Έξαρση φοροδιαφυγής “στεγνώνει” τα δημόσια ταμεία

Περι­στα­τικά φορο­λο­γι­κής ασυ­δο­σίας με ποσοστό παρα­βα­τι­κό­τη­τας ακόμα και άνω του 70% κατέ­γρα­ψαν τα ελεγ­κτικά συνερ­γεία του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών κατά τη διάρ­κεια των ελέγχων που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν τις τελευ­ταίες ημέρες σε του­ρι­στι­κές περιο­χές της χώρας, και κυρίως στα νησιά των Κυκλά­δων. Αντί­στοιχη εικόνα υπάρχει και σε άλλες περιο­χές όπου πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν οι έλεγχοι, δημιουρ­γώ­ντας προ­βλη­μα­τι­σμό στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών για την τύχη και την εισπρα­κτική απόδοση των φορο­λο­γι­κών μέτρων που έχουν ήδη θεσπι­στεί και, κυρίως, για το αν θα πια­στούν οι στόχοι του Μνη­μο­νίου. Αν δεν πια­στούν, τότε ο περι­βό­η­τος “κόφτης” παρα­μο­νεύει, με μισθούς και συντά­ξεις να είναι πρώτες στη λίστα των περι­κο­πών.

Τα νέα κρού­σματα φοροδιαφυγής-“μαμούθ” εντεί­νουν την αγωνία, καθώς η φετινή χρονιά για τα κρατικά ταμεία ανα­μέ­νε­ται δυσκο­λό­τερη από το 2015. Παρά την πρό­σκαιρα ικα­νο­ποι­η­τική εικόνα στη πορεία των εσόδων (καθώς έσπευσε η αγορά να καλυ­φθεί από την άνοδο του ΦΠΑ), το φθι­νό­πωρο ανα­μέ­νε­ται δύσκολο για τα κρατικά ταμεία.

Η φορο­δο­τική ικα­νό­τητα εξα­ντλεί­ται, ο του­ρι­σμός σημειώ­νει κάμψη και οι επι­τη­δευ­μα­τίες δεν έχουν κίνητρο να εκδώ­σουν από­δειξη/τιμο­λό­γιο μετά την“γκάφα” στη μείωση των προ­στί­μων.

Τα μηνύ­ματα από τους πρώτους μήνες του έτους στις του­ρι­στι­κές περιο­χές δεν αφήνουν περι­θώ­ρια χαλά­ρω­σης ή εφη­συ­χα­σμού, καθώς για παρά­δειγμα, η απόδοση του ΦΠΑ σε δημο­φιλή  νησιά του Αιγαίου είναι πολύ χαμη­λό­τερη των προβλέψεων- ακόμα και κατά 40 με την κυβέρ­νηση να “ποντά­ρει” στη θερινή σεζόν.

Φορο­δια­φυγή

Τα μηνύ­ματα από τους πρώτους μήνες του έτους στις του­ρι­στι­κές περιο­χές δεν αφήνουν περι­θώ­ρια χαλά­ρω­σης ή εφη­συ­χα­σμού, καθώς, για παρά­δειγμα, η απόδοση του ΦΠΑ σε δημο­φιλή νησιά του Αιγαίου είναι πολύ χαμη­λό­τερη των προ­βλέ­ψεων – ακόμα και κατά 40%. Από το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών υπο­στη­ρί­ζουν ότι αυτό κατα­γρά­φε­ται κάθε χρόνο τούς πρώτους μήνες του έτους και ότι, με την κορύ­φωση της του­ρι­στι­κής περιό­δου, η υστέ­ρηση τελικά υπερ­κα­λύ­πτε­ται και πιά­νο­νται οι στόχοι. Μόνο που, με ποσοστό παρα­βα­τι­κό­τη­τας ακόμα και άνω του 70% που κατέ­γρα­ψαν οι ελεγ­κτές της Υπη­ρε­σίας Ελέγχων και Δια­σφά­λι­σης Δημο­σίων Εσόδων (η υπη­ρε­σία που αντι­κα­τέ­στησε το ΣΔΟΕ στον προ­λη­πτικό έλεγχο), οι στόχοι το μόνο σίγουρο δεν είναι ότι θα πια­στούν. Επι­πλέον, αυτό που προ­βλη­μά­τισε ελεγ­κτές και στελέχη της ΥΕΔΔΕ είναι και η αίσθηση ασυ­δο­σίας και θράσους που απο­κό­μι­σαν κατά τους ελέγ­χους στην του­ρι­στική αγορά.

Πιέσεις στην οικο­νο­μία

Η φορο­δια­φυγή, όμως, είναι μόνο ένας από τους κιν­δύ­νους που παρα­μο­νεύ­ουν για την πορεία των φορο­λο­γι­κών εσόδων τούς επό­με­νους πολύ κρί­σι­μους δημο­σιο­νο­μικά και οικο­νο­μικά μήνες. Ο του­ρι­σμός, δυστυ­χώς, για πρώτη χρονιά έπειτα από περίπου μία τετρα­ε­τία, κινεί­ται κάτω των προ­βλέ­ψεων, με απο­τέ­λε­σμα τα του­ρι­στικά έσοδα στην οικο­νο­μία να είναι χαμη­λό­τερα από αυτά που ανα­μέ­νο­νταν όταν γίνο­νταν οι προ­βλέ­ψεις για την πορεία της οικο­νο­μίας. Ρόλο στη μείωση του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος, που στο πρώτο τρίμηνο του έτους κατα­γρά­φηκε στο μείον 6%, έχει παίξει η στα­διακή απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης της του­ρι­στι­κής αγοράς σε αντα­γω­νι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς όπως η Τουρκία, αλλά και η γενι­κό­τερη οικο­νο­μική ανα­σφά­λεια που δημιουρ­γεί το Brexit και οι μελ­λο­ντι­κές του επι­πτώ­σεις στην ευρω­παϊκή οικο­νο­μία.

Χαμηλή εισπρα­ξι­μό­τητα

Πηγή κιν­δύ­νου για την πορεία των εσόδων είναι και η πιθανή καθυ­στέ­ρηση στην υλο­ποί­ηση της μνη­μο­νια­κής υπο­χρέ­ω­σης για απο­πλη­ρωμή των οφειλών του Δημο­σίου προς ιδιώτες, που ανέρ­χο­νται σε περίπου 7 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Αυτός είναι ένας από τους βασι­κούς παρά­γο­ντες που προ­βλέ­πει το ελλη­νικό πρό­γραμμα για την ανά­καμψη της οικο­νο­μίας και την επί­τευξη των στόχων για τα έσοδα.

Κίν­δυ­νος υπάρχει και με την επα­λή­θευση της εισπρα­ξι­μό­τη­τας των πολλών και μεγάλων φόρων που έρχο­νται το αμέσως επόμενο χρονικό διά­στημα. Από τον ΕΝΦΙΑ θα πρέπει να εισπρα­χθούν 3,3 δισ. ευρώ, με το ποσοστό εισπρα­ξι­μό­τη­τας να πρέπει να παρα­μεί­νει στο 80%. Από τα εκκα­θα­ρι­στικά του φόρου εισο­δή­μα­τος θα πρέπει να εισπρα­χθούν άλλα 3 δισ. ευρώ, με το ποσοστό εισπρα­ξι­μό­τη­τας να πρέπει να παρα­μεί­νει περίπου στο 75%-80%. Στη συνέ­χεια έρχο­νται τα τέλη κυκλο­φο­ρίας, που επίσης πρέπει να παρου­σιά­σουν εισπρα­ξι­μό­τητα κοντά στο 90%.

Την ίδια ώρα, θα πρέπει να απο­δώ­σουν τα εισπρα­κτικά μέτρα της πρώτης αξιο­λό­γη­σης, όπως είναι η αύξηση του κανο­νι­κού συντε­λε­στή ΦΠΑ από το 23% στο 24% και η αύξηση των συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου. Πρό­κει­ται για αυξή­σεις που, όμως, κιν­δυ­νεύ­ουν, αν συνε­χι­στεί το πάρτι της φορο­δια­φυ­γής στις του­ρι­στι­κές περιο­χές.

Η μεγάλη “γκάφα” στα πρό­στιμα

Ρόλο στο να επι­κρα­τεί αίσθηση χαλα­ρό­τη­τας στους επαγ­γελ­μα­τίες των του­ρι­στι­κών περιο­χών έπαιξαν κατά κύριο λόγο δύο γεγο­νότα. Πρώτον, η γκάφα του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών να προ­χω­ρή­σει –κατόπιν, βέβαια, συστά­σεων των τεχνι­κών κλι­μα­κίων των “θεσμών”– στον ουσια­στικό μηδε­νι­σμό των προ­στί­μων για τη μη έκδοση απο­δεί­ξεων.

Ενώ στο παρελ­θόν τα πρό­στιμα ήταν από 250 έως 500 ευρώ ανά από­δειξη που δεν εκδι­δό­ταν, με την αλλαγή που έγινε το πρό­στιμο ορί­στηκε στο 50% του ΦΠΑ που περι­λαμ­βά­νε­ται στη συναλ­λαγή για την οποία δεν εκδό­θηκε από­δειξη. Αυτό οδήγησε στη θέσπιση προ­στί­μων που, αντί για φόβο, προ­κα­λούν… γέλια. Για παρά­δειγμα, αν δεν εκδοθεί μια από­δειξη 100 ευρώ, τότε το πρό­στιμο είναι μόλις 9,3 ευρώ. Επί της ουσίας, το πρό­στιμο είναι λιγό­τερο και από τον φόρο εισο­δή­μα­τος που γλυ­τώ­νει αυτός που δεν εκδίδει από­δειξη. Δεν ήταν λίγα τα περι­στα­τικά κατά τα οποία οι ελεγ­χό­με­νοι, γελώ­ντας μετά την επίδοση των σημειω­μά­των με τα πενιχρά πρό­στιμα, ευχα­ρι­στού­σαν τους ελεγ­κτές που τους ενη­μέ­ρω­σαν ότι έχουν ουσια­στικά καταρ­γη­θεί, αφού, “ενώ κόβαμε μερικές απο­δεί­ξεις, από εδώ και πέρα δεν θα κόβουμε καμία!”.

Το δεύτερο ήταν η καθυ­στέ­ρηση της Γενικής Γραμ­μα­τείας Δημο­σίων Εσόδων να ενερ­γο­ποι­ή­σει τον ελεγ­κτικό μηχα­νι­σμό για τους ελέγ­χους στις του­ρι­στι­κές περιο­χές.

Αυτό που ανη­σύ­χησε τους ελεγ­κτές ήταν και τα… πρό­δρομα περι­στα­τικά που δεί­χνουν τον κίνδυνο απο­τυ­χίας στο μέτωπο της φορο­δια­φυ­γής από το μέτρο της επέ­κτα­σης του “πλα­στι­κού χρή­μα­τος”. Κατα­γρά­φη­καν περι­στα­τικά όπου του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις είχαν εισπρά­ξει σημα­ντικά ποσά μέσω συσκευών χρέωσης πιστω­τι­κών και χρε­ω­στι­κών καρτών, αλλά δεν είχαν εκδώσει στην ταμειακή μηχανή τις αντί­στοι­χες απο­δεί­ξεις. Πρό­κει­ται για περι­στα­τικά που δεί­χνουν ότι από μόνη της η καθιέ­ρωση των ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρω­μών δεν επαρκεί για να αυξηθεί η φορο­λο­γική συμ­μόρ­φωση και η έκδοση απο­δεί­ξεων.

“Κεφά­λαιο”