Και οι δανειστές θεωρούν τις περικοπές… παρατραβηγμένες!

Έξι χρόνια από τότε που ξεκί­νησε η διάσωση της Ελλάδας, η κυβέρ­νηση και οι πιστω­τές βρί­σκο­νται και πάλι σε αδιέ­ξοδο που κιν­δυ­νεύει να επα­να­φέ­ρει τη χώρα στο χείλος της χρε­ο­κο­πίας, γράφει η Wall Street Journal.

Το αδιέ­ξοδο αφορά σε ένα πακέτο μέτρων δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που θα μπο­ρούσε να αγγίξει έως το 5% του ΑΕΠ.

Το παρά­δοξο είναι πως δύσκολα βρίσκει κανείς κάποιον εμπλε­κό­μενο πολι­τικό –ή οικονομολόγο- που να υπο­στη­ρί­ζει πως ένα τέτοιου μεγέ­θους περαι­τέρω «σφίξιμο του ζωνα­ριού» είναι αυτό που χρειά­ζε­ται η χώρα σε αυτή τη φάση. Όμως οι δια­φο­ρές μεταξύ των πιστω­τών της χώρας, της ευρω­ζώ­νης και του Διε­θνούς Νομι­σμα­τι­κού Ταμείου, απο­τρέ­πουν την επα­νε­κτί­μηση των μέτρων που θα βοη­θή­σουν τη χώρα να ξανα­στα­θεί στα πόδια της.

Τον Μάιο του 2010, το βαρύ πρό­γραμμα λιτό­τη­τας για την Ελλάδα ήταν ανα­πό­φευ­κτο. Η χώρα είχε χάσει τον έλεγχο των δημο­σιο­νο­μι­κών της. Κανένας δανει­στής δεν ήταν πρό­θυ­μος να χρη­μα­το­δο­τή­σει το κατε­στη­μένο. Το πρω­το­γε­νές έλλειμμα της Ελλάδας, από το οποίο εξαι­ρού­νται οι τόκοι, ξεπερ­νούσε το 10% του ΑΕΠ.

Τα επόμενα πέντε χρόνια, οι ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις επέ­βα­λαν περι­κο­πές δαπανών και αυξή­σεις φόρων ύψους περίπου 32,3% του ΑΕΠ, λιτό­τητα πολύ μεγα­λύ­τερη απ’ όσο είδε οποια­δή­ποτε άλλη ευρω­παϊκή χώρα κατά την περίοδο της οικο­νο­μι­κής κρίσης. Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός κατέ­γραψε μικρό πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα ύψους 0,7% του ΑΕΠ το 2015, βελ­τί­ωση σχεδόν 11 ποσο­στιαίων μονάδων από τότε που ξέσπασε η κρίση.

Όμως, μόνο για να αντι­σταθ­μι­στεί η επί­πτωση της κατάρ­ρευ­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, που οδήγησε σε ‘βουτιά’ των φορο­λο­γι­κών εσόδων, χρειά­στη­καν τα δυο τρίτα της δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σπά­θειας. Το ΔΝΤ δήλωσε το 2013 πως οι πιστω­τές είχαν υπο­τι­μή­σει το πόσο θα έπληττε την οικο­νο­μία το ριζο­σπα­στικό πρό­γραμμα λιτό­τη­τας. Καθώς μειώ­νο­νταν το ΑΕΠ, το χρέος της Ελλάδας αυξά­νο­νταν, με απο­τέ­λε­σμα η χώρα να μην μπορεί να ανα­κτή­σει την φερεγ­γυό­τητά της.

Πέρυσι η ελλη­νική κοι­νω­νία έφτασε στα όριά της, κάτι που οδήγησε στην εκλο­γική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος επι­χεί­ρησε την διπλω­μα­τική πολι­τική των άκρων σε μια προ­σπά­θεια να ανα­γκά­σει τη Γερ­μα­νία και την υπό­λοιπη ευρω­ζώνη να χαλα­ρώ­σουν τους όρους της διά­σω­σης. Τώρα που η εξέ­γερση του ΣΥΡΙΖΑ έχει κατα­λα­γιά­σει και τα φορο­λο­γικά έσοδα της Ελλάδας καλύ­πτουν αυτά που δαπανά για τις δημό­σιες υπη­ρε­σίες, το ερώτημα που διχάζει τους πιστω­τές είναι πόσο πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα μπορεί ρεα­λι­στικά να πετύχει και να δια­τη­ρή­σει η Ελλάδα, δεδο­μέ­νης της βαθύ­τατα υφε­σια­κής οικο­νο­μίας της και του εύθραυ­στου πολι­τι­κού σκη­νι­κού της.

Οι υπουρ­γοί Οικο­νο­μι­κών της ευρω­ζώ­νης πραγ­μα­το­ποιούν έκτακτη συνε­δρί­αση σήμερα για να συζη­τή­σουν το πρό­βλημα. Λίγοι όμως περι­μέ­νουν ότι θα βρεθεί λύση. Η λύση πρέπει να βρεθεί το αργό­τερο μέχρι τον Ιούλιο, που η Ελλάδα θα αθε­τή­σει πληρωμή χρέους αν δεν υπάρξει συμ­φω­νία που θα «ξεκλει­δώ­νει» χρήματα από τη διάσωση.

Το νούμερο που προ­κα­λεί το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα είναι το 3,5% του ΑΕΠ –δηλαδή ο στόχος του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος που ανα­φέ­ρε­ται στην περυ­σινή συμ­φω­νία διά­σω­σης της Ελλάδας. «Το ΔΝΤ θεωρεί πως ο στόχος για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα πρέπει να είναι χαμη­λό­τε­ρος. Αυτό θα βοη­θούσε την Ελλάδα», σχο­λιά­ζει ο επι­κε­φα­λής οικο­νο­μο­λό­γος της JPMorgan, David Mackie.

Ένας στόχος για μικρό­τερο πλε­ό­να­σμα θα έδινε τη δυνα­τό­τητα για λιγό­τερη λιτό­τητα και περι­θώ­ριο ανάσας στην ελλη­νική οικο­νο­μία, όπως υπο­στη­ρί­ζουν εδώ και μήνες οι αξιω­μα­τού­χοι του ΔΝΤ. Όμως παράλ­ληλα θα περιε­λάμ­βανε ανα­διάρ­θρωση των ευρω­παϊ­κών δανείων προς την Ελλάδα, ώστε να μην αυξηθεί ακόμα περισ­σό­τερο το χρέος της χώρας.

Κατ’ ελά­χι­στο, το ΔΝΤ θέλει η Ευρώπη να μετα­θέ­σει για αρκετές δεκα­ε­τίες τις απο­πλη­ρω­μές του ελλη­νι­κού χρέους.

Οι κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης, με επι­κε­φα­λής τη Γερ­μα­νία, δεν θέλουν να δεχθούν «κούρεμα» επί των δανείων διά­σω­σης που έχουν χορη­γή­σει στην Ελλάδα, τα οποία ανέρ­χο­νται σε 205 εκατ. ευρώ μέχρι τώρα. Το Βερο­λίνο επι­μέ­νει πως ο στόχος για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα δεν μπορεί να αλλάξει.

Ευρω­παϊ­κοί θεσμοί, όπως η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, υπο­στη­ρί­ζουν πως η Ελλάδα δεν χρειά­ζε­ται μέτρα λιτό­τη­τας άνω του 3% του ΑΕΠ για να πετύχει τον στόχο του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος. Το ΔΝΤ λέει πως ο στόχος θα είναι πολύ πιο δύσκολο να επι­τευ­χθεί. Ορι­σμέ­νοι ευρω­παίοι πολι­τι­κοί νομί­ζουν πως το ΔΝΤ είναι επί­τη­δες απαι­σιό­δοξο, προ­κει­μέ­νου να ανα­γκά­σει τις κυβερ­νή­σεις να συμ­φω­νή­σουν σε ελά­φρυνση χρέους.

«Είναι καλό που οι ευρω­παϊ­κοί θεσμοί φαί­νε­ται να παρα­δέ­χο­νται ότι η ελλη­νική οικο­νο­μία δεν αντέχει περαι­τέρω δρα­μα­τική δημο­σιο­νο­μική σύσφιξη», ανα­φέ­ρει ο υπο­διευ­θυ­ντής του Κέντρου Ευρω­παϊ­κής Μεταρ­ρύθ­μι­σης (think tank με έδρα το Λονδίνο), Simon Tilford. «Όμως δεν μπορούν να φτάσουν στοπασι­φα­νές συμπέ­ρα­σμα ότι ο στόχος πρέπει να προ­σαρ­μο­στεί. Αν προ­χω­ρή­σουν έτσι, τότε θα πρέπει να διευ­θε­τή­σουν το θέμα του χρέους».

Για να ικα­νο­ποι­ή­σουν το ΔΝΤ, απορ­ρί­πτο­ντας ταυ­τό­χρονα το αίτημά του για χαμη­λό­τερο στόχο πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος, η Γερ­μα­νία και άλλες χώρες της ευρω­ζώ­νης έχουν πει στην Ελλάδα πως θα πρέπει να νομο­θε­τή­σει περι­κο­πές επι­πλέον 2% του ΑΕΠ, που θα ισχύ­σουν αυτό­ματα αν ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της Ελλάδας είναι εκτός στόχου.

Το πλήρες πακέτο λιτό­τη­τας του 5%, ή σχεδόν 9 δισ. ευρώ, είναι παρα­πάνω απ’ όσο μπορεί να περάσει από τη Βουλή ο Αλέξης Τσίπρας, ανα­φέ­ρουν σύμ­βου­λοι του Έλληνα πρω­θυ­πουρ­γού (σ.σ. το ίδιο έγραψε και ο Ευκλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος στην επι­στολή του στους υπουρ­γούς Οικο­νο­μι­κών). Η συντη­ρη­τική αντι­πο­λί­τευση έχει επίσης πει πως δεν μπορεί να δεχθεί τόσο βαθιές περι­κο­πές. Έτσι, η μόνη συμ­βι­βα­στική λύση στην οποία μπό­ρε­σαν να κατα­λή­ξουν ΔΝΤ και ευρω­ζώνη, ενδέ­χε­ται να δοκι­μά­σει την πολι­τική συνοχή της Ελλάδας και να την φέρει σε οριακό σημείο.

Η Ελλάδα έχει κάνει αντι­προ­τά­σεις, όμως το ΔΝΤ λέει πως δεν είναι αρκετές. Οι γερ­μα­νοί αξιω­μα­τού­χοι υπο­στη­ρί­ζουν πως δεν μπορούν να εκτα­μιεύ­σουν άλλα χρήματα για την Ελλάδα αν δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μένο το ΔΝΤ.

Πολλοί οικο­νο­μο­λό­γοι θεωρούν πως ο «καυγάς» μεταξύ των δανει­στών για τους στόχους της περι­κο­πής δαπανών και της αύξησης φόρων εμπο­δί­ζουν την ανάγκη της Ελλάδας για βαθύ­τε­ρες μεταρ­ρυθ­μί­σεις των κανο­νι­σμών και των θεσμών της προ­κει­μέ­νου να κατα­στεί πιο απο­δο­τι­κός ο ιδιω­τι­κός τομέας της χώρας.

«Το πραγ­μα­τικό πρό­βλημα είναι πως πρέπει να έχεις εξα­γω­γές που αυξά­νο­νται», σημειώ­νει ο Daniel Gros,διευ­θυ­ντής του Κέντρου Μελετών Ευρω­παϊ­κής Πολι­τι­κής. Δια­φο­ρε­τικά η ελλη­νική οικο­νο­μία δεν μπορεί να ανα­κάμ­ψει χωρίς να διο­λι­σθή­σει και πάλι στην εξάρ­τηση από τον ξένο δανει­σμό για να πλη­ρώ­σει για τις εισα­γω­γές της, σύμφωνα με τον ίδιο.