σχέσεις με τη Γερ­μα­νία. Την ίδια ώρα θα δια­τη­ρή­σει τη συμ­μα­χία της με τις ΗΠΑ, στην οποία στη­ρί­ζε­ται η στρα­τη­γική ασφά­λειας της Βαρ­σο­βίας.

Μέχρι στιγμής, η πορεία αυτή δείχνει να είναι δημο­φι­λής στους ψηφο­φό­ρους της Ουγ­γα­ρίας και της Πολω­νίας, είναι όμως και ριψο­κίν­δυνη. Η Βου­δα­πέ­στη και η Βαρ­σο­βία βασί­ζο­νται στην Ευρω­παϊκή Ένωση για χρήμα και προ­στα­σία. Ούτε η Ουγ­γα­ρία ούτε η Πολωνία ενδια­φέ­ρο­νται να βγουν από το μπλοκ, ωστόσο οι ενέρ­γειές τους θα μπο­ρού­σαν να οδη­γή­σουν σε περι­θω­ριο­ποί­ησή τους εντός της ΕΕ και σε υπο­βάθ­μιση της επιρ­ροής τους στις ευρω­παϊ­κές υπο­θέ­σεις.

Αντι­θέ­τως, η Αυστρία, η Σλο­βα­κία και η Τσεχία θα επι­διώ­ξουν πιο ισορ­ρο­πη­μέ­νες εξω­τε­ρι­κές πολι­τι­κές. Αν και θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν τη συνερ­γα­σία της Κεντρι­κής Ευρώπης ως τρόπο για να προ­ω­θή­σουν την ατζέντα τους και για να υπε­ρα­σπι­στούν τα συμ­φέ­ρο­ντά τους, ωστόσο θα συνε­χί­σουν να συνερ­γά­ζο­νται με τη Δυτική Ευρώπη. Το κίνητρο της στρα­τη­γι­κής τους είναι απλό: αν και οι χώρες αυτές είναι επι­φυ­λα­κτι­κές σε μια περαι­τέρω ενο­ποί­ηση με την Ευρω­παϊκή Ένωση, την ίδια ώρα είναι στενά συν­δε­δε­μέ­νες με τη γερ­μα­νική οικο­νο­μία. Επι­πλέον, η Αυστρία και η Σλο­βα­κία ανήκουν στην ευρω­ζώνη.

Μια ευρω­παϊκή εξω­τε­ρική πολι­τική βασι­σμένη στο ελεύ­θερο εμπόριο

Εν μέσω μιας ανόδου του προ­στα­τευ­τι­σμού σε όλον τον κόσμο που έχει επι­σκιά­σει το μέλλον του διε­θνούς εμπο­ρίου, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα επι­ζη­τή­σει νέες συμ­φω­νίες ελεύ­θε­ρου εμπο­ρίου. Αν και το μπλοκ υπέ­γραψε συμ­φω­νία ελεύ­θε­ρου εμπο­ρίου με την Ιαπωνία στα τέλη του 2017, τα εμπλε­κό­μενα μέρη θα πρέπει να δια­πραγ­μα­τευ­τούν ξεχω­ρι­στά το ζήτημα της προ­στα­σίας των επεν­δύ­σεων το 2018. Την ίδια ώρα, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα προ­σπα­θή­σει να προ­χω­ρή­σει στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις της με την Αυστρα­λία, τη Νέα Ζηλαν­δία, το Μεξικό, την Ινδία, την Ινδο­νη­σία και την Κοινή Αγορά του Νότου –την Mercosur.

Στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις αυτές, θέματα όπως η γεωργία, η προ­στα­σία των επεν­δύ­σεων και η ροή ιδιω­τι­κών δεδο­μέ­νων προς τρίτες χώρες μπορεί να προ­κα­λέ­σουν πρό­βλημα. Η δια­δι­κα­σία της επί­τευ­ξης τελικών συμ­φω­νιών θα είναι μακρο­χρό­νια, και πιθα­νό­τατα θα συνε­χι­στεί και πέραν του επό­με­νου έτους, όμως οι Βρυ­ξέλ­λες θα παρα­μεί­νουν προ­ση­λω­μέ­νες στην επέ­κταση της «συλ­λο­γής» των εμπο­ρι­κών συμ­φω­νιών τους. Ωστόσο, θα συνε­χί­σουν επίσης να ανα­ζη­τούν τρόπους να ελέγ­ξουν καλύ­τερα τους επεν­δυ­τές εκτός ΕΕ που επι­θυ­μούν να αγο­ρά­σουν επι­χει­ρή­σεις ευαί­σθη­των ή στρα­τη­γι­κών τομέων χωρών μελών της ΕΕ.

Εν τω μεταξύ, οι σχέσεις της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης με τη Ρωσία θα παρα­μεί­νουν από­μα­κρες. Η Μόσχα θα προ­σπα­θή­σει να εκμε­ταλ­λευ­τεί (και ορι­σμέ­νες φορές να δημιουρ­γή­σει) εντά­σεις μεταξύ των χωρών μελών του μπλοκ με τα εργα­λεία που έχει στη διάθεσή της, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πολι­τι­κής των αγωγών και της προ­πα­γάν­δας.

Η Ευρω­παϊκή Ένωση από την πλευρά της θα συνε­χί­σει να υπο­στη­ρί­ζει πως θα άρει τις κυρώ­σεις κατά της Ρωσίας μόνο όταν η Μόσχα συμ­μορ­φω­θεί πλήρως με την ειρη­νευ­τική συμ­φω­νία στην Ουκρα­νία. Καθώς οι κυρώ­σεις απο­τε­λούν ήδη σημείο προ­στρι­βών στην Ευρώπη, το μπλοκ πιθα­νό­τατα δεν θα τις επε­κτεί­νει, αν και ίσως παρα­τεί­νει τα τιμω­ρη­τικά μέτρα αν δεν βελ­τιω­θούν οι συν­θή­κες στην Ουκρα­νία. Οι Βρυ­ξέλ­λες θα καταγ­γεί­λουν επίσης τις προ­σπά­θειες της Μόσχας να παρέμ­βει στην ευρω­παϊκή πολι­τική, ανα­ζη­τώ­ντας ταυ­τό­χρονα τρόπους να αντι­με­τω­πί­σουν τη ρωσική προ­πα­γάνδα και τις κυβερ­νο­ε­πι­θέ­σεις. Η επι­τυ­χία της ΕΕ στο «μέτωπο» αυτό, όμως, θα είναι μέτρια.

Η Ευρώπη θα αντι­με­τω­πί­σει πρό­κληση στην εξω­τε­ρική της πολι­τική και από τα νότια. Το επόμενο έτος, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα μελε­τή­σει τις επι­λο­γές για την αντι­με­τώ­πιση της μετα­νά­στευ­σης από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, εν μέρει μέσω της μεταρ­ρύθ­μι­σης των μετα­να­στευ­τι­κών κανόνων της. Η πιο αμφι­λε­γό­μενη απόφαση που θα πρέπει να λάβει το μπλοκ θα είναι αν θα εφαρ­μό­σει μηχα­νι­σμό για την πιο ανα­λο­γική κατα­νομή των αιτού­ντων άσυλο στην Ευρώπη, κίνηση που, στο τέλος, είναι απίθανο να κάνει.

Εν τω μεταξύ, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα εργα­στεί με τις χώρες προ­έ­λευ­σης των μετα­να­στών προ­κει­μέ­νου να προ­σπα­θή­σει να απο­τρέ­ψει την φυγή ανθρώ­πωναπό τις εστίες τους και να στα­μα­τή­σει τις οργα­νώ­σεις δια­κί­νη­σης ανθρώ­πων που διο­χε­τεύ­ουν μετα­νά­στες στην Ευρώπη. Ο αριθμός των ανθρώ­πων που πέρασαν στην Ιταλία από τη Λιβύη μειώ­θηκε το 2017, όμως τα προ­βλή­ματα της Ευρώπης με τη μετα­νά­στευση δεν έχουν τελειώ­σει. Άλλωστε, η Λιβύη παρα­μέ­νει πολι­τικά ασταθής και ίσως να μην μπο­ρέ­σει να εργα­στεί με συνέ­πεια με την Ευρώπη ώστε να στα­μα­τή­σει τη ροή μετα­να­στών από τα σύνορά της, καθώς συνε­χί­ζο­νται οι εσω­τε­ρι­κές ανα­τα­ρα­χές. Επι­πλέον, οι μετα­νά­στες έχουν αρχίσει να χρη­σι­μο­ποιούν νέα σημεία ανα­χώ­ρη­σης, όπως η Τυνησία και η Αλγερία, για να φτάσουν στην Ευρώπη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα είναι πρόθυμη να δια­τη­ρή­σει τη μετα­να­στευ­τική της συμ­φω­νία με την Τουρκία, ελπί­ζο­ντας πως θα μπλο­κά­ρει την εισροή ανθρώ­πων στα εδάφη της. Προς τον σκοπό αυτό, οι Βρυ­ξέλ­λες θα υπο­σχε­θούν στην Άγκυρα οικο­νο­μική βοήθεια και ισχυ­ρό­τε­ρους εμπο­ρι­κούς δεσμούς, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης μιας επι­και­ρο­ποί­η­σης της τρέ­χου­σας συμ­φω­νίας τελω­νεια­κής ένωσης μεταξύ των δυο πλευρών.

Όμως, αν η τουρ­κική κυβέρ­νηση συνε­χί­σει την κατα­στολή στα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και την αντι­πο­λί­τευση, τότε η Ευρώπη θα αυξήσει τις πολι­τι­κές και οικο­νο­μι­κές πιέσεις ενα­ντίον της, δημιουρ­γώ­ντας επι­πλέον πιέσεις στην συμ­φω­νία τους για το μετα­να­στευ­τικό.