Ευρωπαϊκή έρευνα: «Πρωταθλητές» στον τζόγο και το αλκοόλ οι Ελληνες μαθητές

Οι έφη­βοι στην Ελ­λά­δα μεί­ω­σαν το κά­πνι­σμα, παρ’ ότι βρί­σκουν εύ­κο­λα τσι­γά­ρα, αλλά αύ­ξη­σαν το αλ­κο­όλ, που το ξε­κι­νούν ακόμη και από τα 13 τους χρό­νια. Δεν προ­τι­μούν -όσο οι συ­νο­μή­λι­κοί τους Ευ­ρω­παί­οι- τις πα­ρά­νο­μες ου­σί­ες, αλλά είναι πρω­τα­θλη­τές στον τζόγο, καθώς δι­πλά­σιοι Έλ­λη­νες μα­θη­τές δη­λώ­νουν ότι έχουν στοι­χη­μα­τί­σει στο δια­δί­κτυο ή σε άλ­λους χώ­ρους, σε σχέση με παι­διά ίδιας ηλι­κί­ας στην υπό­λοι­πη Ευ­ρώ­πη.

Αυτά είναι ορι­σμέ­να από τα κύρια ευ­ρή­μα­τα της πα­νευ­ρω­παϊ­κής έρευ­νας ESPAD, που κα­τα­γρά­φει τη συ­μπε­ρι­φο­ρά και τις αντι­λή­ψεις των 16χρο­νων μα­θη­τών, σχε­τι­κά με ου­σί­ες όπως ο κα­πνός, τα οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη, τη χρήση του δια­δι­κτύ­ου και τον τζόγο.

Η έρευ­να ESPAD υλο­ποι­ή­θη­κε το 2015 σε 35 ευ­ρω­παϊ­κές χώρες και τα απο­τε­λέ­σμα­τά της δη­μο­σιο­ποι­ή­θη­καν σή­με­ρα, στη Λι­σα­βό­να.

Σύμ­φω­να με αυτά, πα­ρα­τη­ρεί­ται μεί­ω­ση στην κα­τα­νά­λω­ση οι­νο­πνευ­μα­τω­δών και στο κά­πνι­σμα στους εφή­βους, αλλά υπάρ­χει ανη­συ­χία για τη χρήση «νέων» ψυ­χο­δρα­στι­κών ου­σιών και νέων εξαρ­τη­τι­κών συ­μπε­ρι­φο­ρών στο σύ­νο­λο της Ευ­ρώ­πης.

Όσον αφορά στη χώρα μας, η κα­πνι­στι­κή συ­νή­θεια δεί­χνει ελεγ­χό­με­νη και κάτω από τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο, αλλά τα ελ­λη­νό­που­λα είναι πάνω από τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο στη χρήση αλ­κο­όλ και τον τζόγο.

Ανα­λυ­τι­κά, στην Ευ­ρώ­πη το κά­πνι­σμα και η κα­τα­νά­λω­ση οι­νο­πνευ­μα­τω­δών φαί­νε­ται να μειώ­νο­νται στους 15-16χρο­νους μα­θη­τές. Ωστό­σο, υπάρ­χει ανη­συ­χία για την χρήση «νέων» ψυ­χο­δρα­στι­κών ου­σιών, όπως συν­θε­τι­κών καν­να­βι­νοει­δών, κα­θι­νό­νων και νέων εξαρ­τη­τι­κών συ­μπε­ρι­φο­ρών στον πλη­θυ­σμό αυτό. Η χρήση πα­ρά­νο­μων ου­σιών πα­ρα­μέ­νει σε υψηλά επί­πε­δα. Ωστό­σο, σε γε­νι­κές γραμ­μές, πα­ρου­σιά­ζε­ται στα­θε­ρή την τε­λευ­ταία 12ετία.

Η χώρα μας συμ­με­τέ­χει στο ερευ­νη­τι­κό πρό­γραμ­μα ESPAD, μέσω του Ερευ­νη­τι­κού Πα­νε­πι­στη­μια­κού Ιν­στι­τού­του Ψυ­χι­κής Υγιει­νής (ΕΠΙΨΥ). Στην έρευ­να του 2015 συμ­με­τεί­χε πα­νελ­λή­νιο αντι­προ­σω­πευ­τι­κό δείγ­μα 3.202 μα­θη­τών, ηλι­κί­ας 15-16 ετών, από 175 λύ­κεια της χώρας.

Κά­πνι­σμα

Μο­λο­νό­τι υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό εφή­βων στην Ελ­λά­δα ανα­φέ­ρουν «εύ­κο­λη» πρό­σβα­ση σε τσι­γά­ρα, συ­γκρι­τι­κά με τον μέσο ευ­ρω­παϊ­κό όρο, στη χώρα μας πα­ρα­τη­ρού­νται χα­μη­λό­τε­ρα πο­σο­στά 15- 16χρο­νων μα­θη­τών που έχουν κα­πνί­σει, έστω και μία φορά σε όλη τους τη ζωή. Τα πο­σο­στά του πρό­σφα­του και του κα­θη­με­ρι­νού κα­πνί­σμα­τος κυ­μαί­νο­νται στη χώρα μας στα επί­πε­δα του ευ­ρω­παϊ­κού μέσου όρου. Η Ελ­λά­δα πα­ρου­σιά­ζει επί­σης χα­μη­λό­τε­ρα πο­σο­στά πρώ­ι­μης (σε ηλι­κία κάτω των 13) δο­κι­μής του πρώ­του τσι­γά­ρου και έναρ­ξης του συ­στη­μα­τι­κού κα­πνί­σμα­τος.

Οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά

Σε σύ­γκρι­ση με τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο, οι έφη­βοι στην Ελ­λά­δα ανα­φέ­ρουν σε υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά κα­τα­νά­λω­ση οι­νο­πνευ­μα­τω­δών, έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή και κα­τα­νά­λω­ση κατά τη διάρ­κεια των 30 ημε­ρών πριν από την έρευ­να. Η χώρα μας το­πο­θε­τεί­ται σχε­τι­κά υψη­λό­τε­ρα και ως προς την υπερ­βο­λι­κή, ανά πε­ρί­στα­ση, κα­τα­νά­λω­ση οι­νο­πνευ­μα­τω­δών. Υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό εφή­βων στη χώρα μας θε­ω­ρούν, επι­πλέ­ον, «εύ­κο­λη» την πρό­σβα­ση σε οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά και ξε­κι­νούν την κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­όλ σε πολύ μικρή ηλι­κία (<13 ετών), όχι όμως και τη μέθη. Στη χώρα μας τα πο­σο­στά μέθης και η μέση κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­ό­λης κατά την τε­λευ­ταία πε­ρί­στα­ση, δεν ξε­περ­νούν εκεί­να του ευ­ρω­παϊ­κού μέσου όρου.

Πα­ρά­νο­μες ου­σί­ες

Η Ελ­λά­δα πα­ρου­σιά­ζει χα­μη­λό­τε­ρα πο­σο­στά σε όλους τους δεί­κτες που αφο­ρούν τη χρήση εξαρ­τη­σιο­γό­νων ου­σιών, την ηλι­κία έναρ­ξης και την πρό­σβα­ση στις ου­σί­ες, συ­γκρι­τι­κά με τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο. Εξαί­ρε­ση απο­τε­λούν τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά στη χώρα μας στη χρήση ει­σπνε­ό­με­νων ου­σιών και στις αντι­λή­ψεις για «εύ­κο­λη» πρό­σβα­ση στα ηρε­μι­στι­κά/υπνω­τι­κά φάρ­μα­κα.

Χρήση δια­δι­κτύ­ου

Οι έφη­βοι στην Ελ­λά­δα χρη­σι­μο­ποιούν το δια­δί­κτυο κατά μέσον όρο 5,8 ημέ­ρες την εβδο­μά­δα, όσο δη­λα­δή και στο σύ­νο­λο των ευ­ρω­παϊ­κών χωρών. Ωστό­σο, συ­γκρι­τι­κά με τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο, οι έφη­βοι στην Ελ­λά­δα ανα­φέ­ρουν σε χα­μη­λό­τε­ρα πο­σο­στά συχνή χρήση του δια­δι­κτύ­ου για δια­δι­κτυα­κά παι­χνί­δια, αγο­ρα­πω­λη­σί­ες και ανα­ζή­τη­ση πλη­ρο­φο­ριών και σε υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά για το «κα­τέ­βα­σμα» δια­δι­κτυα­κού υλι­κού (ται­νιών, μου­σι­κής, εφαρ­μο­γών κτλ).

Τζό­γος

Η χώρα μας βρί­σκε­ται στην πρώτη θέση με­τα­ξύ των Ευ­ρω­παϊ­κών χωρών στον στοι­χη­μα­τι­σμό / τζόγο στους 16χρο­νους: (υπερ)δι­πλά­σιο πο­σο­στό εφή­βων στην Ελ­λά­δα ανα­φέ­ρουν ότι έχουν στοι­χη­μα­τί­σει τον τε­λευ­ταίο χρόνο, είτε δια­δι­κτυα­κά, είτε σε ει­δι­κούς χώ­ρους στοι­χη­μα­τι­σμού.

Όπως επι­ση­μαί­νει η κ. Ά. Κοκ­κέ­βη, ομό­τι­μη κα­θη­γή­τρια της Ια­τρι­κής Σχο­λής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών και επι­στη­μο­νι­κή υπεύ­θυ­νη της έρευ­νας ESPAD στο ΕΠΙΨΥ, «οι εξαρ­τη­τι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές που απο­τε­λούν κίν­δυ­νο για την ψυ­χι­κή και σω­μα­τι­κή υγεία των εφή­βων, θα λέ­γα­με ότι δεν εμ­φα­νί­ζουν ση­μα­ντι­κές αρ­νη­τι­κές με­τα­βο­λές κατά τη διάρ­κεια της τε­λευ­ταί­ας 20ετίας. Η αλ­μα­τώ­δης όμως αύ­ξη­ση, στο διά­στη­μα αυτό, των τε­χνο­λο­γιών, και η διείσ­δυ­σή τους στον πλη­θυ­σμό των νέων, φαί­νε­ται να απει­λεί με επι­πρό­σθε­τους κιν­δύ­νους, αυτόν, τον ούτως ή άλλως ευά­λω­το πλη­θυ­σμό. Τα ευ­ρή­μα­τα της έρευ­νας ESPAD θέ­τουν προ­κλή­σεις στις ευ­ρω­παϊ­κές χώρες – και ιδιαί­τε­ρα και στη χώρα μας -, τις οποί­ες οφεί­λου­με να λά­βου­με σο­βα­ρά υπόψη και να ανα­πτύ­ξου­με εγκαί­ρως τα κα­τάλ­λη­λα μέτρα πρό­λη­ψης».

ΑΠΕ-ΜΠΕ