Τουρισμός: Δεν υπάρχουν σεφ ούτε για δείγμα – Γιατί οι εποχικοί έγιναν ντελιβεράδες

του­ρι­στική σεζόν ανοίγει αυλαία φέτος με ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού, οι οποίες σύμφωνα με παρά­γο­ντες του κλάδου εστιά­ζο­νται κυρίως στην κουζίνα, το service αλλά και τον ξενο­δο­χειακό τομέα.

Ο επί­τι­μος πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων και CEO της Sani/Ikos Group, Ανδρέας Ανδρε­ά­δης, σε πρό­σφατη ανάρ­τησή του στο Twitter έκανε λόγο για 50.000 κενές θέσεις εργα­σίας, παρότι οι αμοιβές είναι σημα­ντικά υψη­λό­τε­ρες από τις κλα­δι­κές συμ­βά­σεις, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι οι ελλεί­ψεις απει­λούν τον ποιο­τικό του­ρι­σμό.

Ελλειψη προ­σω­πι­κού

«Δεν υπάρ­χουν σεφ ή μάγει­ρες ούτε για δείγμα», ανα­φέ­ρει επι­χει­ρη­μα­τίας που ανα­γκά­στηκε φέτος να προ­σλά­βει σεφ από το εξω­τε­ρικό. «Ένας μάγει­ρας για να φθάσει σε ικα­νο­ποι­η­τικό επίπεδο χρειά­ζε­ται δύο χρόνια σπουδές και άλλα δύο-τρία προ­ϋ­πη­ρε­σία. Η χώρα δεν δια­θέ­τει αρκετά τέτοια στελέχη για να καλύψει τις ραγδαία αυξα­νό­με­νες ανάγκες του του­ρι­σμού της».

Το πρό­βλημα εμφα­νί­στηκε πέρυσι το καλο­καίρι, μετά τη μακρά περίοδο που παρέ­μεινε κλει­στός ο κλάδος εξαι­τίας της παν­δη­μίας. Υπεν­θυ­μί­ζουμε ότι το 2020 λει­τούρ­γησε μόνο το 60% των ξενο­δο­χείων.

Φέτος το πρό­βλημα διο­γκώ­θηκε και αν δεν ληφθούν μέτρα, όπως εκτι­μούν παρά­γο­ντες του του­ρι­σμού, του χρόνου θα είναι ακόμα οξύτερο.

Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των μεγάλων εγχώ­ριων ομίλων ανα­ζη­τεί προ­σω­πικό για την κάλυψη θέσεων σε όλη την Ελλάδα, με το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα να εντο­πί­ζε­ται στους πιο δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς όπου οι ελλεί­ψεις σε προ­σω­πικό για τη σεζόν του 2021 άγγιξαν ακόμη και το 30%.

Όπως ανέφερε πρό­σφατα ο υπουρ­γός Του­ρι­σμού Βασίλης Κικί­λιας, «πέρυσι μας έλειψαν 50.000 θέσεις εργα­σίας που δεν καλύ­φθη­καν από την εγχώρια αγορά». Μάλιστα προ­α­νήγ­γειλε σχέδιο για την απα­σχό­ληση Ουκρα­νών υπηκόων που θα καλύ­ψουν τις κενές θέσεις στα ελλη­νικά ξενο­δο­χεία.

Εχει αλλάξει η ανθρω­πο­γε­ω­γρα­φία

Το σίγουρο είναι η του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία «ταρα­κου­νή­θηκε» με απο­τέ­λε­σμα να αλλάξει η ανθρω­πο­γε­ω­γρα­φία των επο­χι­κών που κάθε χρόνο τέτοια εποχή έφευγαν για «σεζόν». Αυτό δεν συμ­βαί­νει μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην υπό­λοιπη Ευρώπη.

Φταίει η παν­δη­μία που οδήγησε τους επο­χι­κούς εργα­ζό­με­νους στον του­ρι­σμό σε αλλαγή επαγ­γελ­μα­τι­κής πλεύσης; Φταίνε τα εξο­ντω­τικά ωράρια, χωρίς ρεπό, που πλη­ρώ­νο­νται με χαμη­λούς μισθούς; Φταίνε οι κακές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης και η έλλειψη κινή­τρων; Κάθε αιτία έχει το δικό της μερίδιο ευθύνης.

«Πολλοί επο­χι­κοί εργα­ζό­με­νοι έφυγαν στο εξω­τε­ρικό, όπου οι μισθοί είναι καλύ­τε­ροι και χιλιά­δες άλλοι βρήκαν δουλειά σε άλλους κλάδους της οικο­νο­μίας σε δου­λειές 12μηνης λει­τουρ­γίας», επι­ση­μαί­νει ο Γιώργος Χότζο­γλου, πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Επισιτισμού-Τουρισμού. «Προ­σω­πικά γνωρίζω πολλούς που δου­λεύ­ουν με 8μηνες συμ­βά­σεις σε δήμους. Από σεφ έγιναν κηπου­ροί. Πολλοί έγιναν ντε­λι­βε­ρά­δες, καθώς ο κλάδος έχει ανά­πτυξη. Δεν μπορεί να αμεί­βο­νται με 700-800 ευρώ εξει­δι­κευ­μέ­νοι εργα­ζό­με­νοι με προ­ϋ­πη­ρε­σία και δύο-τρεις γλώσσες. Δου­λεύ­ουν εξο­ντω­τικά ωράρια, πάνω από 12 ώρες, για 30 ημέρες χωρίς ρεπό. Ολο και περισ­σό­τε­ροι γυρί­ζουν την πλάτη στον του­ρι­σμό, προ­τι­μώ­ντας να μοι­ρά­ζουν φυλ­λά­δια παρά να δου­λεύ­ουν σε ρυθμούς γαλέρας».

«Στο Ηρά­κλειο, οι κενές θέσεις εργα­σίας φθάνουν τις 3.000», τονίζει ο πρό­ε­δρος των ξενο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λων Ν. Ηρα­κλείου Νίκος Κοκ­κο­λά­κης. «Γνωρίζω πολλούς εργα­ζό­με­νους στον του­ρι­σμό που στρά­φη­καν στον κατα­σκευα­στικό κλάδο ο οποίος βρί­σκε­ται σε άνθιση προ­κει­μέ­νου να ζήσουν τις οικο­γέ­νειές τους. Υπάρχει μεγάλο ποσοστό ανα­σφά­λι­στης ή υπο­δη­λω­μέ­νης εργα­σίας στον του­ρι­σμό. Πήγαμε αυτές τις ημέρες σε ξενο­δο­χεία που άνοιξαν με τους επι­θε­ω­ρη­τές του ΣΕΠΕ. Σε ένα συγκε­κρι­μένο ξενο­δο­χείο εντο­πί­στη­καν εννέα ανα­σφά­λι­στοι που πηδού­σαν από τα παρά­θυρα, όπως τους είχαν δασκα­λέ­ψει».

Ο νόμος της προ­σφο­ράς και της ζήτησης θα μπο­ρούσε εύλογα να λύσει το πρό­βλημα των κενών θέσεων. Για να προ­σελ­κύ­σουν οι επι­χει­ρή­σεις προ­σω­πικό πρέπει να δώσουν υψη­λό­τε­ρους μισθούς και να εξα­σφα­λί­σουν καλύ­τε­ρες συν­θή­κες εργα­σίας.

Μάλιστα ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης σε πρό­σφατη ομιλία του στη Βουλή ανα­φέρ­θηκε στο πρό­βλημα τονί­ζο­ντας: «Η απά­ντησή μου σε εργο­δό­τες, που μας λένε πως δεν βρί­σκουμε να προ­σλά­βουμε, είναι πως η αύξηση του μισθού είναι ο καλύ­τε­ρος τρόπος για να προ­σελ­κύ­σετε εργα­ζό­με­νους στις επι­χει­ρή­σεις σας».

Καταγ­γε­λίες ενα­ντίον εργο­δο­τών

Δεν είναι λίγοι όμως και οι εργο­δό­τες που στη­λι­τεύ­ουν τους «κακούς» συνα­δέλ­φους τους οι οποίοι προ­σφέ­ρουν «στέγη» χει­ρό­τερη από τρώγλη, απο­φά­για για τροφή και συμπε­ρι­φέ­ρο­νται βάναυσα στο προ­σω­πικό.

Σύμφωνα με τις καταγ­γε­λίες που έχει κατα­γρά­ψει η Ομο­σπον­δία Επι­σι­τι­σμού – Του­ρι­σμού:

Μερίδα εργο­δο­τών δεν εφαρ­μό­ζει την κλαδική σύμβαση που προ­βλέ­πει μισθούς από 792 έως 864 ευρώ και έχει κηρυ­χθεί υπο­χρε­ω­τική. Ένας εργα­ζό­με­νος στη Μύκονο για να κάνει καταγ­γε­λία για τη μη εφαρ­μογή της σύμ­βα­σης πρέπει να πάει στη Σύρο.

Στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις αγνοούν την κλαδική σύμβαση κλεί­νο­ντας συμφωνίες-πακέτο για τη σεζόν. Υπάρ­χουν συμ­φω­νίες για σερ­βι­τό­ρους που προ­βλέ­πουν τρεις ώρες δουλειά το πρωί, τρεις ώρες το μεση­μέρι και τρεις ώρες το βράδυ. Οι εργα­ζό­με­νοι καταγ­γέλ­λουν ότι το σπαστό ωράριο τους εξα­ντλεί και η αμοιβή είναι ψίχουλα.

Μερίδα εργο­δο­τών δηλώνει ψευδώς στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ότι απα­σχο­λεί και ασφα­λί­ζει  τον εργα­ζό­μενο για 5ωρο, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τητα τον απα­σχο­λεί για 12 ώρες.

Η έλλειψη κινή­τρων για το «κυνήγι» του ενσήμου από την πλευρά των εργα­ζο­μέ­νων είναι, σύμφωνα με τους συν­δι­κα­λι­στές, ο βασικός λόγος που «ανθί­ζουν» οι εργο­δο­τι­κές αυθαι­ρε­σίες. Με το δεύτερο μνη­μό­νιο το επίδομα ανερ­γίας των επο­χι­κών διαρκεί τρεις μήνες, ενώ παλαιό­τερα ήταν τετράμηνης-πεντάμηνης διάρ­κειας και δινόταν ανα­λο­γικά με τις ημέρες ασφά­λι­σης που συμπλή­ρωσε ο επο­χι­κός. Τώρα το επίδομα εξα­σφα­λί­ζε­ται με τη συμπλή­ρωση 100 ενσήμων. Οπότε στη συνέ­χεια ο εργα­ζό­με­νος δεν έχει κίνητρο για να κυνη­γή­σει το ένσημο.

Επι­πλέον, το Σώμα Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας δεν έχει ακόμα «σταθεί στα πόδια» του μετά την πρό­σφατη  μετα­τροπή του σε Ανε­ξάρ­τητη Αρχή, με απο­τέ­λε­σμα οι έλεγχοι να έχουν ατο­νή­σει.

Τι δεί­χνουν τα στοι­χεία

Πάντως κενές θέσεις υπήρχαν και προ παν­δη­μίας. Με βάση τα επίσημα στοι­χεία του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος και του Ινστι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευνών και Προ­βλέ­ψεων (ΙΤΕΠ), το 2019, χρονιά-ρεκόρ του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, ποσοστό 27% ή αλλιώς κοντά στις 6.000, από τις επι­πλέον ζητού­με­νες θέσεις εργα­σίας στον κλάδο, ουδέ­ποτε καλύ­φθη­καν.

Παράλ­ληλα ο αριθμός των απα­σχο­λού­με­νων στον κλάδο στο peak της σεζόν τον Αύγου­στο 2021 ήταν στις 175.741, από 186.575 που ήταν δύο χρόνια πριν, έχοντας σημειώ­σει πτώση κατά 5,8%.

Τα συμπε­ρά­σματα της πρό­σφα­της μελέτης του ΙΤΕΠ δίνουν κάποιες απα­ντή­σεις στο ερώτημα «γιατί φυλ­λορ­ρο­ούν οι επο­χι­κοί εργα­ζό­με­νοι;».

Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρουμε:

Ο του­ρι­σμός (και προ παν­δη­μίας) δεν απο­τε­λεί ιδιαί­τερα επι­θυ­μητό τομέα απα­σχό­λη­σης, ειδικά ανάμεσα σε νέους με αντα­γω­νι­στι­κές σπουδές και δεξιό­τη­τες. Συχνά απο­τε­λεί λύση ανάγκης και μια πρό­σκαιρη φάση στην καριέρα του εργα­ζό­με­νου.

Η εκπαί­δευση που παρέ­χε­ται από τα εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα δεν αντα­πο­κρί­νε­ται πάντα στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες της αγοράς.

Η εποχική λει­τουρ­γία της πλειο­νό­τη­τας των ξενο­δο­χείων καθιστά ιδιαί­τερα απαι­τη­τική την απα­σχό­ληση στον κλάδο, ενώ η δια­σπορά των ξενο­δο­χείων στους νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς της χώρας, μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, την κατα­τάσ­σει χαμηλά στις προ­τε­ραιό­τη­τες των εργα­ζο­μέ­νων.

Μία ακόμη δια­πί­στωση από τα τμήματα ανθρω­πί­νου δυνα­μι­κού των μεγάλων μονάδων είναι ότι η απα­σχό­ληση στον ξενο­δο­χειακό κλάδο εξα­κο­λου­θεί -και αυτό παρά τη μεγάλη συμβολή του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ- να έχει χαμηλή κοι­νω­νική αποδοχή, καθώς δεν φαί­νε­ται να έχει ξεπε­ρα­στεί το σύν­δρομο «γκαρ­σό­νια της Ευρώπης», όπως προ­κύ­πτει από την έρευνα του ΙΤΕΠ.

Πηγή imerisia.gr