Σήμα κινδύνου από το Αιγαίο – Συγκλονίζουν οι αφηγήσεις των λιμενικών της Ρόδου

Σήμα «SOS» εκπέ­μπει το Λιμε­νικό Σώμα που καλεί­ται υπο­στε­λε­χω­μένο να δια­χει­ρι­στεί μια πρω­το­φανή αύξηση μετα­να­στευ­τι­κών ροών στα νησιά του Αιγαίου.

Σύμφωνα με το Αρχη­γείο του Λιμε­νι­κού, μόνο τα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου χρειά­ζο­νται άμεσα 200 λιμε­νι­κούς και εφόσον δεν υπάρξει αντα­πό­κριση στην πρό­σκληση ενδια­φέ­ρο­ντος για κάλυψη θέσεων στα νησιά του Αιγαίου που κοι­νο­ποι­ή­θηκε τις προη­γού­με­νες μέρες, κυβερ­νη­τι­κές πηγές ανα­φέ­ρουν ότι θα δοθεί άμεσα διαταγή για μετα­θέ­σεις λιμε­νι­κών προς τα νησιά που υπο­δέ­χο­νται το μεγα­λύ­τερο βάρος της μαζικής εισόδου προ­σφύ­γων από τα παράλια της Τουρ­κίας.

Στα τρία μεγα­λύ­τερα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου (Μυτι­λήνη, Χίος και Σάμος) οι κενές οργα­νι­κές θέσεις υπο­λο­γί­ζο­νται σε 193, ενώ για πέντε νησιά των Δωδε­κα­νή­σων (Λέρος, Κως, Κάλυ­μνος, Σύμη, Ρόδος) ο αριθμός αυτός φθάνει τις 220 θέσεις.

Και μπορεί στην έκτακτη Σύνοδο Κορυφής των Ευρω­παίων ηγετών για το μετα­να­στευ­τικό να απο­φα­σί­στηκε ο τρι­πλα­σια­σμός των πόρων που δια­τί­θε­νται στις επι­χει­ρή­σεις έρευνας και διά­σω­σης «Τρίτων» και «Ποσει­δών» της Frontex στη Μεσό­γειο, ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νουν πηγές του υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας, τα ποσά αυτά αφορούν σε επι­χει­ρη­σιακά μέσα και η Ελλάδα έχει ζητήσει επι­πλέον πόρους, καθώς το κονδύλι για τις άμεσες απο­σπά­σεις των λιμε­νι­κών στα νησιά δεν επαρκεί.

Ο ρυθμός εισ­δο­χής προ­σφύ­γων από τα ανα­το­λικά θαλάσ­σια σύνορα με κατεύ­θυνση νησιά όπως η Μυτι­λήνη, η Κως, η Σάμος και η Χίος, έφθασε να ξεπερνά τα 3.000 άτομα κάθε μήνα φέτος και θεω­ρεί­ται βέβαιο ότι τους επό­με­νους μήνες ο αριθμός αυτός θα εκτο­ξευ­θεί.

Βασική πύλη εισόδου

Τα 2.200 χιλιό­με­τρα θαλάσ­σιας μεθο­ρίου στο Αιγαίο Πέλαγος απο­τε­λούν βασική πύλη εισόδου χιλιά­δων προ­σφύ­γων που θέλουν να εξα­σφα­λί­σουν άσυλο σε κάποια χώρα της Ευρώπης, με την Ελλάδα να απο­τε­λεί πλέον δια­με­τα­κο­μι­στικό κέντρο δια­χεί­ρι­σης παρά­τυ­πων μετα­να­στών.

Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις στε­λε­χών του Λιμε­νι­κού Σώματος, εντός της Τουρ­κίας βρί­σκο­νται εγκλω­βι­σμέ­νοι πάνω από 1 εκα­τομ­μύ­ριο Σύροι πρό­σφυ­γες που κατευ­θύ­νο­νται προς τα τουρ­κικά παράλια με σκοπό να βρουν διέξοδο προς την Ευρώπη.

Μια εκρη­κτική κατά­σταση που μοιάζει με βρα­δυ­φλεγή βόμβα έτοιμη να σκάσει στα χέρια της Ελλάδας, καθώς οι πρό­σφυ­γες αυτοί έχουν μια μόνο διέξοδο και αυτή περνά μέσα από το Αιγαίο.

Η εικόνα λοιπόν αυτή επι­βε­βαιώ­νει, αν μη τι άλλο, τους φόβους ότι τους επό­με­νους μήνες θα σημειω­θεί εκρη­κτική αύξηση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών από τα θαλάσ­σια σύνορα της χώρας. Το βάρος όμως της δια­χεί­ρι­σης των αυξη­μέ­νων μετα­να­στευ­τι­κών ροών στα νησιά του Αιγαίου έχει πέσει πάνω σε υπο­στε­λε­χω­μέ­νες υπη­ρε­σίες του Λιμε­νι­κού Σώματος. Υπάρ­χουν νησιά στα οποία τα πλη­ρώ­ματα των πλωτών σκαφών κάνουν διπλές και τριπλές βάρδιες για τις προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες περι­πο­λίες, ενώ σε αρκετές περιο­χές που βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή με πολλές απο­στο­λές έρευνας και διά­σω­σης, τα πλωτά σκάφη επι­χει­ρούν με λιγό­τερα άτομα από την ελά­χι­στη σύνθεση.

Για έλλειψη προ­σω­πι­κού που αγγίζει το 40% κάνει λόγο στο «Εθνος της Κυρια­κής» ο πρό­ε­δρος της Ενωσης Λιμε­νι­κών στα Δωδε­κά­νησα Στάθης Σαμαράς. «Ενώ θα έπρεπε με βάση τις οργα­νι­κές θέσεις να είμαστε 550 άτομα, δεν υπη­ρε­τούμε πάνω από 330. Και οι οργα­νι­κές αυτές θέσεις έχουν καθο­ρι­στεί από το 2003. Στα Δωδε­κά­νησα υπάρ­χουν 17 λιμε­νι­κές αρχές. Ενώ κάθε σκάφος πρέπει να έχει τριπλά πλη­ρώ­ματα για τις βάρδιες, σύμφωνα με Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα του 2007, εμείς έχουμε μονά και σε κάποιες περιο­χές έχουμε ένα πλήρωμα για δύο σκάφη. Η έλλειψη προ­σω­πι­κού μειώνει την επι­χει­ρη­σιακή σου ικα­νό­τητα».

Τη ραγδαία αύξηση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών στο Αιγαίο απο­τυ­πώ­νουν τα στοι­χεία του υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Αιγαίου, σύμφωνα με τα οποία στη διάρ­κεια του πρώτου τρι­μή­νου το 2015 δια­σώ­θη­καν από τους άνδρες του Λιμε­νι­κού Σώματος 10.445 μετα­νά­στες, κυρίως Σύροι και Αφγανοί, που πέρασαν παρα­τύ­πως τα θαλάσ­σια σύνορα στο Ανα­το­λικό Αιγαίο, όταν το ίδιο διά­στημα πέρυσι ο αντί­στοι­χος αριθμός των μετα­να­στών ήταν 2.863.

Nίκος Κόλλιας
Ανθυ­πο­πλοί­αρ­χος
«Είναι φοβερό να ξεψυχά κάποιος μπροστά σου»
«Εχει συμβεί ξανά να μαζέ­ψουμε νεκρούς από τη θάλασσα. Αλλά να βλέπεις τον άνθρωπο να ξεψυχά μπροστά σου είναι φοβερό». Ο ανθυ­πο­πλοί­αρ­χος Νίκος Κόλλιας, που υπη­ρε­τεί στη Ρόδο, ήταν με άλλους τρεις συνα­δέλ­φους του στο λιμάνι του νησιού όταν το τούρ­κικο ιστιο­φόρο έπεφτε στην ξέρα. Ετρεξαν και το είδαν να δια­λύ­ε­ται σαν χαρτί μέσα σε 6-7 λεπτά.
«Πέσαμε αμέσως στη θάλασσα κι αρχί­σαμε να βγά­ζουμε έξω κόσμο. Θυμάμαι έναν ηλι­κιω­μένο Σύρο, γύρω στα 65. Εχει οικο­γέ­νεια στη Σουηδία και θέλει να φτάσει εκεί. Μου έλεγε πως είχε δουλειά, σπίτι και τα έχασε όλα. Οι Ερυ­θραίοι είχαν ακόμη πιο δρα­μα­τικά πράγ­ματα να διη­γη­θούν για χεί­ρι­στες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης. Οι γυναί­κες μάς έλεγαν πως τις στρα­το­λο­γούν υπο­χρε­ω­τικά και ανα­γκά­ζο­νται να φύγουν για να σωθούν». Ενώ έβγαζε κόσμο από τη θάλασσα, δίπλα του ένας συνά­δελ­φός του προ­σπα­θούσε να κρα­τή­σει μάταια στη ζωή έναν άνδρα που μόλις είχε βγάλει από το νερό. «Επρεπε να παλεύ­εις με τη θάλασσα για να βγάλεις όσο περισ­σό­τε­ρους μπο­ρού­σες και δίπλα σου ο άλλος ξεψυ­χούσε».
Τον προη­γού­μενο χειμώνα, με νοτιά εννιά μποφόρ, ταχύ­πλοο μετέ­φερε από τα τουρ­κικά παράλια έξι άνδρες και δυο γυναί­κες Σύρους σε ερημική παραλία. Εκεί οι δια­κι­νη­τές τούς πέταξαν στη θάλασσα υπό την απειλή όπλου και γύρισαν πίσω στην Τουρκία. Ειδο­ποι­η­θή­καμε από έναν άνθρωπο που έτυχε να περνά και τους βρήκαμε γαν­τζω­μέ­νους στα βράχια. Ηταν η μόνη φορά που ακού­σαμε για όπλα».

Νικήτας Μεταξάς
Αρχι­κε­λευ­στής – πυρο­τε­χνουρ­γός
«Αν έκανε αυτά που του λέγαμε, δεν θα πέθαινε»
Συγκλο­νι­σμέ­νος παρα­μέ­νει ο 41χρονος Νικήτας Μεταξάς, αρχι­κε­λευ­στής, πυρο­τε­χνουρ­γός και συνοδός σκύλου εκρη­κτι­κών υλών, στα χέρια του οποίου ξεψύ­χησε το ένα από τα τρία άτομα που επέ­βαι­ναν στο πλοίο που προ­σά­ραξε στις ακτές της Ρόδου.
«Οταν μας έδωσαν εντολή να πάμε στο σημείο που προ­σά­ραξε το σκάφος με τους μετα­νά­στες, φτά­νο­ντας εκεί αντι­κρί­σαμε μια χαοτική κατά­σταση», περι­γρά­φει ο αρχι­κε­λευ­στής Νικήτας Μεταξάς. «Το καράβι είχε δια­λυ­θεί και χωρίς δεύτερη σκέψη πέσαμε στη θάλασσα προ­σπα­θώ­ντας να σώσουμε τον κόσμο. Πολίτες αλλά και συνά­δελ­φοι που δεν είχαν υπη­ρε­σία έρχο­νταν και βου­τού­σαν στη θάλασσα για να βοη­θή­σουν τους ανθρώ­πους να βγουν έξω».
«Ανάμεσα σε αυτούς που βρί­σκο­νταν μέσα στη θάλασσα» -συνεχίζει ο 41χρονος αρχικελευστής- «ήταν ένας νεαρός γύρω στα 20 που πάλευε να μείνει στην επι­φά­νεια του νερού κρα­τώ­ντας έναν σάκο. Τον κρα­τούσα και του έλεγα να αφήσει τον σάκο. Δεν ξέρω αν δεν κατα­λά­βαινε ή αν απλώς δεν ήθελε να αφήσει τα μονα­δικά του υπάρ­χο­ντα. Επέμενε να κρατά τον σάκο και κάποια στιγμή ένα κύμα τον σκέπασε με απο­τέ­λε­σμα να πιει πολύ νερό. Τον βγάλαμε έξω λιπό­θυμο και παρότι προ­σπα­θού­σαμε επί ώρα να τον επα­να­φέ­ρουμε με τεχνη­τές ανα­πνοές και μαλά­ξεις, δεν κατα­φέ­ραμε να τον σώσουμε».

Γιώργος Δαν­δου­λά­κης
Κυβερ­νή­της πλωτού σκάφους
«Ελεγαν “βοη­θή­στε μας και θα σας δώσουμε ό,τι θέλετε”»
Η φύλαξη των θαλάσ­σιων συνόρων, που απο­τε­λεί μία από τις βασικές μας απο­στο­λές, έχει μετα­τρα­πεί σε διαρκή διάσωση ανθρώ­πων από τη θάλασσα, τονίζει ο Γιώργος Δαν­δου­λά­κης, κυβερ­νή­της πλωτού σκάφους που υπη­ρε­τεί στο Λιμε­ναρ­χείο Ρόδου.
Είκοσι τέσ­σε­ρις ώρες το 24ωρο βρί­σκο­νται σε επι­φυ­λακή για την αντι­με­τώ­πιση του οποιου­δή­ποτε περι­στα­τι­κού και δεν είναι λίγες οι φορές που όταν το πλήρωμα του πλωτού σκάφους, στο τιμόνι του οποίου βρί­σκε­ται ο Γιώργος Δαν­δου­λά­κης, επι­στρέ­φει από την προ­γραμ­μα­τι­σμένη περι­πο­λία, καλεί­ται να φύγει αμέσως ξανά για κάποια επι­χεί­ρηση διά­σω­σης. «Στο πλωτό βγαί­νουμε επτά άτομα και ο αριθμός αυτός απο­τε­λεί την ελά­χι­στη σύνθεση», ανα­φέ­ρει ο ίδιος και θυμάται μια επι­χεί­ρηση διά­σω­σης κατά την οποία κατά­φε­ραν να σώσουν όλους όσοι βρί­σκο­νταν στο σκάφος. «Βρε­θή­καμε κοντά στο πλοιά­ριο που ήταν φορ­τω­μένο με μετα­νά­στες» -περιγράφει ο κυβερ­νή­της Γιώργος Δανδουλάκης- «την ώρα που βού­λιαζε. Οπως κάθε φορά πρέπει μέσα σε δευ­τε­ρό­λε­πτα να αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ποιοι είναι οι πιο ευά­λω­τοι, για να είναι εκείνοι που θα μετα­φέ­ρουμε πρώτα στο ναυα­γο­σω­στικό. Οι γυναί­κες ούρ­λια­ζαν, ζητώ­ντας βοήθεια και κάποια στιγμή ακού­στηκε θυμάμαι μια φωνή που έλεγε με σπαστά ελλη­νικά ?…βοη­θή­στε μας και θα σας δώσουμε ό,τι θέλετε…?. Είναι νομίζω μια από τις στιγμές εκείνες που μας έχουν κάνει να κατα­λά­βουμε περισ­σό­τερο από οτι­δή­ποτε άλλο το μέγεθος της εκμε­τάλ­λευ­σης που έχουν υποστεί αυτοί οι άνθρω­ποι».

Λάμπρος Κατσά­ρης
Ανθυ­πο­πλοί­αρ­χος – κυβερ­νή­της πλωτού στην Κω
«Μόλις μας βλέπουν μας δίνουν τα μωρά»
«Μία στις τρεις βάρκες θα έχει παιδιά. Μόλις μας βλέπουν σηκώ­νουν ψηλά τα μωρά και τα παιδιά τους για να τα αρπά­ξουμε. Εκείνη τη στιγμή κανείς δεν κου­νιέ­ται στη βάρκα κι ας είναι όλοι πανι­κο­βλη­μέ­νοι. Λες και κρατούν την ανάσα τους. Μόλις πάρουμε στην αγκαλιά μας τα μωρά τους εκδη­λώ­νε­ται ο πανικός τους. Προ­σπα­θούν να πια­στούν από όπου μπορούν. Από μια γωνία του σκάφους, από τα σωσίβια, από τα χέρια μας. Ουρ­λιά­ζουν help, βοήθεια. Προ­σπα­θούν εκείνη τη στιγμή να σώσουν τη ζωή τους. Δεν σκέ­φτο­νται τίποτα άλλο».
Ο Λάμπρος Κατσά­ρης είναι κυβερ­νή­της σκάφους στην Κω έξι χρόνια. Τα τελευ­ταία δύο, τα μάτια του έχουν δει πολύ σκληρές εικόνες. Οι πιο σκληρές όλων, λέει, είναι τα πτώματα, ειδικά των μικρών παιδιών. Εικόνες που σε κυνη­γάνε μια ζωή. «Σκίζουν τις βάρκες και πέφτουν στο νερό. Οι περισ­σό­τε­ροι δεν ξέρουν μπάνιο. Εχεις 40 άτομα ταυ­τό­χρονα στη θάλασσα και πρέπει να τους μαζέ­ψεις μέσα σε λίγα δευ­τε­ρό­λε­πτα. Ρίχνουμε σωσίβια, τραβάμε κόσμο, τους παίρ­νουμε αγκαλιά και τους ανε­βά­ζουμε στο σκάφος».

Του έχει τύχει να βγάλει από βάρκα ακόμη και άνθρωπο σε ανα­πη­ρικό καρότσι. «Ηταν ένα σκαφάκι πολύ μικρό και ταξί­δευε ένας Σύρος σε ανα­πη­ρική καρέκλα». Ηρεμούν μόνο όταν πατή­σουν πόδι στο λιμάνι. Μέσα στο σκάφος τα μάτια τους είναι ακόμη γεμάτα αγωνία και φόβο. «Βλέ­πουμε κυρίως νέα παιδιά αλλά και ηλι­κιω­μέ­νους, παπ­πού­δες, για­γιά­δες, μητέρες, οικο­γέ­νειες. Κάποιοι από το σοκ και την υπο­θερ­μία χάνουν τις αισθή­σεις τους πάνω στο σκάφος». Σε μια τυπική μέρα μπορεί να κάνουν και τέσ­σε­ρις δια­σώ­σεις σε τρεις ώρες. «Καθη­με­ρινά ζούμε τα απο­τε­λέ­σματα ενός πολέμου. Βλέ­πουμε εικόνες θρίλερ, ανθρώ­πους απε­γνω­σμέ­νους που φεύγουν για να γλι­τώ­σουν, να σε παρα­κα­λούν για τη ζωή τους. Μπαί­νουν σε μια βάρκα και δεν ξέρουν τι θα αντι­με­τω­πί­σουν».

ΚΩΣΤΑΣ ΝΑΝΟΣ – ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΩΣΚΟΛΟΣ Εθνος