Οι γεωστρατηγικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε χθες στην αίθουσα συνε­δριά­σεων του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου το δεύτερο σεμι­νά­ριο που διορ­γα­νώ­νει η Μονάδα Έρευνας για την Ευρω­παϊκή και Διεθνή Πολι­τική του Τμή­μα­τος Μεσο­γεια­κών Σπουδών του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου, σε συνερ­γα­σία με το Τμήμα Δια Βίου Μάθησης, Υπο­στή­ρι­ξης της Εκπαί­δευ­σης και Απα­σχό­λη­σης της ΠΝΑΙ.

Ομι­λη­τής στο σεμι­νά­ριο ήταν ο πρέσβης επί τιμή κος Παύλος Απο­στο­λί­δης που ανέ­πτυξε το θέμα: «Γεω­στρα­τη­γι­κές εξε­λί­ξεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο». O κ. Απο­στο­λί­δης απά­ντησε σε ερώτηση σχετικά με την επί­σκεψη του Τούρκου Προ­έ­δρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν στην Ελλάδα. Είπε ότι μοιάζει η επί­σκεψη αυτή να μην ήταν καλά προ­ε­τοι­μα­σμένη. Ανέφερε επίσης ότι λόγω των δηλώ­σεων του Τούρκου Προ­έ­δρου σχετικά με την ανα­θε­ώ­ρηση της συν­θή­κης της Λωζάνης στον τηλε­ο­πτικό σταθμό ΣΚΑΙ και στον Αλέξη Παπα­χελά, ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, Προ­κό­πης Παυ­λό­που­λος ανα­γκα­στικά πήρε θέση, ίσως όμως να υπε­ρέ­βαλε, κατά τον κ. Απο­στο­λίδη.

Ανα­λυ­τικά ο κ. Απο­στο­λί­δης δήλωσε: «Μοιάζει να μην έγινε καλός χει­ρι­σμός και προ­ε­τοι­μα­σία της επί­σκε­ψης. Υπο­στη­ρίζω ότι οφεί­λουμε να έχουμε πάντα μία θετική αντι­με­τώ­πιση προς τις γει­το­νι­κές μας χώρες, ό,τι και αν συμ­βαί­νει σε αυτές. Είμαστε γεί­το­νες και τις όποιες συνέ­πειες στις χώρες αυτές θα τις υπο­στούμε κι εμείς. Καλό είναι να φρο­ντί­ζουμε, με τις καλές σχέσεις που δια­τη­ρούμε, να τις απα­λύ­νουμε.

Ο Ερντο­γάν σίγουρα έχει μετα­τρα­πεί σε έναν ηγέτη, ο οποίος μπορεί να τα έχει χάσει (“να του την έχει δώσει”) με την εξουσία. Πιστεύω ότι κακώς έγιναν από τον Αλέξη Παπα­χελά στον Ερντο­γάν ερω­τή­σεις για τη συνθήκη της Λωζάνης που… πήγε γυρεύ­ο­ντας. Βέβαια είχε δημο­σιο­γρα­φική επι­τυ­χία που προ­βλή­θηκε έντονα από τον τηλε­ο­πτικό σταθμό. Ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας ανα­γκά­στηκε λόγω των δηλώ­σεων του κ. Ερντο­γάν να τοπο­θε­τη­θεί. Κατά την προ­σω­πική μου άποψη μπορεί βέβαια να υπε­ρέ­βαλλε. Όλο αυτό κατέ­ληξε άσχημα. Δεν έχει ξανα­γί­νει σε συνέ­ντευξη τύπου σε επίπεδο Αρχηγών Κρατών να ανταλ­λά­σο­νται κατη­γο­ρίες. Ελπίζω ότι όλο αυτό θα εκτο­νω­θεί και θα ελατ­τω­θεί η όποια ένταση έχει δημιουρ­γη­θεί».

Ανα­φε­ρό­με­νος στο θέμα που επέλεξε να ανα­πτύ­ξει, ο κ. Απο­στο­λί­δης δήλωσε: «Πολύ συχνά στην Ελλάδα ασχο­λού­μα­στε απο­κλει­στικά με τα δικά μας θέματα. Τα μεγε­θύ­νουμε και δεν βλέ­πουμε τον ευρύ­τερο χώρο στον οποίο ζούμε, όπου τα προ­βλή­ματα είναι μεγα­λύ­τερα από τα δικά μας. Η γνώση αυτών των εξε­λί­ξεων, μας βοηθά να τοπο­θε­τούμε τα δικά μας θέματα στο επίπεδο που τους αρμόζει. Έχουν συμβεί πολλές και σημα­ντι­κές γεω­πο­λι­τι­κές αλλαγές στη Μέση Ανατολή τα τελευ­ταία χρόνια. Αυτές οι αλλαγές έχουν να κάνουν με την επέ­κταση της επιρ­ροής του Ιράν μέχρι τη Μεσό­γειο, την επα­νεμ­φά­νιση της Ρωσίας ως απο­φα­σι­στι­κού παρά­γο­ντα στη δια­μόρ­φωση των εξε­λί­ξεων στην περιοχή και ταυ­τό­χρονα η απο­μά­κρυνση ή η οπι­σθο­χώ­ρηση της Δύσης από την περιοχή και η άρνησή της να συνε­χί­σει να παίζει απο­φα­σι­στι­ικό ρόλο. Παράλ­ληλα, έχουμε την εμφά­νιση της ισλα­μι­κής τρο­μο­κρα­τίας ενα­ντίον χρι­στια­νι­κών και όχι μόνο στόχων, αλλά και το τερά­στιο κύμα προ­σφύ­γων, που αφορά και τη δική μας περιοχή. Τέλος, έχουν να κάνουν με την απο­μά­κρυνση της Τουρ­κίας από τη Δύση και την αύξηση της γεω­πο­λι­τι­κής σημα­σίας της Κύπρου».

Ανα­φο­ρικά

με την Τουρκία

Ανα­φο­ρικά με τις εξε­λί­ξεις στην Τουρκία από το 2002 μέχρι σήμερα ο κ. Απο­στο­λί­δης ανέφερε μεταξύ άλλων: «Το κόμμα του Ερντο­γάν ήρθε στην εξουσία στα τέλη του 2002. Το 2003 ανέλαβε υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών ο Ντα­βού­το­γλου και θα θυμάστε το βιβλίο που έγραψε με τίτλο “Στρα­τη­γικό Βάθος”. Επα­νέ­βλεπε στην επα­νά­κτηση της επιρ­ροής της Τουρ­κίας στα εδάφη της Παλιάς Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας, κυρίως στα Μου­σουλ­μα­νικά. Μία από τις αρχές της στρα­τη­γι­κής του Ντα­βού­το­γλου ήταν η πολι­τική μηδε­νι­κών προ­βλη­μά­των, ότι θα λυθούν όλα τα προ­βλή­ματα με όλες τις χώρες και η Τουρκία θα ασκεί μία πολι­τική θετικής πολι­τι­στι­κής επιρ­ροής. Στην πράξη, αυτό δεν εφαρ­μό­στηκε ποτέ. Το 2004 ξεκί­νη­σαν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ένταξης της Τουρ­κίας με την Ευρώπη κι έγιναν μεταρ­ρυθ­μί­σεις τα πρώτα χρόνια. Υπήρξε δε μία μεγάλη οικο­νο­μική ανά­πτυξη.

Μετά τις εκλογές του 2007 άρχισε να φαί­νε­ται η κρυφή ατζέντα του Ερντο­γάν για την οποία μιλού­σαν οι πολι­τι­κοί αντί­πα­λοί του. Υπήρχε μία τρομερά έντονη ενί­σχυση στην Ευρώπη των μου­σουλ­μα­νι­κών θρη­κευ­τι­κών κατα­λοί­πων και παρου­σιών. Στην Τουρκία άρχισαν να ενι­σχύ­ο­νται τα μου­σουλ­μα­νικά σχολεία. Το απο­κο­ρύ­φωμα ήταν το πρα­ξι­κό­πημα το 2016, το οποίο απέτυχε. Ο Ερντο­γάν είχε κατα­φέ­ρει σε μεγάλο βαθμό να ελέγξει την κρατική μηχανή και τον Στρατό. Μετά την επι­κρά­τηση του Ερντο­γάν, η αντζέ­ντα πλέον η μου­σουλ­μα­νική έγινε καθαρά αυταρ­χική. Υπάρχει ένας τρο­με­ρός αυταρ­χι­σμός στην Τουρκία, κατα­πί­εση της ελευ­θε­ρίας του λόγου κλπ. Αυτά όλα προ­κά­λε­σαν την απο­μά­κρυνση της Τουρ­κίας από τη Δύση κι έτσι άρχισε να ψάχνει συμ­μα­χίες με τη Ρωσία. Εμφα­νί­ζε­ται ως η προ­στά­τιδα των Μου­σουλ­μά­νων ανά τον κόσμο… Απει­λούν ότι θα δια­κό­ψουν σχέσεις με το Ισραήλ και ότι θα μετα­φέ­ρουν την πρε­σβεία τους. Καλούν ισλα­μική διά­σκεψη κορυφής στην Κων­στα­ντι­νού­πολη για να συντο­νί­σουν και να κατευ­θύ­νουν όλο τον ισλα­μικό κόσμο. Όλα αυτά στην ουσία πάγωσαν τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ένταξης της Τουρ­κίας στην Ευρώπη».

Σωτή­ριος Ντάλης

Τα σεμι­νά­ρια ξεκί­νη­σαν τον Νοέμ­βριο και θα συνε­χι­στούν μέχρι τον Απρίλιο του 2018. Απευ­θύ­νο­νται σε μετα­πτυ­χια­κούς φοι­τη­τές, ερευ­νη­τές, στελέχη του δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα. Η παρα­κο­λού­θηση των σεμι­να­ρίων είναι δωρεάν ενώ μετά την ολο­κλή­ρωση του κύκλου των σεμι­να­ρίων θα δοθεί βεβαί­ωση παρα­κο­λού­θη­σης.

Ο κ. Σωτήρης Ντάλης, επί­κου­ρος καθη­γη­τής στο Τμήμα Μεσο­γεια­κών Σπουδών (ΤΜΣ) του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου ανέφερε σχετικά με τα σεμι­νά­ρια: «Τα σεμι­νά­ρια ξεκί­νη­σαν τον περα­σμένο μήνα με τον πρέσβη κ. Σαβ­βαϊδη, πρώην γενικό γραμ­μα­τέα του ΥΠΕΞ, που μίλησε για τις θαλάσ­σιες ζώνες. Συνε­χί­σαμε με τον πρέσβη κ. Απο­στο­λίδη, με σημα­ντική εμπει­ρία στη διεθνή πολι­τική και στα θέματα της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας. Έχει συντά­ξει ένα βιβλίο για την ιστορία των υπη­ρε­σιών πλη­ρο­φό­ρη­σης στην Ελλάδα. Το σεμι­νά­ριο το παρα­κο­λου­θούν άνθρω­ποι που στε­λε­χώ­νουν τη Δημόσια Διοί­κηση, μετα­πτυ­χια­κοί φοι­τη­τές, υπο­ψή­φιοι διδά­κτο­ρες κλπ. Θέλουμε να φέρουμε σε επαφή το Πανε­πι­στή­μιο με την τοπική κοι­νω­νία, γι’ αυτό και συνερ­γα­ζό­μα­στε με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, την οποία κι ευχα­ρι­στούμε. Στο επόμενό μας σεμι­νά­ριο στις 19 Ιανουα­ρίου θα έχουμε τον πρέσβη κ. Βασίλη Κασκα­ρέλη ο οποίος θα μιλήσει για το ρόλο του ΝΑΤΟ στη διεθνή πολι­τική και ασφά­λεια».