Εκτός στόχων οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Η Ελλάδα δεν έχει πετύχει τους στόχους για το 2020 όσον αφορά στη διείσ­δυση των Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας (ΑΠΕ) στο ενερ­γειακό μίγμα της χώρας. Σύμφωνα με τα στοι­χεία που περι­λαμ­βά­νο­νται στη 13η ετήσια έκθεση «Νόμος και περι­βάλ­λον στην Ελλάδα 2017», του WWF Ελλάς, το μερίδιο ΑΠΕ στην τελική κατα­νά­λωση ενέρ­γειας το 2015 (τελευ­ταία δια­θέ­σιμα δεδο­μένα) ήταν 15,4% ενώ ο εθνικός στόχος για το 2020, βάσει του νόμου 3851/2010, είναι 20%. Αντι­στοί­χως, στην ηλε­κτρο­πα­ρα­γωγή, είχαν συμ­με­τοχή κατά 22,9%, όταν ο αντί­στοι­χος στόχος είναι 40%.

Αλλά και στην εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας, οι επι­δό­σεις της Ελλάδας χει­ρο­τε­ρεύ­ουν. Βάσει της ετήσιας έκθεσης προόδου που κατέ­θεσε η χώρα μας στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, η τελική κατα­νά­λωση ενέρ­γειας αυξή­θηκε κατά 6%, στο διά­στημα 2014-2015, φθά­νο­ντας τους 16.502 ktoe (κιλό­το­νοι ισο­δύ­να­μων πετρε­λαίου). Σημα­ντι­κό­τερη ήταν η αυξη­μένη χρήση φυσικού αερίου (16%).

Γενι­κό­τερα, αύξηση στην κατα­νά­λωση ενέρ­γειας κατα­γρά­φηκε σε όλους τους τομείς, με την πλέον αξιο­ση­μεί­ωτη να παρα­τη­ρεί­ται στον οικιακό τομέα (16%) κυρίως μέσω της χρήσης στερεών καυ­σί­μων (+62%). Κι αυτά όταν ο εθνικός στόχος εξοι­κο­νό­μη­σης για το 2014 ήταν η μείωση της κατα­νά­λω­σης κατά 99,3 ktoe. Για την εξέλιξη της τελικής κατα­νά­λω­σης ενέρ­γειας (εξε­τά­ζο­ντας το διά­στημα 1990-2015), τα στοι­χεία του WWF δεί­χνουν εμφανή τάση επα­να­φο­ράς της κατα­νά­λω­σης στα προ της κρίσης επίπεδα. Επο­μέ­νως, θα απαι­τη­θούν πολύ πιο φιλό­δοξα μέτρα για να αντι­στρα­φεί η τρέ­χουσα τάση.

Μια ενδια­φέ­ρουσα εξέλιξη ήταν το σχέδιο νόμου για τη σύσταση ενερ­γεια­κών κοι­νο­τή­των οι οποίες, μεταξύ άλλων, μπορούν να δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν στον τομέα των ΑΠΕ και των έργων ΣΗΘΥΑ (Συμπα­ρα­γωγή Ηλε­κτρι­σμού και Θερ­μό­τη­τας Υψηλής Από­δο­σης). Σύμφωνα με τους Νίκο Μάν­τζαρη και Μιχάλη Προ­δρό­μου από το WWF, πρό­κει­ται για θετική πρω­το­βου­λία που χρήζει ωστόσο βελ­τιώ­σεων, όπως τρο­πο­ποί­ηση των περιο­ρι­σμών στην ισχύ των έργων (500 kW), ή των γεω­γρα­φι­κών περιο­ρι­σμών (το 75% των μελών πρέπει να έχουν πλήρη ή ψιλή κυριό­τητα ή επι­καρ­πία σε ακίνητο εντός της περι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας).

Από τις νομο­λο­για­κές εξε­λί­ξεις, αξιο­ση­μεί­ωτη ήταν η απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (Τμήμα Ε’) 303/2017 η οποία έκρινε παρά­νομη την παρά­λειψη της Διοί­κη­σης να εκδώσει την Υπουρ­γική Απόφαση για την ανά­πτυξη των μικρών ανε­μο­γεν­νη­τριών, όπως προ­έ­βλεπε ο ν. 4203/2013 (έπρεπε να έχει εκδοθεί από 30/6/2014). Και αυτό παρά την ύπαρξη σχε­τι­κής μελέτης από τον Γερ­μα­νικό Οργα­νι­σμό για τη Διεθνή Συνερ­γα­σία (GIZ) και τη συγκρό­τηση ομάδας εργα­σίας που επε­ξερ­γά­ζε­ται την κατάρ­τιση Ειδικού Προ­γράμ­μα­τος μικρών ανε­μο­γεν­νη­τριών. Ενδια­φέ­ρον είχε ακόμα η παρα­πο­μπή από το ΣτΕ (1433/2017) στην επτα­μελή σύνθεση του Τμή­μα­τος του ζητή­μα­τος της συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας της διά­τα­ξης που επι­τρέ­πει ΑΠΕ σε γεωρ­γική γη υψηλής παρα­γω­γι­κό­τη­τας.

Γενι­κό­τερα, σημα­ντι­κές εξε­λί­ξεις χαρα­κτή­ρι­σαν φέτος την εθνική ενερ­γειακή πολι­τική με κορυ­φαίες τη μάχη για δωρεάν δικαιώ­ματα εκπο­μπών στις λιγνι­τι­κές μονάδες της ΔΕΗ στο πλαίσιο της ανα­θε­ώ­ρη­σης του Ευρω­παϊ­κού Συστή­μα­τος Εμπο­ρίας Δικαιω­μά­των Εκπο­μπών (ΕΣΕΔΕ), την υιο­θέ­τηση νέων αυστη­ρών ορίων εκπο­μπών για μεγάλες μονάδες καύσης, την απόφαση πώλησης του 40% του λιγνι­τι­κού χαρ­το­φυ­λα­κίου της ΔΕΗ, και τη θέσπιση νέου μηχα­νι­σμού απο­ζη­μί­ω­σης παρα­γω­γών ΑΠΕ.

Σε ότι αφορά τη συμ­μόρ­φωση της χώρας με τη νομο­θε­σία της ΕΕ, δύο υπο­θέ­σεις έκλει­σαν αλλά μία και­νούρ­για άνοιξε. Συγκε­κρι­μένα, μετά την ενσω­μά­τωση της ευρω­παϊ­κής οδηγίας 2013/30 για την ασφά­λεια των υπε­ρά­κτιων εξο­ρύ­ξεων υδρο­γο­ναν­θρά­κων που έλαβε χώρα με καθυ­στέ­ρηση ενός χρόνου, τον Ιούλιο του 2016, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή έκλεισε την υπόθεση. Επίσης, με κατα­δίκη της Ελλάδας από το Δικα­στή­ριο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης τον Μάρτιο του 2017617 έκλεισε η υπόθεση παρα­πο­μπής της χώρας για μη συμ­μόρ­φωση με την οδηγία 2010/31/ΕΕ για την ενερ­γειακή απόδοση των κτιρίων, λόγω καθυ­στέ­ρη­σης καθο­ρι­σμού των βέλ­τι­στων, από πλευράς κόστους, ελά­χι­στων απαι­τή­σεων ενερ­γεια­κής από­δο­σης κτιρίων καθώς και του ορισμού των κτιρίων με σχεδόν μηδε­νική κατα­νά­λωση ενέρ­γειας (nZEB).

Ωστόσο, νέα προει­δο­ποι­η­τική επι­στολή έλαβε η Ελλάδα από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή τον Μάιο του 2017 για τον καθο­ρι­σμό των μεθόδων υπο­λο­γι­σμού και των απαι­τή­σεων υπο­βο­λής εκθέ­σεων, σχετικά με την ποιό­τητα των καυ­σί­μων βεν­ζί­νης και ντίζελ.

Τον Σεπτέμ­βριο του 2017 ανα­νε­ώ­θη­καν οι περι­βαλ­λο­ντι­κοί όροι των ατμοη­λε­κτρι­κών σταθμών (ΑΗΣ) Μεγα­λό­πολη Α’ και Μεγα­λό­πο­λης Β’. Όπως και στην περί­πτωση ανα­νέ­ω­σης της Από­φα­σης Έγκρι­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Όρων του ΑΗΣ Αγίου Δημη­τρίου το 2016, καμία δια­βού­λευση δεν έλαβε χώρα. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι και οι τρεις σταθμοί υπά­γο­νται στο Μετα­βα­τικό Εθνικό Σχέδιο Μείωσης Εκπο­μπών (ΜΕΣΜΕ) και παίρ­νουν παρά­ταση ως τις 30/6/2020 για να συμ­μορ­φω­θούν με τα όρια εκπο­μπών της οδηγίας βιο­μη­χα­νι­κών εκπο­μπών.

Τον Αύγου­στο του 2017 το WWF Ελλάς σε συνερ­γα­σία με τη οργά­νωση νομικών περι­βάλ­λο­ντος Client Earth κατήγ­γειλε στην Επι­τροπή Συμ­μόρ­φω­σης της Συν­θή­κης του Άαρχους, τη δια­χρο­νικά αδια­φανή δια­δι­κα­σία, με βάση την οποία αδειο­δο­τεί­ται η λει­τουρ­γία λιγνι­τι­κών σταθμών. «Οι ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις των τελευ­ταίων 16 ετών επι­κα­λού­με­νες την… και­νο­φανή νομική έννοια της «προ­σω­ρι­νής ενιαίας άδειας λει­τουρ­γίας», αδειο­δο­τούν τη λει­τουρ­γία όλων των λιγνι­τι­κών σταθμών μαζί και δια νόμου», σημειώ­νει ο κ. Μάν­τζα­ρης. Δεδο­μέ­νου ότι οι πολίτες μπορούν να προ­σφύ­γουν μόνο ενάντια σε διοι­κη­τική πράξη και όχι σε νόμο, το απο­τέ­λε­σμα της ακο­λου­θού­με­νης δια­δι­κα­σίας, είναι οι λιγνι­τι­κές μονάδες της ΔΕΗ, όπως καταγ­γέλ­λει το WWF, «να λει­τουρ­γούν ανε­ξέ­λεγ­κτα, και στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις, υπερ­βαί­νο­ντας κατά πολύ τα όρια εκπο­μπών». Η καταγ­γε­λία έγινε παρα­δε­κτή για περαι­τέρω εξέταση από την Επι­τροπή Συμ­μόρ­φω­σης της Συν­θή­κης του Άαρχους, ύστερα από σχετική ακρόαση.

Το ΒΗΜΑ