«Μείζον πρόβλημα η κακοποίηση ηλικιωμένων»

Οι ηλι­κιω­μέ­νοι που βρήκαν μαρ­τυ­ρικό θάνατο στο γηρο­κο­μείο – κολα­στή­ριο των Χανίων, αλλά και η 83χρονη στην Καβάλα, την οποία σκότωσε ο εγγονός της, είναι ενδει­κτικά περι­στα­τικά ενός ανη­συ­χη­τι­κού φαι­νο­μέ­νου. «Η κακο­ποί­ηση των ηλι­κιω­μέ­νων ανα­γνω­ρί­ζε­ται πλέον ως μείζον κοι­νω­νικό πρό­βλημα και στη χώρα μας», επι­ση­μαί­νει στην «Κ» η Μαίρη Καλύβα, κοι­νω­νική λει­τουρ­γός στο σωμα­τείο «Φρο­ντίζω», το οποίο εκπαι­δεύει φρο­ντι­στές ατόμων με άνοια στην ανα­γνώ­ριση των μορφών κακο­ποί­η­σης (ψυχο­λο­γική, σεξουα­λική, οικο­νο­μική, φαρ­μα­κευ­τική κ.ά.), με στόχο την πρόληψη και την έγκαιρη παρέμ­βαση. «Η ακούσια κακο­ποί­ηση προ­κύ­πτει συχνά από έλλειψη κατα­νό­η­σης των αναγκών και των συναι­σθη­μά­των του ηλι­κιω­μέ­νου, σε συν­δυα­σμό με τη δυσκο­λία του φρο­ντι­στή να συμ­βι­βά­σει τις ανάγκες και τις επι­θυ­μίες του ηλι­κιω­μέ­νου με τις δικές του προ­σω­πι­κές ή επαγ­γελ­μα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις». Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μόλις το 4% των περι­στα­τι­κών κακο­ποί­η­σης ηλι­κιω­μέ­νων γνω­στο­ποιεί­ται. Στην Ελλάδα τα δεδο­μένα είναι σχεδόν ανύ­παρ­κτα. Σύμφωνα με τη μελέτη της ABUEL42 το 2010, οι γυναί­κες κατήγ­γει­λαν σε μεγα­λύ­τερο ποσοστό από τους άνδρες κάθε μορφής κακο­ποί­ηση. Από τα στοι­χεία, ωστόσο, της εθνικής τηλε­φω­νι­κής γραμμής SOS για ηλι­κιω­μέ­νους (1065), από τις 455 καταγ­γε­λίες το 2020 για κακο­ποί­ηση, οι 105 περι­πτώ­σεις αφο­ρού­σαν άνδρες και οι 350 γυναί­κες. Ως θύτες κατα­γρά­φη­καν τα παιδιά τους (215), το οικείο περι­βάλ­λον (68), ο σύντρο­φός τους (55), οι ΜΦΗ (35), οι φρο­ντι­στές (25) κ.ά.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μόλις το 4% των περι­στα­τι­κών γνω­στο­ποιεί­ται.

Η ανα­γνώ­ριση της κακο­ποί­η­σης των ηλι­κιω­μέ­νων είναι δύσκολη, καθώς ορι­σμέ­νες «ύποπτες» αντι­δρά­σεις μπορεί να οφεί­λο­νται σε πρό­βλημα υγείας. «Πρέπει να κινη­το­ποι­η­θούμε αν το περι­βάλ­λον του ηλι­κιω­μέ­νου δείχνει υπερ­προ­στα­τευ­τικό ή ελεγ­κτικό, παρου­σιά­ζει αντι­κρουό­με­νες ιστο­ρίες, καθυ­στε­ρεί να ανα­ζη­τή­σει βοήθεια ή να ανα­φέ­ρει τραυ­μα­τι­σμούς, δεν επι­τρέ­πει επι­σκέ­ψεις χωρίς επί­βλεψη», διευ­κρι­νί­ζει η Μαρία Φρούντα, ψυχο­λό­γος και επι­στη­μο­νική υπεύ­θυνη στο «Φρο­ντίζω». Τραυ­μα­τι­σμοί σε δια­φο­ρε­τικά στάδια επού­λω­σης, απότομη απώλεια βάρους, κακή υγιεινή, ανε­ξή­γη­τος θυμός ή φόβος ενώπιον του φρο­ντι­στή, μια μόνιμη κατά­σταση μέθης ή σύγ­χυ­σης πρέπει να μας θορυ­βή­σουν.

Οι ηλι­κιω­μέ­νοι θύματα βίας, υπήρξαν άραγε θύματα και σε νεό­τε­ρες ηλικίες; «Ορι­σμέ­νοι υπο­στη­ρί­ζουν ότι το θύμα ήταν πάντα σε μια κακο­ποι­η­τική και ιεραρ­χικά κατώ­τερη θέση, όμως αυτό δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται σε όλες τις περι­πτώ­σεις, καθώς η αλλαγή ρόλων εντός της οικο­γέ­νειας μπορεί να επη­ρε­ά­ζει», απαντά η κ. Καλύβα. «”Αντα­πο­δο­τική” βία και παρα­μέ­ληση μπορεί να προ­κύ­ψουν όταν ένας κακο­ποι­η­τι­κός γονιός καθί­στα­ται με το πέρας των ετών σωμα­τικά και ψυχο­λο­γικά εξαρ­τη­μέ­νος από τον σύντροφο ή από το ενήλικο παιδί του». Οι οικο­νο­μι­κές δυσκο­λίες, η έλλειψη ανα­κου­φι­στι­κής φρο­ντί­δας και η μη ανα­γνώ­ριση του ρόλου των φρο­ντι­στών, παίζουν καθο­ρι­στικό ρόλο. Το επι­πρό­σθετο στρες του φρο­ντι­στή μπορεί να πυρο­δο­τή­σει κακο­ποί­ηση. «Η παρό­τρυνση του φρο­ντι­στή για λήψη βοή­θειας ή ακόμη και η κατα­νό­ηση των δυσκο­λιών του ρόλου του μπορούν να αποβούν σωτήρια», κατα­λή­γει η κ. Φρούντα.

Πηγή kathimerini.gr