Επενδύσεις 45 δισ. ευρώ μπορεί να προσελκύσει ο τουρισμός μέχρι το 2020

Το κατάλ­ληλο… έναυσμα για να επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα περι­μέ­νουν τα διεθνή κεφά­λαια, τα οποία απείχαν συνει­δητά τους προη­γού­με­νους μήνες από την ελλη­νική οικο­νο­μία λόγω της έντονης αβε­βαιό­τη­τας για το μέλλον της χώρας. Όπως ανα­φέ­ρουν στελέχη της αγοράς που έχουν επαφές με το εξω­τε­ρικό, υπάρ­χουν αρκετοί ξένοι επεν­δυ­τές που εκφρά­ζουν και πάλι τη βούληση να τοπο­θε­τή­σουν χρήματά τους στην Ελλάδα καθώς παρά τα προ­βλή­ματα η χώρα εξα­κα­λου­θεί να έχει σημα­ντι­κές ευκαι­ρίες σε διά­φο­ρους τομείς.

Το μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον εντο­πί­ζε­ται στον του­ρι­σμό, καθώς οι εντυ­πω­σια­κές επι­δό­σεις που σημεί­ωσε ο κλάδος τα προη­γού­μενα χρόνια δεν πέρασαν απα­ρα­τή­ρη­τες. Σύμφωνα με τον κ. Κυριάκο Ανδρέου επι­κε­φα­λής του συμ­βου­λευ­τι­κού τμή­μα­τος της PwC Ελλάδας, οι χώροι των υπο­δο­μών του του­ρι­σμού μπορούν να κινη­το­ποι­ή­σουν σημα­ντικά κεφά­λαια σε σχετικά μικρό ορί­ζο­ντα έχοντας υψηλούς πολ­λα­πλα­σια­στές που θα οδη­γή­σουν σε ανά­πτυξη πολλούς κλάδους.

Αυτή η στρα­τη­γική, υπο­στη­ρί­ζει ο κ. Ανδρέου μπορεί να προ­σελ­κύ­σει του­λά­χι­στον 45 δισ. ευρώ επεν­δύ­σεων στα επόμενα πέντε χρόνια, αγγί­ζο­ντας το 20% του ΑΕΠ ως το 2020. Μέσα από τους ισχυ­ρούς πολ­λα­πλα­σια­στές των υπο­δο­μών και του του­ρι­σμού, θα προ­στε­θούν 8-9 δισ. στο ΑΕΠ κάθε χρόνο με αντί­στοιχη αύξηση της φορο­λο­γη­τέας ύλης και των φόρων κατά του­λά­χι­στον 3 δισ. ετησίως. Στο «στό­χα­στρο» των ξένων βρί­σκο­νται και τα τρόφιμα, τα οποία με το σωστό branding και με μεγα­λύ­τε­ρες μονάδες ή συνερ­γα­σίες έχουν τερά­στιες δυνα­τό­τη­τες ενώ τα βλέμ­ματα των επεν­δυ­τών κεντρί­ζουν οι κλάδοι των ακι­νή­των, των ασφα­λι­στι­κών εται­ρειών, της ενέρ­γειας, της ναυ­τι­λίας, των υπο­δο­μών και της παροχής υπη­ρε­σιών προ­στι­θέ­με­νης αξίας.

Στο «μικρο­σκό­πιο» και τα «κόκκινα» δάνεια

Από εκεί και πέρα, έντονο είναι το ενδια­φέ­ρον για τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια (NPL’s), τα λεγό­μενα και «κόκκινα» δάνεια, όπου σύμφωνα με ανα­λυ­τές κρύ­βο­νται ορι­σμέ­νες πολύ καλές ευκαι­ρίες. Οι χαμηλές απο­τι­μή­σεις των εται­ρειών σε σχέση με την πραγ­μα­τική τους αξία απο­τε­λεί ισχυρό δέλεαρ, κυρίως για τα επεν­δυ­τικά κεφά­λαια που είναι δια­τε­θει­μένα να ανα­λά­βουν μεγα­λύ­τερο ρίσκο. Κάποιοι επεν­δυ­τές μελε­τούν το ενδε­χό­μενο να απο­κτή­σουν επι­μέ­ρους κομ­μά­τια, καθώς υπάρ­χουν περιου­σιακά στοι­χεία που είναι «παγι­δευ­μένα σε ισο­λο­γι­σμούς εται­ρειών που δεν μπορούν να επι­βιώ­σουν».

Πλη­ρο­φο­ρίες της αγοράς ανα­φέ­ρουν ότι για τα δάνεια των μεγάλων επι­χει­ρή­σεων όπου εμπλέ­κο­νται περισ­σό­τε­ρες από μια τρά­πε­ζες εξε­τά­ζε­ται η πρό­σληψη συμ­βού­λου με διεθνή εμπει­ρία, προ­κει­μέ­νου να υπάρξει η καλύ­τερη δυνατή δια­χεί­ριση προς όφελος όλων των εμπλε­κο­μέ­νων μερών. Το ζήτημα θεω­ρεί­ται φλέγον, καθώς η έκβασή του θα επη­ρε­ά­σει το σύνολο της οικο­νο­μίας και τους συσχε­τι­σμούς δυνά­μεων την επαύ­ριον της κρίσης. Στο θέμα παρε­νέβη ο πρό­ε­δρος του ομίλου Μυτι­λη­ναίος, Ευάγγ. Μυτι­λη­ναίος, ο οποίος σε συνέ­ντευξή του στους FT επέ­στησε την προσοχή στην επι­κεί­μενη ανα­διά­ταξη του ελλη­νι­κού ιδιω­τι­κού τομέα, που έχει πληγεί από την ύφεση, με χιλιά­δες χρε­ω­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις να αντι­με­τω­πί­ζουν εκκα­θά­ριση στο πλαίσιο της δια­δι­κα­σίας εξυ­γί­αν­σης των δανεια­κών χαρ­το­φυ­λα­κίων των τρα­πε­ζών. «Τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια είναι πιθανόν το μεγα­λύ­τερο θέμα της οικο­νο­μίας αυτή την ώρα. Πολλές επι­χει­ρή­σεις θα πρέπει να κλεί­σουν ή να ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­θούν», υπο­στη­ρί­ζει ο επι­χει­ρη­μα­τίας.

«Κλειδί» η στα­θε­ρό­τητα και η εμπι­στο­σύνη

Το ενδια­φέ­ρον των ξένων επεν­δυ­τών, όπως επι­ση­μαί­νει ο κ. Στάθης Ανδρια­νά­κης, Partner στο τμήμα Υπη­ρε­σιών Υπο­στή­ρι­ξης Εται­ρι­κών Συναλ­λα­γών της Deloitte, άρχισε να εκδη­λώ­νε­ται προς το τέλος Αυγού­στου και μετά την ψήφιση του νέου μνη­μο­νίου που δημιούρ­γησε ένα αίσθημα ασφά­λειας. Πριν από την ψήφιση του νέου μνη­μο­νίου οι ξένοι επεν­δυ­τές δεν έδειξαν κανένα ενδια­φέ­ρον, ιδιαί­τερα στο διά­στημα μεταξύ της ανα­κοί­νω­σης του δημο­ψη­φί­σμα­τος και της ψήφισης του νέου προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, οπότε ήταν έκδηλη η αγωνία για την τύχη της χώρας και το ενδε­χό­μενο «ατυ­χή­μα­τος» φάνταζε περισ­σό­τερο πιθανό από ποτέ άλλοτε. Την περίοδο εκείνη «πάγωσε» και κάθε επεν­δυ­τική πρω­το­βου­λία από τις ελλη­νι­κές εται­ρείες, οι οποίες επέ­λε­ξαν να μην ανα­λά­βουν ένα τόσο μεγάλο ρίσκο και να περι­μέ­νουν έως ότου ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο. Μέχρι και σήμερα υπάρ­χουν αρκετοί επεν­δυ­τές που τηρούν στάση ανα­μο­νής λόγω της ανη­συ­χίας, παρότι ανα­γνω­ρί­ζουν πως υπάρ­χουν σημα­ντι­κές ευκαι­ρίες. Δεν είναι τυχαίο ότι ο γνωστός επι­χει­ρη­μα­τίας, Ευάγ­γε­λος Μυτι­λη­ναίος μιλώ­ντας στους Financial Times ανέφερε ότι ο κίν­δυ­νος εξόδου της Ελλάδας από την Ευρω­ζώνη δεν έχει απο­μα­κρυν­θεί, προ­σθέ­ο­ντας πως «η χώρα δια­τρέ­χει (ακόμη) πραγ­μα­τικό κίνδυνο ενός Grexit».

Μονό­δρο­μος η υλο­ποί­ηση του Μνη­μο­νίου

Απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την προ­σέλ­κυση των επεν­δύ­σεων είναι η απο­κα­τά­σταση της στα­θε­ρό­τη­τας. «Κανείς σοβαρός επεν­δυ­τής δεν πρό­κει­ται να βάλει τα χρήματά του σε μια χώρα που δεν ξέρει τι θα συμβεί αύριο. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που τους τελευ­ταί­ους μήνες, με ελά­χι­στες εξαι­ρέ­σεις, η πλειο­νό­τητα της επεν­δυ­τι­κής κοι­νό­τη­τας κρα­τούσε στάση ανα­μο­νής μέχρι να ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο», επι­ση­μαί­νουν χαρα­κτη­ρι­στικά. Με τον σχη­μα­τι­σμό της κυβέρ­νη­σης μετά τις εκλογές της 20ής Σεπτεμ­βρίου πάντως, παρότι δεν απο­μά­κρυνε ορι­στικά τους φόβους για Grexit, έγινε το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύ­θυνση. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο στοι­χείο για την ολική επι­στροφή της χώρας στον χάρτη των διεθνών επεν­δυ­τών, πολύ πριν την εμφά­νιση θετικών ρυθμών ανά­πτυ­ξης είναι η απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης των ξένων. Σύμφωνα με τον κ. Πανα­γιώτη Παπά­ζο­γλου, διευ­θύ­νο­ντα σύμ­βουλο της ΕΥ Ελλάδος τρεις είναι οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να απο­κα­τα­στα­θεί η εμπι­στο­σύνη:

Πρώτον, η εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας και ειδι­κό­τερα των μεταρ­ρυθ­μί­σεων

Δεύ­τε­ρον, η ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση των τρα­πε­ζών και η άρση των capital controls

Τρίτον, η ύπαρξη πολι­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας με την έννοια μιας κυβέρ­νη­σης με ορί­ζο­ντα τετρα­ε­τίας.

Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις αυτές, υπο­γραμ­μί­ζει το στέ­λε­χος της ΕΥ είναι αλλη­λέν­δε­τες, «δεν επαρκεί δηλαδή μια εξ αυτών, πρέπει να λει­τουρ­γή­σουν συν­δυα­στικά». Για τον κ. Κυριάκο Ανδρέου «οι ξένοι επεν­δυ­τές ταυ­τί­ζουν την όποια έκθεση τους στην ελλη­νική αγορά με την πορεία ορθής υλο­ποί­η­σης του προ­γράμ­μα­τος» και προ­σθέ­σει πως «η στα­θε­ρό­τητα και η μετέ­πειτα ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας εξαρ­τώ­νται από την υλο­ποί­ηση του 3ου προ­γράμ­μα­τος στή­ρι­ξης που ψηφί­στηκε τον περα­σμένο Αύγου­στο». «Δεδο­μέ­νου του εμπρο­σθο­βα­ρούς χαρα­κτήρα του νέου Μνη­μο­νίου, αφού 127 (56%) από τις συνο­λικά 225 δράσεις τοπο­θε­τού­νται έως το τέλος 2015, οι πρώτοι έξι μήνες από την υπο­γραφή ανα­μέ­νο­νται κατα­λυ­τι­κοί. Από εκεί και πέρα, θα φανεί η στα­θε­ρο­ποί­ηση του οικο­νο­μι­κού κλί­μα­τος και κατ’ επέ­κταση η δυνα­τό­τητα προ­σέλ­κυ­σης των επεν­δυ­τών».

Κίνητρα για νέες επεν­δύ­σεις…
Φορο­λο­γία και γρα­φειο­κρα­τία τα εμπόδια

Εκτός από την άρση των capital controls και την απο­κα­τά­σταση των τρα­πε­ζι­κών περιο­ρι­σμών για να μετου­σιω­θεί σε πράξη το ενδια­φέ­ρον των ξένων επεν­δυ­τών πρέπει να ξεπε­ρα­στούν μια από σειρά χρόνιες παθο­γέ­νειες της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Παρά τις προ­σπά­θειες που έγιναν τα τελευ­ταία χρόνια για να βελ­τιω­θεί το επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον και να σταλεί ένα ισχυρό σήμα προς τις διε­θνείς αγορές ότι η Ελλάδα μετα­τρέ­πε­ται στα­διακά σε μια χώρα φιλική στις ξένες επεν­δύ­σεις, εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν σοβαρά προ­βλή­ματα που λει­τουρ­γούν απο­τρε­πτικά στην προ­σέλ­κυση των διεθνών κεφα­λαίων.

Πρώτο και βασι­κό­τερο είναι το ασταθές και πολύ­πλοκο φορο­λο­γικό πλαίσιο, το οποίο όπως λέει ο Κ. Ανδρέου της PwC «δεν αφήνει περι­θώ­ρια μακρο­πρό­θε­σμου προ­γραμ­μα­τι­σμού από μεριάς των επι­χει­ρή­σεων» ενώ σύμφωνα με τον Παν. Παπά­ζο­γλου της EY, «η μετα­βλη­τό­τητα της φορο­λο­γίας απο­τρέ­πει κατά κύριο λόγο τους επεν­δυ­τές με μακρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα», οι οποίοι «δεν έχουν λόγο να έρθουν αν φοβού­νται ότι κάθε λίγους μήνες οι κανόνες του παι­γνι­διού αλλά­ζουν». Εξίσου απο­τρε­πτικά λει­τουρ­γεί η απουσία φορο­λο­γι­κών κινή­τρων, τη στιγμή μάλιστα που γει­το­νι­κές χώρες προ­σφέ­ρουν «γη και ύδωρ» για να πείσουν ξένους επεν­δυ­τές να περά­σουν το κατώφλι τους. Δεν είναι λίγα τα παρα­δείγ­ματα εγχώ­ριων αλλά και ξένων πολυ­ε­θνι­κών που είτε μετέ­φε­ραν ήδη είτε εξε­τά­ζουν το ενδε­χό­μενο να μετα­φέ­ρουν την έδρα τους σε βαλ­κα­νι­κές χώρες εξαι­τίας της πολύ χαμηλής φορο­λο­γίας.

Οι «εχθροί»…

Ισχυρό αντι­κί­νη­τρο απο­τε­λεί η αργή και ανα­πο­τε­λε­σμα­τική δημόσια διοί­κηση, η πολυ­νο­μία και το δαι­δα­λώ­δες νομο­θε­τικό πλαίσιο του ελλη­νι­κού κράτους, τα οποία «προ­βλη­μα­τί­ζουν ιδιαί­τερα» όσους έχουν τη διάθεση να επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα. «Η πολυ­πλο­κό­τητα των νόμων και των κανο­νι­στι­κών δια­τά­ξεων δημιουρ­γεί αβε­βαιό­τητα που είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος εχθρός της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και αυξάνει υπέρ­με­τρα το κόστος λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, ενώ συγ­χρό­νως καθιστά ανα­πο­τε­λε­σμα­τική τη δημόσια διοί­κηση», επι­ση­μαί­νει με νόημα ο επι­κε­φα­λής της EY. Από εκεί και πέρα, πονο­κέ­φαλο σε κάθε υπο­ψή­φιο επεν­δυτή προ­κα­λεί η πολι­τική αστά­θεια, η οποία είναι «από μόνη της παρά­γο­ντας στα­σι­μό­τη­τας και οικο­νο­μι­κής εσω­στρέ­φειας». «Στην Ελλάδα, οι συχνές εκλο­γι­κές δια­δι­κα­σίες, αλλά και η αδυ­να­μία εξά­ντλη­σης της τετρα­ε­τίας από μεριάς των κυβερ­νώ­ντων τα τελευ­ταία χρόνια, δημιουρ­γούν ένα ιδιαί­τερα μετα­βλητό περι­βάλ­λον», σημειώ­νει ο κ. Παπά­ζο­γλου. Τέλος, παρότι συχνά υπο­τι­μά­ται η σημασία της, όπως φαί­νε­ται και από την επι­φα­νειακή αντι­με­τώ­πισή που τυγ­χά­νει από τους εκά­στοτε ιθύ­νο­ντες η βρα­δύ­τητα στην απονομή της δικαιο­σύ­νης απο­τε­λεί ένα από τα μεγα­λύ­τερα «αγκάθια» ενώ παράλ­ληλα συνιστά «κατά­φορη αδικία για τον Έλληνα πολίτη, ή επι­χει­ρη­μα­τία, που δεν μπορεί να βρει το δίκιο του έγκαιρα».

«Δεδο­μέ­νου του εμπρο­σθο­βα­ρούς χαρα­κτήρα του νέου Μνη­μο­νίου, αφού 127 (56%) από τις συνο­λικά 225 δράσεις τοπο­θε­τού­νται έως το τέλος 2015, οι πρώτοι έξι μήνες από την υπο­γραφή ανα­μέ­νο­νται κατα­λυ­τι­κοί».

«Η απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης των ξένων είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοι­χείο για την ολική επι­στροφή της χώρας στον διεθνή επεν­δυ­τικό χάρτη, ύστερα από πολλούς μήνες».

«Εται­ρείες που αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­ματα στην απο­πλη­ρωμή του δανει­σμού τους, έχοντας κατά τα άλλα θετικές προ­ο­πτι­κές, απο­τε­λούν ευκαι­ρίες εξα­γο­ρών και συγ­χω­νεύ­σεων για τους ξένους επεν­δυ­τές».

ΕΘΝΟΣ