Κυρίαρχη των επτά θαλασσών η ελληνική ναυτιλία

Με αμεί­ω­τους ρυθμούς συνε­χί­ζε­ται η ανα­νέ­ωση και μεγέ­θυνση του ελλη­νό­κτη­του ποντο­πό­ρου στόλου, του μεγα­λύ­τε­ρου εμπο­ρι­κού στόλου διεθνώς, σε μια σαφή ένδειξη της συνε­χούς ανά­πτυ­ξης και εκσυγ­χρο­νι­σμού που ακο­λου­θεί ο ελλη­νι­κός εφο­πλι­σμός. Είναι ενδει­κτικό ότι το 2015 επεν­δύ­θη­καν 12,083 δισ. δολ. σε νεό­τευ­κτα και μετα­χει­ρι­σμένα πλοία από τους Ελληνες εφο­πλι­στές στο πλαίσιο της διαρ­κούς προ­σπά­θειας του κλάδου για την ενί­σχυση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τάς του.

Η ελλη­νική σημαία όμως έρχεται στην τρίτη θέση των προ­τι­μή­σεων της ελλη­νό­κτη­της ναυ­τι­λίας, αν και είναι υψωμένη σε στόλο με πολύ μεγα­λύ­τερη αξία από αυτήν των ελλη­νι­κών πλοίων υπό ξένες σημαίες. Αυτό προ­κύ­πτει από την επε­ξερ­γα­σία των δεδο­μέ­νων που πραγ­μα­το­ποί­ησε για λογα­ρια­σμό της «Κ» η VesselsValue.com, συμ­βου­λευ­τική εται­ρεία που ειδι­κεύ­ε­ται στις απο­τι­μή­σεις και τις αγο­ρα­πω­λη­σίες των ποντο­πό­ρων πλοίων παγκο­σμίως.

Με βάση αυτά τα δεδο­μένα, που αφορούν το διά­στημα από 1η Ιανουα­ρίου 2015 έως και τα τέλη Νοεμ­βρίου, ο ελλη­νό­κτη­τος ποντο­πό­ρος στόλος των συνο­λικά 4.238 πλοίων απο­τι­μά­ται στα 105,109 δισ. δολ. Είναι δηλαδή η αξία του μεγα­λύ­τερη της αξίας των στόλων της Βρε­τα­νίας, της Γερ­μα­νίας και της Νορ­βη­γίας μαζί. Αντι­κα­το­πτρί­ζει έτσι και τα αυξη­μένα μερίδια της ελλη­νό­κτη­της ναυ­τι­λίας, τα μεγα­λύ­τερα παγκο­σμίως, επί της συνο­λι­κής θαλάσ­σιας μετα­φο­ρι­κής δυνα­μι­κό­τη­τας.

Στο πρώτο 11μηνο του έτους, συνο­λικά έχουν αγο­ρα­στεί ή παραγ­γελ­θεί 357 ποντο­πόρα πλοία. Πρέπει να σημειω­θεί πως τόσο οι αγορές και­νούρ­γιων και μετα­χει­ρι­σμέ­νων πλοίων όσο και τα υπάρ­χο­ντα έχουν χρη­μα­το­δο­τη­θεί τόσο με ίδια κεφά­λαια όσο και με τρα­πε­ζι­κές χρη­μα­το­δο­τή­σεις αλλά και με κεφά­λαια που αντλού­νται από τις διε­θνείς κεφα­λαια­γο­ρές. Παράλ­ληλα δε με τις επεν­δύ­σεις αυτές, έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και εκα­το­ντά­δες πωλή­σεις πλοίων αλλά και πωλή­σεις παλαιό­τε­ρων πλοίων για διάλυση, και με τα έσοδα χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν νέες επεν­δύ­σεις.

Πρώτα τα δεξα­με­νό­πλοια

Το μεγα­λύ­τερο μέρος των 12 δισ. που έχουν επεν­δυ­θεί το 2015 αφορά τη ναυ­πή­γηση νεό­τευ­κτων πλοίων. Ειδι­κό­τερα, έχουν γίνει παραγ­γε­λίες αξίας 7,831 δισ. για 128 πλοία. Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των νέων ναυ­πη­γή­σεων αφορά 85 δεξα­με­νό­πλοια, ενώ ακο­λου­θούν τα μετα­φο­ράς υγρο­ποι­η­μέ­νου αερίου (17), τα μετα­φο­ράς εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων (14) και, τέλος, τα φορτηγά μετα­φο­ράς ξηρού φορτίου χύδην, με μόλις 12 νέες παραγ­γε­λίες, σύμφωνα πάντα με τη VesselsValue.com.

Η προ­τί­μηση στα δεξα­με­νό­πλοια οφεί­λε­ται στην πολύ καλύ­τερη συμπε­ρι­φορά της ναυ­λα­γο­ράς τους αλλά και σε θεμε­λιώδη μεγέθη της προ­σφο­ράς και της ζήτησης για θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές αργού πετρε­λαίου και διυ­λι­σμέ­νων προ­ϊ­ό­ντων.

Στη δευ­τε­ρο­γενή αγορά των μετα­χει­ρι­σμέ­νων πλοίων οι Ελληνες πλοιο­κτή­τες έχουν επεν­δύ­σει μέχρι στιγμής φέτος 4,252 δισ. για 229 ποντο­πόρα. Από αυτά, τα 136 αφορούν αγορές φορ­τη­γών πλοίων και ακο­λου­θούν τα δεξα­με­νό­πλοια (57). Τα υπό­λοιπα μετα­χει­ρι­σμένα που αγο­ρά­στη­καν φέτος είναι 24 πλοία μετα­φο­ράς εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων, 5 μεικτής χρήσης, 4 μικρά φορτηγά και 3 πλοία μετα­φο­ράς υγρο­ποι­η­μέ­νου αερίου. Με βάση τους υπο­λο­γι­σμούς της VesselsValue.com, οι πέντε ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων εται­ρείες που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν τις μεγα­λύ­τε­ρες επεν­δύ­σεις σε αξία το 2015, συνο­λι­κού ύψους 3,733 δισ., είναι η Maran Tankers, συμ­φε­ρό­ντων Γ. Αγγε­λι­κούση, η Thenamaris συμ­φε­ρό­ντων του ομίλου Ντ. Μαρ­τί­νου, η Cardiff Marine συμ­φε­ρό­ντων του ομίλου Γ. Οικο­νό­μου, η Pantheon Tankers Management και η Alpha Bulkers Shipmanagement συμ­φε­ρό­ντων αμφό­τε­ρες της οικο­γε­νείας Αννας Αγγελικούση-Κανελλάκη.

Η γαλα­νό­λευκη είναι υψωμένη σε 677 πλοία, την αθροι­στική αξία των οποίων η VesselsValue.com εκτιμά στα 22,43 δισ. Πολύ μεγα­λύ­τερη δηλαδή από τα 17,7 δισ. στα οποία αποτιμά την αξία των 858 ποντο­πό­ρων που έχουν υψωμένη τη λιβε­ριανή σημαία, η οποία και βρί­σκε­ται στην πρώτη θέση. Δεύτερη σε αριθμό πλοίων είναι η σημαία των Νήσων Μάρσαλ (848 πλοία), με την αξία των ελλη­νό­κτη­των πλοίων που τη χρη­σι­μο­ποιούν στα 18,08 δισ. Ακο­λου­θούν με 633 πλοία η Μάλτα, με 435 ο Παναμάς και 244 η Κύπρος.

Λιγό­τε­ρες και μεγα­λύ­τε­ρες

Η δια­χεί­ριση του ολοένα και μεγα­λύ­τε­ρου σε χωρη­τι­κό­τητα αλλά και αριθμό πλοίων ελλη­νό­κτη­του στόλου γίνεται από ολοένα και μεγα­λύ­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις. Ο αριθμός των ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων ναυ­τι­λια­κών μειώ­νε­ται σταθερά, καθώς, εδώ και μία δεκα­ε­τία, πραγ­μα­το­ποιού­νται αλλε­πάλ­λη­λες συγ­χω­νεύ­σεις, εξα­γο­ρές αλλά και… χρε­ο­κο­πίες. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως είκοσι ελλη­νό­κτη­τες επι­χει­ρή­σεις εξα­φα­νί­στη­καν μόνον κατά τον τελευ­ταίο έτος, σύμφωνα με την ετήσια μελέτη της Petrofin Research. Την τελευ­ταία δεκα­πε­ντα­ε­τία 278 επι­χει­ρή­σεις έχουν κλείσει ή απορ­ρο­φη­θεί από άλλες. Από τις 926 ναυ­τι­λια­κές που κατέ­γραψε το 1998 η Petrofin, αυτές έχουν περιο­ρι­στεί στις 648 σήμερα. Παράλ­ληλα, οι μεγάλες πλοιο­κτή­τριες έγιναν ακόμα μεγα­λύ­τε­ρες. Ο αριθμός των ναυ­τι­λια­κών με στόλο άνω των 25 πλοίων ηλικίας μικρό­τε­ρης των 9 ετών που ελέγ­χουν πάνω από το μισό τονάζ του ελλη­νι­κού στόλου βαίνει μειού­με­νος, λόγω της συγκέ­ντρω­σης. Την ιδία ώρα οι μικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις, αυτές με ένα έως δύο πλοία, μειώ­νο­νται. Από 350 το 2011, αριθ­μούν πλέον μόλις 262. Ακόμα και έτσι όμως, η μετα­φο­ρική δυνα­μι­κό­τητα που ελέγ­χουν οι εν Ελλάδι ναυ­τι­λια­κές επι­χει­ρή­σεις συνε­χί­ζει να μεγε­θύ­νε­ται και ο μέσος όρος ηλικίας του στόλου να μειώ­νε­ται. Ο από την Ελλάδα ελεγ­χό­με­νος και δια­χει­ρι­ζό­με­νος ελλη­νι­κός ποντο­πό­ρος στόλος εξα­κο­λου­θεί να παρα­μέ­νει ο μεγα­λύ­τε­ρος παγκο­σμίως και να αντι­στοι­χεί στο 16% της συνο­λι­κής χωρη­τι­κό­τη­τας του στόλου ολό­κλη­ρου του πλανήτη.

Δια­γκω­νι­σμός προ­σφο­ρών από ξένα ναυ­τι­λιακά κέντρα

Τα δυνη­τικά οφέλη που θα μπο­ρούσε να απο­κο­μί­σει η ελλη­νική οικο­νο­μία στην περί­πτωση προ­σέλ­κυ­σης περισ­σο­τέ­ρων δρα­στη­ριο­τή­των δια­χεί­ρι­σης της ποντο­πό­ρου ναυ­τι­λίας, ακόμα και από ξένες ναυ­τι­λια­κές σε ελλη­νικό έδαφος, σε όρους συνο­λι­κής προ­στι­θέ­με­νης αξίας που μπορεί να δημιουρ­γή­σει ο κλάδος, υπερ­βαί­νουν τα 25,9 δισ. σύμφωνα με το ΙΟΒΕ. Παράλ­ληλα, η δυνη­τική απα­σχό­ληση τόσο στην ποντο­πόρο ναυ­τι­λία όσο και στους κλάδους που εμπλέ­κο­νται έμμεσα θα μπο­ρούσε να υπερβεί τις 550.000 θέσεις εργα­σίας.

Αντ’ αυτού, όμως, την τελευ­ταία περίοδο έχει δημιουρ­γη­θεί κλίμα αβε­βαιό­τη­τας και δεκάδες ξένα ναυ­τι­λιακά κέντρα επι­χει­ρούν με αξιώ­σεις να προ­σελ­κύ­σουν τη μετε­γκα­τά­σταση ελλη­νι­κών εται­ρειών στα εδάφη τους.

Αυτό έκανε η Σιγκα­πούρη αυτή την Τετάρτη, που πραγ­μα­το­ποί­ησε μεγάλη παρου­σί­αση για αυτό τον σκοπό στη Βρε­τα­νία. Το ίδιο έκαναν -και πριν από τη Σιγκαπούρη- το Βαν­κού­βερ, το Λονδίνο, το Ντου­μπάι, η Λεμεσός και πολλοί ακόμα «προ­ο­ρι­σμοί», μόνον κατά τους τελευ­ταί­ους λίγους μήνες.

Οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα, έλεγχοι στην κίνηση κεφα­λαίων και συνε­χείς πιέσεις από αντα­γω­νι­στι­κές ευρω­παϊ­κές οικο­νο­μίες στο συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένο πλαίσιο λει­τουρ­γίας της ποντο­πό­ρου στη χώρα μας απο­στε­ρούν την Ελλάδα από τη δυνα­τό­τητα να ωφε­λη­θεί περισ­σό­τερο από τη μόνη βιο­μη­χα­νία της που είναι πρώτη διεθνώς. Εάν στην εικόνα αυτή προ­στε­θούν και οι μεγάλες πιέσεις που δέχεται η ναυ­λα­γορά ξηρού φορτίου, καθί­στα­ται αντι­λη­πτό το εύρος των πιέσεων που δέχο­νται πολλές ελλη­νό­κτη­τες ναυ­τι­λια­κές επι­χει­ρή­σεις. Σε αυτό το περι­βάλ­λον θα πρέπει να απο­φευ­χθεί κάθε προ­σπά­θεια επι­βά­ρυν­σης του κλάδου, σημειώ­νουν οικο­νο­μι­κοί παρα­τη­ρη­τές.

«Η ελλη­νική ναυ­τι­λιακή κοι­νό­τητα είναι απο­φα­σι­σμένη να εξα­κο­λου­θή­σει την παρου­σία της στη χώρα, παρά τις προ­σφο­ρές ελκυ­στι­κών όρων σε παγκό­σμια κλίμακα, υπό τον όρο της δια­τή­ρη­σης του μακρο­χρό­νιου νομικού θεσμι­κού πλαι­σίου της», δια­μη­νύ­ουν σταθερά κύκλοι της Ενώσεως Ελλήνων Εφο­πλι­στών, θυμί­ζο­ντας πως με πρω­το­βου­λίες της έχει ήδη επι­τευ­χθεί σημα­ντική αύξηση των φορο­λο­γι­κών εσόδων του ελλη­νι­κού κράτους τα τελευ­ταία έτη. Εκτι­μά­ται πως μέτρα όπως η συμ­φω­νία προ­αι­ρε­τι­κής εισφο­ράς 420 εκατ. ευρώ και η επιβολή του ελλη­νι­κού φόρου χωρη­τι­κό­τη­τας επί πλοίων ξένης σημαίας ισο­δυ­να­μούν με οκτα­πλά­σια και πλέον αύξηση των φορο­λο­γι­κών εσόδων της Ελλάδας από τη ναυ­τι­λία, πέραν των θέσεων εργα­σίας και των εισροών ξένου συναλ­λάγ­μα­τος. Η ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση των τρα­πε­ζών στην οποία, να σημειω­θεί, συμ­με­τεί­χαν σημα­ντι­κού ύψους ελλη­νικά ναυ­τι­λιακά κεφά­λαια, και η απο­κα­τά­σταση του επεν­δυ­τι­κού κλί­μα­τος στη χώρα, σε συν­δυα­σμό με την εμπέ­δωση συν­θη­κών ευρύ­τε­ρης στα­θε­ρό­τη­τας, εκτι­μά­ται πως μπορούν στα­διακά να απο­κα­τα­στή­σουν και τις εισροές συναλ­λάγ­μα­τος που, από το καλο­καίρι και μετά, εξαι­τίας των capital controls, βαίνουν μειού­με­νες.

Η υπο­χώ­ρηση

Ειδι­κό­τερα, οι εισπρά­ξεις από μετα­φο­ρές, υπο­χώ­ρη­σαν κατά 53% τον Σεπτέμ­βριο, μετά και την υπο­χώ­ρηση κατά 46% τον Αύγου­στο και κατά 60% τον Ιούλιο, σύμφωνα με τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος. Με δεδο­μένο ότι η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των εισπρά­ξεων συναλ­λάγ­μα­τος από μετα­φο­ρές προ­έρ­χε­ται από την ποντο­πόρο ναυ­τι­λία, καθί­στα­ται σαφές πως τα capital controls επη­ρέ­α­σαν κατα­λυ­τικά τα συγκε­κρι­μένα μεγέθη πλήτ­το­ντας το ισο­ζύ­γιο εξω­τε­ρι­κών συναλ­λα­γών αλλά και τη ρευ­στό­τητα των τρα­πε­ζών. Η μείωση των εισροών συναλ­λάγ­μα­τος από μετα­φο­ρές απο­δί­δε­ται κυρίως στο γεγονός πως σημα­ντι­κός αριθμός ναυ­τι­λια­κών επι­χει­ρή­σεων, τις περισ­σό­τε­ρες φορές υπό την πίεση ξένων μετόχων, ανα­γκά­στηκε να ανα­δρο­μο­λο­γή­σει στο εξω­τε­ρικό έσοδα από ναύλους και αγο­ρα­πω­λη­σίες πλοίων προ­κει­μέ­νου να μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί στις διε­θνείς υπο­χρε­ώ­σεις του. Απο­δί­δε­ται όμως και στη μεγάλη πτώση των ναυ­λα­γο­ρών ξηρού φορτίου, που σημειώ­νουν νέα ιστο­ρικά χαμηλά.

Με δεδο­μένο πως το μεγα­λύ­τερο ποσοστό του ελλη­νό­κτη­του στόλου απο­τε­λεί­ται από πλοία ξηρού φορτίου -και όχι δεξα­με­νό­πλοια των οποίων οι ναύλοι εμφα­νί­ζουν πολύ καλές επιδόσεις- εκτι­μά­ται πως και το τρέχον, τελευ­ταίο τρίμηνο του έτους η πτωτική τάση στις εισροές συναλ­λάγ­μα­τος θα συνε­χι­στεί. Καθώς η λει­τουρ­γία των ναυ­τι­λια­κών επι­χει­ρή­σεων χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μεγάλη ένταση κεφα­λαίου και πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε ένα διεθνές έντονα αντα­γω­νι­στικό περι­βάλ­λον, η ύπαρξη ευε­λι­ξίας στις πλη­ρω­μές τους είναι επι­τα­κτική ανάγκη. Δαπάνες εκα­τομ­μυ­ρίων στο εξω­τε­ρικό για επι­σκευές, αγορές ή ναυ­πη­γή­σεις πλοίων και πλη­ρω­μές πετρέ­λευ­σης είναι μερικές μόνον από τις συνή­θεις συναλ­λα­γές. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως το 2014 τα έσοδα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας από την παροχή ναυ­τι­λια­κών υπη­ρε­σιών σε ξένο συνάλ­λαγμα, σύμφωνα με στοι­χεία της ΤτΕ, δια­μορ­φώ­θη­καν στα 13,183 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 5,262 δισ. έφυγαν και πάλι στο εξω­τε­ρικό ενώ αλλά 7,931 δισ. παρέ­μει­ναν στη χώρα.

Καθη­με­ρινή