“Το Προσφυγικό, ο Καλλικράτης και σκέψεις για την αλλαγή του”

Tου Γιάννη Μπαλάφα, Υφυ­πουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών και Διοι­κη­τι­κής Ανα­συ­γκρό­τη­σης

“Στο προ­σκή­νιο και πάλι ο σημα­ντι­κός ρόλος, αλλά και οι αδυ­να­μίες της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

Το προ­σφυ­γικό ανέ­δειξε ρόλους, δυνα­τό­τη­τες αλλά και προ­βλή­ματα. Δοκι­μά­στη­καν δομές και αντοχές όλων, κυρίως Δήμων και Περι­φε­ρειών.

Το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και εγώ προ­σω­πικά ως αρμό­διος υφυ­πουρ­γός, νοιώ­θουμε ευτυ­χείς διότι η πλειο­νό­τητα της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης στάθηκε με εμφα­ντικά θετικό τρόπο στο ύψος των περι­στά­σεων. Ανέ­δειξε τον ανθρω­πι­σμό και την αλλη­λεγ­γύη, ως καθο­ρι­στικά στοι­χεία της δράσης της. Οι εξαι­ρέ­σεις βεβαίως είναι υπαρ­κτές και θα κριθούν…

Την ίδια στιγμή προ­κύ­πτουν ερω­τή­ματα: Η σημε­ρινή δομή και λει­τουρ­γία της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης αντα­πο­κρί­νε­ται στις αυξη­μέ­νες ανάγκες των τοπικών κοι­νω­νιών, αλλά και στις προ­κλή­σεις του μέλ­λο­ντος; Όλα αυτά φτάνουν με τη μορφή αγω­νιω­δών ερω­τη­μά­των, λόγω της ιδιό­τη­τάς μου ως υφυ­πουρ­γός με αρμο­διό­τητα την Τοπική Αυτο­διοί­κηση.

Απόφαση και πρόθεσή μας είναι να προ­χω­ρή­σουμε σε δια­βου­λεύ­σεις για ριζικές αλλαγές στο πλαίσιο οργά­νω­σης και λει­τουρ­γίας της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, κάτι που δεν έγινε με τον «Καλ­λι­κράτη». Δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιο­ρι­στούμε σε μια απλή νομο­θε­τική παρέμ­βαση. Η νέα αυτή μεταρ­ρύθ­μιση οφείλει να ανα­βαθ­μί­σει λει­τουρ­γικά τον πρώτο και τον δεύτερο βαθμό Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης αλλά κυρίως να ενι­σχύ­σει την αυτο­τέ­λειά τους και παράλ­ληλα τον επι­τε­λικό ρόλο του κράτους.

Η Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση δεν πρέπει να εξα­ντλη­θεί στην εκπό­νηση ενός κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου (νόμου, προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των και υπουρ­γι­κών απο­φά­σεων). Χρειά­ζε­ται ένα Τριετές Πρό­γραμμα που να στη­ρί­ζε­ται στην «Τριετή Στρα­τη­γική Μεταρ­ρυθ­μί­σεων της Ελλη­νι­κής Διοί­κη­σης», η οποία προ­βλέ­πε­ται στο νόμο 4336 του 2015 (άρθρο 3.Γ.5.1.) και έχει ως στόχο το σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή των μεταρ­ρυθ­μί­σεων που θα οδη­γή­σουν σε «μια σύγ­χρονη Δημόσια Διοί­κηση, με σημα­ντική ανα­βάθ­μιση του ρόλου της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης».

Οι και­νο­το­μίες που πρέπει να εισάγει η Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση, σε σχέση με τις προη­γού­με­νες διοι­κη­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, μπορούν να συνο­ψι­στούν στα παρα­κάτω:

1. Πρέπει να αφορά και τα τρία επίπεδα της δια­κυ­βέρ­νη­σης (Κεντρική και Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση – Περι­φέ­ρειες – Δήμους) με επα­να­ο­ριο­θέ­τηση των αρμο­διο­τή­των κάθε επι­πέ­δου δια­κυ­βέρ­νη­σης και με κατεύ­θυνση την Πολυ­ε­πί­πεδη Δια­κυ­βέρ­νηση, την ενί­σχυση των επι­τε­λι­κών λει­τουρ­γιών της Κεντρι­κής Διοί­κη­σης και την απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση.

2. Πρέπει να είναι σαφές σε όλους πως οι Δήμοι και οι Περι­φέ­ρειες:

• Υλο­ποιούν δημό­σιες πολι­τι­κές

• Παρέ­χουν υπη­ρε­σίες στους πολίτες

• Προ­ω­θούν ανα­πτυ­ξιακά προ­γράμ­ματα

Συνεπώς, στη Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση δεν μπορούν παρά να εμπλέ­κο­νται και τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία ώστε να υπάρχει καλύ­τε­ρος συντο­νι­σμός και η μέγιστη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα.

3. H Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση, πρέπει να περι­λαμ­βά­νει την στα­διακή απο­κα­τά­σταση των Κεντρι­κών Αυτο­τε­λών Πόρων της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, κατ’ ανα­λο­γία της αύξησης των δημο­σίων εσόδων της χώρας, τη βελ­τί­ωση της εισπρα­ξι­μό­τη­τας των ιδίων πόρων της και να βρούμε και­νο­τό­μους τρόπους διεύ­ρυν­σης των πόρων της από ανα­πτυ­ξια­κές παρεμ­βά­σεις, χωρίς επι­βά­ρυνση των δημοτών.

4. Πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται από χρη­μα­το­δό­τηση έργων περι­φε­ρεια­κής και τοπικής ανά­πτυ­ξης, με έμφαση στην κοι­νω­νική οικο­νο­μία και τις πολι­τι­κές κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας και προ­ώ­θη­σης της απα­σχό­λη­σης.

Οι σχε­τι­κοί πόροι υπάρ­χουν, είναι το ΕΣΠΑ 2014–2020, το «πακέτο Γιουν­κέρ» και τα νέα χρη­μα­το­δο­τικά προ­ϊ­ό­ντα της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ) και του Ταμείου Παρα­κα­τα­θη­κών & Δανείων (ΤΠΔ). Αρκεί να προ­σα­να­το­λι­στεί ένα σημα­ντικό τμήμα τους σε έργα των Περι­φε­ρειών και των Δήμων.

5. Θα περιέ­χει το ολο­κλη­ρω­μένο «Πρό­γραμμα Οργά­νω­σης και Λει­τουρ­γι­κού Εκσυγ­χρο­νι­σμού των 13 Περι­φε­ρειών και των 325 Δήμων», που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα «Μεταρ­ρύθ­μιση Δημό­σιου Τομέα» 2014–2020 και ορι­σμέ­νες ορι­ζό­ντιες δράσεις του, που αφορούν συνο­λικά τη Δημόσια Διοί­κηση.

Στο πλαίσιο αυτού του Προ­γράμ­μα­τος μπορεί να ενι­σχυ­θεί η δημο­κρα­τική και απο­τε­λε­σμα­τική λει­τουρ­γία των οργάνων των ΟΤΑ, να απλο­ποι­η­θούν και προ­τυ­πο­ποι­η­θούν οι εσω­τε­ρι­κές λει­τουρ­γίες τους και να βελ­τιω­θούν οι υπη­ρε­σίες τους προς τους πολίτες και τις επι­χει­ρή­σεις.

Επίσης, μπορεί να διευ­ρυν­θεί η συμ­με­τοχή των πολιτών, όχι μόνο με τη νομο­θέ­τηση αλλά και με την πολι­τική και επι­χει­ρη­σιακή υπο­στή­ριξη σχε­τι­κών θεσμών, όπως ο συμ­με­το­χι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός, τα τοπικά δημο­ψη­φί­σματα και η ενί­σχυση της ενδο­δη­μο­τι­κής απο­κέ­ντρω­σης.

6. Η Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση είναι ανα­γκαίο όχι μόνο να βελ­τιώ­σει τις νομικές ρυθ­μί­σεις που αφορούν την κατα­στα­τική θέση των αιρετών, αλλά να συν­δέ­σει λει­τουρ­γικά την ενη­μέ­ρωση των αιρετών, την κατάρ­τιση των υπαλ­λή­λων και γενι­κό­τερα την ανά­πτυξη του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού της με τις αλλαγές του εργα­σια­κού περι­βάλ­λο­ντος

7. Ενώ οι προη­γού­με­νες μεταρ­ρυθ­μί­σεις εκπο­νού­σαν μόνο το νομικό πλαίσιο της επο­πτείας των ΟΤΑ, η Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση είναι απα­ραί­τητο να οργα­νώ­σει τις υπη­ρε­σίες επο­πτείας, αλλά και να επι­διώ­ξει την ενο­ποί­ηση των εξω­τε­ρι­κών μηχα­νι­σμών ελέγχου της νομι­μό­τη­τας των πράξεων των ΟΤΑ.

Επίσης, ήρθε πλέον η ώρα να μειωθεί η ανάγκη εξω­τε­ρι­κού ελέγχου με τη συγκρό­τηση δομής εσω­τε­ρι­κού ελέγχου και την ενί­σχυση του κοι­νω­νι­κού ελέγχου.

8. Όλες οι παρα­πάνω νομικές ρυθ­μί­σεις πρέπει να ενσω­μα­τω­θούν σε ένα νέο ενιαίο Κώδικα Δήμων και Περι­φε­ρειών. Με χωριστά κεφά­λαια για τους μικρούς ορει­νούς και νησιω­τι­κούς Δήμους, τις νησιω­τι­κές Περι­φέ­ρειες και τη Μητρο­πο­λι­τική Δια­κυ­βέρ­νηση, που δεν θα εξει­δι­κεύ­ουν μόνο τις αρμο­διό­τη­τες, αλλά και τα διοι­κη­τικά εργα­λεία για την άσκησή τους.

9. Η Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση δεν μπορεί να είναι ένας νόμος που θα αφεθεί η εφαρ­μογή του στον «αυτό­ματο πιλότο». Πρέπει να περιέ­χει ένα Πρό­γραμμα Υπο­στή­ρι­ξης της Εφαρ­μο­γής του. Με τους ανα­γκαί­ους οικο­νο­μι­κούς πόρους, οργά­νωση, αξιο­ποί­ηση των σύγ­χρο­νων τεχνο­λο­γιών, πρό­γραμμα κατάρ­τι­σης και σύστημα διοί­κη­σης και αξιο­λό­γη­σης της εφαρ­μο­γής τους.

10. Όλα τα παρα­πάνω δεν αρκεί να νομο­θε­τη­θούν, χρειά­ζε­ται να θεσμο­ποι­η­θούν, δηλαδή να γίνουν πολι­τικά και κοι­νω­νικά απο­δε­κτοί θεσμοί. Αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει όχι μόνο δια­βού­λευση με τους θεσμι­κούς φορείς (ΚΕΔΕ, ΕΝΠΕ), αλλά και με τα δημο­τικά και περι­φε­ρειακά συμ­βού­λια, τους κοι­νω­νι­κούς φορείς και την κοι­νω­νία των πολιτών.

Χρειά­ζε­ται και νομί­ζουμε ότι υπάρχει η πολι­τική βούληση για την αλλαγή της κουλ­τού­ρας που διέπει το πολι­τικό και διοι­κη­τικό σύστημά μας (βλέπε την ψήφιση του νόμου 4369/2016 για το Εθνικό Μητρώο Επι­τε­λι­κών Στε­λε­χών Δημό­σιας Διοί­κη­σης, Βαθ­μο­λο­γική Διάρ­θρωση Θέσεων, Συστή­ματα Αξιο­λό­γη­σης, Προ­α­γω­γών και Επι­λο­γής Προϊ­στα­μέ­νων (Δια­φά­νεια – Αξιο­κρα­τία και Απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της Δημό­σιας Διοί­κη­σης) και άλλες δια­τά­ξεις) και η βήμα με βήμα κατο­χύ­ρωση της αλλαγής, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η κατα­ξί­ωση της μεταρ­ρύθ­μι­σης και η μετα­τροπή των νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων σε πολι­τικά και κοι­νω­νικά απο­δε­κτούς θεσμούς.

Αυτή η κυβέρ­νηση δεσμεύ­ε­ται στο τέλος της τετρα­ε­τίας να έχει βελ­τιώ­σει την καθη­με­ρι­νό­τητα των Ελλήνων πολιτών. Σε αυτό πιστεύ­ουμε ότι θα συμ­βά­λει και η «Νέα Μεταρ­ρύθ­μιση» που προ­ω­θούμε.”

epoli.gr