Σε σύγχρονο Άουσβιτς έχει μετατραπεί η Λιβύη και ουδείς δικαιούται να κλείνει τα μάτια

Γράφει

ο Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

Η Λιβύη σήμερα έχει μετα­τρα­πεί σ’ ένα και­νούρ­γιο κολα­στή­ριο, τύπου Αου­σβιτς και ουδείς σκε­πτό­με­νος άνθρω­πος σε ολό­κληρο τον κόσμο δικαιού­ται για να κλείνει τα μάτια σε εκείνα που συμ­βαί­νουν στη νότια πλευρά της Μεσο­γείου. Το πιο τραγικό της όλης κατά­στα­σης είναι η δια­πί­στωση πως τα βασα­νι­στή­ρια των ανθρώ­πων, τα σκλα­βο­πά­ζαρα, η εκπόρ­νευση κορι­τσιών και αγοριών, χρη­μα­το­δο­τού­νται από πόρους της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης!

Η «δημο­κρα­τική», για τις ανάγκες του ρεπορ­τάζ, επι­κοι­νώ­νησε με τον κ. Ιάσονα Απο­στο­λό­πουλο, Ελληνα δια­σώ­στη που συμ­με­τέ­χει στο πλήρωμα του σκάφους «Aquarius» και πλέει στη θαλάσ­σια περιοχή ανοικτά της Λιβύης. Απο­στολή του πλη­ρώ­μα­τος είναι να σώζουν τους μετα­νά­στες από τη μανία της θάλασ­σας και τις απο­κα­λού­με­νες «Λιβυκές λιμε­νι­κές αρχές». Οι τελευ­ταίες, ενι­σχύ­ο­νται οικο­νο­μικά από την Ευρω­παϊκή Ενωση μέσα από τη συμ­φω­νία της Μάλτας, που προ­βλέ­πει τη διάθεση κον­δυ­λίων για την ανά­σχεση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών από τις χώρες της βορείου Αφρικής προς την Ευρώπη. Το πρό­βλημα είναι πως εκείνο που πραγ­μα­τικά συμ­βαί­νει είναι να συντη­ρεί­ται ένα απέ­ρα­ντο στρα­τό­πεδο συγκέ­ντρω­σης στη Λιβύη, εκεί όπου οι συμ­μο­ρίες συλ­λαμ­βά­νουν τους μετα­νά­στες, τους κλεί­νουν σε κλουβιά, τους βασα­νί­ζουν με μόνο στόχο να εκβιά­σουν χρήματα από τους συγ­γε­νείς των συλ­λη­φθέ­ντων. Εκείνοι που κατα­φέρ­νουν να ξεφύ­γουν από τα κολα­στή­ρια και να μπουν σε μια βάρκα για την Ευρώπη, διώ­κο­νται από τις απο­κα­λού­με­νες «Λιβυκές λιμε­νι­κές αρχές» με σκοπό να τους συλ­λά­βουν και να τους επι­στρέ­ψουν ξανά στα κλουβιά τους.

Τα βασα­νι­στή­ρια

Ο Έλληνας δια­σώ­στης Ιάσονας Απο­στο­λό­που­λος μίλησε με πικρία προς τη «δημο­κρα­τική» για τις μαρ­τυ­ρίες των ανθρώ­πων που τελικά κατα­φέρ­νουν να δια­σω­θούν. «Ολοι έχουν υποστεί βασα­νι­στή­ρια, όλοι έχουν να περι­γρά­ψουν φρικτές εικόνες από τα όσα είδαν να συμ­βαί­νουν σε Λιβυκό έδαφος» δήλωσε ο κ. Απο­στο­λό­που­λος προς τη «δημο­κρα­τική» και στάθηκε ιδιαί­τερα στην περι­γραφή ενός μετα­νά­στη, όπως ο ίδιος την αφη­γή­θηκε μόλις πριν από μία εβδο­μάδα:

“Στη Λιβύη δεν κατα­λα­βαί­νουν από ανή­λι­κους, παιδιά ή γυναί­κες, μας βασα­νί­ζουν όλους. Δεν υπάρχει νόμος , κάθε συμ­μο­ρία κάνει ό,τι θέλει. Μας αιχ­μα­λω­τί­ζουν σαν άγρια ζώα στο δρόμο και μας κλεί­νουν στις φυλακές. Κάθε συμ­μο­ρία έχει τη δική της φυλακή. Αν δεν έχεις λεφτά απλά θα πεθά­νεις εκεί μέσα. Κάθε μέρα πεθαί­νουν άνθρω­ποι στα κέντρα αυτά, κάθε μέρα. Από βασα­νι­στή­ρια, αρρώ­στιες και εκτε­λέ­σεις. Αν δεν έχεις χρήματα σου κόβουν τα δάχτυλα, σου κάνουν ηλε­κτρο­σόκ, σε δέρνουν μέχρι ανα­πη­ρίας. Όλα γίνο­νται για να απο­σπά­σουν χρήματα από τις οικο­γέ­νειες μας, είναι επι­χεί­ρηση. Για να επι­σπεύ­σουν τις πλη­ρω­μές μια φορά τη βδομάδα μας καλούν στο προ­αύ­λιο, μας βάζουν σε μια σειρά και εκτε­λούν κάποιον στην τύχη από αυτούς που δεν έχουν πλη­ρώ­σει. Είδα να εκτε­λούν δύο ανθρώ­πους κατ’ αυτόν τον τρόπο. Την τρίτη βδομάδα κατά­φερα να δρα­πε­τεύσω από το παρα­θυ­ράκι της τουα­λέ­τας. Σπρώ­ξαμε ένα τούβλο και βγήκαμε εγώ και άλλοι δύο».

Ο κ. Απο­στο­λό­που­λος συνέ­χισε, «δύο 15 χρονα παιδιά από την Γουινέα-Κονακρύ μας λένε»:

«Μας δέρνανε συνέ­χεια, κάθε μέρα. Δεν λυπού­νται κανέναν. Μας κρεμάνε ανάποδα και μας χτυπάνε μέχρι λιπο­θυ­μίας. Το πρό­βλημα δεν είναι το ξύλο αλλά οι δολο­φο­νίες. Σκο­τώ­νουν ανθρώ­πους κάθε μέρα χωρίς καμιά αφορμή. Έναν άνθρωπο του ρίξανε βενζίνη και τον κάψανε ζωντανό. Τις νύχτες ακούμε κραυγές από κορί­τσια που βιά­ζο­νται στα διπλανά δωμάτια από τους φρου­ρούς. Πολλές φορές βιάζουν τη γυναίκα μπροστά στον άντρα της για βασα­νι­στή­ριο».

«Ο Ακίμ από την Σιέρα Λεόνε κατα­θέ­τει για την Λιβύη. «Οι συν­θή­κες στα κέντρα είναι πέρα από φρικτές. Μπάνιο δεν κάνουμε ποτέ, εκτός και αν είναι να μας κάνουν ηλε­κτρο­σόκ στα ντους. Το φαϊ είναι μια πιατέλα μακα­ρό­νια για 50 άτομα. Το πετάει ο φρουρός στη μέση του δωμα­τίου και αν είσαι τυχερός μπορεί να προ­λά­βεις να αρπά­ξεις λίγα με την χούφτα σου».

«Οι πυρο­βο­λι­σμοί στη Λιβύη είναι όπως ακούμε τώρα τον ήχο της μηχανής του πλοίου. Αδιά­κο­ποι, δεν τους παρα­τη­ρείς καν, είναι μέρος του περι­βάλ­λο­ντος σου. Μη με ρωτάς πόσους μετα­νά­στες έχω δει να εκτε­λού­νται. Είναι αμέ­τρη­τοι. Οι φρουροί στη Λιβύη είναι σαν παιδιά, αν θέλουν να δια­σκε­δά­σουν σκο­τώ­νο­ντας κάποιον, θα το κάνουν χωρίς κανέναν ενδοια­σμό. Ειδικά τις νύχτες που είναι υπό την επήρεια ναρ­κω­τι­κών είναι αφά­ντα­στα επι­κίν­δυ­νοι και απρό­βλε­πτοι». Για τον Ακίμ ο Ελληνας δια­σώ­στης εξήγησε ότι «κλαί­γο­ντας, μου έδειξε το στόμα του και μου εξήγησε ότι τον ανά­γκα­σαν να πάρει την μητέρα του τηλέ­φωνο για να ζητήσει λύτρα και τότε οι φρουροί του έβγαλαν ένα δόντι για να ακου­στεί η κραυγή του».

Σκάν­δαλο για την

Ευρω­παϊκή Ενωση

Εκείνοι που επι­χει­ρούν να περά­σουν σε ευρω­παϊκό έδαφος προ­έρ­χο­νται από διά­φο­ρες περιο­χές της Αφρικής. Είτε λόγω των εμφύ­λιων πολέμων, είτε εξαι­τίας της πείνας και της δίψας, όλοι τους ανα­ζη­τούν ένα τρόπο να σώσουν τις ζωές τους και τις αντί­στοι­χες των οικο­γε­νειών τους.

Η Λιβύη, ειδικά μετά την ανα­τροπή του Καντάφι, έχει καθιε­ρω­θεί ως η περιοχή – σταθμός για την έξοδο προς τη Μεσό­γειο και από κει στην Ιταλία. Για το λόγο αυτό και τα σύνορα της χώρας περνούν χιλιά­δες πρόσωπα με την ελπίδα να ανεβούν σε κάποιο καράβι για τη γη της επαγ­γε­λίας. «Με το που μπαί­νουν στη Λιβύη οι μετα­νά­στες συλ­λαμ­βά­νο­νται από τις συμ­μο­ρίες», δήλωσε προς τη «δημο­κρα­τική» ο κ. Απο­στο­λό­που­λος και συνέ­χισε: «Οι συλ­λη­φθέ­ντες κρα­τού­νται σε κλουβιά και με βασα­νι­στή­ρια τους ανα­γκά­ζουν να επι­κοι­νω­νή­σουν με τις οικο­γέ­νειές τους για να στεί­λουν χρήματα. Αν υπάρ­χουν χρήματα και πλη­ρω­θούν τα λύτρα, τότε αφή­νο­νται ελεύ­θε­ροι, μέχρις ότου του συλ­λά­βουν άλλες συμ­μο­ρίες που θα απαι­τή­σουν ξανά λύτρα και ούτω καθεξής. Οι δια­σω­θέ­ντες μας ανα­φέ­ρουν ότι υπήρχαν φορές που πλή­ρω­σαν τρεις και τέσ­σε­ρις φορές τους δεσμώ­τες τους». «Αν δεν υπάρ­χουν χρήματα, τότε οι μετα­νά­στες πωλού­νται ως σκλάβοι. Γίνεται κανο­νικό παζάρι και οι σκλάβοι αγο­ρά­ζο­νται από εκεί­νους που έχουν ανάγκη εργα­τι­κών χεριών. Η σκλαβιά δεν απο­τε­λεί σχήμα λόγου, είναι πραγ­μα­τική και περι­γρά­φε­ται από τους ίδιους ως «donkey jobs». Δου­λεύ­ουν, μέχρις ότου στε­γνώ­σουν σωμα­τικά και αν δεν δολο­φο­νη­θούν, τότε αφή­νο­νται ελεύ­θε­ροι. Το «σύστημα» χρειά­ζε­ται και­νούρ­γιο αίμα, και­νούρ­γιους μετα­νά­στες που να έχουν λεφτά να πλη­ρώ­σουν ή δυνά­μεις για να δου­λεύ­ουν».

«Αυτούς τους βασα­νι­στές κι εγκλη­μα­τίες χρη­μα­το­δο­τεί κι εκπαι­δεύει η Ευρω­παϊκή Ένωση για να στα­μα­τάνε τις βάρκες με τους πρό­σφυ­γες και να τους επι­στρέ­φουν πίσω στη Λιβύη. Πάνω από 200 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, λιμε­νικά σκάφη κι εξο­πλι­σμός έχουν δοθεί στις λιβυκές συμ­μο­ρίες για το μπλο­κά­ρι­σμα της μετα­νά­στευ­σης. Πρό­κει­ται ίσως για το μεγα­λύ­τερο πολι­τικό σκάν­δαλο αυτή τη στιγμή και περνάει τελείως στα ψιλά».

Οι δια­σώ­σεις σε Αιγαίο

και Μεσό­γειο

Το σκάφος «Aquarius» ανήκει στη ΜΚΟ «SOS Mediterranee» με έδρες σε Γερ­μα­νία, Γαλλία και Ιταλία. Σε αυτό επι­βαί­νουν δια­σώ­στες από όλο τον κόσμο και το τμήμα της παροχής ιατρι­κής βοή­θειας στε­λε­χώ­νε­ται από τους «Για­τρούς Χωρίς Σύνορα».

«Εμείς δεν έχουμε σχέση με στεριά, το σκάφος μένει για εβδο­μά­δες κοντά στην Αφρική και επι­στρέ­φουμε στην έδρα μας στη Σικελία μόνο όταν χρεια­ζό­μα­στε ανε­φο­δια­σμό ή αν πρέπει να μετα­φέ­ρουμε μετα­νά­στες».

Ο ίδιος ο κ. Ιάσονας Απο­στο­λό­που­λος δούλεψε ως εθε­λο­ντής στη Λέσβο, το έτος 2015, όταν οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές από την Τουρκία προς τα νησιά του Αιγαίου ήταν διαρ­κείς. «Προ­φα­νώς οι μετα­νά­στες που προ­έρ­χο­νταν από την Τουρκία ήταν μεν ταλαι­πω­ρη­μέ­νοι από την πορεία, όμως δεν είχαν υποστεί βασα­νι­στή­ρια. Απλώς τους εκμε­ταλ­λευό­ντου­σαν οικο­νο­μικά οι δια­κι­νη­τές. Αυτό που βλέ­πουμε να συμ­βαί­νει στη Λιβύη ξεπερνά την ανθρώ­πινη λογική».

Η δια­σώ­σεις στη θαλάσ­σια περιοχή ανοικτά της Λιβύης γίνο­νται για την προ­στα­σία των μετα­να­στών που κιν­δυ­νεύ­ουν είτε από τις «λιμε­νι­κές αρχές», είτε από πιθανό πνιγμό.

«Η πρώτη εβδο­μάδα του Νοεμ­βρίου ήταν η πιο μαύρη των τελευ­ταίων μηνών. Τερά­στιες επι­χει­ρή­σεις διά­σω­σης στην κεντρική Μεσό­γειο με τελικό απο­λο­γι­σμό 2.610 δια­σω­θέ­ντες και πάνω από 40 νεκρούς πρό­σφυ­γες. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και 26 κορί­τσια από τη Νιγηρία (14-18 ετών) που εντο­πί­στη­καν από ένα ισπα­νικό πολε­μικό πλοίο.

Εμείς δια­σώ­σαμε και μετα­φέ­ραμε στην Ιταλία 588 ανθρώ­πους και δυστυ­χώς 4 νεκρούς. Για πρώτη φορά είχαμε μετα­νά­στες από 30 δια­φο­ρε­τι­κές χώρες της Αφρικής και της Ασίας μεταξύ των οποίων και το Νεπάλ, η Υεμένη, η Ιση­με­ρινή Γουινέα, η Αίγυ­πτος, η Λιβύη, το Σουδάν, η Σιέρα Λεόνε, το Μπενίν κτλ».

Εικόνες από μία διάσωση

Ο κ. Απο­στο­λό­που­λος περι­γρά­φει: «Η πιο δύσκολη διάσωση έγινε την Τετάρτη 1 Νοεμ­βρίου, στα 35 μίλια από τις ακτές της Λιβύης. Φου­σκωτή βάρκα με 120 άτομα μάς είδε και πλη­σί­αζε σταθερά προς το μέρος μας. Όλα φαι­νό­ντου­σαν μια χαρά, είχαμε ήδη ρίξει το πρώτο μας σκάφος στο νερό κι ενώ ετοι­μα­ζό­μα­σταν να ρίξουμε και το δεύτερο, ακούμε μια φωνή “ανθρω­ποι στη θάλασσα!”».

«Κοιτάμε και βλέ­πουμε, η βάρκα έχει κοπεί στα δύο και οι μισοί άνθρω­ποι έχουν πέσει στο νερό. Η καρδιά σφίγ­γε­ται από την σκέψη ότι υπάρ­χουν οικο­γέ­νειες με παιδιά μέσα, κανείς δε φοράει σωσίβιο και ελά­χι­στοι ξέρουν κολύμπι. Μέχρι να ετοι­μά­σουμε τον γερανό για να ρίξουμε και το δεύτερο φου­σκωτό μας στη θάλασσα, το πρώτο μας φου­σκωτό έχει ήδη πάει κι επι­στρέ­φει από το ναυάγιο μέσα σε τερά­στια ένταση και ανα­στά­τωση. “Φέρνουν πνιγ­μέ­νους”, φώναξε κάποιος. Ο ασύρ­μα­τος επι­βε­βαιώ­νει “άνθρω­πος με ανακοπή καρδιάς”, το φορείο ετοι­μά­ζε­ται και σε δευ­τε­ρό­λε­πτα ξεκι­νάει καρ­διο­α­να­πνευ­στική ανα­ζω­ο­γό­νηση στο κατά­στρωμα με συμπιέ­σεις στο στήθος και ανα­πνοές».

«Εμείς μπαί­νουμε στο δεύτερο φου­σκωτό και τρέ­χουμε στο ναυάγιο. Η εικόνα είναι ασύλ­λη­πτη. Δεν έχω ξαναδεί βάρκα τόσο δια­λυ­μένη στη ζωή μου.

Δεκάδες άνθρω­ποι είναι στο νερό ουρ­λιά­ζουν και παλεύ­ουν για τη ζωή τους, εμείς τους πετάμε σωσίβια και προ­σπα­θούμε να φέρουμε ό,τι πλωτό μέσο έχουμε δίπλα τους ώστε να κρα­τη­θούν και να μην δια­σπεί­ρο­νται από το κύμα».

«Η αντί­δραση των ανθρώ­πων ήταν συγκλο­νι­στική. Ένα 15χρόνο παιδί στε­κό­ταν στην βυθι­σμένη πρύμνη με το νερό να έχει φτάσει στον λαιμό του κι όμως δεν έφευγε, να κολυ­μπή­σει, να σωθεί. Έστεκε εκεί για να κρατάει τα σχοινιά της πρύμνης ψηλά ώστε να μην μπαίνει κι άλλο νερό στη βάρκα για να σωθούν οι υπό­λοι­ποι».

«Ένας άλλος πρό­σφυ­γας, παρόλο που βρι­σκό­ταν σε ασφαλές σημείο , βούτηξε στη θάλασσα και κολύ­μπησε 50 μέτρα για να πιάσει 3 σωσίβια και να τα δώσει σε αυτούς που δεν είχαν. Οι ναυαγοί που είχαμε ήδη περι­συλ­λέ­ξει στο σκάφος μας, έβγαζαν τα σωσίβια τους και τα πέταγαν σε αυτούς που ήταν μέσα στη θάλασσα. Ένας από αυτούς μάλιστα βούτηξε ξανά, κολύ­μπησε και ρυμούλ­κησε έναν αδύναμο ναυαγό μέχρι το φου­σκωτό μας».

«Καμία σχέση με το “ο σώζων εαυτόν σωθήτω”. Ακόμα και παιδιά 5 χρονών μας βοη­θού­σαν με ό,τι τρόπο μπο­ρού­σαν. Δεν ξέρω πως να το εξηγήσω. Ίσως η φρίκη των βασα­νι­στη­ρίων της Λιβύης να έχει ανα­πτύ­ξει τρομερό δέσιμο κοι­νό­τη­τας μεταξύ τους. Ο πνιγμός είναι απλά μια εκδοχή στην καθη­με­ρινή ανα­μέ­τρηση με τον θάνατο στην Λιβύη, και ίσως όχι η χει­ρό­τερη. Όπως μου τόνιζε ο Chabi από την Γκάμπια «Καλύ­τερα να πεθά­νουμε στη θάλασσα παρά να γυρί­σουμε στην Λιβύη».

«Ένας νεαρός από το Σουδάν, χωρίς να φοράει σωσίβιο, έκανε υπε­ράν­θρωπη προ­σπά­θεια να κρα­τή­σει τον λιπό­θυμο αδερφό του στην επι­φά­νεια. Όταν φτάσαμε να τον πάρουμε, ο αδερφός του ήταν με το κεφάλι μπρού­μυτα στο νερό και χωρίς σφυγμό. Ξεκι­νή­σαμε ΚΑΡΠΑ μέσα στο φου­σκωτό το οποίο συνε­χί­στηκε στο καράβι και σαν από θαύμα μετά από 20 λεπτά συμπιέ­σεις, ο άνθρω­πος επέ­στρεψε στη ζωή! Επι­τό­που, καλέ­σαμε ελι­κό­πτερο για αερο­δια­κο­μιδή που τον μετέ­φερε στο νοσο­κο­μείο της Λαμπε­ντού­ζας».

Δυστυ­χώς, δεν συνέβη το ίδιο με όλους. Ενας ναυαγός βυθί­στηκε μπροστά στα μάτια μας και χάθηκε στη θάλασσα. Από το καράβι μας είπαν ότι είδαν άλλα 2 άτομα να εξα­φα­νί­ζο­νται στο νερό. Οι μαρ­τυ­ρίες κάνουν λόγο για 2-5 αγνο­ού­με­νους. Μια κοπέλα από την Νιγηρία έψαχνε τα αδέρφια της μέσα στο καράβι μέχρι την τελευ­ταία στιγμή που φτάσαμε στην Ιταλία.

Μόλις τελεί­ωσε η διάσωση, έψαχνα στο κατά­στρωμα να γνωρίσω τον πιτσι­ρικά που με αυτο­θυ­σία κράταγε την βάρκα να μην πλημ­μυ­ρί­σει. Τον λένε Μοχά­μεντ, είναι 16 χρονών και ταξι­δεύει με τον θείο του από το Σουδάν. Μου εξήγησε ότι η βάρκα τρύπησε στη μέση της δια­δρο­μής και για 3 ώρες κρα­τού­σαν την τρύπα με κολ­λη­τική ταινία. Η τρύπα μεγά­λωσε κι επε­κτά­θηκε σε όλο το μπαλόνι το οποίο έσκασε 5 λεπτά πριν φτά­σουμε δίπλα τους. Μισή ώρα αργό­τερα να είχαμε φτάσει και θα ήταν όλοι τους νεκροί. 120 άνθρω­ποι».