Δεν λαμβάνουν οι ασθενείς τα νέα ακριβά φάρμακα

Ενας τομέας όπου οι δρα­μα­τι­κές περι­κο­πές στη δημόσια φαρ­μα­κευ­τική δαπάνη έχουν προ­κα­λέ­σει τρα­γι­κές συνέ­πειες είναι αυτός των χρόνιων παθή­σεων. Δεν είναι μόνο οι ελλεί­ψεις σε αντι­ρε­τροϊκά φάρμακα για τους φορείς του HIV που γνω­στο­ποι­ή­θη­καν πρό­σφατα. Για την ηπα­τί­τιδα C, όπου η χώρα μας παρου­σιά­ζει από τα μεγα­λύ­τερα ποσοστά φορέων στην Ε.Ε. (δεύτερη μετά τη Ρου­μα­νία), έχει κυκλο­φο­ρή­σει μια νέα γενιά θαυ­μα­τουρ­γών φαρ­μά­κων, τα οποία θερα­πεύ­ουν τους ασθε­νείς σε ποσοστό 95% των περι­πτώ­σεων. Το κόστος τους όμως είναι πολύ υψηλό και η πρό­σβαση των Ελλήνων ασθενών πολύ περιο­ρι­σμένη.

Οπως ανα­φέ­ρουν στην «Κ» επι­δη­μιο­λό­γοι, ειδικοί επί των οικο­νο­μι­κών της Υγείας και στελέχη του ΕΟΠΥΥ, η κυβέρ­νηση θα μπο­ρούσε να πετύχει πολύ καλύ­τερα απο­τε­λέ­σματα αν δια­πραγ­μα­τευό­ταν σε κεντρικό επίπεδο με τις φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρείες και ακο­λου­θούσε τις βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές που είναι γνωστές από άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες.

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η φαρ­μα­κευ­τική δαπάνη στο ΕΣΥ έχει μειωθεί από το 1,252 δισ. ευρώ το 2009 στα 543 εκατ. πέρυσι, ενώ φέτος βάσει του κλει­στού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού θα πέσει στα 495 εκατ. ευρώ – μία πτώση που ξεπερνά το 60% σε μόλις έξι χρόνια.

Φάρμακα υψηλού κόστους

Συγκε­κρι­μένα για τα «φάρμακα υψηλού κόστους», για εν δυνάμει θανα­τη­φό­ρες ασθέ­νειες (όπως ορί­ζο­νται από τον νόμο 3816/2010), συζη­τή­θηκε προ μηνών να υπάρξει ανώτατο όριο δαπανών – στο επίπεδο του 2014 συν 3%. Η ιδέα, η οποία δεν έχει ενερ­γο­ποι­η­θεί, προ­κά­λεσε την εντο­νό­τατη αντί­δραση ενώσεων ιατρών και ασθενών, που ανέ­φε­ραν ότι με την πρόοδο της τεχνο­λο­γίας, προ­κύ­πτουν πιο απο­τε­λε­σμα­τικά φάρμακα, τα οποία – ιδιαί­τερα στα πρώτα στάδια της εμφά­νι­σής τους – είναι υψηλού κόστους, πλην όμως σώζουν ζωές.

Χαρα­κτη­ρι­στικό τέτοιο παρά­δειγμα είναι τα νέα φάρμακα για την ηπα­τί­τιδα C, που κυκλο­φό­ρη­σαν στην αγορά προ διετίας. Είναι τέτοιας απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας που, για μία ασθέ­νεια της οποίας οι φορείς υπο­λο­γί­ζο­νται σε 170 εκα­τομ­μύ­ρια παγκο­σμίως (133.000 στην Ελλάδα) και από την οποία πεθαί­νουν περίπου 350.000 άτομα ετησίως, η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα πλέον μιλά για πιθανή εξά­λειψη της ασθέ­νειας στα επόμενα χρόνια. Στη χώρα μας, ωστόσο, από τους 25.600 δια­γνω­σθέ­ντες με την ασθέ­νεια, μόνο 1.000 περίπου λαμ­βά­νουν σήμερα κάποιο από τα νέα σκευά­σματα. Οι δια­θέ­σι­μοι πόροι είναι ούτως ή άλλως λίγοι, με απο­τέ­λε­σμα ο ΕΟΠΥΥ να καλύ­πτει μόνο ασθε­νείς προ­χω­ρη­μέ­νου σταδίου (F4), ή και σταδίου F3 αν δεν έχει υπάρξει προη­γού­μενη θερα­πεία άλλου τύπου.

Το σκάν­δαλο είναι ότι ο οργα­νι­σμός πλη­ρώ­νει τα φάρμακα αυτά στην ονο­μα­στική τους αξία, που μπορεί να φτάνει ώς και τα 65.000 ευρώ για έναν πλήρη θερα­πευ­τικό κύκλο. Κι αυτό, όπως ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο Κυριά­κος Σου­λιώ­της, επί­κου­ρος καθη­γη­τής Πολι­τι­κής Υγείας στο Πανε­πι­στή­μιο Πελο­πον­νή­σου, γιατί δεν έχει συστα­θεί από τον υπουργό Υγείας η επι­τροπή δια­πραγ­μά­τευ­σης που θα μπο­ρέ­σει να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τη δύναμη μονο­ψω­νίου ώστε να απο­σπά­σει χαμη­λό­τε­ρες τιμές από τις φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρείες. Η θητεία της προη­γού­με­νης επι­τρο­πής έχει λήξει από τον Μάρτιο του 2014 και –σχεδόν δύο χρόνια αργό­τερα– δεν έχει ακόμα διο­ρι­στεί η διάδοχη σύνθεση.

Οπως εξηγούν στην «Κ» άτομα με γνώση της κατά­στα­σης, η συγκυ­ρία για να γίνει αυτή η δια­πραγ­μά­τευση τώρα είναι ιδανική. Μόλις προ­στέ­θη­καν, στη νέα λίστα τιμών, δύο νέα σκευά­σματα για την ηπα­τί­τιδα C, με τιμές χαμη­λό­τε­ρες κατά το 1/3 από τα υφι­στά­μενα. Αυτό ενι­σχύει τον αντα­γω­νι­σμό στην αγορά και δίνει μεγα­λύ­τερη ευχέ­ρεια δια­πραγ­μά­τευ­σης στον αγο­ρα­στή (τον ΕΟΠΥΥ). Επι­πλέον, με πρω­το­βου­λία του οργα­νι­σμού, τα Πανε­πι­στή­μια Αθηνών και Πελο­πον­νή­σου έχουν καταρ­τί­σει, δωρεάν, κεντρικό θερα­πευ­τικό μητρώο για τους ασθε­νείς που λαμ­βά­νουν τα σχετικά φάρμακα. Μάλιστα η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που έχει κάνει υπο­χρε­ω­τική την εισα­γωγή των ασθενών στο μητρώο. Αυτό επι­τρέ­πει τη στενή παρα­κο­λού­θηση, ποσο­τική και ποιο­τική, των θερα­πευό­με­νων, και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των σχε­τι­κών δαπανών.

Στη μάχη κατά της ηπα­τί­τι­δας C, η χώρα μας έχει πολλά να διδα­χθεί από την Πορ­το­γα­λία. Η ιβηρική χώρα, έπειτα από επί­πο­νες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, κατέ­ληξε σε συμ­φω­νία με τις παρα­σκευά­στριες εται­ρείες των νέων φαρ­μά­κων τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο. Οπως εξηγεί στην «Κ» ο Ρικάρ­ντο Μπα­πτί­στα Λέιτε, γιατρός, καθη­γη­τής Δημό­σιας Υγείας στο Καθο­λικό Πανε­πι­στή­μιο της Πορ­το­γα­λίας και βου­λευ­τής των Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τών, βάσει της συμ­φω­νίας, το πορ­το­γα­λικό σύστημα Υγείας αγο­ρά­ζει τα φάρμακα κεντρικά σε σημα­ντικά μειω­μέ­νες τιμές (το ακριβές επίπεδο είναι εμπι­στευ­τικό). Οι εται­ρείες πλη­ρώ­νο­νται βάσει απο­τε­λέ­σμα­τος – μόνο αν ο ασθενής θερα­πευ­τεί. Το κυριό­τερο είναι ότι η τιμή ανά ασθενή μειώ­νε­ται όσο αυξά­νε­ται ο αριθμός αυτών που λαμ­βά­νουν τα φάρμακα. Χάρη στη συμ­φω­νία αυτή, ο αριθμός των ασθενών που λαμ­βά­νουν τη σωτήρια αγωγή αυξή­θηκε από 50 στα τέλη του 2014 σε περισ­σό­τε­ρους από 7.000 στα τέλη Νοεμ­βρίου.

Καθη­με­ρινή