Στα πρόθυρα νέας ασφυξίας η πραγματική οικονομία

Αντι­μέ­τωπη με τις γκρίζες προ­βλέ­ψεις των οικο­νο­μο­λό­γων και τη μεγάλη αβε­βαιό­τητα των επι­χει­ρή­σεων για την επόμενη ημέρα βρί­σκε­ται και πάλι η πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, με όλες τις ενδεί­ξεις και τα στοι­χεία να πηγαί­νουν κόντρα στην αισιο­δο­ξία της κυβέρ­νη­σης ότι η Ελλάδα θα εκπλή­ξει θετικά την παγκό­σμια οικο­νο­μία μέσα στο 2016.

Δεν είναι μόνο η διεθνής κρίση που βρίσκει στο χει­ρό­τερο δυνατό σημείο την οικο­νο­μία μετά το περσινό σοκ των capital controls και της διπλής εκλο­γι­κής ανα­μέ­τρη­σης, όσο η έκδηλη ανη­συ­χία ότι όλο το οικο­δό­μημα των προσ­δο­κιών που έχουν καλ­λιερ­γη­θεί για τη βελ­τί­ωση του επεν­δυ­τι­κού κλί­μα­τος, την άρση των capital controls και την αντι­στροφή της ολι­σθη­ρής πορείας, βασί­ζε­ται στην έγκαιρη ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης του προ­γράμ­μα­τος.

Ενδε­χό­μενη καθυ­στέ­ρηση στην δια­πραγ­μά­τευση, τη νομο­θέ­τηση και την αξιο­λό­γηση, παρα­δέ­χο­νται όλοι ότι θα τινάξει στον αέρα κάθε προ­ο­πτική ανά­καμ­ψης για φέτος. Και το χει­ρό­τερο, όπως υπο­στη­ρί­ζει με τη σειρά του ο ΣΕΒ, θα μπο­ρούσε να ξανα­νοί­ξει εμμέσως τον κλειστό φάκελο του Grexit, “εντεί­νο­ντας το κλίμα αβε­βαιό­τη­τας για το ευρω­παϊκό μέλλον της χώρας”.

Η “έγκαιρη” συμ­φω­νία με τους δανει­στές δείχνει να απο­μα­κρύ­νε­ται χρονικά σε σχέση με το ορόσημο του Φεβρουα­ρίου, όχι μόνο επειδή είναι δύσκολα τα νομο­σχέ­δια του ασφα­λι­στι­κού ή του φορο­λο­γι­κού, αλλά και γιατί πλέον τίθεται επί τάπητος η υπο­γραφή ενός ξεχω­ρι­στού “μνη­μο­νίου” και με το ΔΝΤ προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στεί η παρα­μονή του Ταμείου στο πρό­γραμμα και η συμβολή του στον μεγάλο στόχο της ανα­διάρ­θρω­σης του χρέους.

Το τι θα μπο­ρούσε να σημάνει για την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία αυτή η δια­φαι­νό­μενη καθυ­στέ­ρηση και η πολι­τική και οικο­νο­μική ανα­τα­ραχή που ενδε­χο­μέ­νως προ­κλη­θεί από τις δια­φο­ρε­τι­κές αντι­λή­ψεις κυβέρνησης-αντιππλίτευσης-δανειστών για τα μείζονα θέματα του ασφα­λι­στι­κού, του φορο­λο­γι­κού και του ταμείου αξιο­ποί­η­σης πλούτου, το περι­γρά­φουν αυτές τις μέρες ξεκά­θαρα εκτι­μή­σεις οικο­νο­μι­κών φορέων όπως το ΙΟΒΕ, η Price Waterhouse Cooper και ο Σύν­δε­σμος Εξα­γω­γέων, ενώ απο­τυ­πώ­νε­ται και στην φρενήρη πτώση των χρη­μα­τι­στη­ρια­κών αξιών (-17% από την αρχή του χρόνου) καθώς και στην μεγάλη άνοδο των απο­δό­σεων των ομο­λό­γων, που προει­δο­ποιούν ότι το “ρίσκο χώρας” επι­στρέ­φει.

Το ίδρυμα Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευνών δια­τύ­πωσε χθες στην έκθεσή του για την ελλη­νική οικο­νο­μία μια από τις πιο απαι­σιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις για την πορεία του φετινού ΑΕΠ, προ­βλέ­πο­ντας ύφεση 1,5% το 2016 υπό το βάρος των μέτρων λιτό­τη­τας του τρίτου μνη­μο­νίου και την αδυ­να­μία προ­σέλ­κυ­σης επεν­δύ­σεων. Παρότι η οικο­νο­μία απο­δεί­χθηκε πολύ πιο ανθε­κτική το 2015 από όσο προϊ­δέ­αζε η ασφυ­κτική κατά­σταση που δια­μόρ­φω­σαν οι τρα­πε­ζι­κοί περιο­ρι­σμοί και οι εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις, εντού­τοις η φετινή δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα εξε­λι­χθεί με τον ίδιο τρόπο.

Ακόμη χει­ρό­τε­ρες προ­βλέ­ψεις από τον ΙΟΒΕ έδωσε προχθές η Ernst Young η οποία ανέβασε τον πήχη της ύφεσης στο -2,9%. Για λόγους σύγκρι­σης ανα­φέ­ρε­ται ότι ο ΟΟΣΑ προ­βλέ­πει αρνη­τι­κούς ρυθμούς 1,2% για το ελλη­νικό ΑΕΠ το 2016, το ΔΝΤ και η ΕΕ 1,3% ενώ αντί­θετα το ΥΠΟΙΚ στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2016 εκτιμά επι­σή­μως ότι δεν θα ξεπε­ρά­σει το -0,7%, με κάποιους οικο­νο­μι­κούς υπουρ­γούς, προ­ε­ξάρ­χο­ντος του Γιώργου Σταθάκη, να προ­βλέ­πουν ότι η χώρα αντί­θετα με όσα ανα­μέ­νο­νται, θα έχει ανά­πτυξη 1,5%.

Τα παρα­πάνω απο­τυ­πώ­νουν απόλυτα τη σύγχυση που επι­κρα­τεί. Αλλά κυρίως αντι­κα­το­πτρί­ζουν το πόσο λεπτές είναι πλέον οι ισορ­ρο­πίες που δια­μορ­φώ­νο­νται φέτος στην οικο­νο­μία, όπου ακόμη δεν υπάρχει κανένα συγκρο­τη­μένο ανα­πτυ­ξιακό σχέδιο και τα πάντα κρέ­μο­νται από την εύθραυ­στη κλωστή της αόρι­στης προσ­δο­κίας για αλλαγή του κλί­μα­τος με την ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης.

Αυτή σύμφωνα με τον εντε­ταλ­μένο σύμ­βουλο της PwC Κώστα Μητρό­πουλο απο­τε­λεί το κλειδί για να “τη βγάλει φέτος η οικο­νο­μία” αλλά και να αρχίσει να αποκτά επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον η Ελλάδα η οποία παρά τις distress απο­τι­μή­σεις των περιου­σια­κών της στοι­χείων και το επεν­δυ­τικό gap των 103 δισ. ευρώ που έχει ανοίξει η κρίση, δεν προ­σελ­κύει ουσια­στικό επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον. Θεω­ρη­τικά η ολο­κλή­ρωσή της πρώτης αξιο­λό­γη­σης των προ­α­παι­τού­με­νων είναι προ­ϋ­πό­θεση ώστε να απο­δε­σμευ­τούν οι δόσεις συνο­λι­κού ύψους 10,6 δισ. ευρώ και να απο­φευ­χθεί μια νέα κρίση ρευ­στό­τη­τας τόσο για τα δημόσια ταμεία το καλο­καίρι, όσο και για τις επι­χει­ρή­σεις που περι­μέ­νουν να απο­πλη­ρω­θούν ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές του κράτους ύψους 5 δισ. ευρώ σύμφωνα με το πρό­γραμμα.

Είναι, όμως παράλ­ληλα και προ­ϋ­πό­θεση για να μετρή­σει αντί­στροφα ο χρόνος άρσης των capital controls που σύμφωνα με τους εξα­γω­γείς έχουν επι­φέ­ρει άμεση απώλεια 1,88 δισ. ευρώ στην εξα­γω­γική δρα­στη­ριό­τητα, αλλά και να αρχίσει να βελ­τιώ­νε­ται συνο­λικά το επεν­δυ­τικό κλίμα και το κόστος χρή­μα­τος για τη χώρα και τις επι­χει­ρή­σεις. Πρω­τί­στως σε όρους ρευ­στό­τη­τας για τις τρά­πε­ζες με την επα­να­φορά του waiver ώστε να δανεί­ζο­νται φτη­νό­τερα από την ΕΚΤ, εν συνε­χεία με τις απο­φά­σεις που θα ληφθούν για την ελά­φρυνση του χρέους και την ταυ­τό­χρονα ένταξη των ελλη­νι­κών ομο­λό­γων στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης και τέλος με την δημιουρ­γία προ­ϋ­πο­θέ­σεων (μείωση επι­το­κίων στην αγορά ομο­λό­γων) ώστε το Δημόσιο και οι ιδιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις να ανα­κτή­σουν στα­διακά τη δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης στο δανει­σμό από τις αγορές.

Τόσο το ΙΟΒΕ, όσο και η PwC συμ­φω­νούν ότι όσο γρήγορα κι αν τρέξουν τα πράγ­ματα, η επεν­δυ­τική δρα­στη­ριό­τητα του 2016 θα είναι χαμηλή και δεν μπορεί να περι­μέ­νει κανείς ότι θα συμ­βά­λει του­λά­χι­στον για φέτος στην ανά­πτυξη.

Οι προ­βλέ­ψεις του ΙΟΒΕ θέλουν τις επεν­δύ­σεις να υπο­χω­ρούν συνο­λικά κατά 4% φέτος, μετά την πτώση τους κατά 12,5% το 2015 (δια­μορ­φώ­θη­καν σε μόλις 20 δισ. ευρώ), ενώ και η ιδιω­τική κατα­νά­λωση ανα­μέ­νει ότι θα περιο­ρι­στεί κατά 2% λόγω της προ­βλε­πό­με­νης περαι­τέρω μείωσης του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος για τα νοι­κο­κυ­ριά από τις αυξή­σεις της φορο­λο­γίας, των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών και της απο­πλη­ρω­μής δανείων.

Η εκκρε­μό­τητα της νομο­θέ­τη­σης και της αξιο­λό­γη­σης προ­οιω­νί­ζο­νται μια εξαι­ρε­τικά δύσκολη χρονιά, ή του­λά­χι­στον ένα πολύ δύσκολο πρώτο εξάμηνο.

Όσα κι αν γίνουν, όμως σε επίπεδο κλί­μα­τος τους επό­με­νους μήνες, επί της ουσίας λίγα θα αλλά­ξουν προς το καλύ­τερο όπως επι­μό­νως υπο­στη­ρί­ζουν οι οικο­νο­μι­κοί ανα­λυ­τές του ΙΟΒΕ, μέχρι τελικά να υπάρξει ένα συγκρο­τη­μένο ανα­πτυ­ξιακό σχέδιο με ορί­ζο­ντα δεκα­ε­τίας, που να γίνει απο­δε­κτό από την κοι­νω­νία και τα πολι­τικά κόμματα. Δια­φο­ρε­τικά ο μεγάλος κίν­δυ­νος θα είναι η οικο­νο­μία να βυθι­στεί στη στα­σι­μό­τητα για πολλά χρόνια και να επι­βιώ­νει με τεχνη­τές ανα­πνοές.

capital.gr