Άρθρο του Δημήτρη Γάκη για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία

Ο φετινός Νοέμ­βριος ξεκί­νησε με τη μεγάλη Έκθεση για την ΚΑλΟ. Και κλείνει με τη διαμάχη γύρω από το κοι­νω­νικό μέρισμα. Δύο σημα­ντι­κές πτυχές της πολι­τι­κής της κυβέρ­νη­σης και του σχε­δια­σμού της. Ανα­δια­νομή αφενός, αλλαγή παρα­γω­γι­κού υπο­δείγ­μα­τος αφε­τέ­ρου. Άμεση απά­ντηση από τη μία μεριά, μακρό­πνοη στρα­τη­γική, που αρχίζει ήδη σήμερα, από την άλλη. Σε αυτό το πλαίσιο θα επι­χει­ρή­σουμε να εξε­τά­σουμε, με κάποιες πρώτες σκέψεις, τη σημε­ρινή κατά­σταση της Κοι­νω­νι­κής Οικο­νο­μίας στο Νότιο Αιγαίο, που είναι περιο­ρι­σμένη και τις προ­ο­πτι­κές της. Ξεκι­νούμε με μία αρχική δια­πί­στωση και μια παρα­δοχή: Ο μαζικός του­ρι­σμός, στον οποίο βασί­ζε­ται εν πολλοίς η οικο­νο­μία των νησιών μας, παρ’ όλη τη σημασία του για την ανά­πτυξη των Νησιών αλλά και ολό­κλη­ρης της Χώρας, δεν μπορεί να ανα­πτύσ­σε­ται επ’ άπειρον, έχει όρια. Γι’ αυτό, είναι σημα­ντικό να προ­ω­θη­θεί ένα νέο μοντέλο του­ρι­σμού, που βασί­ζε­ται στην αει­φο­ρία, τη βιω­σι­μό­τητα και το σεβασμό στο φυσικό και πολι­τι­σμικό περι­βάλ­λον. Έχοντας αυτόν το σκοπό, μπο­ρούμε να κινη­θούμε προς τρεις κατευ­θύν­σεις, με αρωγό τους φορείς της Κοι­νω­νι­κής Οικο­νο­μίας. Πρώτον, προ­ω­θώ­ντας συνέρ­γειες μεταξύ πρω­το­γε­νούς και δευ­τε­ρο­γε­νούς τομέα, για την παρα­γωγή και τη μετα­ποί­ηση των αγρο­το­δια­τρο­φι­κών προ­ϊ­ό­ντων των νησιών μας και χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τα ως σημα­ντικά συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα για μια νέα του­ρι­στική ανά­πτυξη. Τέτοια εγχει­ρή­ματα, που απαι­τούν επεν­δύ­σεις μικρής κλί­μα­κας σε συν­δυα­σμό με τη χρήση της και­νο­το­μίας και δημιουρ­γούν νέες ολο­κλη­ρω­μέ­νες «αλυ­σί­δες αξίας», απο­τε­λούν ιδανικό πλαίσιο για την κοι­νω­νική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, που στη­ρί­ζε­ται στην εντο­πιό­τητα και τη μικρή κλίμακα. Δεύ­τε­ρον, με τη σύνδεση του του­ρι­σμού με τον πολι­τι­σμό. Για το Νότιο Αιγαίο, που υπήρξε εδώ και αιώνες σταυ­ρο­δρόμι πολι­τι­σμών, το ζητού­μενο είναι η ανά­δειξη των δια­φο­ρε­τι­κών όψεων  του του­ρι­στι­κού προφίλ των νησιών μας. Γιατί πέρα από τους εμβλη­μα­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς στη Ρόδο, την Πάτμο ή την Κω, διά­σπαρτα σε όλα τα νησιά υπάρ­χουν μνημεία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς που δια­τρέ­χουν τέσ­σε­ρεις και πλέον χιλιε­τίες, από την αρχαιό­τητα και το μεσαί­ωνα ως τη νεότερη εποχή. Και βεβαίως η πλούσια λαο­γρα­φική και ναυτική παρά­δοση, που εξα­κο­λου­θούν να είναι ζωντα­νές έως τις μέρες μας. Στέκια, κοι­νω­νι­κοί χώροι και εστίες πολι­τι­σμού, καλ­λι­τε­χνι­κές ομάδες και σύλ­λο­γοι μπορούν να συμ­βά­λουν προς αυτήν την κατεύ­θυνση της ανά­πτυ­ξης εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, επι­τε­λώ­ντας παράλ­ληλα ένα σημα­ντικό έργο για τη διάσωση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς των νησιών μας, που απο­τε­λεί ένα σημα­ντικό κεφά­λαιο, ένα κοινό αγαθό, που πρέπει να προ­στα­τευ­θεί. Τρίτον, με αυτό το τελευ­ταίο είναι εμφανές ότι η Κοι­νω­νική και Αλλη­λέγ­γυα Οικο­νο­μία δε στο­χεύει στο κέρδος ούτε (μόνο) στη βιω­σι­μό­τητα των φορέων της. Πρέπει να παράγει επίσης με τη δρα­στη­ριό­τητά της μια κοι­νω­νική ωφέλεια σε οικο­νο­μικό, κοι­νω­νικό και περι­βαλ­λο­ντικό επίπεδο στις τοπικές κοι­νω­νίες. Ένα μέρος του παρα­γό­με­νου προ­ϊ­ό­ντος της επι­στρέ­φει σ’ αυτές. Είτε με τη μορφή της δημιουρ­γίας αξιο­πρε­πών θέσεων εργα­σίας και τη συλ­λο­γική ωφέλεια των συμ­με­τε­χό­ντων στους φορείς είτε με την εξυ­πη­ρέ­τηση αναγκών τοπικού ή ευρύ­τε­ρου χαρα­κτήρα, όπως με την προ­σφορά υπη­ρε­σιών κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας σε ευά­λω­τες ή ειδικές ομάδες του πλη­θυ­σμού. Χωρίς να υπο­κα­θι­στούν το κράτος στις υπο­χρε­ώ­σεις του, μπορούν να προ­σφέ­ρουν υπη­ρε­σίες ποιο­τι­κής κοι­νω­νι­κής αρωγής σε μια σειρά ομάδες του πλη­θυ­σμού, όπως ΑμεΑ, ηλι­κιω­μέ­νοι, παιδιά ή οικο­νο­μι­κοί μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες, που πρό­σφατα έθεσαν σε δοκι­μα­σία της κοι­νω­νίες των νησιών μας και είναι ένα πρό­βλημα που εξα­κο­λου­θεί να μας προ­βλη­μα­τί­ζει.

Συμπε­ρά­σματα

Δημο­κρα­τία και ισότητα, αλλη­λεγ­γύη και συνερ­γα­σία, σεβα­σμός στον άνθρωπο και το περι­βάλ­λον ορίζει ο νέος νόμος ως αρχές στις οποίες βασί­ζε­ται η Κοι­νω­νική και Αλλη­λέγ­γυα Οικο­νο­μία. Είναι εφικτός ο στόχος της δια­μόρ­φω­σης μιας τέτοιας οικο­νο­μίας; Μπορεί να οδη­γή­σει το μοντέλο αυτό σε έναν νέος τύπο ανά­πτυ­ξης, που θα τον χαρα­κτη­ρί­ζει η δημο­κρα­τική οργά­νωση και η συνερ­γα­σία και όχι ο εξου­θε­νω­τι­κός και κατα­στρο­φι­κός αντα­γω­νι­σμός, η βιω­σι­μό­τητα και η αει­φο­ρία και όχι η κατα­στροφή και η απα­ξί­ωση του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και η υπο­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας ζωής των ανθρώ­πων; Αξίζει να δοκι­μά­σουμε. Και η Πολι­τεία μπορεί, προ­σφέ­ρο­ντας εκπαί­δευση και τεχνο­γνω­σία και τα κατάλ­ληλα υπο­στη­ρι­κτικά μέτρα, επεν­δύ­ο­ντας στην κοι­νω­νική και­νο­το­μία να ενι­σχύ­σει τα νέα παρα­γω­γικά εγχει­ρή­ματα, στην κατεύ­θυνση όχι μόνο της οικο­νο­μι­κής ανά­καμ­ψης και της στα­θε­ρό­τη­τας ή την αποφυγή του κατα­στρο­φι­κού brain drain αλλά και με όραμα το στα­διακό μετα­σχη­μα­τι­σμό τη κοι­νω­νίας μας προς την κατεύ­θυνση της δικαιο­σύ­νης, της ευη­με­ρίας και της βελ­τί­ω­σης της ποιό­τη­τας ζωής των πολλών.

***

Σημεί­ωση: Το άρθρο δημο­σιεύ­θηκε στην ηλε­κτρο­νική έκδοση της «Εφη­με­ρί­δας των Συντα­κτών» (http://www.efsyn.gr/) με την ευκαι­ρία της 1ης Έκθεσης για την Κοι­νω­νική και Αλλη­λέγ­γυα Οικο­νο­μία, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αθήνα από 1-3 Νοεμ­βρίου 2017.