Κόβουν και το… μπακάλικο οι Ελληνες λόγω οικονομικής κρίσης-Ερευνα της ΕΛΣΤΑΤ

 Συνο­λικά η μηνιαία δαπάνη των νοι­κο­κυ­ρών σε ήδη παντο­πω­λείου έχει μειωθεί την τελευ­ταία 7ετία 2009-2015 λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης κατά 16.3% ενώ συγκε­κρι­μένα η δαπάνη σε τρόφιμα κατά 12.5%. Το 2009 το μέσο νοι­κο­κυ­ριό δαπα­νούσε μηνιαία σε είδη παντο­πω­λείου 444 ευρώ ενώ το 2015 371 ευρώ, 73 ευρώ δηλαδή λιγό­τερο (πίνακας 1). Συνο­λικά οι δαπάνες παντο­πω­λείου, δια­τρο­φής και εστί­α­σης (δηλαδή οι δαπάνες που σχε­τί­ζο­νται με τη δια­τροφή) μειώ­θη­καν κατά 23.4% την πεντα­ε­τία 2009-2015. Με εξαί­ρεση το 2010, οπότε και η δαπάνη σε είδη παντο­πω­λείου των νοι­κο­κυ­ριών παρου­σί­ασε για τελευ­ταία φορά αύξηση, κάθε χρόνο έκτοτε εμφα­νί­ζε­ται μείωση που κυμαί­νε­ται από 0.6% έως και 6.3% (βλ. σχήμα 1).

Όμως ενώ η δαπάνη των νοι­κο­κυ­ριών σε είδη παντο­πω­λείου σε αξία μειώ­θηκε, η δαπάνη ως ποσοστό επί των συνο­λι­κών αγορών των νοι­κο­κυ­ριών αυξή­θηκε. Το 2010 η δαπάνη σε είδη παντο­πω­λείου αντι­στοι­χούσε στο 21.5% των αγορών του μέσου νοι­κο­κυ­ριού, ενώ το 2015 αντι­στοι­χούσε στο 26.2%, αυξή­θηκε δηλαδή κατά 4.7%. Πρα­κτικά δηλαδή ενώ η δαπάνη σε είδη παντο­πω­λείου μειώ­θηκε, οι υπό­λοι­πες δαπάνες (π.χ. είδη ένδυσης, είδη επί­πλω­σης, υπη­ρε­σίες) μειώ­θη­καν με ακόμα μεγα­λύ­τερο ρυθμό. Η εξέλιξη αυτή είναι ανα­με­νό­μενη καθώς τα περισ­σό­τερα από τα προ­ϊ­ό­ντα παντο­πω­λείου και ειδικά τα είδη δια­τρο­φής εξυ­πη­ρε­τούν βασικές ανάγκες του κατα­να­λωτή και κατά συνέ­πεια πιο δύσκολο να περι­κο­πούν σε περιό­δους οικο­νο­μι­κής κρίσης.

Ένα μεγάλο μέρος της μείωσης της δαπάνης που παρα­τη­ρεί­ται αντι­στοι­χεί στην αξιο­ποί­ηση από τον κατα­να­λωτή προ­σφο­ρών και εκπτώ­σεων. Το υπό­λοιπο αντι­στοι­χεί σε μετα­βολή κατα­να­λω­τι­κών συνη­θειών προς φθη­νό­τε­ρες εναλ­λα­κτι­κές προ­ϊ­ό­ντων (π.χ. κοτό­πουλο αντί για μοσχάρι), σε μικρό­τε­ρες συσκευα­σίες και αξιο­ποί­ηση προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας.  Συγκε­κρι­μένα σε σχέση με τις προ­σφο­ρές:

– Οι 9 στους 10 κατα­να­λω­τές εξοι­κο­νο­μούν χρήματα μέσω προ­σφο­ρών και 7 στους 10 του­λά­χι­στον 5% της αξίας των αγορών τους.

– Η μεσο­σταθ­μική εξοι­κο­νό­μηση είναι 11.2%, η οποία δεν απο­κλί­νει από τις μετρή­σεις που έχει πραγ­μα­το­ποί­ηση το ΙΕΛΚΑ για την πραγ­μα­τική εξοι­κο­νό­μηση του κατα­να­λωτή από τις αξιο­ποί­ηση προ­σφο­ρών και εκπτώ­σεων.

Πρα­κτικά, η μηνιαία συνο­λική αξία των προ­σφο­ρών αντι­στοι­χεί κατά μέσο όρο σε όφελος πάνω από 25 ευρώ μηνιαία ανά νοι­κο­κυ­ριό και 300 ευρώ ετησίως. Αξίζει να σημειω­θεί ότι αυτό το όφελος είναι πολύ σημα­ντι­κό­τερο από το αντί­στοιχο όφελος του 2010 εξαι­τίας τόσο της μείωσης της δαπάνης στων νοι­κο­κυ­ριών σε είδη παντο­πω­λείου όσο και της αύξησης τόσο του ποσο­στού των πωλή­σεων που πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέσω προ­σφο­ρών, όσο και της αύξησης της μέσης έκπτω­σης ανά προ­σφορά. Όπως φαί­νε­ται στο σχήμα 2, το 2010 η μέση μηνιαία δαπάνη στο σου­περ­μάρ­κετ υπο­λο­γί­ζε­ται σε 250 €, με το 32% των αγορών να αφορούν προ­ϊ­ό­ντα σε έκπτωση ή προ­ω­θη­τική ενέρ­γεια και το μέσο όφελος στα 15 €. Το 2015 η μέση δαπάνη εκτι­μά­ται σε 220 €, με το 42% των αγορών να αφορούν προ­ϊ­ό­ντα σε έκπτωση ή προ­ω­θη­τική ενέρ­γεια και το μέσο όφελος στα 25 €.

Όσον αφορά το 2016, η εκτί­μηση είναι ότι θα παρα­τη­ρη­θεί νέα σχετική μείωση στη δαπάνη ειδών παντο­πω­λείου, αλλά μικρό­τε­ρης από αυτή του 2015. Αυτή είναι και η εκτί­μηση των στε­λε­χών της αγοράς  όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στην πρό­σφατη έρευνα τάσεων στε­λε­χών λια­νε­μπο­ρίου του ΙΕΛΚΑ του Σεπτεμ­βρίου 2016. Συγκε­κρι­μένα:

– Συγκρι­τικά με το προη­γού­μενο έτος τα στελέχη σε ποσοστό 66%, δηλαδή 2 στους 3, να εκτι­μούν ότι οι πωλή­σεις το διά­στημα Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου 2016 θα είναι μειω­μέ­νες σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2015.

– Μεσο­σταθ­μικά τα στελέχη δηλώ­νουν στην έρευνα ότι περι­μέ­νουν οι πωλή­σεις (χωρίς ΦΠΑ) στα Σούπερ Μάρκετ το 2016 να μειωθεί κατά 2.4% και επο­μέ­νως η δαπάνη των νοι­κο­κυ­ριών κατά περίπου 1.9%.

Ημε­ρη­σία