Ο τουρισμός συμβάλλει στην ελληνική οικονομία αλλά φουντώνει και την ακρίβεια

Δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί σημα­ντική συνι­στώσα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, με έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ να εκτιμά την άμεση συμβολή του στο 13% του ΑΕΠ. Υπο­λο­γί­ζει μάλιστα ότι τα πολ­λα­πλα­σια­στικά οφέλη του του­ρι­σμού αντι­στοι­χούν ως και στο 1/3 του ΑΕΠ. Άλλες έρευνες είναι πιο μετριο­πα­θείς, ανε­βά­ζο­ντας την άμεση συνει­σφορά των του­ρι­στι­κών εσόδων στο 9%-9,5% του ΑΕΠ.

Παράλ­ληλα, η ίδια η του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία που δημιουρ­γεί θέσεις απα­σχό­λη­σης, έσοδα και κέρδη, στη­ρί­ζο­ντας την ιδιω­τική κατα­νά­λωση, λει­τουρ­γεί και ως πολ­λα­πλα­σια­στής των πλη­θω­ρι­στι­κών πιέσεων.

Δεν είναι μόνο οι θερινοί μήνες που βλέπουν παρα­δο­σιακά τον δείκτη τιμών κατα­να­λωτή στις υπη­ρε­σίες που σχε­τί­ζο­νται με τον του­ρι­σμό να φου­σκώ­νει. Όσο οι πόλεις μετα­τρέ­πο­νται σε city break προ­ο­ρι­σμούς καθ’όλη τη διάρ­κεια του έτους, τόσο οι τσι­μπη­μέ­νες τιμές σε εστίαση, διαμονή, ψυχα­γω­γία, μετα­κι­νή­σεις, απο­κτούν μόνιμα και όχι εποχικά χαρα­κτη­ρι­στικά.

Του­ρι­σμός και ακρί­βεια

Όσοι κινού­νται στις του­ρι­στι­κο­ποι­η­μέ­νες ζώνες  της Αθήνας, που ξεχει­λώ­νουν διαρκώς, έχουν προ πολλού δια­πι­στώ­σει ότι όλο και περισ­σό­τε­ρες υπη­ρε­σίες, αγαθά και υπο­δο­μές, απευ­θύ­νο­νται σε εισο­δή­ματα ανα­ντί­στοιχα των ελλη­νι­κών μισθών.

Ακόμα και τα άλλοτε ταπεινά φαγητά του δρόμου, τα περί­πτερα και τα μίνι-μάρκετ, προ­σαρ­μό­ζουν την τιμο­λο­γιακή τους πολι­τική με βάση τα πορ­το­φό­λια των δυτι­κο­ευ­ρω­παίων, ισραη­λι­νών και αμε­ρι­κα­νών του­ρι­στών. Αρκετοί φου­σκώ­νουν τις  τιμές όσο νομί­ζουν ότι τους παίρνει, με τη νοο­τρο­πία της μόνιμης αρπα­χτής, ακόμα και αν η απλη­στία γυρνάει μπού­με­ρανγκ. Το ίδιο φαι­νό­μενο βλέ­πουμε ακόμα πιο έντονο στις του­ρι­στι­κές περιο­χές της επι­κρά­τειας, εκείνες που για να επι­σκε­φθείς για πέντε μέρες θέλεις έναν ολό­κληρο μισθό.

Του­ρι­σμός και ανά­πτυξη

Ο του­ρι­σμός από τη μία τονώνει τις τοπικές οικο­νο­μίες, από την άλλη όμως τα οφέλη του δεν κατα­νέ­μο­νται ισόποσα. Για τους πολλούς ο του­ρι­σμός σημαί­νει μερο­κά­ματα σεζόν, με εντα­τι­κές ως εξο­ντω­τι­κές συν­θή­κες εργα­σίας. Για μια διόλου ευκα­τα­φρό­νητη μερίδα (μικρο)ιδιο­κτη­τών ο του­ρι­σμός είναι ένα υπο­λο­γί­σιμο συμπλη­ρω­μα­τικό εισό­δημα, μέσω των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων. Για τους μικρούς και μικρο­με­σαί­ους εμπό­ρους, εστιά­το­ρες, επαγ­γελ­μα­τίες, ο του­ρι­σμός είναι πηγή βιο­πο­ρι­σμού – επίσης με επο­χι­κές δια­κυ­μάν­σεις και αυξο­μειώ­σεις. Για τα πολυ­ε­θνικά ταξι­διω­τικά πρα­κτο­ρεία, τις αερο­με­τα­φο­ρές, τους ξενο­δο­χεια­κούς και κατα­σκευα­στι­κούς ομίλους, τη βιο­μη­χα­νία της κρουα­ζιέ­ρας, το real estate, ο του­ρι­σμός είναι η χρυ­σο­τό­κος όρνιθα που πρέπει να συνε­χί­σει να γεννάει κέρδη, ακόμα και ξεπου­που­λια­σμένη. Ακόμα και αν χρειά­ζε­ται να ξεκοι­λια­στεί και να ξεπου­λη­θεί η γη, να χτι­στούν φαρα­ω­νικά έργα σε προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές , να απο­στραγ­γι­στεί ο υδρο­φό­ρος ορί­ζο­ντας για πισίνες, γκαζόν και γήπεδα γκολφ.

Ο του­ρι­σμός ως μοχλός πλη­θω­ρι­σμού

Καθώς βρι­σκό­μα­στε στα μέσα της  του­ρι­στι­κής σεζόν, με τις αφίξεις εξω­τε­ρι­κού να κινού­νται σε υψηλά επίπεδα, είναι χρήσιμο να εξε­τά­σουμε πώς ο του­ρι­σμός μετα­τρέ­πε­ται σε μηχα­νι­σμό αύξησης του πλη­θω­ρι­σμού. Η μελέτη της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας  με θέμα «Ο ρόλος των ταξι­διω­τι­κών υπη­ρε­σιών στην εξέλιξη του Εναρ­μο­νι­σμέ­νου Δείκτη Τιμών Κατα­να­λωτή» είναι πλέον κατα­το­πι­στική για το θέμα. Την υπο­γρά­φει η Ευαγ­γε­λία Κασ­σι­μάτη, στέ­λε­χος της Διεύ­θυν­σης Οικο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης και Μελετών της ΤτΕ.

Όπως διευ­κρι­νί­ζει, ο εθνικός Δείκτης Τιμών Κατα­να­λωτή (ΔΤΚ) κατα­γρά­φει μόνο τη δαπάνη των μόνιμων κατοί­κων. Ο Εναρ­μο­νι­σμέ­νος Δείκτης (ΕνΔτΚ) περι­λαμ­βά­νει επι­πλέον τη δαπάνη των ξένων επι­σκε­πτών, κάτι που τον καθιστά πιο κατάλ­ληλο για τον υπο­λο­γι­σμό του πλη­θω­ρι­σμού των ταξι­διω­τι­κών υπη­ρε­σιών, σε μια χώρα με τόσο ισχυρό του­ρι­στικό απο­τύ­πωμα όπως η Ελλάδα.

Οι τρεις υπο­κα­τη­γο­ρίες, πακέτα δια­κο­πών, εστίαση και φιλο­ξε­νία, αερο­με­τα­φο­ρές, αντι­προ­σω­πεύ­ουν όλες μαζί σχεδόν το μισό του συνο­λι­κού βάρους της συνι­στώ­σας υπη­ρε­σιών στον ΕνΔΤΚ. Η συμβολή τους στον πλη­θω­ρι­σμό των υπη­ρε­σιών έφτασε το 61% το 2025 και το 70% το 2024, ποσοστά που δεί­χνουν πόσο καθο­ρι­στικό ρόλο παίζουν στη δια­μόρ­φωση της συνο­λι­κής εικόνας των τιμών.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι η έρευνα δεν ασχο­λεί­ται καθόλου με τις επι­πτώ­σεις του του­ρι­σμού στο κόστος στέ­γα­σης, μέσω της αύξησης των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων και της συμ­βο­λής τους στην άνοδο των ενοι­κίων. Αν περι­λαμ­βά­ναμε και αυτή την παρά­με­τρο, πιθανόν η συνο­λική συμβολή του του­ρι­σμού στον πλη­θω­ρι­σμό -άμεση και έμμεση- να προ­έ­κυ­πτε ακόμα μεγα­λύ­τερη.

Οι δείκτες τιμών του του­ρι­σμού σε τρεις φάσεις

Πριν από την παν­δη­μία, στην περίοδο 2016 έως 2019, ο γενικός πλη­θω­ρι­σμός στην Ελλάδα ήταν χαμηλός, γύρω στο 0,7%. Η εστίαση και η φιλο­ξε­νία κινού­νταν σταθερά ανάμεσα σε 2% και 3%, ενώ οι αερο­με­τα­φο­ρές παρου­σί­α­ζαν έντονη εποχική μετα­βλη­τό­τητα, με αιχμές που ξεπερ­νού­σαν το 20% με 30% τους καλο­και­ρι­νούς μήνες.

Με το ξέσπα­σμα της παν­δη­μίας το 2020, οι τιμές κατέρ­ρευ­σαν. Ο γενικός δείκτης έπεσε γύρω στο -2%, η εστίαση και η φιλο­ξε­νία υπο­χώ­ρη­σαν περίπου -3%, ενώ οι αερο­με­τα­φο­ρές σημεί­ω­σαν πτώση άνω του 25%.

Με το άνοιγμα των συνόρων το 2022 και το 2023, οι τιμές εκτο­ξεύ­θη­καν. Ο γενικός πλη­θω­ρι­σμός ξεπέ­ρασε το 12% τον Σεπτέμ­βριο του 2022. Η εστίαση και η φιλο­ξε­νία έφτασαν σχεδόν το 14%, ενώ οι αερο­με­τα­φο­ρές κατέ­γρα­ψαν την εντυ­πω­σιακή αύξηση του 70% τον Αύγου­στο του 2022, λόγω των υψηλών τιμών καυ­σί­μων και της έκρηξης ζήτησης.

Από τα μέσα του 2023 και μετά, η απο­κλι­μά­κωση ήταν στα­διακή αλλά όχι πλήρης. Ο γενικός πλη­θω­ρι­σμός υπο­χώ­ρησε γύρω στο 3% το 2024, η εστίαση και η φιλο­ξε­νία στα­θε­ρο­ποι­ή­θη­καν ανάμεσα σε 6% και 7%, ενώ οι αερο­με­τα­φο­ρές συνέ­χι­σαν να δεί­χνουν έντονη δια­κύ­μανση, με νέες αιχμές άνω του 30% τους καλο­και­ρι­νούς μήνες. Φέτος τον Ιούνιο ο πλη­θω­ρι­σμός σε ξενοδοχεία-καφέ-εστιατόρια κινή­θηκε με ετήσιο ρυθμό 7,7% (8,3% στην εστίαση),  στις αερο­με­τα­φο­ρές με 15%, ενώ τα πακέτα δια­κο­πών ακρί­βυ­ναν κατά 5,3%.

Πιο ευάλωτη στις ανα­τα­ρά­ξεις η Ελλάδα

Η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται τρίτη στην ευρω­ζώνη ως προς το βάρος των ταξι­διω­τι­κών υπη­ρε­σιών στον ΕνΔΤΚ, γεγονός που την καθιστά ιδιαί­τερα ευάλωτη σε διε­θνείς εξε­λί­ξεις που επη­ρε­ά­ζουν τον του­ρι­σμό. Στη σύγκριση με την Κύπρο, τη Μάλτα, την Πορ­το­γα­λία και την Κροατία, η Ελλάδα κατα­γρά­φει τη δεύτερη υψη­λό­τερη μετα­βλη­τό­τητα τιμών μετά την Κύπρο, κάτι που η μελέτη συνδέει με το έντονα εποχικό προφίλ της και τη μεγάλη εξάρ­τηση από τις αερο­με­τα­φο­ρές.

Η μελέτη κατα­λή­γει ότι οι ταξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σίες απο­τε­λούν έναν από τους βασι­κό­τε­ρους μηχα­νι­σμούς μέσω των οποίων οι διε­θνείς και εγχώ­ριες εξε­λί­ξεις μετα­φέ­ρο­νται στον ελλη­νικό πλη­θω­ρι­σμό. Οι πιέσεις στις τιμές δεν φαί­νε­ται να είναι απλώς συγκυ­ρια­κές, αλλά απο­κτούν και πιο μόνιμα χαρα­κτη­ρι­στικά, καθώς το κόστος λει­τουρ­γίας, οι αλλαγές στις ταξι­διω­τι­κές συνή­θειες και η διεθνής ενερ­γειακή αβε­βαιό­τητα δια­μορ­φώ­νουν νέες ισορ­ρο­πίες στον κλάδο.

Πηγή: ot.gr