Η Αθήνα «τρέχει» για τα hotspots, αλλά οι απειλές παραμένουν

Ανη­συ­χη­τι­κές εξε­λί­ξεις από τον συνα­σπι­σμό πΓΔΜ, Κρο­α­τίας, Σερβίας, Σλο­βε­νίας και Αυστρίας για να αλλά­ξουν τη δια­δι­κα­σία κατα­γρα­φής των προ­σφύ­γων

Η ανάληψη του συντο­νι­σμού της απο­πε­ρά­τω­σης των hotspots από το υπουρ­γείο Εθνικής Αμυνας δημιουρ­γεί ελπίδες ότι η Ελλάδα θα έχει κατα­φέ­ρει ως τις 15 Φεβρουα­ρίου να εκπλη­ρώ­σει ένα σημα­ντικό μέρος των δεσμεύ­σεων που έχει ανα­λά­βει για την αντι­με­τώ­πιση του Προ­σφυ­γι­κού. Την ίδια στιγμή εξε­λίσ­σο­νται σε κοι­νο­τικό επίπεδο, με αιχμή του δόρατος την Κομι­σιόν, μία σειρά από πρω­το­βου­λίες με σκοπό την ανακοπή των ροών από την Τουρκία, στην οποία σπεύδει αύριο, Δευτέρα, η Ανγκελα Μέρκελ. Παράλ­ληλα όμως, στο παρα­σκή­νιο, διε­ξά­γο­νται και άλλες κινή­σεις με απώτερη στό­χευση να απο­μο­νω­θεί η χώρα μας από τη Ζώνη Σένγκεν. Οι κινή­σεις αυτές προ­ω­θού­νται από τις χώρες των Βαλ­κα­νίων και της ομάδας του Βίζε­γκραντ.

«Τα κομ­μά­τια του παζλ αρχί­ζουν να μπαί­νουν στη θέση τους» σχο­λί­α­ζαν την περα­σμένη Παρα­σκευή ευρω­παϊ­κές πηγές, εξη­γώ­ντας την πρόοδο που συντε­λεί­ται τις τελευ­ταίες ημέρες στα πέντε hotspots που πρέπει να κατα­σκευα­στούν σε Λέσβο, Λέρο, Χίο, Σάμο και Κω. Οι ίδιες πηγές τόνιζαν ότι ένα ζήτημα άμεσης προ­τε­ραιό­τη­τας που επι­τέ­λους διευ­θε­τή­θηκε είναι η τοπο­θέ­τηση συντο­νι­στών από την ελλη­νική πλευρά στα hotspots. Οι επι­κε­φα­λής συντο­νι­στές είναι ανώ­τε­ροι αξιω­μα­τι­κοί των Ενόπλων Δυνά­μεων.

Ο υπουρ­γός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμ­μέ­νος τονίζει ότι και τα πέντε hotspots θα είναι έτοιμα ως τις 15 Φεβρουα­ρίου. Πρό­κει­ται για ημερομηνία- «κλειδί», διότι τρεις ημέρες αργό­τερα θα παρου­σια­στεί στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο (18-19 Φεβρουα­ρίου) η Εκθεση Προόδου της Κομι­σιόν για το Προ­σφυ­γικό. Ευρω­παίοι αξιω­μα­τού­χοι σημειώ­νουν ότι το ρεα­λι­στικό σενάριο είναι να είναι ως τότε έτοιμα τα hotspots σε Λέσβο, Λέρο και Χίο, ενώ οποια­δή­ποτε πρόοδος σε Σάμο και Κω θα είναι καλο­δε­χού­μενη. Σύμφωνα με στρα­τιω­τι­κές πηγές, ως και την Παρα­σκευή, οι Ενοπλες Δυνά­μεις προ­χω­ρούν με ταχύ­τητα τη μετα­φορά οικί­σκων, τις εργα­σίες ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης και σύν­δε­σης με το δίκτυο του ΟΤΕ, ενώ στη Σάμο, όπου οι εργα­σίες είναι δυσκο­λό­τε­ρες λόγω της επι­κλι­νούς μορφής της περιο­χής (πρώην πεδίο βολής), έχει ολο­κλη­ρω­θεί η κατα­σκευή των έξι από τα συνο­λικά οκτώ επίπεδα όπου θα στηθούν σκηνές και αργό­τερα οικί­σκοι καθώς και των τοιχίων αντι­στή­ρι­ξης.

Παράλ­ληλα, σε ευρω­παϊκό επίπεδο, κατα­βάλ­λε­ται προ­σπά­θεια να ρεύσει γρη­γο­ρό­τερα βοήθεια προς την Ελλάδα. Ο Frontex ανα­κοί­νωσε προχθές ότι πλέον επι­χει­ρούν στην Ελλάδα 750 στελέχη του, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των πλη­ρω­μά­των σε ακτο­πλοϊκά σκάφη, εκ των οποίων 237 ασχο­λού­νται με την κατα­γραφή και τη δακτυ­λο­σκό­πηση και άλλοι 28 με τον έλεγχο ταξι­διω­τι­κών εγγρά­φων.

Η έκθεση για τη Σένγκεν

Τις προ­σε­χείς ημέρες το Συμ­βού­λιο της ΕΕ ανα­μέ­νε­ται να απευ­θύ­νει σύσταση προς την Ελλάδα ώστε να διορ­θώ­σει τις «σοβαρές ελλεί­ψεις» που δια­πι­στώ­θη­καν κατά τον έλεγχο των εξω­τε­ρι­κών συνόρων της χώρας έπειτα από την αιφ­νί­δια επί­σκεψη του περα­σμέ­νου Νοεμ­βρίου. Η Αθήνα εξέ­φρασε έντονη ενό­χληση για το περιε­χό­μενο της Εκθεσης Αξιο­λό­γη­σης Σένγκεν και ιδιαί­τερα για αλλαγές στο τελικό κείμενο.

Ωστόσο η τεχνική επι­τροπή που την εξέτασε την ενέ­κρινε (παρά την ελλη­νική κατα­ψή­φιση και τις πέντε αποχές από τις Ιταλία, Ισπανία, Μάλτα, Κύπρο, Ρου­μα­νία). Παρά την άποψη που δια­τυ­πώ­θηκε από ορι­σμέ­νους κυβερ­νη­τι­κούς κύκλους ότι θα μπο­ρούσε να δια­μορ­φω­θεί μειο­ψη­φία που θα εμπό­διζε την υιο­θέ­τηση της έκθεσης, η αλήθεια είναι πως η Αθήνα δεν αντε­λή­φθη εγκαί­ρως τον μηχα­νι­σμό που θα μπο­ρούσε να επι­κα­λε­στεί.

Τις τελευ­ταίες ημέρες η Μόνιμη Ελλη­νική Αντι­προ­σω­πεία στις Βρυ­ξέλ­λες επε­δί­ωξε αλλαγές στο κείμενο, οι οποίες όμως έχουν κυρίως «δια­κο­σμη­τικό χαρα­κτήρα» και δεν αλλά­ζουν την ουσία του. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι κατά πάσα πιθα­νό­τητα την ερχό­μενη Παρα­σκευή 12 Φεβρουα­ρίου το Συμ­βού­λιο της ΕΕ (σε επίπεδο Eco/Fin, καθώς προ­βλέ­πε­ται αυτή η δυνα­τό­τητα) θα εγκρί­νει τη σύσταση προς την Ελλάδα να διορ­θώ­σει τις ελλεί­ψεις στα εξω­τε­ρικά σύνορα, ενερ­γο­ποιώ­ντας το άρθρο 19α του Κανο­νι­σμού 1051/2013 του Μηχα­νι­σμού Αξιο­λό­γη­σης Σένγκεν. Από εκεί και πέρα η Ελλάδα θα έχει τρεις μήνες, ως τον Μάιο, ώστε να διορ­θώ­σει τις ελλεί­ψεις.

Η περί­ο­δος αυτή συμπί­πτει με τον τερ­μα­τι­σμό των προ­σω­ρι­νών εσω­τε­ρι­κών ελέγχων στη Ζώνη Σένγκεν που έχουν επι­βά­λει κράτη όπως η Γερ­μα­νία και η Αυστρία. Αν η Ελλάδα δεν πράξει τα ανα­με­νό­μενα, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για ενερ­γο­ποί­ηση του άρθρου 26 του προ­α­να­φερ­θέ­ντος κανο­νι­σμού που θα λει­τουρ­γή­σει ως «κοι­νο­τική ομπρέλα» για επέ­κταση των εσω­τε­ρι­κών συνο­ρια­κών ελέγχων ως και δύο χρόνια. Κοι­νο­τι­κές πηγές σημεί­ω­ναν άλλωστε ότι ουδείς θέλει τη διάλυση της Ζώνης Σένγκεν, διότι, όπως προ­κύ­πτει από διά­φο­ρες μελέτες, το κόστος θα ήταν ιδιαί­τερα μεγάλο. Από την άποψη αυτή, μια «μάχη χαρα­κω­μά­των» της Αθήνας σε σχέση με την Εκθεση Αξιο­λό­γη­σης μάλλον θα απέφερε ελά­χι­στα οφέλη.

Κινη­τι­κό­τητα στο «βόρειο μέτωπο»

Ανη­συ­χη­τι­κές εξε­λί­ξεις παρα­τη­ρού­νται βορείως της χώρας. Σε συνά­ντηση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε πριν από λίγες ημέρες στα Σκόπια, οι αστυ­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες της πΓΔΜ, της Κρο­α­τίας, της Σερβίας, της Σλο­βε­νίας και της Αυστρίας συμ­φώ­νη­σαν να προ­χω­ρή­σουν σε μια κοινή δια­δι­κα­σία κατα­γρα­φής προ­σφύ­γων και μετα­να­στών με σαφή κρι­τή­ρια. Ατομα που δίνουν ψευδείς πλη­ρο­φο­ρίες για την ταυ­τό­τητα και την εθνι­κό­τητά τους ή φέρουν πλαστά ταξι­διω­τικά έγγραφα δεν μπορούν να διέλ­θουν από τα σύνορα. Ηδη από τις 20 Ιανουα­ρίου 2016 οι Αρχές της πΓΔΜ εισή­γα­γαν νέα έγγραφα κατα­γρα­φής στα οποία οι πρό­σφυ­γες πρέπει να δηλώ­νουν τη χώρα τελικού προ­ο­ρι­σμού τους. Η διέ­λευση από τη χώρα θα επι­τρέ­πε­ται μόνο σε όσους σκο­πεύ­ουν να ζητή­σουν άσυλο από την Αυστρία και τη Γερ­μα­νία.

Πολύ ενεργό ρόλο με σκοπό, όπως φαί­νε­ται, την απο­μό­νωση της Ελλάδας δια­δρα­μα­τί­ζουν οι χώρες της ομάδας του Βίζε­γκραντ (Ουγ­γα­ρία, Πολωνία, Τσεχία, Σλο­βα­κία). Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, οι Ούγγροι επι­δί­δο­νται σε διμε­ρείς δια­βου­λεύ­σεις με χώρες των Βαλ­κα­νίων ώστε να περιο­ρι­στούν στο ελά­χι­στο ή και να κοπούν τελείως οι ροές προ­σφύ­γων προς την Κεντρική Ευρώπη.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η Βου­δα­πέ­στη έχει προ­σεγ­γί­σει τη Σόφια ώστε να κλείσει και εκείνη τα σύνορά της, δεχό­μενη μάλιστα δια­κρα­τική βοήθεια σε συνο­ριο­φύ­λα­κες κατά το πρότυπο των Σκοπίων. Ωστόσο φαί­νε­ται ότι η βουλ­γα­ρική κυβέρ­νηση δια­φω­νεί, του­λά­χι­στον προς το παρόν, επι­κα­λού­μενη και τη δυσκο­λία πλήρους επι­τή­ρη­σης της μεθο­ρίου λόγω του ανά­γλυ­φου του εδάφους.

Η κυβέρ­νηση αντέ­δρασε το από­γευμα της Παρα­σκευής στις κινή­σεις αυτές, μιλώ­ντας για διά­σπαση της κοινής ευρω­παϊ­κής γραμμής, ξενο­φο­βική ρητο­ρική και πρω­το­βου­λίες εσω­τε­ρι­κής κατα­νά­λω­σης.

Πιέ­ζο­ντας την Τουρκία

Ετερο περί­πλοκο μέτωπο απο­τε­λεί η Τουρκία. Την περα­σμένη εβδο­μάδα εγκρί­θηκε η χορή­γηση 3 δισ. ευρώ προς την Τουρκία (όχι προς την τουρ­κική κυβέρ­νηση) ως συν­δρομή για τη δια­χεί­ριση του Προ­σφυ­γι­κού. Ωστόσο το μείζον πρό­βλημα αυτή τη στιγμή είναι να επι­τα­χυν­θούν οι επι­στρο­φές όσων δεν δικαιού­νται διεθνή προ­στα­σία στην Τουρκία.

Στο πλαίσιο αυτό, η ανα­κοί­νωση ότι η Ελλάδα, η Γερ­μα­νία και η Γαλλία θα συνερ­γα­στούν ώστε να δοθεί στην Τουρκία το καθε­στώς «τρίτης χώρας ασφα­λούς διέ­λευ­σης» ίσως απο­τε­λεί βήμα προς τη σωστή κατεύ­θυνση.

Με τον τρόπο αυτόν εκτι­μά­ται ότι η Αγκυρα θα πιεστεί να εφαρ­μό­σει ταχύ­τερα τις δια­δι­κα­σίες επα­νεισ­δο­χής παρά­νο­μων μετα­να­στών που προ­βλέ­πο­νται από το διμερές Πρω­τό­κολλο Ελλάδας – Τουρ­κίας. Μελ­λο­ντικά θα μπο­ρούσε να αφορά και την επα­νεισ­δοχή συγκε­κρι­μέ­νων κατη­γο­ριών προ­σφύ­γων. Στις Βρυ­ξέλ­λες πιστεύ­ουν ότι η επι­τά­χυνση της εφαρ­μο­γής της Συμ­φω­νίας Επα­νεισ­δο­χής ΕΕ – Τουρ­κίας εντός του 2016 (αντί του 2017) θα λει­τουρ­γή­σει θετικά, διότι σήμερα μπορούν να επι­στρέ­φο­νται μόνο τούρκοι πολίτες. Ολα αυτά τα ζητή­ματα θα απα­σχο­λή­σουν λογικά και τις συνο­μι­λίες που θα έχει η καγκε­λά­ριος Μέρκελ αύριο στην Τουρκία.

To BHMA