Απόφαση “βόμβα” για το «κούρεμα» οφειλών υπερχρεωμένων νοικοκυριών – Αφορά εκπαιδευτικό της Ρόδου

Με την υπ’ αρίθμ. 153/2017 απόφαση «βόμβα» του Αρείου Πάγου, η οποία παράγει δεδι­κα­σμένο, ανα­λύ­ο­ντας και ερμη­νεύ­ο­ντας το στοι­χείο του δόλου στο Ν. 3869/2010 (νόμο περί υπερ­χρε­ω­μέ­νων νοι­κο­κυ­ριών – Κατσέλη), αναι­ρέ­θηκε η υπ’ αρίθμ. 95/2014 ορι­στική απόφαση του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, με την οποία επι­τεύ­χθηκε εξω­φρε­νικά μεγάλο «κούρεμα» των χρεών μιας εκπαι­δευ­τι­κού της Ρόδου!!

Κατά της πρω­το­δί­κου απο­φά­σεως του Ειρη­νο­δι­κείου Ρόδου είχε ασκηθεί έφεση από τον Εισαγ­γε­λέα Εφετών Δωδε­κα­νή­σου κ. Γεώργιο Κτι­στάκη, δια της τότε Αντει­σαγ­γε­λέως Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου κ. Αιμι­λίας – Σοφίας Μέρη, ενώ η υπόθεση είχε προ­σλά­βει πανελ­λή­νια δημο­σιό­τητα.

Η Εφεση του Εισαγ­γε­λι­κού Λει­τουρ­γού, δεν απο­τε­λούσε μάλιστα μια τυπική δικα­στική πράξη. Γινόταν ευθέως αναφορά για «ψηφο­θη­ρικό λαϊ­κι­σμό του νόμου 3689/2010», ενώ ταυ­τό­χρονα επι­χει­ρη­μα­το­λο­γούσε για να απο­δεί­ξει ότι τα χρέη που δια­γρά­φο­νται από υπερ­χρε­ω­μένα νοι­κο­κυ­ριά έρχο­νται στην πορεία να επι­βα­ρύ­νουν όλους εμάς με τα μέτρα που προ­τεί­νει – επι­βάλ­λει η Τρι­με­ρής (Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο), είτε με την αύξηση φορο­λο­γι­κών βαρών, είτε με την ορι­ζό­ντια μείωση μισθών και συντά­ξεων!!

Ο Εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός είχε αφιε­ρώ­σει ειδικό κεφά­λαιο στην Έφεσή του για το ζήτημα του δικα­στι­κού ελέγχου της συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας του συγκε­κρι­μέ­νου νόμου θέτο­ντας μάλιστα και το ερώτημα μέχρι που μπορεί να φτάσει το Δικα­στή­ριο ώστε να μην υπει­σέλ­θει στη νομο­θε­τική εξουσία…

«Νομί­ζουμε ότι είναι σαφές πως το Δικα­στή­ριο που προ­βαί­νει σε έλεγχο της συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας του νόμου θα ενερ­γή­σει σύμφωνα με την αρχή της ισό­τη­τας των Ελλήνων και Ελλη­νί­δων απέ­να­ντι στο Νόμο και θα εκφέρει γνώμη για το αν παρα­βιά­ζει την ισότητα -διότι είναι στε­νό­τε­ρος των ορίων της, ή διότι είναι ευρύ­τε­ρος αυτών- ή όχι. Τέλος, τα ανωτέρω δεν σημαί­νουν ότι θα οδη­γή­σουν σε Κράτος των Δικα­στών, το οποίο θα υπερ­κε­ρά­σει -αγνοώντας την- τη νομο­θε­τική εξουσία και το δικαί­ωμα της κυβέρ­νη­σης που στη­ρί­ζε­ται στην πλειο­ψη­φία της Βουλής, να νομο­θε­τεί. Απλά υπο­δη­λώ­νουν την αρεστή ή μη αρεστή, πλην όμως κατ’ εφαρ­μογή του Συντάγ­μα­τος άσκηση του δικαιώ­μα­τος ελέγχου της συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας των νόμων από τα δικα­στή­ρια. Εφόσον δεν έχει συστα­θεί Συνταγ­μα­τικό Δικα­στή­ριο όλα τα Δικα­στή­ρια μπορούν να ασκή­σουν τον έλεγχο αυτό».

Ο Εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός επι­διώ­κο­ντας εισα­γω­γικά να ερμη­νεύ­σει τους σκοπούς του νόμου για τη ρύθμιση των χρεών υπερ­χρε­ω­μέ­νων νοι­κο­κυ­ριών τονίζει ότι στόχος είναι «η επα­νέ­νταξη του υπερ­χρε­ω­μέ­νου, στην οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ζωή με την επα­νά­κτηση οικο­νο­μι­κής ελευ­θε­ρίας που συνε­πά­γε­ται η εξά­λειψη των χρεών που αδυ­να­τεί να απο­πλη­ρώ­σει».

Ανα­φε­ρό­με­νος στο πραγ­μα­τικό μέρος της επί­δι­κης υπό­θε­σης, της δια­γρα­φής δηλαδή οφειλών ύψους μισού εκατ. ευρώ περίπου μιας εκπαι­δευ­τι­κού, τόνισε ότι κανένας δεν διε­ρω­τή­θηκε αν είναι φυσιο­λο­γικό κάποιος πολίτης να έχει ανα­λά­βει 91.015,87 ευρώ από πιστω­τι­κές κάρτες και 166.525,18 ευρώ από κατα­να­λω­τικά δάνεια ή μήπως πρό­κει­ται για πρό­κληση χρεών από αλό­γι­στες κατα­να­λω­τι­κές δαπάνες.

«Στην προ­κει­μένη περί­πτωση θα έπρεπε να είχαν ζητηθεί από το δικα­στή­ριο ανα­λυ­τικά οι χρε­ώ­σεις των πιστω­τι­κών καρτών (ποσά και υπέρ ποίου έγιναν οι χρε­ώ­σεις αυτές, ώστε να δια­πι­στω­θεί αν πρό­κει­ται για ιατρι­κές δαπάνες -κάτι που είναι σεβαστό- ή κατα­να­λω­τι­κές, γεγονός που είναι εκτός λογικής)» εξηγεί ο κ. Εισαγ­γε­λέας, τονί­ζο­ντας ότι η εφε­σί­βλητη προ­έ­βαλε ως ισχυ­ρι­σμό ότι αντι­με­τώ­πισε προ­βλή­ματα υγείας ο γιος της κατ’ αρχήν και ακο­λού­θως η ίδια χωρίς να έχει προ­σκο­μί­σει στοι­χεία από τα οποία να προ­κύ­πτει πως απαι­τή­θη­καν τόσα και τέτοια δάνεια για την κάλυψη των συγκε­κρι­μέ­νων δαπανών και γιατί δεν τα κάλυψε το ασφα­λι­στικό της ταμείο (δημόσιο δηλαδή).

Σχο­λί­ασε παρα­πέρα το γεγονός ότι πρό­σθεσε στην αίτησή της μια φράση σχετικά με την «επίμονη πίεση των τρα­πε­ζών να δώσουν δάνεια», τονί­ζο­ντας μεταξύ άλλων ότι δεν εξήγησε πώς την έπεισαν οι τρά­πε­ζες και πώς φρό­ντισε να χρεώσει τις πιστω­τι­κές κάρτες με το ποσό των 91.015,87 ευρώ, ενώ το ποσό των κατα­να­λω­τι­κών δανείων ανέρ­χε­ται σε 166.525,18 ευρώ και 185.055,11 ευρώ το στε­γα­στικό της δάνειο.

Ο κ. Εισαγ­γε­λέας ανέφερε παρα­πέρα ότι «δεν προ­στα­τεύ­ο­νται καθόλου οι πιστώ­τριες τρά­πε­ζες, αφού κατά την απόφαση του Ειρη­νο­δι­κείου το ποσό που θα κατα­βάλ­λει κάθε μήνα η εφε­σί­βλητη είναι απλώς γελοίο». Εξει­δι­κεύ­ο­ντας τη συγκε­κρι­μένη θέση του υπο­στη­ρί­ζει τα εξής:

«Η έλλειψη προ­στα­σίας των πιστω­τριών τρα­πε­ζών τις εκθέτει στην ανάγκη ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης μέσω του Ευρω­παϊ­κού Μηχα­νι­σμού Στή­ρι­ξης (προ­σω­ρι­νού και μόνιμου). Αυτό οδηγεί στο ότι η Ελλάδα ανα­λα­βαί­νει μεγα­λύ­τε­ρες ανάγκες πιστώ­σεων, μεγα­λύ­τερα χρέη τα οποία θα κληθούν να πλη­ρώ­σουν οι Ελληνες και Ελλη­νί­δες φορο­λο­γού­με­νοι υφι­στά­με­νοι τα μέτρα που προ­τεί­νει – επι­βάλ­λει η Τρι­με­ρής (Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο), είτε με την αύξηση των φορο­λο­γι­κών τους βαρών, είτε με την ορι­ζό­ντια μείωση μισθών συντά­ξεων κλπ. Δηλαδή με απλά λόγια τη ρύθμιση των χρεών της εφε­σί­βλη­της κατά τον ν.3689/2010 θα πλη­ρώ­σουν (εκτός της ίδιας, η οποία βέβαια θα έχει τύχει της ρύθ­μι­σης, δηλαδή του εκμη­δε­νι­σμού των οφειλών της συνο­λικο ύψους 442.596,16 ευρώ, άρα πάλι κερ­δι­σμένη θα είναι) και οι πολίτες που δεν προ­κά­λε­σαν τέτοιες οφειλές από πιστω­τι­κές κάρτες και δάνεια».

Ανα­φε­ρό­με­νος σε δια­τά­ξεις του νόμου, τις χαρα­κτή­ρισε «ψευ­δε­πί­γρα­φες»…

«διότι είναι ορθό και δίκαιο να φρο­ντί­ζει για τους πολίτες, όπως ανα­φέ­ρει στην αιτιο­λο­γική έκθεση, αλλά για τους πολίτες που έχουν πράγ­ματι ανάγκη και όχι γενικά για όλους, ακόμα και αυτούς που δημιούρ­γη­σαν τερά­στιες οφειλές, που είναι δηλαδή υπερ­χρε­ω­μέ­νοι. Η αιτιο­λο­γική έκθεση επίσης προ­βάλ­λει και το επι­χεί­ρημα των ατυχών προ­γραμ­μα­τι­σμών, χωρίς όμως να δίνει έστω ένα παρά­δειγμα πώς τον εννοεί και πώς θεωρεί ότι υφί­στα­ται ατυχής προ­γραμ­μα­τι­σμός του φυσικού προ­σώ­που που παίρνει μια πιστω­τική κάρτα και ένα δάνειο και στη συνέ­χεια παίρνει άλλες δώδεκα πιστω­τι­κές κάρτες και άλλα τρία δάνεια».

Εξει­δι­κεύ­ο­ντας στην περί­πτωση της εκπαι­δευ­τι­κού ο Εισαγ­γε­λέας τόνισε ότι «σε ετήσιο εισό­δημα όπως της εφε­σί­βλη­της 32.000 ευρώ περίπου η οφειλή να ήταν 11.000 ή 20.000 ευρώ. Σε καμία περί­πτωση όμως τον ψηφο­θη­ρικό λαϊ­κι­σμό του νόμου 3689/2010 που δέχεται να υπα­χθούν στη ρύθμιση των χρεών οφειλές 442.596,16 ευρώ, δηλαδή η σχέση εισο­δή­μα­τος προς οφειλή είναι 1.383%, κάτι που σημαί­νει ότι τα χρέη είναι σχεδόν δεκα­τέσ­σε­ρις φορές περισ­σό­τερα από το εισό­δημα. Δεν υπάρχει νου­νε­χής πολίτης που να έχει προ­κα­λέ­σει χρέη δεκα­τέσ­σε­ρις φορές πάνω από το εισό­δημά του, διότι, είτε αδια­φο­ρούσε για τα χρέη που δημιουρ­γούσε, είτε τα δημιούρ­γησε γνω­ρί­ζο­ντας ότι ποτέ δεν θα μπο­ρέ­σει να τα εξυ­πη­ρε­τή­σει. Ενδε­χο­μέ­νως δηλαδή να μην απαι­τεί­ται καμιά άλλη έρευνα για την ύπαρξη ή όχι δόλου στην εφε­σί­βλητη, αυτό να είναι αρκετό. Αν λοιπόν θεω­ρή­σουμε την εφε­σί­βλητη ως δυνά­μενη να υπαχθεί στη ρύθμιση για τα υπερ­χρε­ω­μένα φυσικά πρόσωπα, τότε δεν θα είναι δίκαιο για το σύνολο των πολιτών, αλλά θα είναι παρά­λογο».

Το Δ’ Πολι­τικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, εξέτασε την αναί­ρεση της Τρά­πε­ζας Πει­ραιώς, που εκπρο­σω­πή­θηκε από τον δικη­γόρο κ. Στέργιο Σπυ­ρό­πουλο κατά της Ροδί­τισ­σας εκπαι­δευ­τι­κού, που εκπρο­σω­πή­θηκε από τον δικη­γόρο κ. Μιχαήλ Μπρι­ντάκη.

Στην δίκη παρα­στά­θη­καν επίσης το σωμα­τείο μη κερ­δο­σκο­πι­κού χαρα­κτήρα με την επω­νυ­μία «ΕΚΠΟΙΖΩ» και η Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ενώσεων Κατα­να­λω­τών ΠΟΜΕΚ, με δια­κρι­τικό τίτλο «ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ».

Με την απόφαση του δικα­στη­ρίου αναι­ρέ­θηκε η υπ’ αρίθμ. 95/2014 ορι­στική απόφαση του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου.

Ο Αρειος Πάγος, δεν μπήκε στο θέμα της συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας του νόμου  αλλά ερμή­νευσε, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε το στοι­χείο του δόλου, δεχό­με­νος ουσια­στικά όμοιες επι­ση­μάν­σεις του Εισαγ­γε­λι­κού Λει­τουρ­γού, που ανέ­πτυξε με την αναί­ρεση της η τράπεζα.

Η τράπεζα συγκε­κρι­μένα υπο­στή­ριξε ότι συντρέ­χει προ­φα­νής δόλος στο πρόσωπο της αιτού­σας, υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι προ­κύ­πτει εξαι­τίας της από μέρους της ανά­λη­ψης της ευθύνης για απο­πλη­ρωμή χρέους συνο­λι­κού ύψους 442.596,16 ευρώ χωρίς να έχει τη σχετική οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να αντα­πο­κρι­θεί στις ανει­λημ­μέ­νες οικο­νο­μι­κές της υπο­χρε­ώ­σεις.

Σημεί­ωσε ότι η οφειλή της και μάλιστα σημα­ντι­κό­τα­του ύψους, προ­έρ­χε­ται από μια σύμβαση στε­γα­στι­κού δανείου και από οκτώ συμ­βά­σεις κατα­να­λω­τι­κών δανείων και πιστω­τι­κών καρτών και προ­σθέ­τει ότι κατά τα διδάγ­ματα της κοινής πείρας και λογικής ένα τόσο μεγάλο ποσό δεν είναι δυνατόν να έχει δια­τε­θεί απο­κλει­στικά για την κάλυψη βασικών βιο­τι­κών αναγκών.

Ο Αρειος Πάγος έκρινε ότι το Μονο­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου με το να απαι­τή­σει για τη συν­δρομή δόλιας περιέ­λευ­σης του υπερ­χρε­ω­μέ­νου οφει­λέτη σε αδυ­να­μία πλη­ρω­μών άμεσο δόλο αυτού και ειδι­κό­τερα εξα­πά­τηση εκ μέρους του, ως δανειο­λή­πτη, των υπαλ­λή­λων του πιστω­τι­κού ιδρύ­μα­τος από το οποίο δανειο­δο­τή­θηκε με την προ­σκο­μιδή πλαστών στοι­χείων ή από­κρυψη των υπο­χρε­ώ­σεων του, που δεν έχουν κατα­χω­ρη­θεί στις βάσεις δεδο­μέ­νων που αξιο­ποιούν οι τρά­πε­ζες για την οικο­νο­μική συμπε­ρι­φορά των πελατών τους, απο­κλεί­ο­ντας τη συν­δρομή αυτής (δόλιας περιέ­λευ­σης σε αδυ­να­μία πλη­ρω­μών) σε περί­πτωση ενδε­χό­με­νου δόλου, ή παρά­λει­ψης των υπαλ­λή­λων των πιστω­τι­κών ιδρυ­μά­των να ενερ­γή­σουν έρευνα της πιστο­λη­πτι­κής ικα­νό­τη­τας του δανειο­λή­πτη πριν από τη χορή­γηση της πίστω­σης, παρα­βί­ασε, με εσφαλ­μένη ερμη­νεία και εφαρ­μογή το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, καθώς και τη διάταξη του άρθρου 330 ΑΚ που προσ­διο­ρί­ζει την αόριστη νομική έννοια του δόλου και δια­κρί­νει αυτόν σε άμεσο και ενδε­χό­μενο, καθόσον αξίωσε πρό­σθετα στοι­χεία απ’ αυτά που απαι­τού­νται από το νόμο για τη συγκρό­τηση του δόλου στο πρόσωπο του οφει­λέτη.

Παρα­πέμ­πτει την υπόθεση για περαι­τέρω εκδί­καση στο ίδιο Δικα­στή­ριο  που   εξέδωσε  την προ­σβαλ­λό­μενη  απόφαση   και   του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλο Δικαστή.