«Κλειδιά» για όλο το Αιγαίο-Τι σημαίνει η πίεση της Τουρκίας σε Αγαθονήσι και Φαρμακονήσι

Διπλό στόχο έχει η πίεση που ασκεί η Τουρ­κία στα δύο νησιά, Αγα­θο­νή­σι και Φαρ­μα­κο­νή­σι, καθώς όχι μόνο αμ­φι­σβη­τεί­ται η ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία επί δύο κα­τοι­κη­μέ­νων μά­λι­στα νη­σιών, αλλά επι­χει­ρεί­ται ο εξα­να­γκα­σμός της Ελ­λά­δας σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για ΜΟΕ και αυτό που από το 2009 επι­διώ­κει η Άγκυ­ρα, έναν «κώ­δι­κα συ­μπε­ρι­φο­ράς» στις πτή­σεις στο Αι­γαίο, ώστε να πε­τούν ελεύ­θε­ρα τα τουρ­κι­κά μα­χη­τι­κά χωρίς τον κίν­δυ­νο των ανα­χαι­τί­σε­ων από τα ελ­λη­νι­κά.

Στα δύο νησιά η Τουρ­κία δεν μπο­ρεί να εγεί­ρει οποια­δή­πο­τε διεκ­δί­κη­ση, αφού κεί­νται πέραν των 3 ναυ­τι­κών μι­λί­ων από τις τουρ­κι­κές ακτές, καθώς η Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης απο­δί­δει στην Τουρ­κία μόνο όσα νησιά βρί­σκο­νται εντός των 3 ν.μ. και όσα ρητώς της απο­δί­δο­νται.

Τα δύο ελ­λη­νι­κά νησιά είχαν βρε­θεί και πάλι στο στό­χα­στρο της τουρ­κι­κής πο­λε­μι­κής αε­ρο­πο­ρί­ας με διαρ­κείς υπερ­πτή­σεις το 2009, προ­κα­λώ­ντας εντο­νό­τα­τες ελ­λη­νι­κές αντι­δρά­σεις. Η Αθήνα μά­λι­στα έθετε ως προ­ϋ­πό­θε­ση για οποια­δή­πο­τε συ­νέ­χι­ση των προ­σπα­θειών των Αμε­ρι­κα­νών για εξο­μά­λυν­ση των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων τη δια­κο­πή αυτών των υπερ­πτή­σε­ων.

Οι Αμε­ρι­κα­νοί, οι οποί­οι είχαν ξε­κά­θα­ρη θέση για την ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία στα δύο νησιά, προ­σπά­θη­σαν αρ­κε­τές φορές να θέ­σουν το ζή­τη­μα στην τουρ­κι­κή κυ­βέρ­νη­ση, ει­σπράτ­το­ντας όμως τις πε­ρισ­σό­τε­ρες φορές αρ­νη­τι­κή απά­ντη­ση, ενώ από τα απόρ­ρη­τα τη­λε­γρα­φή­μα­τα (που δη­μο­σιο­ποί­η­σε το WikiLeaks) δια­φαί­νε­ται ότι οι υπερ­πτή­σεις στα δύο νησιά δεν γί­νο­νται τυ­χαία, αλλά είναι ελεγ­χό­με­νες και κα­τευ­θυ­νό­με­νες κι­νή­σεις.

Η Τουρ­κία χρη­σι­μο­ποί­η­σε την «πίεση» στα δύο ελ­λη­νι­κά νησιά προ­κει­μέ­νου να επι­τύ­χει τον εγκλω­βι­σμό της Ελ­λά­δας σε συ­νο­μι­λί­ες είτε για νέα ΜΟΕ είτε για «κώ­δι­κα συ­μπε­ρι­φο­ράς» στο Αι­γαίο, επι­δί­ω­ξη που πα­ρα­πέ­μπει στην πρό­σφα­τη συμ­φω­νία για συ­ζή­τη­ση νέων ΜΟΕ και μέσων μεί­ω­σης της έντα­σης, που ετοι­μά­ζο­νται να συ­ζη­τή­σουν οι κ. Απο­στο­λά­κης και Ακάρ.

Οι οδη­γί­ες της Κλί­ντον

Ήδη από τον Ιού­νιο 2009 (όπως είχε απο­κα­λύ­ψει τον Οκτώ­βριο το Liberal.gr) με τη­λε­γρά­φη­μά της η τότε Αμε­ρι­κα­νί­δα ΥΠΕΞ Χ. Κλί­ντον, δί­νο­ντας οδη­γί­ες στις πρε­σβεί­ες στην Αθήνα και την Άγκυ­ρα, απο­τυ­πώ­νει την ξε­κά­θα­ρη θέση της Ουά­σινγ­κτον για την κυ­ριό­τη­τα του Αγα­θο­νη­σί­ου και του Φαρ­μα­κο­νη­σί­ου.

Η κυρία Κλί­ντον μά­λι­στα «απει­λεί» την Τουρ­κία ότι εάν συ­νε­χί­σει τις υπερ­πτή­σεις στα δύο ελ­λη­νι­κά νησιά θα δη­μο­σιο­ποι­ή­σει την αμε­ρι­κα­νι­κή θέση: «… Όπως έχου­με ήδη θέσει, σας κα­λού­με να στα­μα­τή­σε­τε τις υπερ­πτή­σεις των ελ­λη­νι­κών νη­σιών Αγα­θο­νή­σι και Φαρ­μα­κο­νή­σι.

-Καθώς τα δύο νησιά είναι κα­τοι­κη­μέ­να, αυτές οι υπερ­πτή­σεις ει­σά­γουν ένα νέο επι­κίν­δυ­νο στοι­χείο στις δια­φο­ρές του Αι­γαί­ου με­τα­ξύ της Ελ­λά­δας και της Τουρ­κί­ας.

-Αυτό θα ισχύ­ει κάτω υπό οποιεσ­δή­πο­τε συν­θή­κες, αλλά ει­δι­κά στην πε­ρί­πτω­ση του Αγα­θο­νη­σί­ου και Φαρ­μα­κο­νη­σί­ου, οι ΗΠΑ ως συμ­βαλ­λό­με­νο μέρος της Συν­θή­κης των Πα­ρι­σί­ων του 1947 απο­δέ­χο­νται ότι τα νησιά αυτά απο­τε­λούν κυ­ρί­αρ­χη επι­κρά­τεια της Ελ­λά­δας.

-Καθώς σε πολλά θέ­μα­τα του Αι­γαί­ου η Τουρ­κία εγεί­ρει θέ­μα­τα με τα οποία είτε συμ­φω­νού­με, είτε εύ­κο­λα κα­τα­νο­ού­με, δεν έχου­με καμιά “συ­μπά­θεια” προς τις θέ­σεις σας για αυτά τα νησιά…

-Εάν προ­κλη­θεί μια τρα­γω­δία ή εάν αυτό το θέμα τρα­βή­ξει το με­γά­λο εν­δια­φέ­ρον της κοι­νής γνώ­μης, θα είναι δύ­σκο­λο για εμάς να απο­φύ­γου­με να δη­λώ­σου­με αυτή τη θέση των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών.

Κλί­ντον».

Την ξε­κά­θα­ρη αυτή θέση ποτέ δεν φρό­ντι­σε να αξιο­ποι­ή­σει η Αθήνα…

Στις 13 Ια­νουα­ρί­ου 2010, ο Αμε­ρι­κα­νός πρε­σβευ­τής Τζ. Τζέ­φρι ενη­με­ρώ­νει την Ουά­σινγ­κτον με Εμπι­στευ­τι­κό Τη­λε­γρά­φη­μα (10ANKARA57_a) για το πε­ριε­χό­με­νο της συ­νά­ντη­σης που είχε ο πο­λι­τι­κο­στρα­τιω­τι­κός σύμ­βου­λος Αντο­νι Γκό­ντ­φρεϊ με τον ανα­πλη­ρω­τή γε­νι­κό διευ­θυ­ντή του τουρ­κι­κού ΥΠΕΞ, αρ­μό­διο για τις Θα­λάσ­σιες Υπο­θέ­σεις, Cagatay Ergiyes. Το τη­λε­γρά­φη­μα έχει θέμα: «Η Τουρ­κία έτοι­μη για ενερ­γο­ποί­η­ση των συ­νο­μι­λιών για το Αι­γαίο, η μπάλα στο γή­πε­δο της Αθή­νας».

Ο Ergiyes δη­λώ­νει στον Αμε­ρι­κα­νό ότι το τουρ­κι­κό ΥΠΕΞ γνω­ρί­ζει ότι οι υπερ­πτή­σεις των ελ­λη­νι­κών νη­σιών είναι αντι­πα­ρα­γω­γι­κές για τις προ­σπά­θειες βελ­τί­ω­σης των σχέ­σε­ων με την Ελ­λά­δα και πως έχει πιέ­σει τον τουρ­κι­κό στρα­τό να μειώ­σει αυ­τούς τους ελιγ­μούς… Θέτει όμως συ­γκε­κρι­μέ­νους όρους:

«-Ενερ­γο­ποί­η­ση των διε­ρευ­νη­τι­κών συ­νο­μι­λιών για το Αι­γαίο.

-Πλήρη εφαρ­μο­γή των ΜΟΕ και προ­ώ­θη­ση πρό­σθε­των Μέ­τρων Οι­κο­δό­μη­σης Εμπι­στο­σύ­νης.

-Υιο­θέ­τη­ση «κώ­δι­κα συ­μπε­ρι­φο­ράς» (code of conduct) για τις στρα­τιω­τι­κές πτή­σεις στο Αι­γαίο (χωρίς να προ­κα­θο­ρί­ζο­νται οι πο­λι­τι­κές νο­μι­κές θέ­σεις του κάθε μέ­ρους)».

Η ατζέ­ντα αυτή είναι ακρι­βώς η ίδια που τί­θε­ται από την τουρ­κι­κή πλευ­ρά και σή­με­ρα, και μά­λι­στα οι συ­ζη­τή­σεις για τα ζη­τή­μα­τα αυτά προ­βλή­θη­καν σχε­δόν ως… επι­τυ­χία της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας μετά τις συ­να­ντή­σεις Τσί­πρα – Ερ­ντο­γάν, Απο­στο­λά­κη – Ακάρ και Κα­τρού­γκα­λου – Τσα­βού­σο­γλου.

Ο Ντα­βού­το­γλου

Ο Αμε­ρι­κα­νός πρε­σβευ­τής στην Άγκυ­ρα Τζέιμς Τζέ­φρι σε απόρ­ρη­το τη­λε­γρά­φη­μά του στις 24 Ιου­νί­ου 2009 (09ANKARA890_a), με απο­δέ­κτες το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ, το υπουρ­γείο Άμυ­νας, το Συμ­βού­λιο Εθνι­κής Ασφα­λεί­ας και την πρε­σβεία στην Αθήνα, ενη­με­ρώ­νει για το πε­ριε­χό­με­νο της συ­νά­ντη­σης που είχε για τα «θέ­μα­τα του Αι­γαί­ου» με τον υπουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Ντα­βού­το­γλου.

Ο Αμε­ρι­κα­νός πρε­σβευ­τής ανα­φέ­ρει: «… Επε­σή­μα­να την ανά­γκη να στα­μα­τή­σουν οι υπερ­πτή­σεις σε Αγα­θο­νή­σι και Φαρ­μα­κο­νή­σι». Ο Ντα­βού­το­γλου απά­ντη­σε αρ­χι­κά ότι η κυ­ριαρ­χία αυτών των βρά­χων είναι υπό αμ­φι­σβή­τη­ση, «όπως τα Καρ­ντάκ» και οι Έλ­λη­νες επι­λέ­γουν συ­γκε­κρι­μέ­να θέ­μα­τα για να κι­νη­το­ποι­ή­σουν τις ΗΠΑ, αντί να αντι­με­τω­πί­σουν το σύ­νο­λο του πα­κέ­του του Αι­γαί­ου με συ­νο­λι­κό τρόπο. Ο πρέ­σβης είπε ότι ασχέ­τως της ελ­λη­νι­κής τα­κτι­κής, αμ­φι­σβη­τεί τα τουρ­κι­κά επι­χει­ρή­μα­τα περί κυ­ριαρ­χί­ας: τα νησιά είναι κα­τοι­κη­μέ­να και το να τί­θε­νται ζη­τή­μα­τα σχε­τι­κά με την κυ­ριαρ­χία με υπερ­πτή­σεις ή χα­μη­λές πτή­σεις μα­χη­τι­κών δεν είναι ο κα­τάλ­λη­λος τρό­πος.

Ο Ντα­βού­το­γλου αντέ­τει­νε ότι οι Έλ­λη­νες κά­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρες υπερ­πτή­σεις από ό,τι οι Τούρ­κοι και ο πρε­σβευ­τής απά­ντη­σε ότι οι Έλ­λη­νες όμως δεν συν­δέ­ουν τις υπερ­πτή­σεις με αμ­φι­σβη­τή­σεις κυ­ριαρ­χί­ας…».

Τον Νο­έμ­βριο του 2009 ο Αμε­ρι­κα­νός πρε­σβευ­τής Τζ. Τζέ­φρι ενη­με­ρώ­νει την Ουά­σινγ­κτον για τη συ­νά­ντη­ση που είχε με τον ισχυ­ρό άνδρα του τουρ­κι­κού ΥΠΕΞ, υφυ­πουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Φ. Σι­νι­ρί­ο­γλου (τη­λε­γρά­φη­μα 09ANKARA 1626_a / 13 Νο­εμ­βρί­ου 2009).

Ο πρε­σβευ­τής ανα­φέ­ρει «ότι είχε την ευ­και­ρία να θέσει το θέμα των υπερ­πτή­σε­ων και των πιο προ­βλη­μα­τι­κών εξ αυτών, στο Φαρ­μα­κο­νή­σι και το Αγα­θο­νή­σι. Αυτού του εί­δους οι ενέρ­γειες είναι αδύ­να­το να εξη­γη­θούν στην Ουά­σινγ­κτον, ακόμη κι αν η Τουρ­κία ήθελε να εγεί­ρει θέμα κυ­ριαρ­χί­ας γι’ αυτά τα νησιά, η ιδιο­κτη­σία των οποί­ων είναι ξε­κά­θα­ρη από τις Συν­θή­κες, δεν είναι ο τρό­πος να γίνει με χα­μη­λές υπερ­πτή­σεις». Ο Σι­νι­ρί­ο­γλου απά­ντη­σε ότι «το κα­τά­λα­βα το ση­μείο αυτό» και δή­λω­σε ότι συμ­φω­νεί. Είπε δε ότι «υπήρ­χε μο­ρα­τό­ριουμ αλλά τε­λεί­ω­σε την 1η Νο­εμ­βρί­ου και έχει δια­μη­νύ­σει στον στρα­τό να πε­ριο­ρί­σει τη συ­χνό­τη­τα και να μην πε­τά­νε κατ’ ευ­θεί­αν πάνω από αυτά τα νησιά…».

Ου­σια­στι­κά, δη­λα­δή, ο κ. Σι­νι­ρί­ο­γλου πα­ρα­δέ­χε­ται ότι ο στρα­τός κι­νεί­ται βάσει των οδη­γιών και κα­τευ­θύν­σε­ων του ΥΠΕΞ.

Σε ακόμη δύο αμε­ρι­κα­νι­κά τη­λε­γρα­φή­μα­τα απο­κα­λύ­πτε­ται η εμ­μο­νή της τουρ­κι­κής πλευ­ράς να συν­δέ­σει τις υπερ­πτή­σεις με την προ­ώ­θη­ση και επι­βο­λή του «κώ­δι­κα συ­μπε­ρι­φο­ράς» των πτή­σε­ων στο Αι­γαίο.

Πίεση για λύση – πα­κέ­το

Στις 19 Ιου­νί­ου 2009 (09Ankara 855_a) απόρ­ρη­το τη­λε­γρά­φη­μα του πρε­σβευ­τή στην Άγκυ­ρα Τζ. Τζέ­φρι με­τα­φέ­ρει τη συ­ζή­τη­ση που είχε για το θέμα με τον υφυ­πουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Απα­κάν. Ο Τούρ­κος υφυ­πουρ­γός δη­λώ­νει ότι η «Τουρ­κία επι­διώ­κει τη δια­πραγ­μά­τευ­ση των θε­μά­των του Αι­γαί­ου υπό μορφή πα­κέ­του» και επα­νέ­λα­βε την πρό­σκλη­ση της Τουρ­κί­ας προς την Ελ­λά­δα για τη «δια­πραγ­μά­τευ­ση κώ­δι­κα συ­μπε­ρι­φο­ράς (code of conduct) για τις ενα­έ­ριες στρα­τιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις στο Αι­γαίο, ώστε να απο­φευ­χθεί η επα­νά­λη­ψη θα­να­τη­φό­ρων συ­νε­πειών από τις ανα­χαι­τί­σεις των τουρ­κι­κών μα­χη­τι­κών από τα ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά».

Στις 7 Μαΐου 2009 (09 ANKARA666_a) ο Τζ. Τζέ­φρι με­τα­φέ­ρει τα απο­τε­λέ­σμα­τα των επα­φών που είχε για τα «θέ­μα­τα Αι­γαί­ου» με τον υπαρ­χη­γό ΓΕΕΘΑ στρα­τη­γό Χασάν Ιγκ­σίζ στον υφυ­πουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Ερ­του­γρούλ Απα­κάν και τον επι­κε­φα­λής της διεύ­θυν­σης αε­ρο­ναυ­τι­λί­ας του ΥΠΕΞ Μπα­σάτ Οζ­τούρκ. Η τουρ­κι­κή πλευ­ρά επι­μέ­νει ότι την ευ­θύ­νη για την έντα­ση την έχει η Ελ­λά­δα επει­δή… ανα­χαι­τί­ζει τα τουρ­κι­κά μα­χη­τι­κά και επι­μέ­νει στον «κώ­δι­κα συ­μπε­ρι­φο­ράς».

Ο κ. Οζ­τούρκ με­τα­φέ­ρει την απά­ντη­ση που είχε δώσει ο ΥΠΕΞ Μπα­μπα­τσάν στην Ντ. Μπα­κο­γιάν­νη, η οποία είχε τη­λε­φω­νι­κή επι­κοι­νω­νία μαζί του για να θέσει το θέμα των υπερ­πτή­σε­ων.

«Την ώρα που οι Έλ­λη­νες δια­μαρ­τύ­ρο­νται για τις υπερ­πτή­σεις, οι Τούρ­κοι πα­ρα­πο­νιού­νται για τις ανα­χαι­τί­σεις. Πρα­κτι­κά, κάθε φορά που ένα τουρ­κι­κό μα­χη­τι­κό πε­τά­ει στο Αι­γαίο ανα­χαι­τί­ζε­ται από ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά. Όταν τα τουρ­κι­κά ανα­χαι­τί­ζο­νται, γί­νο­νται μα­νού­βρες μάχης και σε αυτό το ση­μείο δεν υπάρ­χει ευ­θύ­νη για το εάν πε­τά­ει πάνω από την ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια».

Ο Οζ­τούρκ πα­ρα­δέ­χτη­κε ότι οι χα­μη­λές πτή­σεις είναι άλλο θέμα, και θα το κοι­τά­ξει… Είπε επί­σης ότι ο Μπα­μπα­τσάν επα­νέ­λα­βε την έκ­κλη­ση της Τουρ­κί­ας για να συμ­φω­νη­θεί ο «κώ­δι­κας συ­μπε­ρι­φο­ράς» για τη ρύθ­μι­ση των στρα­τιω­τι­κών πτή­σε­ων. Και πρό­σθε­σε ότι «οι ανα­χαι­τί­σεις είναι πολύ πιο επι­κίν­δυ­νες από τις υπερ­πτή­σεις, καθώς συχνά εξε­λίσ­σο­νται σε αε­ρο­μα­χί­ες που μπο­ρεί να οδη­γή­σουν σε τρα­γι­κές συ­νέ­πειες».

Ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από τον Φι­λε­λεύ­θε­ρο Πα­ρα­σκευ­ής 29 Μαρ­τί­ου

Του Νίκου Με­λέ­τη