Ελληνικός τουρισμός: Η προσβασιμότητα ως νέα επενδυτική ευκαιρία – Τα εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία

Η εξα­σφά­λιση ίσων ευκαι­ριών στον του­ρι­σμό προ­ϋ­πο­θέ­τει τη δυνα­τό­τητα κάθε ανθρώ­που να οργα­νώ­νει και να πραγ­μα­το­ποιεί ένα ταξίδι χωρίς περιο­ρι­σμούς. Από την επιλογή κατα­λύ­μα­τος και την επί­σκεψη σε πολι­τι­στι­κούς χώρους μέχρι τη μετα­κί­νηση και τη γαστρο­νο­μία, η προ­σβα­σι­μό­τητα απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης ταξι­διω­τι­κής εμπει­ρίας. Ταυ­τό­χρονα, η ανά­πτυξη υπη­ρε­σιών που αντα­πο­κρί­νο­νται στις ανάγκες των ατόμων με ανα­πη­ρία μπορεί να δημιουρ­γή­σει νέες προ­ο­πτι­κές για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, προ­σελ­κύ­ο­ντας περισ­σό­τε­ρους επι­σκέ­πτες και ενι­σχύ­ο­ντας τη δρα­στη­ριό­τητα των επι­χει­ρή­σεων πέρα από την υψηλή του­ρι­στική περίοδο.

Παρά τη στα­διακή πρόοδο που κατα­γρά­φε­ται, σημα­ντικά εμπόδια συνε­χί­ζουν να δυσκο­λεύ­ουν την πρό­σβαση των ατόμων με ανα­πη­ρία σε του­ρι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες. Στις αδυ­να­μίες που παρα­μέ­νουν, αλλά και στις παρεμ­βά­σεις που μπορούν να βελ­τιώ­σουν ουσια­στικά την κατά­σταση, ανα­φέρ­θηκε η Χρυ­σέλλα Λαγαρία, συνι­δρύ­τρια και διευ­θύ­νουσα σύμ­βου­λος της Black Light, σε δηλώ­σεις της στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων, με αφορμή τη συμ­με­τοχή της στην ημερίδα της Wise Greece με τίτλο «The Future of food, tourism and experiences».

Η κ. Λαγαρία, η οποία είναι τυφλή από τη γέννησή της, έχει ανα­πτύ­ξει σημα­ντική δρα­στη­ριό­τητα στον τομέα της εκπαί­δευ­σης επι­χει­ρή­σεων, με στόχο την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση των κατα­να­λω­τών με οπτική ανα­πη­ρία. Μέσα από την επαγ­γελ­μα­τική της δράση επι­διώ­κει να ενσω­μα­τώ­σει τις πραγ­μα­τι­κές εμπει­ρίες των ανθρώ­πων με ανα­πη­ρία στον τρόπο με τον οποίο σχε­διά­ζο­νται και παρέ­χο­νται οι υπη­ρε­σίες.

Κεντρικό σημείο της τοπο­θέ­τη­σής της απο­τε­λεί η ανάγκη να αντι­με­τω­πί­ζε­ται η προ­σβα­σι­μό­τητα ως συνο­λική υπο­χρέ­ωση και όχι ως μια απο­σπα­σμα­τική τεχνική παρέμ­βαση. Η ύπαρξη μιας ράμπας ή ενός ειδικά εξο­πλι­σμέ­νου δωμα­τίου δεν αρκεί για να χαρα­κτη­ρι­στεί μια του­ρι­στική υπη­ρε­σία πραγ­μα­τικά προ­σβά­σιμη. Απαι­τεί­ται συνο­λι­κός σχε­δια­σμός που να καλύ­πτει όλα τα στάδια του ταξι­διού, από την ενη­μέ­ρωση και την κράτηση μέχρι τη διαμονή, την ψυχα­γω­γία, τις μετα­φο­ρές και την εστίαση.

Μικρές παρεμ­βά­σεις με ουσια­στικό απο­τέ­λε­σμα

Η βελ­τί­ωση της προ­σβα­σι­μό­τη­τας δεν προ­ϋ­πο­θέ­τει σε όλες τις περι­πτώ­σεις υψηλές οικο­νο­μι­κές δαπάνες. Όπως εξηγεί η κ. Λαγαρία, υπάρ­χουν πρα­κτι­κές λύσεις που μπορούν να εφαρ­μο­στούν σχετικά εύκολα και να διευ­κο­λύ­νουν σημα­ντικά την καθη­με­ρι­νό­τητα των επι­σκε­πτών. Μεταξύ αυτών περι­λαμ­βά­νο­νται η ενσω­μά­τωση υπο­τί­τλων σε δια­φη­μι­στικά βίντεο, η προ­σθήκη περι­γρα­φι­κού κει­μέ­νου στις εικόνες που δημο­σιεύ­ο­νται στα κοι­νω­νικά δίκτυα και η κατάλ­ληλη κατάρ­τιση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού.

Στην περί­πτωση των κωφών επι­σκε­πτών, η επι­κοι­νω­νία μπορεί να γίνει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη με τη βοήθεια ψηφια­κών εργα­λείων που μετα­τρέ­πουν τον προ­φο­ρικό λόγο σε γραπτό κείμενο. Παράλ­ληλα, η εκπαί­δευση των εργα­ζο­μέ­νων σε βασικές αρχές συμπε­ρι­λη­πτι­κής εξυ­πη­ρέ­τη­σης μπορεί να περιο­ρί­σει τις δυσκο­λίες επι­κοι­νω­νίας και να συμ­βά­λει στη δημιουρ­γία ενός περισ­σό­τερο φιλικού περι­βάλ­λο­ντος.

Εξίσου σημα­ντική είναι η σωστή δια­μόρ­φωση των κτι­ρια­κών εγκα­τα­στά­σεων. Ακόμη και κατα­λύ­ματα υψηλών προ­δια­γρα­φών, τα οποία δια­θέ­τουν δωμάτια για επι­σκέ­πτες με ανα­πη­ρία, ενδέ­χε­ται να παρου­σιά­ζουν πρα­κτικά προ­βλή­ματα. Για παρά­δειγμα, ένα μπάνιο που δεν εξα­σφα­λί­ζει ασφαλή μετα­κί­νηση ή ένας εξω­τε­ρι­κός χώρος που δεν επι­τρέ­πει την άνετη διέ­λευση ανα­πη­ρι­κού αμα­ξι­δίου μπορούν να κατα­στή­σουν δύσκολη τη διαμονή, ανε­ξάρ­τητα από το επίπεδο πολυ­τέ­λειας του ξενο­δο­χείου.

Σύμφωνα με την ίδια, σημα­ντικό περι­θώ­ριο βελ­τί­ω­σης υπάρχει και στις μικρό­τε­ρες του­ρι­στι­κές μονάδες. Η δημιουρ­γία νέων κατα­λυ­μά­των, αλλά και οι εργα­σίες ανα­καί­νι­σης υφι­στά­με­νων εγκα­τα­στά­σεων, προ­σφέ­ρουν τη δυνα­τό­τητα να ενσω­μα­τω­θούν εξαρχής κατάλ­λη­λες προ­δια­γρα­φές. Με αυτόν τον τρόπο απο­φεύ­γο­νται μετα­γε­νέ­στε­ρες παρεμ­βά­σεις, οι οποίες συχνά είναι δυσκο­λό­τε­ρες και περισ­σό­τερο δαπα­νη­ρές.

Η διαφορά ανάμεσα στη θεω­ρη­τική και την πραγ­μα­τική προ­σβα­σι­μό­τητα

Ένα από τα βασι­κό­τερα προ­βλή­ματα που εντο­πί­ζει η Χρυ­σέλλα Λαγαρία είναι η ανα­ντι­στοι­χία που παρα­τη­ρεί­ται ορι­σμέ­νες φορές ανάμεσα στις πλη­ρο­φο­ρίες που δημο­σιεύ­ουν οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις και στις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες που συνα­ντούν οι επι­σκέ­πτες με ανα­πη­ρία.

Οι ταξι­διώ­τες με κινη­τι­κές δυσκο­λίες συχνά ανα­γκά­ζο­νται να επι­κοι­νω­νούν προ­σω­πικά με τα κατα­λύ­ματα προτού προ­χω­ρή­σουν σε κράτηση. Χρειά­ζε­ται να επι­βε­βαιώ­σουν λεπτο­μέ­ρειες σχετικά με το πλάτος των δια­δρό­μων, τη δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης στο μπάνιο, την καταλ­λη­λό­τητα των κοι­νό­χρη­στων εγκα­τα­στά­σεων και την ευχέ­ρεια μετα­κί­νη­σης στους εξω­τε­ρι­κούς χώρους. Πρό­κει­ται για πλη­ρο­φο­ρίες που θα έπρεπε να είναι δια­θέ­σι­μες με σαφή­νεια από την αρχή.

Ανά­λο­γες δυσκο­λίες αντι­με­τω­πί­ζουν και οι άνθρω­ποι με προ­βλή­ματα όρασης, οι οποίοι στη­ρί­ζο­νται στις πλη­ρο­φο­ρίες των ιστο­σε­λί­δων, στις περι­γρα­φές των εγκα­τα­στά­σεων και στις εμπει­ρίες προη­γού­με­νων πελατών. Ωστόσο, τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία δεν επαρ­κούν πάντοτε για να δια­πι­στώ­σουν κατά πόσο ένα κατά­λυμα μπορεί να καλύψει τις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες τους.

Για την αντι­με­τώ­πιση αυτών των αδυ­να­μιών, η κ. Λαγαρία θεωρεί απα­ραί­τητη την ενεργή συμ­με­τοχή των ίδιων των ατόμων με ανα­πη­ρία στη δια­δι­κα­σία σχε­δια­σμού, ελέγχου και αξιο­λό­γη­σης των υπη­ρε­σιών. Η εμπει­ρία των χρηστών μπορεί να ανα­δεί­ξει προ­βλή­ματα που δεν γίνο­νται εύκολα αντι­λη­πτά μέσα από έναν τυπικό έλεγχο τεχνι­κών προ­δια­γρα­φών.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση κινεί­ται και η θέσπιση συστή­μα­τος πιστο­ποί­η­σης της προ­σβα­σι­μό­τη­τας για του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις στην Ελλάδα. Στις σχε­τι­κές προ­βλέ­ψεις περι­λαμ­βά­νε­ται η εξει­δι­κευ­μένη εκπαί­δευση των εργα­ζο­μέ­νων που εξυ­πη­ρε­τούν επι­σκέ­πτες. Η ουσια­στική αξιο­ποί­ηση του συγκε­κρι­μέ­νου πλαι­σίου μπορεί να συμ­βά­λει στη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας των υπη­ρε­σιών, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι οι απαι­τή­σεις εφαρ­μό­ζο­νται στην καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σεων.

Πολι­τι­σμός και εστίαση χωρίς απο­κλει­σμούς

Η προ­σβα­σι­μό­τητα των μου­σείων και των πολι­τι­στι­κών αξιο­θέ­α­των απο­τε­λεί έναν ακόμη τομέα που χρειά­ζε­ται συστη­μα­τική ενί­σχυση. Η ύπαρξη ορι­σμέ­νων εκθε­μά­των προ­σαρ­μο­σμέ­νων στις ανάγκες επι­σκε­πτών με ανα­πη­ρία είναι θετική, αλλά δεν δια­σφα­λί­ζει από μόνη της ότι ολό­κληρη η επί­σκεψη μπορεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί χωρίς εμπόδια.

Ειδικά για τους επι­σκέ­πτες με οπτική ανα­πη­ρία, η παροχή πλη­ρο­φο­ριών απο­κλει­στικά μέσω του συστή­μα­τος Braille δεν καλύ­πτει όλες τις περι­πτώ­σεις. Πολλοί άνθρω­ποι που έχουν χάσει την όρασή τους δεν έχουν εκπαι­δευ­τεί στην ανά­γνωση Braille. Για τον λόγο αυτό, η κ. Λαγαρία ανα­δει­κνύει τη χρη­σι­μό­τητα πρό­σθε­των επι­λο­γών, όπως ψηφια­κές εφαρ­μο­γές ξενά­γη­σης και κωδικοί QR που οδηγούν σε προ­σβά­σιμο ενη­με­ρω­τικό περιε­χό­μενο.

Αντί­στοιχα, οι επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης καλού­νται να εξε­τά­σουν την προ­σβα­σι­μό­τητα πέρα από τη δυνα­τό­τητα φυσικής εισόδου στον χώρο. Η παρου­σί­αση του κατα­λό­γου, η επι­κοι­νω­νία με τους εργα­ζο­μέ­νους, η ενη­μέ­ρωση για τα δια­θέ­σιμα πιάτα και η συνο­λική δια­δι­κα­σία εξυ­πη­ρέ­τη­σης απο­τε­λούν εξίσου σημα­ντικά στοι­χεία της εμπει­ρίας ενός πελάτη με ανα­πη­ρία.

Η σωστή προ­ε­τοι­μα­σία του προ­σω­πι­κού μπορεί να συμ­βά­λει απο­φα­σι­στικά στην εξά­λειψη καθη­με­ρι­νών δυσκο­λιών. Μέσα από απλές αλλά απο­τε­λε­σμα­τι­κές πρα­κτι­κές, οι εργα­ζό­με­νοι μπορούν να προ­σφέ­ρουν υπη­ρε­σίες που αντα­πο­κρί­νο­νται στις ανάγκες δια­φο­ρε­τι­κών πελατών, χωρίς οι επι­σκέ­πτες να υπο­χρε­ώ­νο­νται να επα­να­λαμ­βά­νουν συνεχώς οδηγίες ή να ζητούν ειδική μετα­χεί­ριση.

Η Χρυ­σέλλα Λαγαρία επι­ση­μαί­νει επίσης ότι δεν πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται όλοι οι άνθρω­ποι με ανα­πη­ρία ως μία ενιαία κατη­γο­ρία ταξι­διω­τών. Οι επι­θυ­μίες και τα ενδια­φέ­ρο­ντά τους δια­φέ­ρουν, όπως συμ­βαί­νει με το σύνολο του πλη­θυ­σμού. Κάποιοι προ­τι­μούν πολι­τι­στι­κές επι­σκέ­ψεις, άλλοι δρα­στη­ριό­τη­τες στη φύση, γαστρο­νο­μι­κές εμπει­ρίες, εκδρο­μές ή θαλάσ­σια αναψυχή. Επο­μέ­νως, η πραγ­μα­τική συμπε­ρί­ληψη προ­ϋ­πο­θέ­τει την ελευ­θε­ρία επι­λο­γής δρα­στη­ριο­τή­των και όχι τον περιο­ρι­σμό σε συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις.

Οι οικο­νο­μι­κές προ­ο­πτι­κές του προ­σβά­σι­μου του­ρι­σμού

Πέρα από τη διά­σταση των ίσων δικαιω­μά­των, η ενί­σχυση της προ­σβα­σι­μό­τη­τας συν­δέ­ε­ται και με σημα­ντι­κές επι­χει­ρη­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες. Σύμφωνα με στοι­χεία της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, περίπου 87 εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης ζουν με κάποια μορφή ανα­πη­ρίας. Ο αριθμός αυτός κατα­δει­κνύει το εύρος της ομάδας επι­σκε­πτών που μπορεί να ωφε­λη­θεί από τη δημιουρ­γία περισ­σό­τερο προ­σβά­σι­μων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών.

Όπως ανα­γνω­ρί­ζει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, η ανά­πτυξη τέτοιων υπη­ρε­σιών μπορεί να λει­τουρ­γή­σει θετικά για την του­ρι­στική αγορά, προ­σελ­κύ­ο­ντας ταξι­διώ­τες και σε περιό­δους μειω­μέ­νης ζήτησης. Επι­πλέον, οι ταξι­διω­τι­κές απο­φά­σεις των ατόμων με ανα­πη­ρία επη­ρε­ά­ζουν συχνά και τις επι­λο­γές συγ­γε­νών, φίλων ή συνοδών, γεγονός που αυξάνει ακόμη περισ­σό­τερο το κοινό στο οποίο μπορούν να απευ­θυν­θούν οι επι­χει­ρή­σεις.

Για την ελλη­νική οικο­νο­μία, όπου ο του­ρι­σμός κατέχει ιδιαί­τερα σημα­ντική θέση, η ενσω­μά­τωση της προ­σβα­σι­μό­τη­τας στον στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό μπορεί να προ­σφέ­ρει πολ­λα­πλά οφέλη. Η ανα­βάθ­μιση των εγκα­τα­στά­σεων και των υπη­ρε­σιών μπορεί να ενι­σχύ­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των προ­ο­ρι­σμών, να βελ­τιώ­σει τη συνο­λική εμπει­ρία των επι­σκε­πτών και να δημιουρ­γή­σει προ­ϋ­πο­θέ­σεις για μεγα­λύ­τερη του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα στη διάρ­κεια του έτους.

Η κ. Λαγαρία δίνει ιδιαί­τερη έμφαση στην ανάγκη αλλαγής της αντί­λη­ψης με την οποία αντι­με­τω­πί­ζουν οι επι­χει­ρή­σεις την προ­σβα­σι­μό­τητα. Η επι­μόρ­φωση των εργα­ζο­μέ­νων, η παροχή εξει­δι­κευ­μέ­νων συμ­βου­λών και η υιο­θέ­τηση νέων πρα­κτι­κών μπορούν να απο­τε­λέ­σουν τα πρώτα βήματα. Αντί να θεω­ρού­νται απο­κλει­στικά πρό­σθετο οικο­νο­μικό βάρος, οι σχε­τι­κές παρεμ­βά­σεις μπορούν να εντα­χθούν στη συνο­λική προ­σπά­θεια βελ­τί­ω­σης της ποιό­τη­τας και διεύ­ρυν­σης της πελα­τεια­κής βάσης.

Η επόμενη ημέρα για έναν του­ρι­σμό ανοιχτό σε όλους

Η ουσια­στική πρό­κληση για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό είναι να εγκα­τα­λεί­ψει τη λογική των μεμο­νω­μέ­νων προ­σαρ­μο­γών και να προ­χω­ρή­σει σε ένα ενιαίο μοντέλο προ­σβα­σι­μό­τη­τας. Οι κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές, η αξιό­πι­στη ενη­μέ­ρωση, οι ψηφια­κές υπη­ρε­σίες και η απο­τε­λε­σμα­τική εξυ­πη­ρέ­τηση χρειά­ζε­ται να λει­τουρ­γούν συν­δυα­στικά, ώστε κάθε στάδιο της ταξι­διω­τι­κής εμπει­ρίας να είναι προ­σβά­σιμο.

Η δημιουρ­γία ενός πραγ­μα­τικά συμπε­ρι­λη­πτι­κού του­ρι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος δεν εξα­ντλεί­ται στη δυνα­τό­τητα εισόδου σε ένα ξενο­δο­χείο, ένα μουσείο ή ένα εστια­τό­ριο. Το ουσια­στικό ζητού­μενο είναι κάθε άνθρω­πος, ανε­ξάρ­τητα από την ανα­πη­ρία του, να μπορεί να ταξι­δεύει με αυτο­νο­μία, ασφά­λεια και αξιο­πρέ­πεια, επι­λέ­γο­ντας ελεύ­θερα τις εμπει­ρίες που επι­θυ­μεί να ζήσει.

Πηγή: newmoney.gr