Συλλογική αυτογνωσία

«Δεν είναι ηρω­ι­σμός να κάνεις το αυτο­νό­ητο» λέει ο 40χρονος ψαράς Στρατής Βαλα­μιός, ένας από τους ανθρώ­πους που προ­τά­θη­καν για το Νόμπελ Ειρήνης. «Εάν δεν είσαι εδώ, δεν μπορείς να κατα­λά­βεις τι συμ­βαί­νει. Το χωριό δεν είχε συνη­θί­σει να βλέπει τόσα πνιγ­μένα μωρά.». Σεμνός και ταπει­νός, δεν νιώθει άνετα να μιλάει για όσα κάνει, και διαρκώς τονίζει ότι η υπο­ψη­φιό­τητα για το Νόμπελ Ειρήνης αφορά όλους τους ψαράδες, όλο το χωριό, όλο το νησί, γιατί ο κόσμος εδώ σώζει κάθε μέρα πρό­σφυ­γες που κιν­δυ­νεύ­ουν, χρόνια τώρα. Τα λόγια του ψαρά λιτά. Δεν μιλά για πράξεις ηρωικές, αλλά για πράξεις αυτο­νό­η­τες . Όχι, εάν δεν ζήσεις αυτή την αγωνία, εάν δεν μείνεις ξάγρυ­πνος γιατί έρχο­νται στο μυαλό σου τα πνιγ­μένα παιδιά, δεν μπορείς να κατα­λά­βεις.

Τι να κάνει το Νομπέλ στους νησιώ­τες; Δύσκολο να διεκ­δι­κή­σεις έναν τίτλο τιμής, όταν ο ύπνος σου κι ο ξύπνιος σου ισόβια θα ταρά­ζο­νται από τους ίσκιους εκείνων που δεν κατά­φε­ρες να σώσεις. Συγ­χω­ρέ­στε μου την καχυ­πο­ψία, αλλά δεν μπορώ να μην σκεφθώ πως απ’ όσους σήμερα αγω­νί­ζο­νται για το Νόμπελ στα νησιά, σίγουρα κάποιοι σε μια αρρω­στη­μένη έκφραση πατριω­τι­κού μεγα­λείου, θεωρούν τους πρό­σφυ­γες και τους μετα­νά­στες μιά­σματα στην καθαρή κοι­νω­νία μας. Μπορεί να κάνω λάθος βέβαια, αλλά δεν μπορώ να απαλ­λαγώ απ’ αυτές τις σκέψεις. Κι αν δοθεί το Νόμπελ σε ανθρώ­πους που βοή­θη­σαν πρό­σφυ­γες, τα εύσημα ανήκουν στους ίδιους. Όχι στους πολι­τι­κούς που θα θελή­σουν να τους καπε­λώ­σουν, κι όχι στον κάθε ένα μας που απλώς έβαλε μια ηλε­κτρο­νική υπο­γραφή και θεωρεί πως έκανε το χρέος του… Και τέλος, δεν χρειά­ζε­ται να δημιουρ­γούμε νέους εθνι­κούς μύθους. Αν κάτι μπορεί να μας σώσει είναι η συλ­λο­γική αυτο­γνω­σία.