Social Media και Τουρισμός: Από τα «likes» στη «διαχείριση των προορισμών»

«Αν δεν το ανέ­βα­σες στο instagram πήγες πραγ­μα­τικά;». Στην εποχή των μέσων social media η απά­ντηση για πολλούς ταξι­διώ­τες είναι μάλλον «όχι».

Οι πλατ­φόρ­μες δεν καθο­ρί­ζουν απλώς τις επι­λο­γές μας, αλλά δια­μορ­φώ­νουν εμπει­ρίες, ανα­δει­κνύ­ουν προ­ο­ρι­σμούς και πολλές φορές αλλά­ζουν την ουσία του ίδιου του ταξι­διού. Από τη Σαντο­ρίνη μέχρι το Βιετνάμ, η δύναμη της εικόνας έχει μετα­τρέ­ψει τις δια­κο­πές σε δημιουρ­γία περιε­χο­μέ­νου, με όλα τα θετικά και αρνη­τικά που αυτό συνε­πά­γε­ται.

Δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμοί δέχο­νται πίεση και άγνωστα μέρη γίνο­νται «viral». Το hashtag γίνεται «ταξι­διω­τι­κός οδηγός» και τα «trend» στο Τικ Τοκ δημιουρ­γούν επιρροή. Οι φωτο­γρα­φίες, τα βίντεο και το μοί­ρα­σμα στα κοι­νω­νικά δίκτυα είναι πλέον ένα κομμάτι της νέας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας και κυρίως των ταξι­διω­τών μικρών ηλικιών, αλλά όχι μόνο. Μάλιστα, αυτή η εξε­λισ­σό­μενη τάση ενι­σχύ­ε­ται και με τη δημιουρ­γία ειδικών «προ­ϊ­ό­ντων» με σκηνικά φωτο­γρά­φι­σης, flying dresses και άλλα πολλά.

Η Σαντο­ρίνη με τα λευκά σοκάκια και τους μπλε τρού­λους, η Μύκονος με τη Μικρή Βενετία, η Πορτάρα στη Νάξο, τα Μετέωρα, οι καταρ­ρά­κτες της Σαμο­θρά­κης, τα πολύ­χρωμα αρχο­ντικά της Σύμης, είναι μόνο μερικά από τα spots που κυριαρ­χούν στις αναρ­τή­σεις.

Η δύναμη του user generated content

«Τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης έχουν αλλάξει πάρα πολύ τον τρόπο που οι άνθρω­ποι ταξι­δεύ­ουν, γιατί έχουν δημιουρ­γή­σει αυτό που λέμε “user generated content”», εξηγεί ο Δημή­τρης Μπού­χα­λης, καθη­γη­τής και διευ­θυ­ντής του Εργα­στη­ρίου Ηλε­κτρο­νι­κού Του­ρι­σμού στο Πανε­πι­στή­μιο Bournemouth, μιλώ­ντας στο Αθη­ναϊκό και Μακε­δο­νικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων. «Παλιά το μήνυμα ήταν υπό έλεγχο, όταν κάποιος φορέας δημιουρ­γούσε ένα brand. Τώρα, η εικόνα δια­μορ­φώ­νε­ται από τους επι­σκέ­πτες και κατα­να­λω­τές. Πρό­κει­ται για συν­δη­μιουρ­γία αξίας, όπου ο χρήστης συμ­με­τέ­χει ενεργά και επι­κοι­νω­νεί με άλλους».

Σύμφωνα με τον κ. Μπού­χαλη, η αλλαγή αυτή είναι «διαρ­θρω­τική και εκδη­μο­κρα­τί­ζει το ταξίδι». Οι ταξι­διώ­τες έχουν πλέον καλύ­τερη εικόνα του προ­ο­ρι­σμού, καθώς βλέπουν πραγ­μα­τι­κές εμπει­ρίες και σχόλια άλλων. Οι όμορφες εικόνες ενι­σχύ­ουν θετικά την επιλογή, ενώ οι αρνη­τι­κές κρι­τι­κές μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν απο­τρε­πτικά. «Υπάρ­χουν προ­ο­ρι­σμοί που ανα­δεί­χθη­καν μόνο μέσα από τα social media, όπως το Βιετνάμ», σημειώ­νει.

«Honeypots» και πίεση στους προ­ο­ρι­σμούς

Η επιρροή αυτή, ωστόσο, έχει και παρε­νέρ­γειες. «Δημιουρ­γούμε “honeypots”, σημεία που συγκε­ντρώ­νουν ξαφνικά τερά­στιο ενδια­φέ­ρον για φωτο­γρά­φιση», λέει ο κ. Μπού­χα­λης. «Από τον κόκκινο τηλε­φω­νικό θάλαμο μπροστά στο Big Ben, όπου περι­μέ­νει ο κόσμος δύο ώρες για μια φωτο­γρα­φία, μέχρι τη Rue Cremieux στο Παρίσι, που έγινε viral μόνο μέσα από το Instagram. Στη πρώτη περί­πτωση, το σημείο δεν ήταν άγνωστο. Υπήρχε από πάντα και στις δια­φη­μι­στι­κές μπρο­σού­ρες. Στη δεύτερη, όμως, ο δρόμος αυτός έγινε γνωστός και δημο­φι­λής μόνο από τις φωτο­γρα­φίες των επι­σκε­πτών. Φυσικά και στην Ελλάδα έχουμε τέτοια σημεία και μάλιστα πάρα πολλά. Τη Μικρή Βενετία στη Μύκονο, το ηλιο­βα­σί­λεμα στη Σαντο­ρίνη, το Σούνιο κ.ά.».

Αλλά τι γίνεται όταν οι τάσεις συγκρού­ο­νται με την ιερό­τητα ενός τόπου; «Τα Μετέωρα είναι ένα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται όπως ένα κοσμικό σημείο. Χρειά­ζε­ται δια­χεί­ριση», υπο­γραμ­μί­ζει. Η λύση; «Να ανα­δεί­ξουμε και άλλα μέρη, να δημιουρ­γή­σουμε νέες “Instagramικές” ευκαι­ρίες, ώστε να μοι­ρα­στεί η πίεση. Και φυσικά, να βάλουμε πλαίσιο με κανόνες και αντί­τιμο όταν πρό­κει­ται για μνημεία». Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ο συγκε­κρι­μέ­νος προ­ο­ρι­σμός έλκει περισ­σό­τε­ρους από 2,5 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες από όλο τον κόσμο ετησίως.

Η εμπει­ρία ξεναγών: Από το σεβασμό στη φωτο­γρα­φία

Ο ξεναγός και δημο­σιο­γρά­φος της UNESCO, Κων­στα­ντί­νος Σφήκας, περι­γρά­φει μια καθη­με­ρι­νό­τητα όπου η ανάγκη για φωτο­γρα­φίες σαφώς υπάρχει όπως και στο παρελ­θόν, αλλά σήμερα έχει γίνει πιο έντονη γιατί αφορά σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα. «Εμείς ως ξεναγοί και στα γκρουπ μας οφεί­λουμε -και το κάνουμε- να εξη­γούμε στον κόσμο ότι δεν καθό­μα­στε οπου­δή­ποτε, δεν ακου­μπάμε, δεν ανε­βαί­νουμε, δεν ασχη­μο­νούμε στα αρχαία. Δεν ντυ­νό­μα­στε με τρόπο που δεν αρμόζει», τονίζει και προ­σθέ­τει: «Χρειά­ζο­νται φύλακες και πινα­κί­δες. Διότι είναι πολύ φυσικό για κάποιους να καθί­σουν επάνω στις πέτρες σε έναν αρχαιο­λο­γικό χώρο. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να γνω­ρί­ζουν μέσα από δικές μας υπο­δεί­ξεις και επι­ση­μά­νεις πινα­κί­δων με ανάλογα μηνύ­ματα για να κατα­λά­βουν ότι δεν επι­τρέ­πε­ται και να προ­φυ­λά­ξουμε τα μνημεία μας».

Η πίεση για φωτο­γρα­φίες οδηγεί συχνά σε απώλεια της ουσίας. «Σαφώς υπάρ­χουν άτομα που τους ενδια­φέ­ρει περισ­σό­τερο το Instagram και λιγό­τερο να ακού­σουν και να μάθουν. Αλλά δεν είναι όλοι έτσι. Στα γκρουπ μας, επειδή υπάρχει καθο­δή­γηση, δια­τη­ρεί­ται ένα επίπεδο ποιό­τη­τας. Το σημα­ντικό είναι ότι μαθαί­νουν για τον τόπο που επι­σκέ­πτο­νται και να χαί­ρο­νται την εμπει­ρία». Όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Σφήκας, από τη δική του ματιά, οι του­ρί­στες που ταξι­δεύ­ουν Σεπτέμ­βριο και Οκτώ­βριο, αλλά και οι Αμε­ρι­κα­νοί και Βρε­τα­νοί, είναι συχνά πιο προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι και ενσυ­ναι­σθη­τι­κοί. «Η παιδεία όμως ξεκινά από το κράτος, με ανοιχτά μουσεία, ενη­με­ρω­τι­κές πινα­κί­δες και φύλακες», σημειώ­νει.

Ποι­κι­λία αναγκών

Όπως επι­ση­μαί­νει ο κ. Μπού­χα­λης, οι ανάγκες των του­ρι­στών αλλά­ζουν ανά εποχή και ηλικία και δεν κινη­το­ποιού­νται όλοι από τις ίδιες προσ­δο­κίες. «Σε πολυ­τελή ξενο­δο­χεία, για παρά­δειγμα στο Χονγκ Κονγκ, παρα­τη­ρούμε συχνά να έρχο­νται επι­σκέ­πτες με το βαλι­τσάκι τους για να κάνουν φωτο­γρά­φιση με δια­φο­ρε­τικά ρούχα. Αυτό για μια μερίδα του­ρι­στών είναι η ανάγκη τους, την οποία δεν πρέπει να δαι­μο­νο­ποιούμε. Κάθε άνθρω­πος ταξι­δεύει για τους δικούς του λόγους. Άλλοι ταξι­δεύ­ουν για θρη­σκευ­τι­κούς λόγους, άλλοι για τη φωτο­γρα­φία και άλλοι για τον πολι­τι­σμό, τη γαστρο­νο­μία ή και όλα μαζί. Αυτό που χρειά­ζε­ται είναι να ακού­σουμε όλες τις ανάγκες και να δια­μορ­φώ­σουμε μια στρα­τη­γική για την ανά­δειξη, αλλά και την προ­στα­σία του προ­ο­ρι­σμού».

Η άποψη των influencers: Από τα likes στο digital detox

Η travel blogger Βασι­λική Παπα­κων­στα­ντή βλέπει το φαι­νό­μενο και από την πλευρά των χρηστών. «Σε ένα βαθμό, ο στόχος είναι η φωτο­γρα­φία. Υπάρχει η αίσθηση ότι αν δεν φωτο­γρα­φη­θείς κάπου, είναι σαν να μην έχεις πάει», λέει. «Ταυ­τό­χρονα, όμως, ανα­πτύσ­σε­ται η ανάγκη για ιδιω­τι­κό­τητα και “digital detox”».

Τα όρια δοκι­μά­ζο­νται καθη­με­ρινά. «Έχουμε δει του­ρί­στες να κατα­πα­τούν ιδιω­τι­κούς χώρους για μια φωτο­γρα­φία. Στις σκεπές σπιτιών στη Σαντο­ρίνη ή στις εκκλη­σίες, που έχουν μετα­τρα­πεί σε σκηνικά επαγ­γελ­μα­τι­κών φωτο­γρα­φί­σεων». Ωστόσο, η ίδια παρα­τη­ρεί και μια νέα τάση: «Επι­στροφή στο “real” περιε­χό­μενο, σε πιο αυθε­ντι­κές στιγμές και μέρη».

Η Σαντο­ρίνη απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό «case study» για την ίδια. «Έγινε ακόμη πιο γνωστή παγκο­σμίως μέσα από τα social media, είναι όμορφη; Ναι. Αλλά χάθηκε το μέτρο». Και όπως εξηγεί, «τα social media επη­ρε­ά­ζουν ξεκά­θαρα τις τάσεις και αυτό θα συνε­χι­στεί. Θα ταξι­δεύ­ουμε για likes γιατί ικα­νο­ποιούμε κοι­νω­νι­κές ανάγκες. Αλλά με την άνοδο του “wellness tourism” και του “digital detox”, θα αλλάξει ο τρόπος. Θα ανε­βά­ζουμε περιε­χό­μενο, αλλά ίσως όχι την ίδια ώρα, αφή­νο­ντας περι­θώ­ριο να ζήσουμε τη στιγμή».

Το ζητού­μενο πλέον είναι η δια­χεί­ριση. Σεβα­σμός στους τόπους, κατα­νό­ηση των αναγκών των επι­σκε­πτών και στρα­τη­γική για ένα βιώσιμο του­ρι­στικό μέλλον. Γιατί, όπως συμ­φω­νούν όλοι, τα social media δεν είναι απλώς εργα­λείο προ­βο­λής. Είναι ο καθρέ­φτης του τρόπου που ταξι­δεύ­ουμε. Και εκείνοι που τα χρη­σι­μο­ποιούν είναι και αυτοί που επη­ρε­ά­ζουν το αφήγημα.

Πηγή: iefimerida.gr