Οι Έλληνες έκοψαν το γάλα, το τυρί, ακόμα και το χαρτί τουαλέτας!

Του Δημήτρη Μαρ­κό­που­λου

Ποτέ άλλοτε σ’ αυτή τη χώρα οι κατα­να­λω­τές δεν μείωσαν τις δαπάνες τους στον βαθμό που το έκαναν την τελευ­ταία διετία.

Με τους αριθ­μούς να επι­βε­βαιώ­νουν όλους εκεί­νους που μιλάνε για τη ζημιά που υπο­στή­καμε ως χώρα εξαι­τίας της «εθνικά υπε­ρή­φα­νης δια­πραγ­μά­τευ­σης», λίγο μετά τη δια­πί­στωση του προ­έ­δρου του ESM για τα χαμένα 100 δισ. ευρώ πρό­σφατη έρευνα της εται­ρείας μετρή­σεων κατα­να­λω­τι­κής πορείας IRI δείχνει ότι ο Ελληνας έσφιξε με πρω­το­φανή τρόπο το ζωνάρι στο διά­στημα 2014-2016, ανα­τρέ­πο­ντας τον τρόπο κατα­νά­λω­σης ετών. Πρό­κει­ται για δείγ­ματα από­λυ­της φτω­χο­ποί­η­σης που όμοιά της δεν συνα­ντούσε κανείς τα πρώτα πέντε χρόνια των μνη­μο­νίων και που οφεί­λουν να προ­βλη­μα­τί­σουν την πολι­τική ηγεσία του τόπου.

Μέχρι στιγμής γνω­ρί­ζαμε από τα σχετικά ρεπορ­τάζ ότι «οι Ελληνες έκοψαν το γάλα» λόγω της κάμψης των πωλή­σεων σε διψήφιο ποσοστό, το ίδιο ακριβώς συμ­βαί­νει όμως σε όλες τις προϊ­ο­ντι­κές κατη­γο­ρίες των ραφιών. Κόψαμε δηλαδή και το για­ούρτι και τα ζυμα­ρικά και τις ελιές και το ελαιό­λαδο και το κρέας, ακόμα και το χαρτί τουα­λέ­τας…

Ας πάρουμε όμως τα πράγ­ματα από την αρχή. Η έρευνα επι­κε­ντρώ­θηκε στο διά­στημα 2014-2016, περίοδο κατά την οποία ηγε­μο­νική δύναμη υπήρξε ο ΣΥΡΙΖΑ. Ηδη από το 2014, αν και αρχικά δια­φαί­νο­νταν σημάδια ανά­καμ­ψης της αγοράς και της κατα­να­λω­τι­κής δαπάνης, από το δεύτερο εξάμηνο, οπότε ο τότε κυβερ­νη­τι­κός συνα­σπι­σμός Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ έχασε τις ευρω­ε­κλο­γές και ο ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης έστελνε μηνύ­ματα ανα­τρο­πής για τη στιγμή που θα ανέλθει στην εξουσία, τα πράγ­ματα άλλαξαν. Οι κατα­να­λω­τές φοβή­θη­καν και αυτό απο­τυ­πώ­θηκε σε όλες τις προϊ­ο­ντι­κές κατη­γο­ρίες. Ωστόσο, το μεγάλο «κραχ» έγινε το 2015-2016, ανα­τρέ­πο­ντας πλήρως τις κατα­να­λω­τι­κές συνή­θειες των Ελλήνων.

Μια ματιά στις βασικές κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων δείχνει του λόγου το αληθές. Για παρά­δειγμα, ενώ το 2014 η κατα­νά­λωση λευκού γάλα­κτος σε όλες τις κατη­γο­ρίες, ήταν πτωτική κατά 7,9%, το 2016 και μετά τις γνωστές εθνικές περι­πέ­τειες έφτασε σε πτώση το 15,1%. Σχεδόν δηλαδή διπλά­σιο ποσοστό από την προη­γού­μενη διετία. Ανάλογη μείωση σημειώ­θηκε και στην κατα­νά­λωση για­ουρ­τιού, όπου επήλθε πτώση 7,3% το 2016 από 3,5% το 2014. Θα πρέπει να σημειώ­σουμε ότι όλα τα στοι­χεία αφορούν τις πωλή­σεις σε αξία παρότι οι τιμές δεν αυξή­θη­καν λόγω της κρίσης. Από τις κατη­γο­ρίες τρο­φί­μων που παρου­σιά­ζουν μεγάλο ενδια­φέ­ρον είναι οι ελιές. Η εν λόγω κατη­γο­ρία το 2014 γνώρισε αλμα­τώδη ανά­πτυξη φτά­νο­ντας σε αύξηση πωλή­σεων συγκρι­τικά με το 2013 το 13,2%. Τη χρονιά των «σκληρών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων», το 2015 δηλαδή, η κατη­γο­ρία γνώρισε άμεση κάμψη πωλή­σεων κατά 3,8%, ενώ το 2016 συνε­χί­στηκε η πτώση με μείωση πωλή­σεων της τάξης του 13%. Δηλαδή η κατη­γο­ρία επα­νήλθε στα χαμηλά επίπεδα του 2013 ενώ η πτώση, όπως πλη­ρο­φο­ρού­μα­στε, εξα­κο­λου­θεί.

Και στα συσκευα­σμένα τυριά οι Ελληνες απο­φά­σι­σαν να κόψουν τις δαπάνες τους. Η κατη­γο­ρία κινή­θηκε πτωτικά το 2014 κατά 5,5%, η τάση δια­τη­ρή­θηκε το 2015 στο 4,1% και έσπασε κάθε ρεκόρ πέρυσι με -7,8%. Θα πρέπει να τονί­σουμε ότι σε όσους γνω­ρί­ζουν από τρόφιμα ο δείκτης πωλή­σεων του τυριού είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κός και θεω­ρεί­ται έως και συνώ­νυ­μος του δείκτη ευη­με­ρίας. Ανάλογη πτώση σημειώ­θηκε και στα ζυμα­ρικά που έφτασε στο 6,8% πέρυσι, στο συσκευα­σμένο κρέας (9,8% το 2016), στις πωλή­σεις μπίρας (3,8% το ίδιο έτος), στους χυμούς (10% το 2016 ) στα δημη­τριακά (3,3%), ακόμα και στα ανα­ψυ­κτικά με -9,3% την τελευ­ταία χρονιά.

Ενδια­φέ­ρον στοι­χείο, ενδει­κτικό του τι θεωρεί πλέον ο Ελληνας κατα­να­λω­τής χρήσιμο και τι περιττό, είναι ότι ακόμα και το χαρτί τουα­λέ­τας παρου­σί­ασε το 2016 κάμψη 11,3% από 2,2% που ήταν το 2014. Οπως η ίδια η εται­ρεία ερευνών και μελετών στον κλάδο των σούπερ μάρκετ IRI έχει επι­ση­μά­νει, ενδει­κτικό της ζημιάς που έχει υποστεί η αγορά τα τελευ­ταία τρία χρόνια είναι ότι το 2016 στις 20 κορυ­φαίες κατη­γο­ρίες κατα­νά­λω­σης παρα­κο­λου­θούμε να κατα­γρά­φε­ται πλέον διψήφιο ποσοστό μείωσης πωλή­σεων σε αξία σε αρκετές περι­πτώ­σεις (λευκό γάλα, χυμοί, χαρτί υγείας, ελαιό­λαδο), γεγονός ανη­συ­χη­τικό. Συνο­λικά στα τρόφιμα η μείωση των πωλή­σεων για το 2015-2016 φτάνει το 6,5%, με μια τάση που, όπως όλα δεί­χνουν, συνε­χί­ζε­ται με αμείωτη ένταση και το τρέχον έτος παρά την προ­σπά­θεια να φιλο­τε­χνη­θεί μια εικόνα εξόδου από τον κίνδυνο και από τα προ­βλή­ματα για τη χώρα και την αγορά.

Η μείωση της αγοράς τρο­φί­μων είναι πλέον μεγα­λύ­τερη σε ποσοστό ακόμα και από τη μείωση των καθα­ρι­στι­κών (5%), προ­φα­νώς επειδή έχει υπάρξει πλήρης επα­να­κα­θο­ρι­σμός του τι τρώμε και πώς.

Ο παράγων «Μαρι­νό­που­λος»

Βέβαια στην παρα­πάνω κατα­να­λω­τική εξίσωση δεν πρέπει να λησμο­νούμε και τη μεγάλη συμ­με­τοχή που είχε το βύθισμα της Μαρι­νό­που­λος. Δεν είναι μικρό πράγμα η από­συρση σχεδόν 9.000 σημείων πώλησης τα οποία παρέ­με­ναν ανε­νεργά. Μήπως όμως απο­τέ­λε­σμα της πολι­τι­κής ανα­τρο­πής και των προ­βλη­μά­των που αυτή δημιούρ­γησε δεν ήταν και αυτό του κλει­σί­μα­τος της ιστο­ρι­κής αλυ­σί­δας; Επίσης, όλες οι εκτι­μή­σεις για το 2017 δεί­χνουν ότι δύσκολα θα υπάρ­ξουν ανο­δι­κοί ρυθμοί. Ηδη το πρώτο πεντά­μηνο του τρέ­χο­ντος έτους οι συνο­λι­κές πωλή­σεις των σούπερ μάρκετ εξα­κο­λου­θούν να υπο­χω­ρούν κατά 2,3%, με πλη­ρο­φο­ρίες να ανα­φέ­ρο­νται σε ακόμα μεγα­λύ­τερη επι­δεί­νωση αυτής της ήδη αρνη­τι­κής συν­θή­κης το επόμενο διά­στημα. Οι ίδιοι ανα­λυ­τές επίσης βλέπουν ακόμα μεγα­λύ­τερη μείωση των πωλή­σεων σε αξία στα σούπερ μάρκετ το 2018, που θα φτάσει το 1,5% συγκρι­τικά με το 2017.

Το συμπέ­ρα­σμα; Μπορεί η χώρα να απέφυγε τα χει­ρό­τερα από την κατα­στρο­φική δια­πραγ­μά­τευση του 2015, όμως ο αντί­κτυ­πος του τρίτου μνη­μο­νίου στην αγορά σε συν­δυα­σμό με το κού­μπωμα των πολιτών λόγω της νέας δια­πραγ­μά­τευ­σης για τη δεύτερη αξιο­λό­γηση οδήγησε σε στάση αγορών. Μάλιστα σε πρό­σφατο συνέ­δριο για τα σούπερ μάρκετ κορυ­φαίο στέ­λε­χος της βιο­μη­χα­νίας δήλωσε: «Η αρνη­τική εμπει­ρία του 2015 έδειξε στον μέσο Ελληνα ότι η χώρα βρί­σκε­ται κυριο­λε­κτικά στον αέρα και πως δεν είμαστε πλέον μια ασφαλής χώρα. Και αυτό το κλίμα περνάει πλέον στον τρόπο που σκε­φτό­μα­στε και αγο­ρά­ζουμε. Είναι η νέα εθνική κατα­να­λω­τική μας κατά­θλιψη».

newmoney.gr