Μηχανή παραγωγής πλούτου η πολιτιστική κληρονομιά

Για την ελλη­νική οικο­νο­μία η αφύ­πνιση του πολι­τι­στι­κού τομέα ως παρα­γω­γι­κής πηγής και «προ­σο­δο­φό­ρου αγαθού» είναι ένα στοί­χημα. Οι τρέ­χου­σες ανάγκες δε καθι­στούν επι­τα­κτική ανάγκη την ανα­πτυ­ξιακή του πλευρά και τη δημιουρ­γία προ­στι­θέ­με­νης αξίας με την εκπό­νηση σχεδίου αξιο­ποί­η­σης, ανά­δει­ξης και προ­βο­λής του εγχώ­ριου πολι­τι­στι­κού κεφα­λαίου και των υπο­δο­μών. Εξάλλου ως σήμερα η προ­σέγ­γιση στον πολι­τι­σμό απέχει από την οικο­νο­μική διά­σταση και την έννοια της «αγοράς».

Τα έσοδα του τομέα κυμαί­νο­νται στα 40 εκατ. ευρώ, όμως θα μπο­ρού­σαν να φθάσουν και τα 300 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με μελέτη της εται­ρείας McKinsey «Σχε­δια­σμός Στρα­τη­γι­κής του ΤΑΠΑ με στόχο την προβολή και αξιο­ποί­ηση της ελλη­νι­κής πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς», η οποία εκπο­νή­θηκε και υπο­βλή­θηκε πριν από τρία χρόνια στο υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού.

Το στοί­χημα

«Η ορθή αξιο­ποί­ηση πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς μπορεί να τρο­φο­δο­τή­σει τον πολι­τι­σμό» λέει ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Πολι­τι­σμού κ. Νίκος Ξυδάκης. «Το στοί­χημα είναι να γίνει ο πολι­τι­σμός παρα­γω­γική μηχανή» τονίζει και προ­σθέ­τει ότι «ο πολι­τι­σμός μπορεί να δώσει πολλές δου­λειές».

Ενας άμεσος στόχος είναι η πιλο­τική εφαρ­μογή του συστή­μα­τος ηλε­κτρο­νι­κών εισι­τη­ρίων με χορη­γι­κούς πόρους, δια­δι­κα­σία που προωθεί το υπουρ­γείο στους πρώτους επτά αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους της Αθήνας (Ακρό­πολη, Ολυ­μπιείο, Αρχαία Αγορά, Βιβλιο­θήκη Αδρια­νού, Ρωμαϊκή Αγορά, Κερα­μει­κός, Θέατρο Διο­νύ­σου). Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες ο πρώτος μειο­δο­τι­κός δια­γω­νι­σμός κηρύ­χθηκε άγονος λόγω χαμηλής προ­σέ­λευ­σης.

Στην Ελλάδα τα εισι­τή­ρια των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων και μου­σείων συνει­σφέ­ρουν το 86% των εσόδων, έναντι περίπου 30% σε χώρες του εξω­τε­ρι­κού, λόγω μη ανά­πτυ­ξης άλλων πηγών εσόδων, όπως χορη­γι­κών πακέτων, υπη­ρε­σιών προ­στι­θέ­με­νης αξίας, πακέτων συν­δρο­μών/μελών. Επίσης δεν υπάρχει επίσημο μέσο προ­βο­λής της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Ούτε ένας λογι­στής

«Υπάρχει μια πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά η οποία μπορεί να επι­φέ­ρει άμεση παρα­γωγή πλούτου» και τη δια­χει­ρί­ζε­ται το Ταμείο Αρχαιο­λο­γι­κών Πόρων και Απαλ­λο­τριώ­σεων (ΤΑΠΑ), υπο­γραμ­μί­ζει ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός, επι­ση­μαί­νο­ντας δράσεις που δρο­μο­λο­γεί προς την κατεύ­θυνση αυτή.

Ο ίδιος ανα­φέ­ρε­ται στον κύκλο εργα­σιών του ΤΑΠΑ, ο οποίος υπο­λο­γί­ζε­ται στα 70 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 57 εκατ. ευρώ είναι από πωλή­σεις στα πωλη­τή­ρια. «Ομως στο ΤΑΠΑ δεν υπάρχει ούτε ένας λογι­στής» σημειώ­νει. Γι’ αυτό και η αξιο­ποί­ηση των πωλη­τέων ειδών, που απο­τε­λεί branding για την ελλη­νική πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά, είναι στις πρώτες προ­τε­ραιό­τη­τες του νέου διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου του ΤΑΠΑ. Ενώ και η δια­δι­κα­σία προ­μη­θειών «είναι πολύ γρα­φειο­κρα­τική και απο­τρε­πτική για να γεμί­σουν τα πωλη­τή­ρια» συμπλη­ρώ­νει, εστιά­ζο­ντας και στα ανα­ψυ­κτή­ρια.

Διάθεση χώρων

Σημα­ντικό ρόλο στην ανα­πτυ­ξιακή πτυχή του πολι­τι­σμού έχει η Δημιουρ­γική (Πορ­το­καλί) Οικο­νο­μία, για την παρα­γωγή αγαθών και υπη­ρε­σιών που βασί­ζο­νται στη γνώση, στην και­νο­το­μία και στον πολι­τι­σμό. Ενώ ο κ. Ξυδάκης δίνει έμφαση και στη διάθεση χώρων και δημο­σιό­τη­τας σε καλ­λι­τε­χνι­κές ομάδες.

Εν τω μεταξύ, στο πλαίσιο του νέου ΕΣΠΑ 2014-2020, τον Οκτώ­βριο θα εξει­δι­κευ­θούν οι δράσεις για το Περι­φε­ρειακό Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα (ΠΕΠ), καθώς υπάρ­χουν δια­θέ­σιμα οκτώ εκατ. ευρώ για τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Στόχος είναι τα κον­δύ­λια αυτά να δια­τε­θούν με δια­σπορά στα νησιά και ήδη το υπουρ­γείο έχει συμ­φω­νή­σει κάποιες δράσεις με τον Δήμο Θήρας.

«Ολοι οι λαοί θέλουν να περά­σουν από τα πιο σημα­ντικά αρχαιο­λο­γικά μνημεία» λέει ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του Kentavros Travel και μέλος της Γενικής Πανελ­λα­δι­κής Ομο­σπον­δίας Επι­χει­ρή­σεων Του­ρι­σμού (ΓΕΠΟΕΤ) κ. Μάριος Τρι­βυ­ζάς, προ­σθέ­το­ντας ότι αυτό που δια­φέ­ρει ανά χώρα προ­έ­λευ­σης είναι «το είδος της ξενά­γη­σης που επι­θυ­μούν. Είναι σαφώς ενι­σχυ­μένο το ενδια­φέ­ρον όσων έρχο­νται για πρώτη φορά στην Ελλάδα για να πάνε στην Ακρό­πολη. Το 50% αυτών θα επι­σκε­φθούν και το Μουσείο της Ακρό­πο­λης» εκτιμά.

«Πάνω από το 50% των εισερ­χό­με­νων του­ρι­στών δια­λέ­γουν πεν­θή­με­ρες εκδρο­μές σε πολι­τι­στικά μνημεία» που περι­λαμ­βά­νουν την κλασική Ελλάδα και τα Μετέωρα, περ­νώ­ντας από Ολυμπία, Δελφούς, την Αργο­λίδα (Ναύπλιο, Μυκήνες) και Καλα­μπάκα, λέει. Ο ίδιος ανα­φέ­ρε­ται στους 10.000 πελάτες που έρχο­νται κάθε χρόνο κυρίως από ΗΠΑ, Καναδά, Αυστρα­λία και Κίνα, οι οποίοι από τις εννιά – δέκα ημέρες δια­μο­νής τους στην Ελλάδα, αφιε­ρώ­νουν τις μισές σε περι­ή­γηση και πολι­τι­σμό. «Συγκι­νού­νται πολύ από την αρχαία ελλη­νική Ιστορία» συμπλη­ρώ­νει ο κ. Τρι­βυ­ζάς.

Στην αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας στους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους συμ­βάλ­λουν τα διευ­ρυ­μένα ωράρια των μου­σείων. Ωστόσο, ο ίδιος επι­ση­μαί­νει την ανάγκη η μετά­βαση από το χει­με­ρινό στο θερινό ωράριο να γίνεται νωρί­τερα από τον Μάιο.

Κινη­μα­το­γρά­φηση

Ανα­φε­ρό­με­νος σε παρα­δείγ­ματα του εξω­τε­ρι­κού, ο ίδιος σημειώ­νει το μεγάλο μερίδιο στα έσοδα από τον πολι­τι­σμό, από τις κινη­μα­το­γρα­φή­σεις αρχαιο­λο­γι­κών χώρων. Αντί­θετα, όσον αφορά την Ελλάδα επι­ση­μαί­νει τη γρα­φειο­κρα­τία, λέγο­ντας ότι «καθυ­στε­ρούν πολύ οι απα­ντή­σεις στα αιτή­ματα, ενώ δεν είναι πάντα στα­θε­ρές με βάση ένα πλαίσιο».

Για το θέμα αυτό της κινη­μα­το­γρά­φη­σης σε αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους ο κ. Ξυδάκης δηλώνει ότι είναι έτοιμη νομο­θε­τική ρύθμιση και θα προ­ω­θη­θεί ανάλογα με τη θερινή λει­τουρ­γία της Βουλής. Σύμφωνα με αυτή, τα περισ­σό­τερα αιτή­ματα θα κατα­τί­θε­νται και θα αξιο­λο­γού­νται από τις κατά τόπους Εφο­ρείες Αρχαιο­τή­των, αντί του Κεντρι­κού Αρχαιο­λο­γι­κού Συμ­βου­λίου (ΚΑΣ). Εξαί­ρεση θα απο­τε­λούν υψηλής σημα­σίας αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, μνημεία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Unesco. Μάλιστα, θα προ­βλέ­πε­ται συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα για να δοθεί απά­ντηση.

Υπη­ρε­σίες

Το επι­τυ­χη­μένο πείραμα στο Μουσείο της Ακρό­πο­λης

Εχοντας μόλις κλείσει έξι χρόνια λει­τουρ­γίας το Μουσείο της Ακρό­πο­λης απο­τε­λεί ένα επι­τυ­χη­μένο πείραμα. «Παρά τη συνε­χι­ζό­μενη οικο­νο­μική κρίση ο αριθμός των επι­σκε­πτών του Μου­σείου όχι μόνο δεν μειώ­θηκε αλλά αυξή­θηκε κατά 12% τους πέντε πρώτους μήνες του 2015, σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο πέρυσι. Ασφαλώς σημα­ντικό ρόλο έπαιξε η γενική αύξηση του του­ρι­σμού στη χώρα αλλά και οι συνεχώς βελ­τιού­με­νες υπη­ρε­σίες του Μου­σείου» τονίζει ο πρό­ε­δρος του Μου­σείου της Ακρό­πο­λης, καθη­γη­τής κ. Δημή­τριος Παντερ­μα­λής. Για να δημιουρ­γη­θεί ενδια­φέ­ρον για σημα­ντι­κούς τόπους της χώρας αλλά και για τη συντή­ρηση, παρου­σί­αση των έργων, το Μουσείο καθιε­ρώ­νει σειρά εκθέ­σεων από την ελλη­νική περι­φέ­ρεια, ξεκι­νώ­ντας από τη Σαμο­θράκη.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία επι­σκε­ψι­μό­τη­τας του Μου­σείου της Ακρό­πο­λης, το διά­στημα 2014-2015 υπο­δέ­χθηκε 1.460.135 επι­σκέ­πτες, από τους οποίους 73% μεμο­νω­μέ­νοι (1.065.868) και 27% σε ομάδες (394.267). Μεταξύ των επι­σκε­πτών, ποσοστό 42% (406.190) ήταν Ελληνες, ενώ 13% (129.001) από ΗΠΑ, 7% (67.002) Γάλλοι, 5% (49.604) Βρε­τα­νοί, 4% (39.510) Ιταλοί, 3% (30.719) Γερ­μα­νοί, 3% (27.570) Ισπανοί, 3% (25.199) Αυστρα­λοί, 2% Καναδοί (18.800) και 1% (14.665) Ρώσοι.

Το ΒΗΜΑ