Ουραγός η Ελλάδα στις δαπάνες για την πρόληψη – Τι αλλάζει με νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας

Έμφαση στην Πρόληψη δίνει το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Υγείας που συζη­τή­θηκε κατά τη χθεσινή συνε­δρί­αση του υπουρ­γι­κού συμ­βου­λίου, με τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη να κάνει λόγο για σημα­ντική παρέμ­βαση δημό­σιας Υγείας.

«Είναι πολύ σημα­ντική παρέμ­βαση η πρόληψη και μπο­ρούμε να έχουμε θετικά απο­τε­λέ­σματα αν ακο­λου­θούμε τέσ­σε­ρις βασι­κούς κανόνες: υγιεινή δια­τροφή, έλεγχο του βάρους, αποχή από το κάπνι­σμα και το αλκοόλ και συστη­μα­τική άθληση», υπο­γράμ­μισε ο κ. Μητσο­τά­κης.

Το νομο­σχέ­διο ανα­μέ­νε­ται το επόμενο χρονικό διά­στημα να τεθεί σε δημόσια δια­βού­λευση ώστε, όπως και στην περί­πτωση του αντι­κα­πνι­στι­κού νόμου, να θεσμο­θε­τη­θούν και να εφαρ­μο­στούν πολι­τι­κές που θα προ­ά­γουν την υγιεινή δια­τροφή, την τακτική σωμα­τική δρα­στη­ριό­τητα, τη λελο­γι­σμένη χρήση του αλκοόλ και τον έλεγχο του σωμα­τι­κού βάρους.

Να σημειω­θεί ότι, ο έλεγχος της δια­θε­σι­μό­τη­τας του αλκοόλ έχει ήδη μπει στο στό­χα­στρο του υπουρ­γείου Υγείας. Στόχος είναι στο πλαίσιο του νομο­σχε­δίου για την Πρόληψη να θεσμο­θε­τη­θούν μέτρα που θα βάζουν «φρένο» σε κάθε πράξη παρά­νο­μης διά­θε­σης αλκοόλ σε ανή­λι­κους, αλλά και να γίνουν δράσεις στα σχολεία με εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα για τις βλα­βε­ρές συνέ­πειες.

Παράλ­ληλα, προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται εντα­τι­κο­ποί­ηση των ελέγχων στα σημεία διά­θε­σης αλκοόλ, ενώ δρο­μο­λο­γού­νται η ενί­σχυση των κέντρων απε­ξάρ­τη­σης και η εκστρα­τεία ενημέρωσης-ευαισθητοποίησης του πλη­θυ­σμού με έμφαση στην εκπαί­δευση, όχι μόνο του ανή­λι­κου πλη­θυ­σμού αλλά και των οδηγών και των εγκύων.

Ουραγός η Ελλάδα στις δαπάνες για την πρόληψη

Το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Υγείας φιλο­δο­ξεί να ανα­τρέ­ψει την μέχρι σήμερα κακή εικόνα της χώρας μας πανευ­ρω­παϊκά καθώς σύμφωνα με έκθεση που παρου­σιά­στηκε σε ημερίδα που διορ­γά­νωσε το Ινστι­τούτο Prolepsis, η Ελλάδα βρί­σκε­ται στις τελευ­ταίες θέσεις σε ότι αφορά τις δαπάνες για την πρόληψη.

Ειδι­κό­τερα, τα ευρή­ματα της έκθεσης «Η κατά­σταση της υγείας στην ΕΕ. Ελλάδα: Προφίλ Υγείας 2019», που δια­μορ­φώ­νουν το προφίλ υγείας του πλη­θυ­σμού, ανα­δει­κνύ­ουν τις σοβαρές αδυ­να­μίες του Συστή­μα­τος Υγείας και τις πολυ­το­με­α­κές παρεμ­βά­σεις που χρειά­ζε­ται να γίνουν ώστε να απο­τε­λεί η υγεία καθο­λικό δικαί­ωμα και όχι προ­νό­μιο.

Ανι­σό­τη­τες στην Υγεία

Σύμφωνα με την έκθεση, αν και το προσ­δό­κιμο ζωής στην Ελλάδα είναι λίγο υψη­λό­τερο (81,4 έτη) από τον μέσο όρο της ΕΕ (80,9), παρα­τη­ρού­νται μεγάλες ανι­σό­τη­τες στην υγεία ανάλογα με το φύλο και την κοι­νω­νική θέση. Επι­πλέον, η αύξηση που παρα­τη­ρεί­ται τα τελευ­ταία χρόνια είναι πολύ μικρό­τερη από την αντί­στοιχη αύξηση σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι οι άνδρες με χαμη­λό­τερο μορ­φω­τικό επίπεδο ανα­μέ­νε­ται να ζήσουν έξι χρόνια λιγό­τερο σε σχέση με άτομα με τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση (η αντί­στοιχη διαφορά για τις γυναί­κες είναι δυόμιση περίπου χρόνια). Αυτό σχε­τί­ζε­ται άμεσα με το γεγονός ότι συγκε­κρι­μέ­νοι παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου (π.χ. κάπνι­σμα, παχυ­σαρ­κία) είναι σημα­ντικά συχνό­τε­ροι στα άτομα χαμη­λό­τε­ρου μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου και εισο­δή­μα­τος.

Σημα­ντικό πρό­βλημα απο­τε­λεί και η μειω­μένη προ­σβα­σι­μό­τητα στην περί­θαλψη, καθώς ένα στα δέκα νοι­κο­κυ­ριά δεν έχει τη δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης σε υπη­ρε­σίες υγείας. Η δυσχε­ρής οικο­νο­μική κατά­σταση των νοι­κο­κυ­ριών επι­βα­ρύ­νε­ται επι­πλέον από τις ιδιω­τι­κές πλη­ρω­μές. Το ποσοστό των άμεσων ιδιω­τι­κών πλη­ρω­μών (35% των δαπανών υγείας) είναι διπλά­σιο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Το σημα­ντι­κό­τερο μερίδιο αφορά σε πλη­ρω­μές για φάρμακα και για ενδο­νο­σο­κο­μεια­κές υπη­ρε­σίες (πρό­κει­ται για άτυπες πλη­ρω­μές, δεδο­μέ­νου ότι η περί­θαλψη στα δημόσια νοσο­κο­μεία είναι δωρεάν).

Κάπνι­σμα και παχυ­σαρ­κία, κοινό γνώ­ρι­σμα των Ελλήνων

Σοβαρό πρό­βλημα δημό­σιας υγείας απο­τε­λούν τα υψηλά ποσοστά που σχε­τί­ζο­νται με το κάπνι­σμα, το υπερ­βο­λικό βάρος και την παχυ­σαρ­κία στους ενή­λι­κες και στα παιδιά. Ένας στους τέσ­σε­ρις ενή­λι­κους καπνί­ζουν σε καθη­με­ρινή βάση (δεύτερο υψη­λό­τερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της ΕΕ), ενώ ένας στους τέσ­σε­ρις 15χρονους ήταν υπέρ­βα­ρος ή παχύ­σαρ­κος την περίοδο 2013-2014. Τα υψηλά ποσοστά υπερ­βο­λι­κού βάρους/παχυ­σαρ­κίας, τόσο στα παιδιά όσο και στους ενή­λι­κους, οφεί­λο­νται σημα­ντικά στην κακή δια­τροφή και στη χαμηλή σωμα­τική δρα­στη­ριό­τητα. Ανη­συ­χία προ­κα­λούν επίσης οι αυξη­τι­κές τάσεις στην κατα­νά­λωση αλκοόλ από ανή­λι­κους.

Υψηλά ποσοστά αυτο­κτο­νιών λόγω οικο­νο­μι­κής κρίσης

Η θνη­σι­μό­τητα από διαβήτη, ορι­σμέ­νες μορφές καρ­κί­νου (παγκρέ­α­τος, παχέος εντέρου) και παθή­σεις του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος έχει αυξηθεί, ενώ έχει μειωθεί σημα­ντικά η θνη­σι­μό­τητα από εγκε­φα­λικό επει­σό­διο και ισχαι­μική καρ­διο­πά­θεια.

Η έκθεση εμφα­νί­ζει και τον αισθητό αντί­κτυπο της κρίσης στην υγεία του πλη­θυ­σμού, μέσα από τα υψηλά ποσοστά αυτο­κτο­νιών και τα επίπεδα σοβαρής κατά­θλι­ψης. Συγκε­κρι­μένα, τα ποσοστά αυτο­κτο­νιών έχουν αυξηθεί κατά 30% από το 2010, ενώ σε σειρά μελετών έχει δια­πι­στω­θεί αύξηση του επι­πο­λα­σμού των συμ­πτω­μά­των σοβαρής κατά­θλι­ψης στον γενικό πλη­θυ­σμό (από 3,3% το 2008 σε 12,3% το 2013). Τέλος, η βρεφική θνη­σι­μό­τητα, ο σημα­ντι­κό­τε­ρος ίσως δείκτης των συν­θη­κών δημό­σιας υγείας μιας χώρας, αυξή­θηκε από το 2006 μέχρι το 2014 με πιθανή στα­θε­ρο­ποί­ηση το 2015. Η αντί­στοιχη θνη­σι­μό­τητα για την Ευρώπη μειώ­νε­ται σταθερά.

Λιγό­τερα χρόνια υγιούς ζωής μετά τα 65

Οι χαμηλοί δείκτες γονι­μό­τη­τας και η αύξηση του προσ­δό­κι­μου ζωής έχουν ως απο­τέ­λε­σμα τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω να αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 22% του πλη­θυ­σμού, ποσοστό το οποίο προ­βλέ­πε­ται να φτάσει στο 34% έως το 2070. Δυστυ­χώς, αυτή η αύξηση του προσ­δό­κι­μου ζωής δεν συνο­δεύ­ε­ται και με ποιο­τικά έτη ζωής, καθώς τα άτομα άνω των 65 ετών στην Ελλάδα έχουν δύο λιγό­τερα έτη υγιούς ζωής συγκρι­τικά με τον μέσο όρο της ΕΕ λόγω χρόνιων παθή­σεων, ανα­πη­ρίας κ.ά. Εξαι­ρε­τικά ανη­συ­χη­τικό είναι και το γεγονός ότι 27% των ηλι­κιω­μέ­νων ανα­φέ­ρουν συμ­πτώ­ματα κατά­θλι­ψης.

«Οι συμπε­ρι­φο­ρι­κοί παρά­γο­ντες απο­τε­λούν τη μεγα­λύ­τερη απειλή για τη δημόσια υγεία, ενώ μακρο­πρό­θε­σμα δυνα­μι­τί­ζουν και τα θεμέλια του συστή­μα­τος υγείας με την αύξηση των δαπανών για φάρμακα, ενδο­νο­σο­κο­μειακή περί­θαλψη και θερα­πευ­τική φρο­ντίδα. Απέ­να­ντι σε αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα, η Ελλάδα βρί­σκε­ται στις τελευ­ταίες θέσεις στην Ευρώπη στις δαπάνες πόρων για την πρόληψη, δια­θέ­το­ντας μόνο το 1.3% των συνο­λι­κών δαπανών υγείας. Η επέν­δυση σε υπη­ρε­σίες προ­α­γω­γής υγείας και πρό­λη­ψης, εστιά­ζο­ντας στις κοι­νω­νι­κές ομάδες που έχουν μεγα­λύ­τερη ανάγκη, και η ριζική μεταρ­ρύθ­μιση του συστή­μα­τος υγείας με έμφαση στην πρω­το­βάθ­μια φρο­ντίδα απο­τε­λούν μονό­δρομο στην προ­σπά­θεια να βελ­τιώ­σουμε την εικόνα της θνη­σι­μό­τη­τας και της νοση­ρό­τη­τας του πλη­θυ­σμού», ανέφερε η κυρία Αθηνά Λινού, Καθη­γή­τρια της Ιατρι­κής Σχολής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και Πρό­ε­δρος του Ινστι­τού­του Prolepsis, κατά την παρου­σί­αση της έκθεσης.

Ο Αντι­πρό­ε­δρος του Εθνικού Οργα­νι­σμού Δημό­σιας Υγείας, Γιώργος Πανα­γιω­τα­κό­που­λος, τόνισε ιδιαί­τερα το θέμα της σημα­σίας του εμβο­λια­σμού ως μέσο πρό­λη­ψης και ανα­φέρ­θηκε στον σημα­ντικό ρόλο των δημο­σιο­γρά­φων και των μέσων ενη­μέ­ρω­σης κατά την κάλυψη σχε­τι­κών θεμάτων, ώστε να γίνεται με προσοχή και με αξιό­πι­στο τρόπο.

Ο Καθη­γη­τής Πάνος Τσα­κλό­γλου ανα­φέρ­θηκε στα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά των άτυπων δαπανών στην υγεία στην Ελλάδα (απευ­θείας πλη­ρω­μές σε ιατρούς) σε σύγκριση με τις χώρες της ΕΕ (ιδιω­τική ασφά­λιση), και στην ανι­σο­κα­τα­νομή των δαπανών υγείας που γίνο­νται υπέρ της νοσο­κο­μεια­κής φρο­ντί­δας και των φαρ­μά­κων, και εις βάρος της πρό­λη­ψης και της μακρο­χρό­νιας φρο­ντί­δας, θέμα το οποίο ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει ένα από τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα για το σύστημα υγείας στο μέλλον. Επίσης, με δεδο­μένο το υπέ­ρο­γκο δημόσιο χρέος της χώρας τόνισε την ανάγκη ορθο­λο­γι­κής χρήσης των δαπανών στην υγεία.

Τέλος, η Εθνική Συντο­νί­στρια για την προ­στα­σία και τη φρο­ντίδα των ασυ­νό­δευ­των παιδιών Ειρήνη Αγα­πη­δάκη επι­σή­μανε ότι οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες στην υγεία είναι πολύ έντονες σε αυτή την ευπαθή κοι­νω­νικά ομάδα, καθώς τα παιδιά συνήθως προ­έρ­χο­νται από χώρες με χαμη­λό­τερο επίπεδο υγείας και είναι απα­ραί­τητο να δοθεί έμφαση στην κάλυψη βασικών αναγκών όπως π.χ. ο εμβο­λια­σμός. Τόνισε επίσης την ανάγκη να δια­μορ­φω­θούν πολι­τι­κές που θα αντι­στρέ­ψουν τους αντί­ξο­ους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν την υγεία αυτών των παιδιών, δίνο­ντας έμφαση στον τομέα της εκπαί­δευ­σης, της κοι­νω­νι­κής ένταξης και υπο­στή­ρι­ξης.