Σύμη: Πολύχρωμη κουκκίδα στον χάρτη-Αφιέρωμα

Αν έχετε χαζέψει μέχρι λατρείας φωτο­γρα­φίες από την ιταλική Πρό­σι­ντα ή το Ποζι­τάνο, η Σύμη είναι ένα από τα δικά μας θέρετρα που από μακριά θυμί­ζουν γιγά­ντιο κου­κλό­σπιτο. Από κοντά είναι ακόμα πιο μαγική.

Εχει γυμνά βράχια, αλλά και αρμυ­ρί­κια για σκιά και δροσερά κυπα­ρισ­σο­δάση. Θα βρείτε χρυσές αμμου­διές όπου θα πάτε με τα πόδια για περί­πατο, αλλά και τιρ­κουάζ παρα­λίες που θα ανα­κα­λύ­ψετε μόνο με το καϊκάκι. Θα μείνετε σε δωμάτια ή αρχο­ντικά που θυμί­ζουν παρα­γωγή εποχής και θα χορ­τά­σετε ντόπια κουζίνα στα ταβερ­νά­κια ή δημιουρ­γι­κές εμπνεύ­σεις στα πολυ­τελή ρεστο­ράν.

Ανάμεσα στη Ρόδο και στα παράλια της Μικράς Ασίας, το ακρι­τικό νησάκι των περίπου 2.600 κατοί­κων, το καλο­καίρι μοιάζει να μεγα­λώ­νει για να μοι­ρα­στεί τη ρετρό του αίγλη με όμορφο κόσμο που απο­φεύ­γει τους μαζι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Ελληνες με άποψη, ευκα­τά­στα­τοι Αγγλοι και ήσυχοι Ιταλοί, μεγα­λο­ε­πι­χει­ρη­μα­τίες από την Τουρκία, διά­ση­μοι του Χόλι­γουντ και της πολι­τι­κής, όλοι όσοι εκτι­μούν την ομορφιά σε κάθε εκδοχή της συνα­ντιού­νται εδώ και δίνουν υπό­σχεση ότι θα ξανάρ­θουν. Ελλη­νική αλλά διεθνής, παρα­δο­σιακή και κοσμο­πο­λί­τικη μαζί, η Σύμη σε κάνει μόνιμα πιστό κι ας ξεκί­νη­σαν όλα από έναν καλο­και­ρινό έρωτα με την πρώτη ματιά.

Βενε­τσιά­νικη ζωγρα­φιά

Ο Γιαλός είναι η πρω­τεύ­ουσα του νησιού μαζί με το Χωριό (Ανω Σύμη) και η πρώτη εικόνα που αντι­κρί­ζεις. Ενα πολύ­χρωμο σύνολο από δίπατα ή τρίπατα νεο­κλα­σικά που υψώ­νε­ται αμφι­θε­α­τρικά πάνω από το φυσικό λιμάνι, στις πλαγιές της Βίγλας. Τα πετρό­χτι­στα αρχο­ντικά είναι ό,τι έμεινε στη Σύμη από την εποχή που απο­τε­λούσε τρανή εμπο­ρική και ναυτική δύναμη στη Μεσό­γειο.

Αδύ­να­τον να μη δια­κρί­νετε το κτίριο του Τελω­νείου στον Γιαλό

Σε απαλές απο­χρώ­σεις, με κόκ­κι­νες κερα­μο­σκε­πές και χρω­μα­τι­στά πορ­το­πα­ρά­θυρα, τα καπε­τα­νό­σπιτα αντι­προ­σω­πεύ­ουν την όμορφη αισθη­τική που δια­κρί­νει και τώρα τους ανθρώ­πους της. Ολό­κληρο το νησί είναι δια­τη­ρη­τέος οικι­σμός με αρχι­τε­κτο­νική που αντι­στέ­κε­ται στις νεό­τε­ρες τάσεις.

Στον Γιαλό μπόλικα είναι τα σημεία ανα­φο­ράς. Ο πύργος με το Ρολόι στέκει στην είσοδο του λιμα­νιού από το 1881 και είναι το σήμα κατα­τε­θέν. Οπως και το Μιχα­λάκι, το μπρού­τζινο άγαλμα του μικρού ψαρά που φιλο­τέ­χνησε ο διά­ση­μος ντόπιος γλύπτης Κώστας Βαλ­σά­μης και έστεκε δίπλα στο Ρολόι πάνω από 20 χρόνια, αλλά πλέον σε υπο­δέ­χε­ται στο κέντρο της προ­βλή­τας ολο­μό­ναχο, για να συγκε­ντρώ­νει το ενδια­φέ­ρον που του αξίζει.

Το κτίριο της Αστυ­νο­μίας είναι ένα ζωντανό μνημείο της πολύ­χρο­νης Ιτα­λο­κρα­τίας, ενώ στη χαρα­κτη­ρι­στική λόγω αρχι­τε­κτο­νι­κής οικία Καμ­ψο­πού­λου (τώρα ξενο­δο­χείο Catherinettes), η επι­γραφή απο­κα­λύ­πτει ιστορία: «Η παρά­δο­σις της Δωδε­κα­νή­σου εις τους Συμ­μά­χους υπε­γράφη εις το οίκιμα τούτο την 8η Μαΐου 1945».

Το Ναυτικό Μουσείο (τηλ. 22410 72363) βρί­σκε­ται πίσω από την κεντρική πλατεία του Γιαλού, τον Κάμπο, στο σημείο όπου παλιά ανα­στέ­ναζε από ζωή ο κεντρι­κός ταρ­σα­νάς της Σύμης. Αξίζει να ρίξετε μια ματιά στα σκά­φαν­δρα, στις μηχανές κατα­δύ­σεων, στα σφουγ­γά­ρια σε όλα τα σχέδια και είδη, ακόμα και ομοιώ­ματα σπογ­γα­λιευ­τι­κών σκαφών, που ανα­βιώ­νουν τη χρυσή εποχή της σπογ­γα­λιείας στο νησί.

Ιστιο­φόρα στη σειρά στο απάγ­γειο λιμα­νάκι του Γιαλού

Πίσω στο λιμάνι, το μάτι σας θα πάρει το ψηλό καμπα­να­ριό της Ευαγ­γε­λί­στριας στη δεξιά πλευρά του, ακόμα ένα σήμα-κατατεθέν στο νησί όπου και σήμερα υπάρ­χουν ελά­χι­στοι αλλά φημι­σμέ­νοι καμπα­νο­ποιοί. Το Τελω­νείο και το Ταχυ­δρο­μείο ξεχω­ρί­ζουν κι αυτά στη βενε­τσιά­νικη μακέτα. Στο μικρό καρ­νά­γιο στο Χαράνι, θα δείτε τους επίσης λιγο­στούς πλέον από τους ξακου­στούς καρα­βο­μα­ρα­γκούς της Σύμης να δου­λεύ­ουν τα σκαριά κι ας μη γράφουν όπως κάποτε ιστορία στις θάλασ­σες του κόσμου.

Αλλά πώς να μιλή­σεις για τον Γιαλό αν δεν ανα­φερ­θείς στο Καλ­ντε­ρίμι; Είναι το πολυ­φω­το­γρα­φη­μένο λιθό­κτι­στο γεφυ­ράκι που ενώνει τις δύο πλευρές του οικι­σμού πάνω από το νερό και οι ντόπιοι το λένε και Γεφύρι της Αγάπης (ευνόητο γιατί).

Στις δύο πλευρές του βρί­σκε­ται μαζε­μένη και όλη η καλο­και­ρινή ζωή, με ταβερ­νά­κια που μοσχο­μυ­ρί­ζουν συμιακό γαρι­δάκι και φρέσκο ψάρι, μπα­ρά­κια με ωραίες μου­σι­κές, εμπο­ρικά κατα­στή­ματα και ξενο­δο­χεία που στε­γά­ζο­νται σε δια­τη­ρη­τέα. Μόνιμο φόντο, τα ψαρο­κάικα των ντόπιων και τα πολυ­τελή σκάφη και ιστιο­πλοϊκά που δένουν εδώ οι διά­ση­μοι επι­σκέ­πτες.

Τα σκαλιά της ευτυ­χίας

Οσο ατμο­σφαι­ρι­κός κι αν είναι ο Γιαλός, δεν έχεις δει τίποτα από το νησί αν δεν ανη­φο­ρί­σεις τα 500 σκα­λο­πά­τια της Καλής Στράτας. Είναι ο παλιός εμπο­ρι­κός δρόμος και οδηγεί στη Χώρα ή Ανω Σύμη που είναι το άλλο μισό της πρω­τεύ­ου­σας. Υπάρχει και δρόμος που θα σε φέρει οδικώς, αλλά αν έρχεσαι για πρώτη φορά, σίγουρα αξίζει να το δοκι­μά­σεις.

Στη Σύμη θα ανε­βείτε αρκετά σκαλιά αλλά θα αξίζουν κάθε σας βήμα (γει­το­νιά Τζυ)

Ο οικι­σμός είναι παλιό­τε­ρος από αυτόν του λιμα­νιού κι εδώ βρί­σκο­νται μερικά ξενο­δο­χεία αλλά κυρίως τα σπίτια των περισ­σό­τε­ρων κατοί­κων. Ο έρωτας για το ωραίο που απο­τύ­πω­ναν οι πολυ­τα­ξι­δε­μέ­νοι καπε­τα­ναίοι στα σπιτικά τους ξεδι­πλώ­νε­ται πλάι σου και μπροστά σου, κι αν κου­ρα­στείς υπάρ­χουν μπόλικα πλα­τύ­σκαλα ενδιά­μεσα για στάση.

Στα λιθό­στρωτα σοκάκια οι αυλές των σπιτιών σε καλο­πιά­νουν με βοτσα­λωτά μωσαϊκά και ανθι­σμέ­νες μπου­καμ­βί­λιες μες στο βρα­χώ­δες σκηνικό. Ανα­ζή­τησε το περί­φημο «μάτι του βοδιού» στις προ­σό­ψεις των αρχο­ντι­κών, ψηλά στο αέτωμα. Χρη­σί­μευε ως αερα­γω­γός αλλά ήταν κοινό μυστικό ότι προ­στά­τευε επίσης από το «κακό» και, μάλιστα, όσο πιο πλού­σιοι οι ιδιο­κτή­τες των σπιτιών τόσο πιο περί­τε­χνο το έφτια­χναν.

Για να δείτε κάτι αληθινά περί­τε­χνο, πάντως, επι­διώξτε να μπείτε σε ένα σπίτι, έτσι κι αλλιώς οι ντόπιοι ανοί­γουν εύκολα τις πόρτες τους. Ξυλό­γλυ­πτα έπιπλα, στο­λι­σμέ­νοι σοφάδες, τοι­χο­γρα­φίες σε τοίχους και ταβάνια ξεκα­θα­ρί­ζουν πως η καλαι­σθη­σία είναι τρόπος ζωής στη Σύμη. Οι πιο δια­κρι­τι­κοί κατευ­θυν­θείτε στο Αρχαιο­λο­γικό & Λαο­γρα­φικό Μουσείο (τηλ.: 22410 71114). Θα δείτε την πιστή ανα­πα­ρά­σταση εσω­τε­ρι­κού συμια­κής οικίας με την τρα­πε­ζα­ρία και το καθι­στικό σε πλήρη ετοι­μό­τητα με σκα­λι­στά έπιπλα, πορ­σε­λά­νινα σερ­βί­τσια και πίνακες αντίκες.

Το κτίριο του Μου­σείου (οικία Φαρ­μα­κίδη) είναι ένα αξιο­θέ­ατο από μόνο του, όπως και το αρχο­ντικό Χατζηα­γα­πη­τού και Χατζη­ιω­άν­νου με την περί­φημη σάλα του.Βλέπετε την εποχή της μεγάλης ακμής τον 19ο αιώνα, οι Συμια­κοί δεν τσι­γκου­νεύ­τη­καν σε τίποτα. Επη­ρε­α­σμέ­νοι από τον ευρω­παϊκό νεο­κλα­σι­κι­σμό που τους θάμπωνε στα ταξίδια τους, φρό­ντι­ζαν να προ­μη­θευ­τούν τα πιο πολυ­τελή υλικά: μάρμαρο από την Πάρο και την Πεντέλη, πορ­σε­λάνη από τη Νίσυρο, θηραϊκή γη για να προ­στα­τεύ­σουν τις λιθο­δο­μές, ξυλεία από την Τερ­γέ­στη, κερα­μί­δια από τη Μασ­σα­λία.

Το «μάτι του βοδιού» χρη­σι­μεύει ως αερα­γω­γός αλλά διώχνει και το κακό μάτι

Στη Σπε­τσα­ρία που είναι το Δημο­τικό Ιατρείο της Ανω Σύμης, θα περιερ­γα­στείτε παλιά γυάλινα δοχεία, επιγραφές-αντίκες και ό,τι χρη­σί­μευε σε ένα φαρ­μα­κείο εποχής. Το Χωριό χτί­στηκε ψηλά για προ­στα­σία από τους πει­ρα­τές και οι τοίχοι των σπιτιών ενω­μέ­νοι λει­τουρ­γούν σαν ένα ενιαίο τείχος. Ακο­λου­θή­στε τα φιδο­γυ­ρι­στά καλ­ντε­ρί­μια για να το εξε­ρευ­νή­σετε και κάποια στιγμή θα βγείτε στην πλατεία του Λαϊκού Συλ­λό­γου, τη μεγάλη πλατεία του οικι­σμού με τις ταβέρ­νες και τα κατα­στή­ματα. Εδώ πραγ­μα­το­ποιού­νται πολλές από τις εκδη­λώ­σεις του διά­ση­μου Φεστι­βάλ Σύμης, που φέτος διορ­γα­νώ­νε­ται για 17η χρονιά και θα διαρ­κέ­σει έως τις 17 Σεπτεμ­βρίου.

Μια που βρί­σκε­στε ήδη στα πάνω δια­με­ρί­σματα, κατευ­θυν­θείτε στη Νουλιά για να δείτε από κοντά αυτό που σας τράβηξε την προσοχή όταν κοι­τά­ζατε ψηλά στον λόφο πίσω από το Ρολόι στο Γιαλό: είναι τα απο­μει­νά­ρια από τους είκοσι μύλους που κάλυ­πταν τις ανάγκες του νησιού όταν οι κάτοι­κοι ξεπερ­νού­σαν τους 25.000.

Μαζί τους και το Ποντι­κό­κα­στρο, ένα κυλιν­δρικό πέτρινο κτίσμα το οποίο (αν και οι αρχαιο­λό­γοι δεν έχουν προσ­διο­ρί­σει ακόμη την ακριβή ηλικία), θεω­ρεί­ται ένα από τα αρχαιό­τερα μνημεία της Σύμης και εικά­ζε­ται πως πρό­κει­ται για τύμβο ή ταφικό μνημείο. Για τη συμιακή παρά­δοση είναι ο τάφος του βασιλιά Νηρέα.

Εικόνες άλλης εποχής ανα­βιώ­νουν ανά πάσα στιγμή

Οσο για το Κάστρο που έχτισαν για να προ­στα­τευ­τούν από τους επι­δρο­μείς οι Ιωαν­νί­τες Ιππότες της Ρόδου το 1407, από αυτό θα δείτε ξεκά­θαρα τμήμα των περι­με­τρι­κών τειχών στην ανα­το­λική μεριά. Από πάνω τους στέκει και η Μεγάλη Παναγία με το περί­φημο εικό­νι­σμα της Δευ­τέ­ρας Παρου­σίας του σημα­ντι­κού μετα­βυ­ζα­ντι­νού αγιο­γρά­φου Γεωρ­γίου Κλόντζα (β’ μισό του 16ου αιώνα). Αλλά από εδώ θα ρου­φή­ξετε και ένα από τα πιο γεμάτα πανο­ρά­ματα του νησιού. Πόση απε­ρα­ντο­σύνη χωράει τελικά σε έναν βράχο.

Η Αίγλη έζησε στη Σύμη

Η Σύμη δεν είναι μόνο ένας δια­τη­ρη­τέος οικι­σμός. Κατοι­κη­μένη από πριν καν ανα­κα­λυ­φθεί η γραφή, είναι και επίσημα ένα απέ­ρα­ντο υπαί­θριο αρχαιο­λο­γικό μουσείο. Με εκτί­μηση του Κεντρι­κού Αρχαιο­λο­γι­κού Συμ­βου­λίου το 2011, ολό­κληρο το νησάκι αλλά και τα ακόμα μικρό­τερα γύρω του (Νύμος, Αγία Μαρίνα, Σεσκλί, Κου­λου­ντρός, Αρτι­κο­νήσι, Τρού­μπετο, Πήδημα, Μαρ­μα­ράς) ανα­κη­ρύ­χθη­καν αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, αφού περι­λαμ­βά­νουν 159 θέσεις-χώρους και μνημεία που διη­γού­νται την ιστορία της περιο­χής από την προϊ­στο­ρική εποχή ως τα νεότερα χρόνια.

Μυθο­λο­γία, ιστορία και Σύμη πάνε μαζί. Ενα από τα πολλά ονόματα (Καρίκη, Μετα­πο­ντίς κ.ά.) που είχε στην αρχαιό­τητα ήταν η Αίγλη, από τη νύμφη που γέννησε τις Τρεις Χάριτες εδώ. Σύμη, όμως, ονο­μα­ζό­ταν μια άλλη νύμφη η οποία ερω­τεύ­τηκε τον Ποσει­δώνα και απέ­κτησε μαζί του έναν γιο, τον Χθόνιο. Αυτός λένε ήταν ο πρώτος βασι­λιάς του νησιού.

Περί­τε­χνες προ­σό­ψεις και ξύλο από την Τερ­γέ­στη στα θρυλικά καπε­τα­νό­σπιτα

Οσο το ψάχνεις, όμως, τόσο οι εκδοχές πλη­θαί­νουν. Σύμφωνα με μια άλλη, το νησί ονο­μά­στηκε από την πανέ­μορφη κόρη του Ιαλυσού και της Δώτιδας, την οποία ο Γλαύκος έκλεψε και έφερε στο νησί. Αυτός ήταν ο πρώτος κάτοι­κος της Σύμης, ένας άριστος κολυμ­βη­τής, ψαράς και μονα­δικά επι­δέ­ξιος στη ναυ­πη­γική (κατα­σκεύ­ασε το πλοίο της Αργο­ναυ­τι­κής εκστρα­τείας), γνώσεις που άφησε παντο­τινή κλη­ρο­νο­μιά στη Σύμη. Από τον Ομηρο μαθαί­νουμε πως βασι­λιάς ήταν ο Νηρέας, ο ωραιό­τε­ρος όπως γράφει, μετά τον Αχιλλέα, ο οποίος πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο με τρία πλοία.

Μετα­γε­νέ­στερα, η Σύμη υπήρξε ανέ­κα­θεν μέρος της Ροδια­κής επι­κρά­τειας και οι κάτοι­κοι λει­τουρ­γούν «αδερ­φικά» μέχρι σήμερα. Η ιστορία της συμ­βά­διζε πάντα με αυτή των Δωδε­κα­νή­σων: Ρωμαϊκή αυτο­κρα­το­ρία, Βυζα­ντινή, Τάγμα Ιωαν­νι­τών Ιπποτών της Ρόδου συνέ­βα­λαν στην οικο­νο­μική ευη­με­ρία του νησιού βοη­θώ­ντας εμπόριο, ναυ­σι­πλοΐα, σπογ­γα­λιεία και ναυ­πη­γική τέχνη να θριαμ­βεύ­σουν.

Το 1522 ήρθε η Τουρ­κο­κρα­τία, όμως, οι Συμια­κοί κατά­φε­ραν να απο­σπά­σουν την εύνοια του Σουλ­τά­νου με σημα­ντικά προ­νό­μια που τους χάριζαν αυτο­νο­μία, όπως φορο­α­παλ­λαγή και ελευ­θε­ρία θρη­σκεύ­μα­τος και γλώσσας.

Στη δεκα­ε­τία 1900-1910 η Σύμη ήταν πρω­τεύ­ουσα των Δωδε­κα­νή­σων δια­νύ­ο­ντας τη χρυσή εποχή της. Οι κοσμο­πο­λί­τες έμποροι και καπε­τα­ναίοι του νησιού ζούσαν την αίγλη που τότε συνα­ντού­σες μόνο στα πλούσια ευρω­παϊκά αστικά κέντρα. Αλλά το μεγάλο όνειρο τελεί­ωσε με την περίοδο της Ιτα­λο­κρα­τίας (1912 – 1943), ακο­λού­θησε εναλ­λαγή αγγλι­κής και γερ­μα­νι­κής κατοχής, ώσπου ήρθε η ενσω­μά­τωση με τα Δωδε­κά­νησα στο ελλη­νικό κράτος στις 7 Μαρτίου του 1948. Οι κάτοι­κοι είχαν ήδη μετα­να­στεύ­σει.

Το μεσαιω­νικό κάστρο επο­πτεύει πάνω από το λιμάνι

Υδάτινη απο­κά­λυψη
Ιδίως όταν βρί­σκε­σαι στον Γιαλό, η θάλασσα βρί­σκε­ται παντού δίπλα σου, τόσο διάφανη και τόσο καθαρή που σου φωνάζει να βου­τή­ξεις. Θα δεις αρκε­τούς να παίρ­νουν θέση από τις προ­κυ­μαίες ή έστω να κατε­βαί­νουν τα σκαλιά που υπάρ­χουν σε κάποια σημεία.

Αλλά αν επι­μέ­νεις για παρα­δο­σιακή παραλία με αμμου­διά ή βότσαλο, όπου μπορείς να μπεις στα­διακά και με το πάσο σου μες στο κρυ­στάλ­λινο νερό, οι επι­λο­γές είναι ακόμα πιο δελε­α­στι­κές, έστω κι αν για ορι­σμέ­νες θα χρεια­στεί να πάρεις θαλάσ­σιο ταξί από το λιμάνι ή το Πέδι.

Στη Νος πάντως θα έρθεις με τα πόδια από τον Γιαλό, γύρω στο ένα τέταρτο περί­πα­τος προς τα δυτικά. Βρί­σκε­ται στον μικρό οικισμό του Νημπο­ρειού και είναι μια οργα­νω­μένη, πολύ δημο­φι­λής παραλία με κόσμο που την προ­τι­μάει για τα πεύκα, τις ξαπλώ­στρες και το ταβερ­νάκι που στρώνει τα τρα­πέ­ζια του στην όμορφη αμμου­διά. Στα δυτικά βρί­σκε­ται το Πέδι, το όμορφο παρα­θα­λάσ­σιο χωριου­δάκι του νησιού με μικρές οργα­νω­μέ­νες παρα­λίες και μεγάλη του­ρι­στική κίνηση. Εδώ θα έρθεις εύκολα με τα πόδια, λεω­φο­ρείο ή θαλάσ­σιο ταξί.

Οπως θα σου πουν όλοι όμως, η μακράν ωραιό­τερη παραλία είναι ο Αγιος Γεώρ­γιος Δυσά­λω­νας. Βρί­σκε­ται στην ανα­το­λική μεριά, είναι προ­σβά­σι­μος μόνο από τη θάλασσα και είναι ό,τι πιο άγριο θα δεις μέσα στην κου­κλί­στικη ομορφιά της Σύμης: μια λεπτή λωρίδα λευκής αμμου­διάς κάτω από τα θεόρατα κάθετα βράχια 300 μ. που κρύβουν τον ήλιο από νωρίς το από­γευμα. Δεν υπάρχει ίχνος «πολι­τι­σμού» και αν τύχεις μέρα με ξύλινα ιστιο­φόρα αγκυ­ρο­βο­λη­μένα στον μικρό κολ­πί­σκο, θα λείπει μόνο ένα μπου­κάλι ρούμι από το λημέρι.

Οι μύλοι υπήρξαν σύμβολο της ευη­με­ρίας του νησιού

Στον Αγιο Γεώργιο έρχεται καΐκι από τον Γιαλό ή μονο­πάτι από το Πέδι (λιγό­τερο από μισή ώρα). Επίσης, οργα­νω­μένη και πολυ­σύ­χνα­στη παραλία, με ταβέρνα, ομπρέ­λες αλλά και φυσική σκιά από τα αλμυ­ρί­κια και, σπάνια για το νησί, νερά που βαθαί­νουν ομαλά και διευ­κο­λύ­νουν τα παιδιά.

Λιγό­τερο «οικο­γε­νειακή» και πιο ήσυχη, είναι η όμορφη Νανού με τα μεγάλο βότσαλο και έναν βυθό ιδανικό για κατα­δύ­σεις. Είναι ευκο­λό­τερο να έρθετε με το βαρκάκι και θα βρείτε κι εδώ ταβέρνα και ομπρέ­λες. Νοτιό­τερα πάλι από τη θάλασσα, θα ανα­κα­λύ­ψετε τον Αγιο Βασί­λειο με τα αγριο­κυ­πά­ρισσα κάτω από τα ψηλούς βρα­χώ­δεις όγκους.

Στην πολυ­σύ­χνα­στη και οργα­νω­μένη αμμου­διά της Αγίας Μαρίνας θα φτάσετε από τη θάλασσα ή με τα πόδια από το Πέδι. Στο εκκλη­σάκι που βλέπετε στο νησάκι του κόλπου γίνο­νται οι «ρομα­ντι­κοί» γάμοι του νησιού. Στην απάνεμη Μαρα­θού­ντα, με το βοτσα­λάκι, θα πάτε εύκολα οδικώς και θα βρείτε ό,τι χρειά­ζε­στε για μια καλο­και­ρινή μέρα στην παραλία.

Ο Αγιος Αιμι­λια­νός γοη­τεύει με το εκκλη­σάκι του πάνω στο νησάκι που δημιουρ­γεί καθώς στε­νεύει η στεριά και το Τολί είναι η νέα «ανερ­χό­μενη», προ­σβά­σιμη οδικώς ή με σκάφος. Στον όρμο της Αγίας Φανε­ρω­μέ­νης θα δρο­σι­στείτε μετά την επί­σκεψη στον Πανορ­μίτη, ενώ τα Σεσκλιά με τα αρχαία ευρή­ματα και ο Νύμος είναι τα κοντινά νησάκια όπου θα πάτε με καΐκι για βουτιές σε τιρ­κουάζ νερά και απε­ρί­γρα­πτη γαλήνη.

Μήνυμα σε μπου­κάλι για τον Ταξιάρχη

Αυτό μάλλον δεν έχετε ξανα­κού­σει να συμ­βαί­νει πουθενά: πιστοί απ’ όλο τον κόσμο οι οποίοι δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα να βρεθούν στη Σύμη για να προ­σκυ­νή­σουν τον θαυ­μα­τουργό Αρχάγ­γελο Μιχαήλ στον Πανορ­μίτη βάζουν σε ένα ανθε­κτικό πλα­στικό μπου­κάλι το τάμα με τα στοι­χεία τους, το ρίχνουν στη θάλασσα και προ­σεύ­χο­νται στον Ταξιάρχη να το οδη­γή­σει στον όρμο του μονα­στη­ριού. Αν είστε ένας από αυτούς και το μπου­κάλι σας φτάσει στον προ­ο­ρι­σμό του, οι μοναχοί θα σας στεί­λουν μια ευχα­ρι­στή­ρια επι­στολή για να το μάθετε.

Μαρ­τυ­ρίες μιλάνε για τάματα έως και από την Αυστρα­λία που διέ­σχι­σαν ωκε­α­νούς υπό τη χάρη του Αρχαγ­γέ­λου. Όσοι μπορούν να φτάσουν και να προ­σευ­χη­θούν αυτο­προ­σώ­πως, δημιουρ­γούν το αδια­χώ­ρητο κάθε χρόνο στις 8 Νοεμ­βρίου και την Πεντη­κο­στή που η ιερά μονή γιορ­τά­ζει. Ομως, ο Ταξιάρ­χης είναι ένα από τα μεγα­λύ­τερα προ­σκυ­νή­ματα των Δωδε­κα­νή­σων όλο τον χρόνο, ενώ­νο­ντας απλούς και διά­ση­μους πιστούς σε στιγμές κατά­νυ­ξης.

Στις προ­θή­κες με τα τάματα υπάρχει σχεδόν ολό­κληρη η ελλη­νική σόου­μπιζ, ενώ ο Μπερ­λου­σκόνι είναι ένας μόνο από τους διε­θνείς του επι­σκέ­πτες. Θα το συνα­ντή­σετε στο νοτιό­τερο δυτικό άκρο του νησιού, μέσα από μια αγαλ­λια­στική δια­δρομή με δάσος από κυπα­ρίσ­σια και πολλά μικρό­τερα μονα­στή­ρια.

Δεν είναι ανάγκη να έρθετε με σκάφος για να κολυ­μπή­σετε στη Σύμη

Αν δεν ξεχώ­ριζε από μακριά το πανύ­ψηλο καμπα­να­ριό με την καμπάνα 750 κιλών, ο Πανορ­μί­της θα σου θύμιζε μια τερά­στια ξενο­δο­χειακή μονάδα. Αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Οταν η Συμαία «Μαριώ του Πρω­τε­νιού» σκά­βο­ντας ανα­κά­λυψε ένα εικό­νι­σμα του Ταξιάρχη, οι κάτοι­κοι έχτισαν έναν μικρό ναό να το στε­γά­σουν στον μυχό του γαλή­νιου Πανορ­μίτη.

Ο σημε­ρι­νός κατά πολύ μεγα­λύ­τε­ρος υψώθηκε το 1783 και εντυ­πω­σιά­ζει με το ξυλό­γλυ­πτο τέμπλο και βέβαια, με την αγιο­γρα­φία του Ταξιάρχη Μιχαήλ σε φυσικές δια­στά­σεις καλυμ­μένη με αση­μέ­νιο ανά­γλυφο. Στην πορεία επε­κτά­θηκε με δύο μουσεία, ένα εκκλη­σια­στι­κής τέχνης και ένα λαο­γρα­φικό, με μια βιβλιο­θήκη όπου φυλάσ­σο­νται μετα­βυ­ζα­ντινά έγγραφα και μια πτέρυγα με σύγ­χρονα κελιά-δωμάτια που φιλο­ξε­νούν τους επι­σκέ­πτες έναντι χαμηλού αντι­τί­μου.

Βυζα­ντινά πατη­τή­ρια

Στον δρόμο από τον Γιαλό για Πανορ­μίτη, ένα από τα μονα­στή­ρια που θα συνα­ντή­σετε είναι αυτό του Μεγάλου Σωτήρη. Εκεί θα δείτε την πινα­κίδα που οδηγεί αρι­στερά, στο μικρό μονο­πάτι για την περιοχή του Κουρ­κου­νιώτη μέσα στο δάσος με τα κυπα­ρίσ­σια. Εδώ βρί­σκο­νται τα έντεκα ανα­στη­λω­μένα πέτρινα πατη­τή­ρια από την εποχή του Βυζα­ντίου, και είναι το σημείο όπου ανα­σκά­φη­καν τα περισ­σό­τερα από τα 120 συνο­λικά πατη­τή­ρια του 10ου ως 18ου αιώνα σε όλο το νησί. Τα χρη­σι­μο­ποιού­σαν για να φτιά­χνουν το περί­φημο λευκό συμιακό κρασί που έκανε τους ξένους περι­η­γη­τές να γράφουν ύμνους στο όνομά του.

Ο κλει­στός και απά­νε­μος κόλπος του Πανόρ­μου που έδωσε το όνομά του στη Μονή

Fast info

• Στη Σύμη μπο­ρείτε να έρθετε μέσω Ρόδου, με το ημε­ρό­πλοιο που ξεκινά από το λιμάνι της Κολόνας (1 ώρα).
• Τα ιδιω­τικά σκάφη μπορούν να δέσουν στον Γιαλό, στον Νημπο­ρειό, στο Πέδι, στον Πανορ­μίτη και στον Αγ. Αιμι­λιανό.
• Τα θαλασ­σινά σφουγ­γά­ρια που θα δείτε στους πάγκους με τα ανα­μνη­στικά κατά μήκος της παρα­λίας είναι στην πλειο­νό­τητά τους από την Κάλυμνο, αφού πλέον οι κάτοι­κοι έχουν εγκα­τα­λεί­ψει τη σπογ­γα­λιεία. Θα βρείτε όμως υπέροχα ξυλό­γλυ­πτα, μια συμιακή παρά­δοση που δια­τη­ρεί­ται ακόμα.
• Στο νησί υπάρ­χουν και μόνιμοι «ξένοι» κάτοι­κοι, στην πλειο­νό­τητά τους Αγγλοι.
• Δεν θα βρείτε μεγάλα συγκρο­τή­ματα, αλλά μικρά ξενο­δο­χεία με δωμάτια ή και ολό­κληρα σπίτια προς ενοι­κί­αση για οικο­γέ­νειες και μεγα­λύ­τε­ρες παρέες.
• Από φαγητό τιμήστε το διάσημο συμιακό γαρι­δάκι αλλά ανα­ζη­τή­στε και τις γαελ­λό­πι­τες, τα τηγα­νητά πιτάκια με αθερίνα.
• Εκτός από κολύμπι και ιστιο­πλοΐα, η φύση της Σύμης προ­σφέ­ρε­ται για κατα­δύ­σεις, ψαρο­τού­φεκο και πεζο­πο­ρία.

Κείμενο: Ερση Μηλια­ράκη ΕΘΝΟΣ