Θαλαμηγός Τουρισμός: Χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου – Αρθρο του Δρ Ιωάννη Κρικώνη

Του Δρ. Ιωάννη Κρικώνη

Το 1976 ένα κανάλι της αυστρα­λια­νής τηλε­ό­ρα­σης ήρθε στην Σύμη και γύρισε ένα κατα­πλη­κτικό ντο­κυ­μα­ντέρ, το οποίο αν δεν απα­τώ­μαι δεν έπαιξε ποτέ για ευνό­η­τους λόγους στην ελλη­νική τηλε­ό­ραση. Στο κλεί­σιμο του ντο­κυ­μα­ντέρ αυτού, το οποίο έδειχνε τις απί­στευ­τες δυσκο­λίες επι­βί­ω­σης των ενα­πο­μει­νά­ντων Συμια­κών που είχαν γαν­τζω­θεί στον ιστο­ρικό τους βράχο, ένα μικρό παιδάκι, γιος ψαρά, έλεγε: «Σήμερα ο πατέρας μου είχε καλή ψαριά, τα πούλησε και θάχουμε να φάμε. Αύριο όμως;». Η κάμερα απο­μα­κρυ­νό­ταν απο­κα­λύ­πτο­ντας και τα γυμνά πόδια του παιδιού, χωρίς παπού­τσια.

Ναι, ήταν η εποχή που τα καλο­και­ρινά παπού­τσια στα μικρο­νή­σια ήταν περιττό έξοδο και την μονα­δική ημέρα που έβαζες σαν παιδί παπού­τσια ήταν ανήμερα της Πανα­γιάς, βλα­στη­μώ­ντας γιατί από την «απα­που­τσία», το μεγά­λωμα της ηλικίας και τη δια­στολή του καλο­και­ριού πλη­σί­αζε η όλη δια­δι­κα­σία το βασα­νι­στή­ριο της φάλαγ­γας. Εγώ ήμουν τυχερός, ήμουν πρω­τευου­σιά­νος, οι γονείς μου είχαν χρήματα και μου αγό­ρα­ζαν σαν­δά­λια.

Ήταν η εποχή που για να κάνεις δια­κο­πές στα μικρο­νή­σια χρεια­ζό­ταν και μία μεγάλη δόση μαζο­χι­σμού. Νησιά χωρίς νερό, πολλές φορές χωρίς τρόφιμα, φάρμακα ή τσιγάρα, αν είχε «καιρό», με συνε­χείς δια­κο­πές ρεύ­μα­τος, για όσους είχαν παροχή, χωρίς για­τρούς. Κάποτε που έσκισα πολύ βαθιά το φρύδι μου σε κατά­δυση, με έραψε ο διπλα­νός ψαράς με πετονιά και μου έβαλαν επάνω φύκια για αντι­βί­ωση.

Την «μονο­το­νία» του νησιού έσπαζαν τα αεί­μνη­στα ημε­ρό­πλοια Λίνδος, Μαριό, Ρόδος, και Ρόδος 2, που έρχο­νταν κατά μόνας, ζεύγη ή όλα μαζί μετα­φέ­ρο­ντας του­ρί­στες της Ρόδου από τότε που η γραμμή με την Τουρκία είχε κλείσει λόγω Κυπρια­κού. Ήταν οι ημε­ρή­σιοι, οι πρώτοι μαζικοί του­ρί­στες που έδωσαν την πρώτη ώθηση στην ανά­πτυξη του νησιού.

Την ίδια περίοδο όμως άρχισαν να φαί­νο­νται και τα πρώτα «λόρδικα» (θαλα­μηγά) μετα­φέ­ρο­ντας μέλη του διε­θνούς τζετ σετ, ανάμεσα στους οποίους και την Χρι­στίνα Ωνάση, της οποίας είχα την τιμή να της ετοι­μάσω το τραπέζι ως βοηθός σερ­βι­τό­ρου. Τα χρόνια πέρασαν και η ανά­πτυξη άρχισε να παγιώ­νε­ται σε μία στιγμή όμως που φαι­νό­ταν ότι η ημε­ρή­σια εκδρομή άρχισε να «κου­ρά­ζε­ται». Τότε κάποιοι ελά­χι­στοι, ίσως και ένας, αντι­λή­φθη­καν τις ευκαι­ρίες που έδιναν οι απέ­να­ντι ακτές, οι τουρ­κι­κές. Με επι­σκέ­ψεις και αντε­πι­σκέ­ψεις, χτί­στηκε αρχικά μία αμοι­βαία σχέση εμπι­στο­σύ­νης, ίσως και φιλίας μέσα από την ταύτιση συμ­φε­ρό­ντων και η γραμμή με τους απέ­να­ντι άνοιξε.

Από την νέα χιλιε­τία η σχέση αυτή απο­γειώ­θηκε με τις τούρ­κι­κες γου­λέ­τες, έναν ολό­κληρο στόλο εκα­το­ντά­δων ξύλινων παρα­δο­σια­κών σκαφών που έχτισε η απέ­να­ντι χώρα ενόσω εμείς κυνη­γού­σαμε κάθε προ­σπά­θεια στον θαλα­μηγό του­ρι­σμό, κατα­στρέ­φαμε εφο­πλι­στές και δια­λύ­αμε κάθε ναυ­πη­γική προ­σπά­θεια στον τομέα των παρα­δο­σια­κών σκαφών, αφή­νο­ντας τους γεί­το­νες απο­κλει­στι­κούς αντι­πρό­σω­πους και μονα­δι­κούς συνε­χι­στές μίας καθα­ρό­αι­μης ελλη­νι­κής παρά­δο­σης.

Οι ηρωικές προ­σπά­θειες του καθη­γητή φιλο­σο­φίας (!) Δρ. Κων­στα­ντί­νου Ρωμανού στα μέσα της δεκα­ε­τίας του 90 να αντι­στρα­φεί το κλίμα έπεσαν σε τοίχο, γιατί κανείς δεν άκουγε, κανείς δεν ενδια­φε­ρό­ταν.

Είτε το θέλουμε, είτε όχι οι τουρ­κι­κές γου­λέ­τες, που έρχο­νται στην Ελλάδα, είναι στην συντρι­πτική τους πλειο­ψη­φία σήμερα σκάφη VIP και είναι τα σκάφη τα οποία στη­ρί­ζουν τον ποιο­τικό του­ρι­σμό των μικρό­τε­ρων κυρίως νησιών, αλλά και λόγω επι­βί­βα­σης, και των μεγα­λύ­τε­ρων νησιών Ρόδου και Κω. Χωρίς τα σκάφη αυτά τα μικρό­τερα νησιά θα επι­στρέ­ψουν δεκα­ε­τίες πίσω με δεδο­μένη την άθλια «ποιό­τητα» των μαζικών εκδρο­μι­κών του­ρι­στών και αυτό το γνω­ρί­ζουν όλοι. Νησιά όπως η Σύμη, η Χάλκη, η Κάλυ­μνος, η Λέρος, το Καστελ­λό­ριζο επι­βιώ­νουν οικο­νο­μικά λόγω αυτών των σκαφών, τα οποία μετα­τρέ­πουν τα νησιά μας σε τόπους συνά­ντη­σης και δια­σκέ­δα­σης του διε­θνούς τζετ σετ. Δεν είναι τυχαίο π.χ. το γεγονός ότι σε κάθε τρία δημο­σιεύ­ματα για την Μύκονο υπήρχε ένα για την Σύμη. Ο νοών νοείτω.

Και όταν τα νησιά επι­βιώ­νουν οικο­νο­μικά επι­βιώ­νουν και εθνικά. Εκτός αν υπάρ­χουν άλλοι στόχοι. Εκτός αν μας ενδια­φέ­ρει η ερήμωση και η απο­ψί­λωση των μικρό­τε­ρων νησιών κάτι που θα πρέπει να μας προ­βλη­μα­τί­ζει μετά την εμπει­ρία των Ιμίων. Γιατί αφού μιλάμε για σημαίες οφεί­λουμε να πούμε ότι η σημαία χωρίς κατοί­κους δεν έχει και μεγάλη αξία. Το Καστελ­λό­ριζο δεν θα ήταν τόσο εύκολος στόχος αν είχε τους 8 ή 10 χιλιά­δες κατοί­κους που είχε κάποτε. Ας στα­μα­τή­σουν κάποιοι να πουλούν πατριω­τι­σμό από την Μαρίνα Ζέας και την Βου­λιαγ­μένη. Δεν μετράει. Ας έρθουν ένα μόνο χειμώνα στα μικρά αυτά νησιά να δούν τι σημαί­νει πατριω­τι­σμός.

Ας γυρί­σουμε πίσω στις γου­λέ­τες. Είναι δεδο­μένο ότι το χτίσιμο των σκαφών έχει κάποιες ιδιαι­τε­ρό­τη­τες με απο­τέ­λε­σμα κάποιες διε­θνείς συμ­βά­σεις ναυ­σι­πλο­ΐας ( SOLAS) να τα εξαι­ρούν, δίχως να σημαί­νει αυτό ότι τα σκάφη αυτά δεν έχουν όλα τα απαι­τού­μενα έγγραφα, όχι απλώς της κλάσης τους αλλά που απαι­τού­νται διεθνώς και ότι δεν είναι αξιό­πλοα. Άλλωστε τα τουρ­κικά ναυ­πη­γεία θεω­ρού­νται από τα πλέον αξιό­πι­στα.

«Τα τουρ­κικά ναυ­πη­γεία θεω­ρού­νται υψηλά στην παγκό­σμια κατά­ταξη στην κατα­σκευή δεξα­με­νο­πλοίων μετα­φο­ράς χημικών προ­ϊ­ό­ντων και πετρε­λαίου μέχρι 10.000 dwt. Τα τουρ­κικά ναυ­πη­γεία θεω­ρού­νται επίσης αξιό­πι­στα στην κατα­σκευή μεγάλων θαλα­μη­γών» ανα­φέ­ρει η ελλη­νική WikiPedia.

Ας στα­μα­τή­σει λοιπόν το παρα­μύθι με την αξιο­πλοΐα, απλώς μας κάνει διεθνώς ρεζίλι. Και ας ηρε­μή­σουμε με τις διαρ­κείς επι­θε­ω­ρή­σεις, γιατί τα λιμάνια μας βοούν από την καλυμ­μένη παρα­νο­μία δεκα­ε­τιών και όλοι γνω­ρί­ζουν γιατί μιλάω. Και ας στα­μα­τή­σει και το κυνήγι μαγισ­σών με τους πρά­κτο­ρες των νησιών μας. Θυμίζει άλλες εποχές.

Τώρα όσον αφορά στα παρά­νομα ναύλα, όσον ισχύει ο 4256 (άρθρο 3) κάνουμε την ζωή μας και την ζωή των άλλων δύσκολη και στο τέλος και πάλι θα ηττη­θούμε κατά κράτος γιατί η προ­στα­σία σήμερα είναι απο­τέ­λε­σμα αντα­γω­νι­σμού και όχι μέσω νόμων. Ενδιά­μεσα θα έχουμε κάνει ζημιά απο­κλει­στικά στον ελλη­νικό του­ρι­σμό.

Ας πάμε στις πικρές αλή­θειες και στα πικρά ερω­τή­ματα.

Ο VIP του­ρι­σμός της περιο­χής μας κινεί­ται σε γου­λέ­τες. Τον θέλουμε καταρ­χήν ή όχι; Οι Έλληνες δεν έχουμε γου­λέ­τες. Έχουμε χρήματα να αγο­ρά­σουμε και να βάλουμε επάνω ελλη­νική σημαία; (Εδώ γελάμε πικρά) Η ανά­πτυξη της περιο­χής βασί­ζε­ται στα σκάφη αυτά. Γιατί δεν έρχο­νται τα περί­φημα «νόμιμα ελλη­νικά επαγ­γελ­μα­τικά» αντί­στοι­χης κλάσης και μεγέ­θους;

Ας πάμε και στις πιο πικρές αλή­θειες.

Το Αιγαίο, όπου και να πας είναι ένα δώρο Θεού, και το ωραιό­τερο πεδίο για γιώ­τινγκ. Όμως σύμπλεγμα σαν τα Δωδε­κά­νησα δεν υπάρχει δεύτερο. Και αυτό το έχουν κατα­νο­ή­σει πολλοί, φίλοι και εχθροί. Και επειδή τα Δωδε­κά­νησα πέφτουν κάπως μακριά και ακριβά για την Μαρίνα Ζέας και την Βου­λιαγ­μένη, κάποιοι κύριοι απο­φά­σι­σαν να βου­λιά­ξει το γιώ­τινγκ στην περιοχή μας γιατί έχουν χάσει δεκάδες χιλιά­δες πολύ καλούς πελάτες. Έτσι απλά.

Και επειδή από την Μαρίνα Ζέας ως το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας κτλ. είναι ένα τσιγάρο δρόμος ενώ η Ρόδος πέφτει μακριά, βλέπω το κανάλι της Αυστρα­λίας να ξανάρ­χε­ται.