Οι θάλασσες αδειάζουν, οι έλεγχοι απουσιάζουν

Λιγό­τερα και μικρό­τερα είναι τα ψάρια που αλιεύ­ο­νται από τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες, αλλά κι ευρύ­τερα από τη Μεσό­γειο. Σύμφωνα με ευρω­παϊκά στοι­χεία το 96% των πλη­θυ­σμών βαθύ­βιων ψαριών υπε­ρα­λιεύ­ε­ται, ενώ για τα πελα­γικά είδη, όπως η σαρδέλα και ο γαύρος, το ποσοστό αυτό είναι του­λά­χι­στον 71%. Το πρό­βλημα της υπε­ρα­λί­ευ­σης παρα­μέ­νει έντονο και δυστυ­χώς η ελλη­νική Πολι­τεία δια­χρο­νικά ασκεί­ται στις… παρεκ­κλί­σεις. «Ενώ αντι­με­τω­πί­ζουμε την απειλή της μείωσης των ιχθυο­α­πο­θε­μά­των, οι ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις ανα­ζη­τούν τις παρεκ­κλί­σεις, δηλαδή τα παρά­θυρα των ευρω­παϊ­κών κανο­νι­σμών, έτσι ώστε να συνε­χι­στούν επι­βλα­βείς δρα­στη­ριό­τη­τες στην αλιεία» λέει στην «Κ» η κ. Ανα­στα­σία Μήλιου, Διευ­θύ­ντρια Ερευνας του Ινστι­τού­του Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας «Αρχι­πέ­λα­γος». Μία απ’ αυτές, σύμφωνα με το Ινστι­τούτο, είναι η «ψηφο­θη­ρική, δήθεν πει­ρα­μα­τική, αλιεία με βιν­τζό­τρατα, που γίνεται με αντιε­πι­στη­μο­νικό τρόπο, κατα­στρέ­φο­ντας τόσο το μέλλον του ίδιου του εργα­λείου, αλλά και κατα­στρα­τη­γώ­ντας για μία ακόμα φορά τους ευρω­παϊ­κούς κανο­νι­σμούς». Από την άλλη, η έλλειψη ουσια­στι­κών ελέγχων για την αντι­με­τώ­πιση της παρά­νο­μης αλιείας αφήνει ανοικτό τον δρόμο για παρά­νο­μες πρα­κτι­κές. Μία απ’ αυτές σκο­πεύει στην εξου­δε­τέ­ρωση του συστή­μα­τος δορυ­φο­ρι­κής παρα­κο­λού­θη­σης αλιευ­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, με το οποίο είναι εφο­δια­σμένα τα σκάφη μέσης αλιείας. «Μια βόλτα να κάνει οποιοσ­δή­ποτε σε σχετικά κατα­στή­ματα στον Πειραιά θα βρει να πωλεί­ται σε ευρεία κλίμακα σχετικό λογι­σμικό το οποίο απο­προ­σα­να­το­λί­ζει το μηχα­νάκι δορυ­φο­ρι­κής παρα­κο­λού­θη­σης. Κι ενώ το σκάφος ψαρεύει, για παρά­δειγμα στους Φούρ­νους, το δείχνει στη Σάμο. Βεβαίως, το συγκε­κρι­μένο λογι­σμικό δεν βρί­σκε­ται στη βιτρίνα (προ­φα­νώς γιατί είναι παρά­νομο), αλλά εάν το ανα­ζη­τή­σει κανείς θα το βρει» λέει στην «Κ» η κ. Μήλιου.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι να απο­τυ­πώ­νε­ται πια και στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες δρα­μα­τική, κάθετη ή σημα­ντική μείωση σε σειρά ειδών. «Εκτι­μά­ται πως πάνω από το 80% των παγκό­σμιων απο­θε­μά­των του ερυθρού τόνου έχουν ήδη υπε­ρα­λιευ­θεί, ενώ και στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες παρα­τη­ρεί­ται μία κάθετη μείωση. Τα μικρά αλιευ­τικά δεν επι­χει­ρούν πια να ψαρέ­ψουν τόνους. Οι τελευ­ταίοι τόνοι του απο­θέ­μα­τος ψαρεύ­ο­νται από τα μεγάλα αλιευ­τικά σκάφη» μας λέει η κ. Μήλιου. «Δρα­μα­τική μείωση στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες παρου­σιά­ζει το απόθεμα του ξιφία, καθώς δεν υπε­ρα­λιεύ­θη­καν μόνο οι μεγάλοι (ανα­πα­ρα­γω­γικά ώριμοι) ξιφίες, αλλά υπήρξε και υπάρχει υπε­ρα­λί­ευση και των νεαρών ψαριών, με απο­τέ­λε­σμα το απόθεμα να αντι­με­τω­πί­ζει τον κίνδυνο της κατάρ­ρευ­σης. Αντί­στοιχα, δρα­μα­τική μείωση του απο­θέ­μα­τος λόγω υπε­ρα­λί­ευ­σης έχουμε και στον αστακό. Στην περί­πτωση του αστακού συντε­λέ­στηκε παράλ­ληλα και τερά­στια κατα­στροφή των οικο­τό­πων στους οποίους ζει και ανα­πα­ρά­γε­ται. Είναι λοιπόν αμφί­βολο το εάν και κατά πόσο θα μπο­ρέ­σει να ανα­κάμ­ψει» λέει η ερευ­νή­τρια του «Αρχι­πε­λά­γους». Κάθετη μείωση των απο­θε­μά­των στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες παρου­σιά­ζε­ται λόγω υπε­ρα­λί­ευ­σης για το οστρα­κοει­δές κωλο­χτύπα, καθώς και για τα ροφοειδή, τα οποία «απο­τε­λούν στόχο για ερα­σι­τέ­χνες αλιείς που τα ψαρεύ­ουν παρά­νομα για εμπο­ρι­κούς σκοπούς». Σημα­ντική μείωση παρου­σιά­ζε­ται στο φαγκρί.

Συνο­λικά, όπως σημειώ­νει η κ. Μήλιου «σε πάρα πολλά άλλα εμπο­ρικά είδη κατα­γρά­φε­ται σημα­ντική μείωση τόσο λόγω υπε­ρα­λί­ευ­σης και παρά­νο­μης αλιείας, όσο και λόγω της αλλη­λο­ε­ξάρ­τη­σης των ειδών στη θαλάσ­σια τροφική αλυσίδα. Οταν δηλαδή το απόθεμα ενός ψαριού συρ­ρι­κνώ­νε­ται, οι επι­πτώ­σεις δεν αφορούν μόνο το συγκε­κρι­μένο απόθεμα, αλλά και πολλά άλλα είδη τα οποία εξαρ­τώ­νται ή σχε­τί­ζο­νται άμεσα ή έμμεσα από αυτό».

«Τόσο οι προη­γού­με­νες κυβερ­νή­σεις, αλλά και για μεγάλη μας απο­γο­ή­τευση και η παρούσα, ασχο­λού­νται περισ­σό­τερο με την εφαρ­μογή των παρεκ­κλί­σεων στις διά­φο­ρες ευρω­παϊ­κές οδηγίες και κανο­νι­σμούς, παρά με την εφαρ­μογή των κανο­νι­σμών. Επί χρόνια, οι αρμό­διες αρχές συμ­βάλ­λουν τα μέγιστα στο άδεια­σμα των θαλασ­σών μας» καταγ­γέλ­λει το «Αρχι­πέ­λα­γος». Οι πρα­κτι­κές παρά­νο­μης και κατα­στρο­φι­κής αλιείας στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες είναι πολυά­ριθ­μες: από την αλιεία με δυνα­μίτη, έως τις πρα­κτι­κές παρά­νο­μης αλιείας με μηχα­νό­τρα­τες εκτός αλιευ­τι­κών πεδίων. «Η συνέ­χισή τους επί δεκα­ε­τίες με ολοένα και πιο απο­τε­λε­σμα­τικά εργα­λεία, εξα­ντλεί τα απο­θέ­ματα των θαλασ­σών μας, με δρα­μα­τι­κές περι­βαλ­λο­ντι­κές και κοινωνικό-οικονομικές επι­πτώ­σεις» τονίζει το «Αρχι­πέ­λα­γος». Το Ινστι­τούτο δρα­στη­ριο­ποιεί­ται για να δοθεί ένα τέλος στην κατα­λή­στευση των θαλασ­σών, με την άσκηση πίεσης στις αρμό­διες ευρω­παϊ­κές και εθνικές αρχές και με τη συλλογή στοι­χείων για τα περι­στα­τικά παρά­νο­μης αλιείας από το «Αλιευ­τικό Παρα­τη­ρη­τή­ριο του Αρχι­πε­λά­γους», ένα πανελ­λα­δικό δίκτυο πολιτών που απαρ­τί­ζε­ται από ψαράδες και άλλους ενερ­γούς πολίτες.

Καθη­με­ρινή