Μαθητές στην Ελλάδα: Τι δείχνει έρευνα για κάπνισμα, αλκοόλ και τυχερά παιχνίδια

Η εφηβεία απο­δει­κνύ­ε­ται περί­ο­δος αυξη­μέ­νων κιν­δύ­νων για τις συμπε­ρι­φο­ρές εξάρ­τη­σης, όπως δεί­χνουν τα πρό­σφατα ευρή­ματα της ευρω­παϊ­κής έρευνας ESPAD 2024. Ένα σημα­ντικό ποσοστό 16χρονων μαθητών στην Ελλάδα όπως και σε πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες δηλώνει ότι έχει δοκι­μά­σει ουσίες, κατα­να­λώ­νει αλκοόλ, καπνί­ζει ή εμπλέ­κε­ται σε δρα­στη­ριό­τη­τες υψηλού ρίσκου, όπως τα τυχερά παι­χνί­δια και η υπερ­βο­λική χρήση δια­δι­κτυα­κών μέσων και ηλε­κτρο­νι­κών παι­χνι­διών.

Οι συμπε­ρι­φο­ρές αυτές, σύμφωνα με τους ειδι­κούς, δεν απει­λούν μόνο τη σωμα­τική υγεία των εφήβων, αλλά και την ψυχο­κοι­νω­νική τους ισορ­ρο­πία. Η ESPAD 2024, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε σε 37 ευρω­παϊ­κές χώρες σε συνερ­γα­σία με τον Οργα­νι­σμό της ΕΕ για τα Ναρ­κω­τικά (EUDA), κατα­γρά­φει την εικόνα των 16χρονων σε σχέση με τη χρήση ουσιών, το κάπνι­σμα, την κατα­νά­λωση αλκοόλ και άλλες μορφές εξάρ­τη­σης.

Στην Ελλάδα, η έρευνα υλο­ποι­ή­θηκε – για έβδομη συνε­χό­μενη τετρα­ε­τία – από το Ερευ­νη­τικό Πανε­πι­στη­μιακό Ινστι­τούτο Ψυχικής Υγείας, Νευ­ρο­ε­πι­στη­μών και Ιατρι­κής Ακρι­βείας “Κώστας Στε­φα­νής” (ΕΠΙΨΥ).

Τα στοι­χεία της φετινής έρευνας δεί­χνουν ότι οι Έλληνες έφηβοι εμφα­νί­ζουν υψη­λό­τερα ποσοστά από τον μέσο όρο της Ευρώπης σε μια σειρά από συμπε­ρι­φο­ρές:

στη χρήση κάν­να­βης, καθώς και στην αίσθηση εύκολης πρό­σβα­σης σε αυτή,

στην κατα­νά­λωση αλκοόλ, με εξαί­ρεση τη συχνό­τητα μέθης,

στο κάπνι­σμα παρα­δο­σια­κών και ηλε­κτρο­νι­κών τσι­γά­ρων,

και στη συμ­με­τοχή σε τυχερά παι­χνί­δια.

Αντί­θετα, η Ελλάδα προ­σεγ­γί­ζει τον ευρω­παϊκό μέσο όρο μόνο στον δείκτη του πιθανoύ εθισμού στα τυχερά παι­χνί­δια.

Σχεδόν σε όλους τους δείκτες που μετρά η έρευνα, η Ελλάδα κατα­γρά­φει άνοδο το 2024 σε σχέση με το 2019.

Αυξη­μένα είναι τα ποσοστά:

στη χρήση ουσιών και στην αντί­ληψη περί «εύκολης πρό­σβα­σης» στην κάνναβη,

στην υπερ­βο­λική κατα­νά­λωση αλκοόλ και τα επει­σό­δια μέθης,

στο κάπνι­σμα κάθε είδους τσι­γά­ρου,

αλλά και στη συχνή ενα­σχό­ληση με τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και τα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια, ιδιαί­τερα στα κορί­τσια.

Παρά­νο­μες ουσίες και κάνναβη

Περίπου 13% των 16χρονων δηλώ­νουν ότι έχουν κάνει χρήση κάποιας παρά­νο­μης ουσίας του­λά­χι­στον μία φορά, με την κάνναβη να απο­τε­λεί τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων (11%).

Ένας στους τρεις (34%) θεωρεί εύκολη την πρό­σβαση στην κάνναβη, ενώ 6,2% δηλώ­νουν πρό­σφατη χρήση (εντός 30 ημερών).

Το 2% ανα­φέ­ρει ότι ξεκί­νησε σε ηλικία έως 13 ετών. Ανάμεσα στους πρό­σφα­τους χρήστες, 4,2% εμφα­νί­ζουν ενδεί­ξεις προ­βλη­μα­τι­κής χρήσης.

Η συνο­λική χρήση παρά­νο­μων ουσιών αυξή­θηκε θεα­μα­τικά από το 2019 (9,4%) στο 2024 (13%) — το υψη­λό­τερο ποσοστό της τελευ­ταίας 25ετίας.

Περίπου 11% των εφήβων δηλώ­νουν ότι έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει κάποια εισπνε­ό­μενη ουσία (κόλλα, σπρέι, βενζίνη κ.λπ.) για ευφο­ρι­κούς λόγους. Αν και το ποσοστό αυτό είναι μειω­μένο σε σχέση με το παρελ­θόν και κυρίως στα αγόρια, παρα­μέ­νει πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο (7,5%).

Ψυχο­δρα­στικά φάρμακα 

Ένας στους επτά (15%) έχει χρη­σι­μο­ποι­ή­σει ηρε­μι­στικά, υπνω­τικά ή οπιοειδή παυ­σί­πονα χωρίς ιατρική ένδειξη.

Το 10% έκανε χρήση οπιοει­δών φαρ­μά­κων, ενώ το 7,8% δηλώνει μη ιατρική χρήση ηρε­μι­στι­κών ή υπνω­τι­κών — υπερ­δι­πλά­σιο ποσοστό από το 2019 (3,5%).

Περίπου 26% θεωρούν ότι μπορούν εύκολα να βρουν τέτοια φάρμακα.

Η Ελλάδα κινεί­ται κοντά στον ευρω­παϊκό μέσο όρο (14%), ωστόσο η ανοδική πορεία είναι σαφής.

Αλκοόλ

Η κατα­νά­λωση αλκοόλ είναι σχεδόν καθο­λική: 86% των εφήβων έχουν πιει του­λά­χι­στον μία φορά, ενώ 59% ανα­φέ­ρουν κατα­νά­λωση μέσα στον τελευ­ταίο μήνα.

Ένας στους τρεις (37%) παρα­δέ­χε­ται ότι έχει πιει πέντε ή περισ­σό­τερα ποτά σε μία περί­σταση, και 13% δηλώ­νουν πρό­σφατη μέθη.

Αν και η συνο­λική κατα­νά­λωση μειώ­θηκε ελαφρά την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, οι ενδεί­ξεις επι­κίν­δυ­νης χρήσης (πολ­λα­πλά ποτά στη σειρά) αυξή­θη­καν ξανά μετά το 2019.

Κάπνι­σμα και ηλε­κτρο­νικά τσιγάρα

Περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς (54%) μαθητές έχουν καπνί­σει του­λά­χι­στον μία φορά, είτε παρα­δο­σιακό είτε

ηλε­κτρο­νικό τσιγάρο, με 36% να καπνί­ζουν συστη­μα­τικά και 19% καθη­με­ρινά.

Οι δύο στους τρεις θεωρούν εύκολη την πρό­σβαση στα τσιγάρα.

Η αύξηση σε σχέση με το 2019 είναι εμφανής (από 43% σε 54%), ενώ το ελλη­νικό ποσοστό παρα­μέ­νει υψη­λό­τερο από το πανευ­ρω­παϊκό (48%).

Τυχερά παι­χνί­δια

Περίπου 36% των 16χρονων παρα­δέ­χο­νται ότι έχουν στοι­χη­μα­τί­σει χρήματα το τελευ­ταίο δωδε­κά­μηνο, κυρίως σε επίγεια κατα­στή­ματα (92%), αλλά και σε δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες (72%).

Το 7% παρου­σιά­ζει ενδεί­ξεις πιθανού εθισμού.

Η συμ­με­τοχή στα τυχερά παι­χνί­δια αυξή­θηκε από 33% το 2019 σε 36% το 2024, ποσοστό αισθητά υψη­λό­τερο από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο (22%).

Ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια και social media

Η ενα­σχό­ληση με τα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια παρα­μέ­νει εκτε­τα­μένη: 71% των εφήβων έπαιξαν τον τελευ­ταίο μήνα, ενώ 9% αφιε­ρώ­νουν πάνω από 4 ώρες καθη­με­ρινά σε σχο­λι­κές μέρες.

Ένας στους πέντε (21%) δηλώνει ότι αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα λόγω υπερ­βο­λι­κού παι­χνι­διού — ένδειξη αυξη­μέ­νης εξάρ­τη­σης, ιδιαί­τερα στα κορί­τσια.

Ακόμη πιο έντονη είναι η παρου­σία στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης: σχεδόν οι μισοί (48%) ανα­φέ­ρουν ότι δυσκο­λεύ­ο­νται να περιο­ρί­σουν τον χρόνο που περνούν σε αυτά ή νιώθουν δυσφο­ρία όταν τα στε­ρού­νται.

Το ποσοστό αυτό αυξή­θηκε σημα­ντικά μέσα στη δεκα­ε­τία, ακο­λου­θώ­ντας την ευρω­παϊκή τάση, όπου περίπου το 47% των εφήβων βιώνουν παρό­μοια συμ­πτώ­ματα εξάρ­τη­σης.

Πηγή: newmoney.gr