2017: Τα γεγονότα που σημάδεψαν την ελληνική οικονομία

Σε σύγκριση με τις ανα­τα­ρα­χές των προη­γού­με­νων ετών, το 2017 ήταν μία χρονιά που κύλησε σχετικά ομαλά για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Έκλει­σαν δύο αξιο­λο­γή­σεις (η δεύτερη με εντυ­πω­σιακή ταχύ­τητα), υπήρξε εκ νέου υπέρ­βαση του στόχου για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, με το «κοι­νω­νικό μέρισμα» να δια­νέ­με­ται με πιο ορθο­λο­γικό τρόπο σε σχέση με πέρυσι, ενώ το ΑΕΠ κατέ­γραψε μεγέ­θυνση άνω του 1% για πρώτη φορά από το 2007.

Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ, ωστόσο, ανα­μέ­νε­ται να κλείσει τελικά γύρω στο 1,5% , οριακά πάνω από το μισό της πρό­βλε­ψης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 2016. Μεγάλες επεν­δύ­σεις συνέ­χι­σαν να αντι­με­τω­πί­ζουν σοβαρά γρα­φειο­κρα­τικά και πολι­τικά προ­σκόμ­ματα, ενώ και­νο­τό­μες εται­ρείες βρέ­θη­καν για μικρο­πο­λι­τι­κούς λόγους στο στό­χα­στρο υπουρ­γών. Εν τω μεταξύ, η – κατα­κό­ρυφη, σε ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες – αύξηση φόρων και ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών περιό­ρισε περαι­τέρω την αγο­ρα­στική δύναμη των κατα­να­λω­τών.

Καθώς η χρονιά φεύγει, επι­χει­ρούμε μία σύντομη ανα­σκό­πηση, των εξε­λί­ξεων που έδωσαν τον τόνο, μήνα προς μήνα, για την ελλη­νική οικο­νο­μία, και της πορείας ορι­σμέ­νων βασικών δεικτών που σημα­το­δο­τούν το ρυθμό της επι­στρο­φής στην ομα­λό­τητα και το βαθμό αισιο­δο­ξίας για το μέλλον.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Το έτος ξεκί­νησε υπό τη σκιά της διέ­νε­ξης Αθήνας-πιστωτών, εξαι­τίας της αιφ­νι­δια­στι­κής από­φα­σης της κυβέρ­νη­σης Τσίπρα το Δεκέμ­βριο να δια­νεί­μει μέρος του υπερ­πλε­ο­νά­σμα­τος στους συντα­ξιού­χους, χωρίς εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια και χωρίς προ­συ­νεν­νό­ηση με τους θεσμούς. Στις 18 του μηνός, μετά από μήνες καθυ­στε­ρή­σεων ελέω ενστά­σεων του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, υπε­γράφη η σύμβαση για την πώληση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ στην ιταλική Ferrovie dello Stato, ύψους 45 εκατ. ευρώ. Στις 23.1, ο ESM δίνει το πράσινο φως για την εφαρ­μογή των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μέτρων ελά­φρυν­σης του χρέους, που εκτι­μά­ται ότι θα το μειώ­σουν κατά 20% του ΑΕΠ σε βάθος 47 ετών. Ο μήνας  ωστόσο τελειώ­νει με αρνη­τικό πρόσημο, με τις εκτι­μή­σεις του ΔΝΤ για τάσεις «εκρη­κτι­κής» διό­γκω­σης του χρέους να οδηγούν σε αισθητή αύξηση της από­δο­σης των ελλη­νι­κών ομο­λό­γων (Δια­βά­στε εδώ την απο­κά­λυψη  της «Κ» για τη συνο­δευ­τική έκθεση του ΔΝΤ σχετικά με τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις και τις δημο­σιο­νο­μι­κές προ­ο­πτι­κές της Ελλάδας).

• Ανεργία: 23,1%
• Δανει­σμός ELA: 42,8 δισ. ευρώ (μείωση 900 εκατ.)
• Κατα­θέ­σεις: -1,57 δισ. ευρώ
• Markit PMI: 46,6 (χαμηλό 16 μηνών)

 

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

Με τη δεύτερη αξιο­λό­γηση να παρα­μέ­νει ανοιχτή, ο Μάριο Ντράγκι εξηγεί σε ευρω­βου­λευ­τές (6.2) ότι η ΕΚΤ θα κρίνει η ίδια, με δική της ανάλυση, αν το ελλη­νικό χρέος είναι βιώσιμο και αν, συνεπώς, τα ελλη­νικά ομόλογα θα συμπε­ρι­λη­φθούν στο QE.Παράλ­ληλα, τόσο ο Ευκλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος όσο και ο πρό­ε­δρος του Eurogroup Γερούν Ντάι­σελ­μπλουμ κατη­γο­ρούν το ΔΝΤ για υπερ­βο­λική απαι­σιο­δο­ξία σχετικά με τις προ­ο­πτι­κές της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Στο Eurogroup της 20ής του μηνός, η κυβέρ­νηση – παρά τις περί του αντι­θέ­του δια­βε­βαιώ­σεις που έχουν προη­γη­θεί – δέχεται την προ-νομοθέτηση μέτρων που θα εφαρ­μο­στούν μετά το τέλος του προ­γράμ­μα­τος, ανοί­γο­ντας έτσι το δρόμο για την επι­στροφή των θεσμών στην Αθήνα.

• Ανεργία: 22,5%
• Δανει­σμός ELA: 43,1 δισ. ευρώ (αύξηση 300 εκατ.) 
• Κατα­θέ­σεις: -600 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 47,7

 

ΜΑΡΤΙΟΣ

Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για τη δεύτερη αξιο­λό­γηση συνε­χί­ζο­νται, αλλά προ­χω­ρούν αργά. Οι προει­δο­ποι­ή­σεις πλη­θαί­νουν σχετικά με το κόστος της καθυ­στέ­ρη­σης, μεταξύ άλλων από τους τρα­πε­ζί­τες και τον διοι­κητή της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος. Η ΝΔ, ανα­φε­ρό­μενη στις δεσμεύ­σεις του Eurogroup της 20ής Φεβρουα­ρίου, αρχίζει να μιλάει για τέταρτο μνη­μό­νιο. Αντι­δρώ­ντας στη συνε­χι­ζό­μενη εκροή κατα­θέ­σεων, η Τράπεζα της Ελλάδος κατα­θέ­τει αίτημα στην ΕΚΤ, το οποίο γίνεται απο­δε­κτό, για αύξηση του ανώ­τα­του ορίου δανει­σμού μέσω ELA κατά 400 εκατ. ευρώ, στα 46,6 δισ. ευρώ.

• Ανεργία: 22,1%
• Δανει­σμός ELA: 42,4 δισ. ευρώ (μείωση 700 εκατ.)
• Κατα­θέ­σεις: -398 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 46,7

 

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Στις 7 του μηνός, η Αθήνα κατα­λή­γει σε συμφωνία-πλαίσιο με τους πιστω­τές για τα μέτρα του 2019 (περι­κο­πές συντά­ξεων 1% του ΑΕΠ) και του 2020 (αυξή­σεις φόρων εισο­δή­μα­τος 1% του ΑΕΠ). Η μεγάλη εκκρε­μό­τητα που απο­μέ­νει τώρα είναι η συμ­με­τοχή του ΔΝΤ, που απαιτεί ουσια­στι­κές παρεμ­βά­σεις για το ελλη­νικό χρέος. Δύο εβδο­μά­δες αργό­τερα, η Eurostat επι­βε­βαιώ­νει τη θεα­μα­τική υπερ-απόδοση της φορο­λο­γι­κής καται­γί­δας του 2016 (πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,9% του ΑΕΠ – ή 4,2%, σύμφωνα με τους όρους του προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης – έναντι στόχου 0,5%). Στις 24.4 ανα­κοι­νώ­νε­ται ότι το σχήμα στο οποίο συμ­με­τέ­χει ο Ιβάν Σαβ­βί­δης (DIEP–CMA) είναι ο πλειο­δό­της στο δια­γω­νι­σμό για το 67% του ΟΛΘ.

• Ανεργία: 21,8%
• Δανει­σμός ELA: 42,1 δισ. ευρώ (μείωση 300 εκατ.)
• Κατα­θέ­σεις: -49 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 48,2

 

ΜΑΪΟΣ

Οι δύο πλευρές (Αθήνα και πιστω­τές) ορι­στι­κο­ποιούν τις τεχνι­κές λεπτο­μέ­ρειες των νέων περι­κο­πών, αυξή­σεων φόρων και μεταρ­ρυθ­μί­σεων, οι οποίες εγκρί­νο­νται από τη Βουλή στις 18 Μαΐου. Ωστόσο στο Eurogroup της 22ας Μαΐου, δεν επι­τυγ­χά­νε­ται τελική συμ­φω­νία, καθώς το ΔΝΤ και οι χώρες της Ευρω­ζώ­νης (μεπρο­ε­ξάρ­χουσα τη Γερ­μα­νία) δεν συμ­φω­νούν για το πακέτο μέτρων για το χρέος που θα δια­σφα­λί­σει τη βιω­σι­μό­τητά του. Ο Γ. Ντάι­σελ­μπλουμ θέτει ως στόχο την ολο­κλή­ρωση της συμ­φω­νίας στην επόμενη συνε­δρί­αση του Eurogroup τον Ιούνιο,  καθώς πλη­σιά­ζει επι­κίν­δυνα η προ­θε­σμία για υπο­χρε­ώ­σεις ύψους άνω των 7 δισ. ευρώ στα τέλη Ιουλίου.

 

• Ανεργία: 21,6%
• Δανει­σμός ELA: 40,7 δισ. ευρώ (μείωση 1,4 δισ.)
• Κατα­θέ­σεις: +334 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 49,6

 

ΙΟΥΝΙΟΣ

Η πολυ­πό­θητη συμ­φω­νία που θα επι­τρέ­ψει την απο­δέ­σμευση νέων δανεια­κών πόρων επι­τυγ­χά­νε­ται στις 15 Ιουνίου. Σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις της, το ΔΝΤ θα συμ­με­τά­σχει στο πρό­γραμμα διά­σω­σης, αλλά θα εισφέ­ρει κον­δύ­λια μόνο όταν οι χώρες της Ευρω­ζώ­νης δια­σα­φη­νί­σουν περαι­τέρω τη μορφή που θα πάρει η περαι­τέρω ελά­φρυνση του ελλη­νι­κού χρέους. Στον απόηχο της συμ­φω­νίας, στις 26.6, η Moody’s ανα­βαθ­μί­ζει την πιστο­λη­πτική ικα­νό­τητα της χώρας, ωθώντας τις τιμές των ελλη­νι­κών δεκα­ε­τών ομο­λό­γων σε υψηλό επτα­ε­τίας.  Ωστόσο οι ανα­φο­ρές στην ελά­φρυνση του χρέους δεν είναι επαρ­κείς για να δεχθεί η ΕΚΤ τη συμπε­ρί­ληψη των ομο­λό­γων στο QE, όπως διευ­κρι­νί­ζει ο Μάριο Ντράγκι. Τον ίδιο μήνα ολο­κλη­ρώ­νε­ται ο δια­γω­νι­σμός για την Εθνική Ασφα­λι­στική, με ανάδοχο της αμε­ρι­κα­νική κοι­νο­πρα­ξία Calamos–Exin.

• Ανεργία: 21,2%
• Δανει­σμός ELA: 37,9 δισ. ευρώ (μείωση 2,8 δισ.)
• Κατα­θέ­σεις: +950 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 50,5

 

ΙΟΥΛΙΟΣ

Οι θετικές ειδή­σεις συνε­χί­ζο­νται: στις 13.7, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή ειση­γεί­ται τον τερ­μα­τι­σμό, μετά από σχεδόν οκτώ χρόνια, της Δια­δι­κα­σίας Υπερ­βο­λι­κού Ελλείμ­μα­τος για την Ελλάδα· στις 21.7, το εκτε­λε­στικό συμ­βού­λιο του ΔΝΤ εγκρί­νει κατ’ αρχήν τη συμ­φω­νία για συμ­με­τοχή του Ταμείο στο ελλη­νικό πρό­γραμμα. Στις 25 του μηνός, η κυβέρ­νηση επι­χει­ρεί – επι­τυ­χώς – την πρώτη της έξοδο στις αγορές. Το πεντα­ε­τές ομόλογο που εκδό­θηκε άντλησε 5 δισ. ευρώ, με κόστος δανει­σμού 4,625% (). Εν τω μεταξύ, ο του­ρι­σμός οδεύει προς την κατάρ­ριψη ενός ακόμα ιστο­ρι­κού ρεκόρ (αύξηση επι­βα­τι­κής κίνησης 8,7% μόνο για τον Ιούλιο σε σχέση με το προη­γού­μενο έτος). Επι­πλέον, στα μέσα του μήνα ανα­κοι­νώ­νε­ται η εξαγορά της Innoetics, μίας ελλη­νι­κής start–up εται­ρείας παρα­γω­γής συν­θε­τι­κής ομιλίας, από την Samsung.

• Ανεργία: 20,9%
• Δανει­σμός ELA: 34,6 δισ. ευρώ (μείωση 3,3 δισ.)
• Κατα­θέ­σεις: +946 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 50,5

 

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

Ο μήνας ξεκινά με την κατα­δίκη του Ανδρέα Γεωρ­γίου, επι­κε­φα­λής της ΕΛΣΤΑΤ μεταξύ 2010-5, σε διετή φυλά­κιση με ανα­στολή για παρά­βαση καθή­κο­ντος. Η υπόθεση αφορά την υπο­τι­θέ­μενη τεχνητή διό­γκωση του ελλείμ­μα­τος του 2009. Ο κ. Γεωρ­γίου είχε αθωωθεί για το συγκε­κρι­μένο πλημ­μέ­λημα εννέα μήνες νωρί­τερα, αλλά η νέα δίκη, σε ένα περι­βάλ­λον ακραίας οχλα­γω­γίας, κατέ­ληξε δια­φο­ρε­τικά (δια­βά­στε εδώ το σου­ρε­α­λι­στικό ιστο­ρικό). Η κατα­δίκη, με μία κακουρ­γη­μα­τική κατη­γο­ρία να εκκρε­μεί ακόμα, προ­κα­λεί έντονες αντι­δρά­σεις από τους πιστω­τές. Η κυβέρ­νηση είχε ήδη δεσμευ­τεί και ψηφίσει την κάλυψη των δικα­στι­κών εξόδων του πρώην προ­έ­δρου της ΕΛΣΤΑΤ ως μέρος των προ­α­παι­του­μέ­νων της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης.

• Ανεργία: 20,7%
• Δανει­σμός ELA: 30,8 δισ. ευρώ (μείωση 3,8 δισ.)
• Κατα­θέ­σεις: +1,5 δισ. ευρώ
• Markit PMI: 52,2

 

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Η φιλο-επενδυτική στροφή του Αλέξη Τσίπρα δοκι­μά­ζε­ται με την ανα­κοί­νωση της Eldorado Gold, του μεγα­λύ­τε­ρου ξένου επεν­δυτή στη χώρα, στις 11.9, ότι θα παγώσει τις δρα­στη­ριό­τη­τές της στη Χαλ­κι­δική, λόγω αναι­τιο­λό­γη­των, κατά την εκτί­μησή της, καθυ­στε­ρή­σεων στη χορή­γηση αδειών (δια­βά­στε εδώ τη συνέ­ντευξη του επι­κε­φα­λής της εται­ρείας, Τζορτζ Μπερνς, στην «Κ», την προη­γού­μενη ημέρα ). Η κυβέρ­νηση είχε ανα­κοι­νώ­σει τον Αύγου­στο την πρόθεσή της να προ­σφύ­γει σε διαι­τη­σία για τις δια­φο­ρές της με την εται­ρεία. Δέκα μέρες αργό­τερα, η εται­ρεία ανα­κοι­νώ­νει την ανα­στολή της ανα­στο­λής δρα­στη­ριο­τή­των, λόγω της χορή­γη­σης κάποιων αδειών και της εκκί­νη­σης «εποι­κο­δο­μη­τι­κών» συνο­μι­λιών με την κυβέρ­νηση. Ο αρμό­διος υπουρ­γός, Γ. Στα­θά­κης, από την πλευρά του, μιλάει για «ανυ­πό­στα­τες και προ­κλη­τι­κές» ενέρ­γειες της εται­ρείας και χαρα­κτη­ρί­ζει «μύθο» τα περί αδι­καιο­λό­γη­των καθυ­στε­ρή­σεων στην έκδοση αδειών. Στα τέλη του μήνα, ανοίγει νέο μέτωπο μεταξύ της κυβέρ­νη­σης και του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου όταν διαρ­ρέ­ουν πτυχές του νομο­σχε­δίου για την αγορά των ταξί που θέτουν σοβαρά εμπόδια στη λει­τουρ­γία εται­ρειών όπως η Beat. Οι έντονες αντι­δρά­σεις που προ­κα­λεί η διαρροή οδηγούν τον αρμόδιο υπουργό, Χ. Σπίρτζη, σε μερική ανα­δί­πλωση.

• Ανεργία: 20,5%
• Δανει­σμός ELA: 28,5 δισ. ευρώ (μείωση 2,4 δισ.)
• Κατα­θέ­σεις: +36 εκατ. ευρώ
• Markit PMI: 52,8

 

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

Ξεκινά η τρίτη αξιο­λό­γηση, με στόχο να ολο­κλη­ρω­θεί ως τις αρχές Δεκεμ­βρίου. Δημο­σιεύ­ο­νται τα επι­και­ρο­ποι­η­μένα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ για το ΑΕΠ, σύμφωνα με τα οποία το 2016 ήταν ένα ακόμα έτος ύφεσης (-0,2%). Η Εθνική Τράπεζα εκδίδει επι­τυ­χώς καλυμ­μένο ομόλογο 750 εκατ. ευρώ, σημα­το­δο­τώ­ντας την πρώτη έξοδο των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών στις αγορές από το 2014. Η Eurobank γίνεται η πρώτη συστη­μική τράπεζα που πωλεί μεγάλο χαρ­το­φυ­λά­κιο μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων, μετα­βι­βά­ζο­ντας στη σου­η­δική Intrum κατα­να­λω­τικά δάνεια ονο­μα­στι­κής αξίας 1,5 δισ. ευρώ για 45 εκατ. ευρώ.

• Ανεργία: –
• Δανει­σμός ELA: 22,7 δισ. ευρώ (μείωση 5,8 δισ.)
• Κατα­θέ­σεις: +3,72 δισ. ευρώ
• Markit PMI: 52,1

 

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ*

Στις 6.11, οι συμ­βο­λαιο­γρά­φοι ανα­κοι­νώ­νουν την πρόθεσή τους να απέχουν από τη διε­νέρ­γεια πλει­στη­ρια­σμών ως το τέλος του χρόνου, λόγω των προ­πη­λα­κι­σμών που υπό­κει­νται στα Ειρη­νο­δι­κεία. Η απόφαση θέτει σε κίνδυνο τους στόχους για μείωση των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων στους ισο­λο­γι­σμούς των τρα­πε­ζών (εδώ μπο­ρείτε να δια­βά­σετε ρεπορ­τάζ της «Κ» για μία συνη­θι­σμένη Τετάρτη στο Ειρη­νο­δι­κείο Αθηνών ). Στα μέσα του μήνα, ο κ. Τσίπρας – έχοντας συνεν­νοη­θεί εκ των προ­τέ­ρων αυτήν τη φορά με τους θεσμούς – ανα­κοι­νώ­νει «κοι­νω­νικό μέρισμα» ύψους 1,4 δισ. ευρώ, καθώς η κυβέρ­νηση ανα­μέ­νε­ται να υπερβεί εκ νέου το στόχο (1,75% του ΑΕΠ) για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα. Το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο ολο­κλη­ρώ­νει επι­τυ­χώς την ανταλ­λαγή ομο­λό­γων 25,5 δισ. ευρώ, με συμ­με­τοχή 86%. Στο μέτωπο των επεν­δύ­σεων, η Eldorado Gold ανα­κοι­νώ­νει εκ νέου – και υλο­ποιεί αυτή τη φορά – την ανα­στολή εργα­σιών στις Σκου­ριές λόγω νέων καθυ­στε­ρή­σεων με τις άδειες, ενώ η Lamda Development κατη­γο­ρεί την κυβέρ­νηση για «αιφ­νι­δια­στική ανα­τροπή των συμ­φω­νη­θέ­ντων» σχετικά με το Ελλη­νικό. Τέλος, διαρ­ρέει στον Τύπο η είδηση ότι ο Γ. Στουρ­νά­ρας είναι το αντι­κεί­μενο εισαγ­γε­λι­κής έρευνας σε σχέση με τη διαρροή του πορί­σμα­τος της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος για την Τράπεζα Πει­ραιώς.

 

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ*

Στις αρχές του μήνα (2.12) επι­τυγ­χά­νε­ται τεχνική συμ­φω­νία με τους θεσμούς για το κλεί­σιμο της τρίτης αξιο­λό­γη­σης – για πρώτη φορά επί ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ χωρίς καθυ­στε­ρή­σεις. Ωστόσο δύο μέρες μετά απο­σύ­ρε­ται τρο­πο­λο­γία που αφορά τη δια­δι­κα­σία προ­κή­ρυ­ξης απερ­γίας, ένα από τα βασικά προ­α­παι­τού­μενα, λόγω αντι­δρά­σεων της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Ολο­κλη­ρώ­νε­ται η μετα­βί­βαση του ΟΛΘ στην πλειο­δό­τρια κοι­νο­πρα­ξία, παρά το έντονο παρα­σκή­νιο της τελευ­ταίας στιγμής με τη ρωσικής προ­έ­λευ­σης εγγυ­η­τική επι­στολή. Στις 27.2, η εται­ρεία «Κορρές» ανα­κοι­νώ­νει την πώληση πλειο­ψη­φι­κού πακέτου στο επεν­δυ­τικό κεφά­λαιο North Haven Private Equity της Morgan Stanley και μερι­δίου 14% στην κινε­ζική Profex (για τα επι­τεύγ­ματα της «Κορρές», δια­βά­στε αυτό).

*Τα στοι­χεία για τους μήνες αυτούς δεν είναι ακόμα δια­θέ­σιμα.

Καθη­με­ρινή