Η «νησιωτική» πρόκληση της κοινωνικής Ευρώπης

Αρθρο του Δημήτρη Γάκη

Καθη­με­ρινά γίνεται όλο και πιο φανερό ότι η μετα­να­στευ­τική κρίση που βιώ­νουμε έντονα στο Αρχι­πέ­λα­γος δεν αφορά κάποιες ξεχω­ρι­στές χώρες, αλλά την Ευρώπη ως σύνολο. Οι Ευρω­παίοι εταίροι μας επίσης συνει­δη­το­ποιούν, επι­τέ­λους, ότι το δράμα των προ­σφύ­γων δεν μπαίνει σε «καλού­πια», ούτε ρυθ­μί­ζε­ται από μια ομάδα εξου­σίας που απαιτεί να ευθυ­γραμ­μι­στούν όλοι με την κυρί­αρχη ιδε­ο­λο­γία, λες και είναι ακόμα ένα project.

Η εποχή των ατέρ­μο­νων συζη­τή­σεων για τη μετα­να­στευ­τική κρίση και τις ευρω­παϊ­κές αξίες, για μακρο­πρό­θε­σμα σχέδια και πρω­το­βου­λίες, ξεπε­ρά­στηκε από την πραγ­μα­τι­κό­τητα του Αιγαίου, των μεσο­γεια­κών κυμάτων προ­σφύ­γων στην Ιταλία, στα σύνορα των ευρω­παϊ­κών κρατών, στους σιδη­ρο­δρο­μι­κούς σταθ­μούς στη Βου­δα­πέ­στη, στη Βιέννη, στο λιμάνι του Καλέ…

Η επι­στροφή της Ευρώπης, καθυ­στε­ρη­μένη αλλά με συγκε­κρι­μένη πλέον ατζέντα όπως φάνηκε από τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις, θα πρέπει να πείσει για την ειλι­κρί­νεια και τις προ­θέ­σεις της. Οχι μόνο από την οικο­νο­μική πλευρά, χωρίς να υπο­τι­μη­θεί η συνει­σφορά της Ε.Ε. και των ευρω­παϊ­κών κρατών στη διευ­θέ­τηση του προ­βλή­μα­τος.

Οι νησιώ­τες θα επι­δο­κι­μά­σουν την επι­στροφή στις βασικές αρχές της Ευρώπης, που υπο­γραμ­μί­ζει τη σημασία της πραγ­μα­τι­κής αλλη­λεγ­γύης στη δια­μόρ­φωση των επι­τευγ­μά­των της Ενωσης. Οπως επίσης θα θεω­ρη­θεί θετική εξέλιξη η ενερ­γο­ποί­ηση των μηχα­νι­σμών χρη­μα­το­δό­τη­σης για να καλυ­φθούν οι ανθρω­πι­στι­κές ανάγκες και η κατάλ­ληλη δια­χεί­ριση του κύματος προ­σφύ­γων που πλημ­μυ­ρί­ζει τα νησιά μας από τις αρχές του 2015.

Ταυ­τό­χρονα η κρίση αυτή δίνει μια μονα­δική ευκαι­ρία για να επα­να­προσ­διο­ρί­σουμε το ευρω­παϊκό κοι­νω­νικό σύστημα, να απο­κτή­σει πραγ­μα­τικό νόημα η φράση «είμαι αλλη­λέγ­γυος» και στο παρόν και στο μέλλον. Σε όλους μας. Κυρίως όμως στην ευρω­παϊκή θεσμική ελίτ που αντι­με­τω­πί­ζει το ανθρω­πι­στικό αυτό πρό­βλημα με σύν­θε­τους γρα­φειο­κρα­τι­κούς όρους.

Τα πράγ­ματα είναι πιο απλά στην κατα­νό­ηση των Ευρω­παίων πολιτών. Η πραγ­μα­τική Ευρώπη των αξιών, όπως χαρα­κτη­ρι­στικά είχε τονίσει ο πρό­ε­δρος της Κομι­σιόν Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ, «είναι… ο φούρ­να­ρης στην Κω που μοι­ρά­ζει ψωμί στους πει­να­σμέ­νους».

Το οποίο σε απλά λόγια σημαί­νει αυτό που στα νησιά μας φωνά­ζουμε εδώ και μήνες: για την τερά­στια ανθρω­πι­στική κρίση χρεια­ζό­μα­στε ισχυρή ευρω­παϊκή λύση και άμεσα! Η αντι­με­τώ­πιση του ανθρω­πι­στι­κού προ­βλή­μα­τος θα γίνει πιο απο­τε­λε­σμα­τική στο ευρύ­τερο πλαίσιο της Ευρώπης.

Δεν μπορεί να υπάρξει λει­τουρ­γική μόνο εθνική λύση. Ειδικά στο νότιο Αιγαίο είναι απα­ραί­τητη η συνερ­γα­σία. Η ενερ­γο­ποί­ηση των ευρω­παϊ­κών θεσμι­κών και χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων αλλη­λεγ­γύης θα ενι­σχύ­σει σημα­ντικά τις κυβερ­νη­τι­κές πρω­το­βου­λίες των προη­γού­με­νων μηνών για τη δημιουρ­γία των κατάλ­λη­λων δομών, τη δια­μόρ­φωση οργα­νω­μέ­νων χώρων προ­σω­ρι­νής φιλο­ξε­νίας και τη μετα­φορά των παρά­τυ­πων μετα­να­στών και των προ­σφύ­γων από τα νησιά στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα.

Τέλος, υπάρχει και το δικό μας καθήκον ως πολιτών, ως ανθρώ­πων με αξίες και ιδανικά. Να μην κλεί­σουμε τα μάτια στα δρα­μα­τικά γεγο­νότα που συμ­βαί­νουν μπροστά μας. Να αγω­νι­στούμε μαζί με τις τοπικές κοι­νω­νίες για να βρεθεί η καλύ­τερη δυνατή λύση στη μεγάλη αυτή ανθρω­πι­στική κρίση.

Να ενη­με­ρώ­νουμε τους συμπο­λί­τες μας, σε Ελλάδα και Ευρώπη, για την ανάγκη περαι­τέρω συνερ­γα­σίας σύμφωνα με τους κανόνες που έχουμε δια­μορ­φώ­σει από κοινού στην Ε.Ε., με ουμα­νι­σμό και στη βάση των πολι­τι­σμι­κών αξιών και των καλύ­τε­ρων παρα­δό­σεων των λαών της Ευρώπης.