Τι κρύβει η συμφωνία του Eurogroup; 11 ερωτήσεις & απαντήσεις

Αλλα διάβασε η κυβέρ­νηση, άλλα η αντι­πο­λί­τευση και άλλα ο Ντάι­σελ­μπλουμ για τα όσα συμ­φω­νή­θη­καν στο Eurogroup της Δευ­τέ­ρας. Ανάμεσα στους πανη­γυ­ρι­σμούς και τις καταγ­γε­λίες όμως υπάρ­χουν και 11 αλή­θειες που έχουν να κάνουν με την τσέπη μας…

Αλέκος Παπα­να­στα­σίου

H κυβέρ­νηση έσπευσε να πανη­γυ­ρί­σει: πρώτα εκδό­θηκε το non paper που υπο­στή­ριζε ότι η συμ­φω­νία επι­στρο­φής των τεχνι­κών κλι­μα­κίων στην Αθήνα «περι­λαμ­βά­νει τελικά τον απα­ρά­βατο όρο που έθεσε η ελλη­νική πλευρά για “ούτε ένα ευρώ περισ­σό­τερη λιτό­τητα”» και έκανε λόγο για «πολι­τική συμ­φω­νία» και έπειτα βγήκαν οι υπουρ­γοί στα κανάλια –ο καθένας από την αγα­πη­μένη του συχνό­τητα, ο Δημή­τρης Τζα­να­κό­που­λος στον Alpha, ο Νίκος Παππάς στον ΑΝΤ1, ο Γιώργος Στα­θά­κης στον ΣΚΑΪ– και επα­νέ­λα­βαν το ίδιο ποίημα. Από την άλλη όμως η αντι­πο­λί­τευση έσπευσε να καταγ­γεί­λει: η ΝΔ είπε ότι «η κυβέρ­νηση επι­χει­ρεί να κοροϊ­δέ­ψει τον ελλη­νικό λαό», το ΠΑΣΟΚ σημεί­ωσε ότι η κυβέρ­νηση πανη­γυ­ρί­ζει απλώς επειδή επι­στρέ­φει η τρόικα στην Αθήνα, ενώ πιο χει­ρουρ­γι­κός στην ανάλυσή του ήταν ο Βαγ­γέ­λης Βενι­ζέ­λος που τόνισε ότι «στις 20 Φεβρουα­ρίου 2017 επα­να­λαμ­βά­νε­ται ουσια­στικά αυτό που έγινε στο Eurogroup της 20ης Φεβρουα­ρίου 2015. Οπως το 2015 έτσι και τώρα συμ­φω­νή­θηκε απλώς η παρά­ταση της δια­πραγ­μά­τευ­σης για το κλεί­σιμο της αξιο­λό­γη­σης».

Είναι προ­φα­νές ότι δια­φο­ρε­τική εικόνα έχει κανείς για το Eurogroup της 20ης Φεβρουα­ρίου ανάλογα με το από ποια μεριά του λόφου βρί­σκε­ται. Ο Γερούν Ντάι­σελ­μπλουμ πάντως δεν είπε για πολι­τική συμ­φω­νία, αλλά τι ξέρει αυτός; Σημασία έχει τι ανέφερε η ΕΡΤ και η «Αίθουσα Σύντα­ξης» ότι είπε ο Ολλαν­δός. Τέλος πάντων.

Ας επι­χει­ρή­σουμε λοιπόν να δούμε τι σημαί­νει η απόφαση του Eurogroup της Δευ­τέ­ρας για τη συνέ­χιση της αξιο­λό­γη­σης. Και κυρίως τι σημαί­νει για την τσέπη μας. Διότι παρά τους πανη­γυ­ρι­σμούς και τα ανα­θέ­ματα, όλα εκεί κατα­λή­γουν.

1. Υπήρξε πολι­τική συμ­φω­νία;

Οχι. Είχαμε συμ­φω­νία για την επι­στροφή των τεχνι­κών κλι­μα­κίων των Θεσμών στην Αθήνα μετά την Καθαρά Δευτέρα. Σε πολι­τι­κούς όρους, η κυβέρ­νηση που κάποτε πανη­γύ­ριζε ότι έδιωξε την τρόικα από την Αθήνα, τώρα πανη­γυ­ρί­ζει ότι επι­στρέ­φει. Αν τώρα, αφού επι­στρέ­ψουν οι Θεσμοί, υπάρξει συμ­φω­νία σε επίπεδο κλι­μα­κίων των εκπρο­σώ­πων των δανει­στών (staff-level-agreement) και αυτή η συμ­φω­νία πάει στο επόμενο Eurogroup τότε θα έχουμε πολι­τική συμ­φω­νία για το κλεί­σιμο της αξιο­λό­γη­σης η οποία θα ανοίγει τον δρόμο για την εκτα­μί­ευση δόσεων. Το επόμενο Eurogroup είναι στις 20 Μαρτίου αλλά με τις ολλαν­δι­κές εκλογές στις 15 του μήνα κανείς δεν ξέρει πώς θα είναι εκείνη την εποχή ο Γερούν Ντάι­σελ­μπλουμ. Αρα μπορεί να πάει στο άτυπο Eurogroup της 7ης Απρι­λίου στη Μάλτα ή στο μεθε­πό­μενο επίσημο Eurogroup των Βρυ­ξελ­λών μετά το Πάσχα. Θα τη βγά­λουμε με σαρα­κο­στιανά δηλαδή.

2. Ποια είναι τα μέτρα που δέχτηκε να συζη­τή­σει η κυβέρ­νηση;

Το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών (αλλά και το Μαξίμου, καθώς ο Ευκλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος έχει επα­να­λά­βει σε κάθε τόνο ότι δεν έχει «λευκή επιταγή» στη δια­πραγ­μά­τευση) θα συζη­τή­σει με τους Θεσμούς τη μείωση του αφο­ρο­λό­γη­του και την περι­κοπή της προ­σω­πι­κής δια­φο­ράς στις συντά­ξεις με απόδοση περίπου 1,5% του ΑΕΠ (περίπου 2,7 δισ. ευρώ). Παράλ­ληλα θα εφαρ­μο­στούν άμεσα τα υπό­λοιπα μέτρα της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης που αφορούν στα εργα­σιακά, στο άνοιγμα αγορών και επαγ­γελ­μά­των και στην επι­τά­χυνση των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων.

3. Πότε θα εφαρ­μο­στούν;

Τα μέτρα θα νομο­θε­τη­θούν από τώρα και θα ισχύουν από την Πρω­το­χρο­νιά του 2019. Αλλωστε το non paper είναι σαφές: «Η ελλη­νική πλευρά δέχθηκε την νομο­θέ­τηση μεταρ­ρυθ­μί­σεων που θα εφαρ­μο­στούν από 01/01/2019 και μετά». Τώρα το πώς το δέχτηκε αυτό η κυβέρ­νηση όταν ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας χαρα­κτή­ριζε αντι­δη­μο­κρα­τική την απαί­τηση για προ­νο­μο­θέ­τηση μέτρων και ο Προ­κό­πης Παυ­λό­που­λος μιλούσε για πρω­τό­γνωρα πράγ­ματα, είναι μια ιστορία που θα πρέπει να μας εξη­γή­σουν Μαξίμου και Προ­ε­δρικό Μέγαρο.

4. Ποιοι πλήτ­το­νται;

Εφόσον το αφο­ρο­λό­γητο πέσει από τις 8.636 ευρώ στις 6.000 ευρώ όπως συζη­τεί­ται, οι απώ­λειες για χαμη­λό­μι­σθους και χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χους θα φτάσουν ακόμη και τα 700 ευρώ το χρόνο, ή 58 ευρώ τον μήνα! Η περι­κοπή της προ­σω­πι­κής δια­φο­ράς στις συντά­ξεις μπορεί, σύμφωνα με τους ανα­λυ­τές, να φέρει απώ­λειες ως και 35% για τα υψη­λό­τερα κλι­μά­κια των υφι­στά­με­νων συντα­ξιού­χων. Αν δεν υπάρξει προ­στα­σία των χαμηλών συντά­ξεων, οι απώ­λειες για τους χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χους από την περι­κοπή της προ­σω­πι­κής δια­φο­ράς θα ξεκι­νούν από τα 60 ευρώ το μήνα, δηλαδή 720 ευρώ το χρόνο!

5. Γιατί η κυβέρ­νηση επι­μέ­νει στο σύνθημα «ούτε ένα ευρώ περισ­σό­τερη λιτό­τητα»;

Οι υπουρ­γοί και το Μαξίμου διε­μή­νυ­σαν με μία φωνή ότι «για κάθε ένα ευρώ φόρου θα υπάρχει και ένα ευρώ φορο­α­παλ­λα­γής, από το 2019». Ομως αυτό εμπε­ριέ­χει ένα μεγάλο «αν». Ενώ οι περι­κο­πές σε αφο­ρο­λό­γητο και συντά­ξεις είναι βέβαιες οι φορο­ε­λα­φρύν­σεις και τα ανα­πτυ­ξιακά μέτρα δεν είναι. Θα επι­τρέ­πο­νται μόνο εφόσον η Ελλάδα ξεπε­ρά­σει τον στόχο για πλε­ό­να­σμα 3,5% του ΑΕΠ. Παράλ­ληλα κατα­γρά­φε­ται δια­φω­νία ανάμεσα στην κυβέρ­νηση και το ΔΝΤ για το μείγμα των φορο­ε­λα­φρύν­σεων. Ο κ. Τσα­κα­λώ­τος θέλει τη μείωση του ΕΝΦΙΑ, τη μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση και τη μείωση του φόρου για τις επι­χει­ρή­σεις. Το ΔΝΤ ζητάει μεγάλη μείωση του φόρου για τις επι­χει­ρή­σεις (ακόμη και 10 μονάδες), μείωση των υψηλών συντε­λε­στών για τα φυσικά πρόσωπα και μείωση του υψηλού ΦΠΑ από το 24% στο 23%.

6. Μπορεί η κυβέρ­νηση να απο­φα­σί­σει μονο­με­ρώς το πακέτο των φορο­ε­λα­φρύν­σεων;

Οχι. Η εμπει­ρία με την περί­φημη «13η σύνταξη» που εξήγ­γειλε ο κ. Τσίπρας τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο είναι πικρή και μετά ο κ. Τσα­κα­λώ­τος έπρεπε να στέλνει θλι­βε­ρές επι­στο­λές μετά­νοιας. Οι ελα­φρύν­σεις όπως και οι περι­κο­πές θα πρέπει να συμφωνoύνται με τους Θεσμούς (τους οποίους κάποια στιγμή η κυβέρ­νηση πρέπει να απο­δε­χτεί να τους ξαναπεί τρόικα, για να μην κοροϊ­δευό­μα­στε πια).

7. Πώς θα εφαρ­μό­ζο­νται τα αντι­σταθ­μι­στικά μέτρα;

Και εδώ, άλλα λέει το Μαξίμου και άλλα ο κ. Ντάι­σελ­μπλουμ. Η κυβέρ­νηση ανέφερε στο non paper ότι τα μέτρα θα έχουν ουδέ­τερο απο­τέ­λε­σμα δηλαδή κάθε μέτρο θα αντι­σταθ­μί­ζε­ται από κάποιο άλλο ώστε να μην υπάρχει επι­βά­ρυνση για τους πολίτες. Ωραίο, η λογική από τη μία τσέπη μπαίνει από την άλλη βγαίνει. Ομως ο πρό­ε­δρος του Eurogroup ξεκα­θά­ρισε ότι τα αντι­σταθ­μι­στικά μέτρα θα ληφθούν μόνο εφόσον επι­τευ­χθούν οι δημο­σιο­νο­μι­κοί στόχοι και δημιουρ­γη­θεί ο δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος από την υπε­ρα­πό­δοση έναντι του στόχου («fiscal space» το είπε ο άνθρω­πος, το λέω για την ΕΡΤ που δια­βά­ζει κάπως δια­φο­ρε­τικά τα πράγ­ματα πάνω στον ενθου­σια­σμό της). Ο Ολλαν­δός δεν απέ­κλεισε βέβαια τη δυνα­τό­τητα η κυβέρ­νηση να ορίσει από τώρα τα αντι­σταθ­μι­στικά ή και να τα προ­νο­μο­θε­τή­σει αν το επι­θυ­μεί, ωστόσο επέ­μεινε ότι για να εφαρ­μο­στούν πρέπει πρώτα να επι­τευ­χθεί ο στόχος για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα (3,5% του ΑΕΠ το 2018). Από την κυβέρ­νηση, πάντως, μιλούν και για συμ­φω­νία για ένα πρό­γραμμα δημιουρ­γίας 100.000 νέων θέσεων εργα­σίας, το οποίο θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί με 3 δισ. ευρώ από οργα­νι­σμούς όπως η Παγκό­σμια Τράπεζα.

8. Πότε θα ξέρουμε αν ξεπε­ρά­σαμε τον στόχο του 3,5%;

Οι Ευρω­παίοι ζητούν πιστο­ποί­ηση των στοι­χείων του 2018 από την Eurostat. Αυτή θα γίνει τον Απρίλιο του 2019. Ακόμα και στο ιδεατό σενάριο της επί­τευ­ξης του στόχου του πλε­ο­νά­σμα­τος 3,5% οι ελα­φρύν­σεις θα ληφθούν από το καλο­καίρι του 2019 και εφόσον έχουν συμ­φω­νη­θεί με τους Θεσμούς. Από την άλλη αν δεν πιαστεί ο στόχος του 3,5% του ΑΕΠ τότε αντί για ελα­φρύν­σεις θα ενερ­γο­ποι­η­θεί ο δημο­σιο­νο­μι­κός «κόφτης» που προ­βλέ­πει μειώ­σεις μισθών και συντά­ξεων. Αλλά «μέχρι τότε ποιος ζει ποιος πεθαί­νει» που λέει και ο Κώστας Ζου­ρά­ρις.

9. Θα είναι μέσα το ΔΝΤ στη συμ­φω­νία; 

Εδώ πολλά κρί­νο­νται στη συνά­ντηση που θα έχουν αύριο (Τετάρτη, 22 Φεβρουα­ρίου) η Ανγκελα Μέρκελ με την Κριστίν Λαγκάρντ –είχε άλλωστε προη­γη­θεί τηλε­φώ­νημά τους. Υπο­τί­θε­ται ότι η Λαγκάρντ χρω­στάει μια χάρη στη Μέρκελ από τότε που η καγκε­λά­ριος τη στήριξε για μια δεύτερη θητεία στην ηγεσία του Ταμείου. Στόχος είναι, όπως έχουμε πει, να υπάρξει συμ­φω­νία σε επίπεδο Θεσμών τις επό­με­νες 20 μέρες στην Αθήνα ώστε στο Eurogroup της 20ης Μαρτίου να υπάρξει πολι­τική συμ­φω­νία για το κλεί­σιμο της αξιο­λό­γη­σης. Ωστόσο το ΔΝΤ, με ανα­κοί­νωσή του, τόνισε ότι παρα­μέ­νουν ανοιχτά θέματα και ότι δεν είναι βέβαιο ότι θα κλείσει η αξιο­λό­γηση στη διάρ­κεια της επερ­χό­με­νης καθόδου των Θεσμών στην Αθήνα. Για τους Ευρω­παί­ους –και ιδίως για το Βερο­λίνο, παρά τα όσα λέει ο Μέν­φρεντ Βέμπερ– η συμ­με­τοχή του Ταμείου κρί­νε­ται απα­ραί­τητη. Στην επι­κοι­νω­νία που είχαν η Μέρκελ με τη Λαγκάρντ λέγεται ότι υπήρξε μια συμ­φω­νία η Ευρώπη να δώσει το περί­γραμμα των μεσο­πρό­θε­σμων μέτρων για το χρέος (τα οποία θα εφαρ­μο­στούν από το 2018 και μετά, άρα μετά τις γερ­μα­νι­κές εκλογές) ώστε να πειστεί το Ταμείο να μπει στο πρό­γραμμα με τα δικά του λεφτά (τα οποία υπο­λο­γί­στη­καν στα περίπου 5 δισ. ευρώ). Ο κ. Ντάι­σελ­μπλουμ πάντως, είπε ότι οι Ευρω­παίοι μπορούν να περι­μέ­νουν να υπάρξει συμ­φω­νία ως το καλο­καίρι γνω­ρί­ζο­ντας ότι ο χρόνος πιέζει την Ελλάδα – η χώρα μας πρέπει να εξυ­πη­ρε­τή­σει λήξεις χρέους ύψους €7 δισ. τον Ιούλιο (κυρίως προς την ΕΚΤ) για να απο­φύ­γει τη χρε­ο­κο­πία.

10. Πότε θα εντα­χθούν οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης της ΕΚΤ;

Η κυβέρ­νηση το είχε ξεκα­θα­ρί­σει ότι στόχος είναι η ένταξη στο QE στο πρώτο τρίμηνο του 2017 –σε αυτή τη βασική υπόθεση άλλωστε βασί­ζο­νται όλες οι προ­βλέ­ψεις του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού– όμως όλα δεί­χνουν ότι χάθηκε η προ­θε­σμία της συνε­δρί­α­σης της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας στις 9 Μαρτίου. Αν υπάρξει συμ­φω­νία στο Eurogroup της 20ης Μαρτίου στις Βρυ­ξέλ­λες, ή αμέσως μετά στο άτυπο Eurogroup της 7ης Απρι­λίου στη Μάλτα η οποία θα περι­λαμ­βά­νει τη συμ­με­τοχή του ΔΝΤ και την περι­γραφή των μεσο­πρό­θε­σμων μέτρων για το χρέος, τότε η συμ­με­τοχή της Ελλάδας στο QE θα μπο­ρούσε να απο­φα­σι­στεί από τον επι­κε­φα­λής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι κατά την προ­γραμ­μα­τι­σμένη συνε­δρί­αση του ΔΣ της Ευρω­τρά­πε­ζας στις 27 Απρι­λίου.

11. Θα ληφθούν άλλα μέτρα για το 2017 και το 2018;

Νέα μέτρα για το 2017 δεν υπάρ­χουν στο σχε­δια­σμό καμίας από τις δύο πλευρές. Ομως ένα μικρό πακέτο μέτρων για το 2018 τίθεται ως αίτημα από το Ταμείο και γι’ αυτό έχει συζη­τη­θεί το ενδε­χό­μενο η μείωση του αφο­ρο­λό­γη­του να αρχίσει από 1.1.2018. Το θέμα θα λυθεί στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις που θα γίνουν στην Αθήνα.

protagon.gr