Το πλοίο έδεσε, οι λύσεις για τα νησιά ακόμα

Τις τε­λευ­ταί­ες μέρες η δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση στα νησιά πε­ρι­στρέ­φε­ται γύρω από το αν πρέ­πει ή δεν πρέ­πει να δένει ένα κρουα­ζιε­ρό­πλοιο με Ισ­ραη­λι­νούς επι­βά­τες, εν μέσω του πο­λέ­μου στη Γάζα. Κι όμως, πίσω από τον θό­ρυ­βο κρύ­βε­ται η πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να: νησιά με υπο­στε­λε­χω­μέ­νες δομές υγεί­ας, ασφυ­κτι­κά ακρι­βή ζωή, του­ρι­σμό που φθί­νει, στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα που διώ­χνει για­τρούς και εκ­παι­δευ­τι­κούς. Όσο κοι­τά­με το «δέ­ντρο», το «δάσος» των πραγ­μα­τι­κών ζη­τη­μά­των με­γα­λώ­νει στη σκιά.

Ζούμε σε μια εποχή που οι ακραί­ες φωνές βρί­σκουν εύ­φο­ρο έδα­φος. Δεν γεν­νιού­νται από το που­θε­νά, τις εξά­πτουν οι τρα­γω­δί­ες που μέ­νουν ατι­μώ­ρη­τες, τα σκάν­δα­λα που κου­κου­λώ­νο­νται, η αλα­ζο­νεία μιας εξου­σί­ας που συχνά δεί­χνει να μην ακού­ει. Κι έτσι η κοι­νω­νία εύ­κο­λα δι­χά­ζε­ται. Ο ένας κρατά τη ση­μαία της «πα­τριω­τι­κής ευαι­σθη­σί­ας» , άλλος του «αν­θρω­πι­σμού», ο άλλος της «ανε­κτι­κό­τη­τας σε εγκλή­μα­τα πο­λέ­μου», και κάπου στη μέση, το πραγ­μα­τι­κό δια­κύ­βευ­μα του τόπου μας χά­νε­ται.

Δεν είναι μικρό πράγ­μα να μι­λά­με για γε­ω­πο­λι­τι­κές τρα­γω­δί­ες. Η αλ­λη­λεγ­γύη προς έναν λαό που υπο­φέ­ρει δεν είναι υπό δια­πραγ­μά­τευ­ση. Όμως μήπως, ενώ μα­λώ­νου­με για το ποιος είναι πιο ευαί­σθη­τος ή πιο πα­τριώ­της, ξε­χνά­με να κοι­τά­ξου­με δίπλα μας;

Κι εδώ βρί­σκε­ται το πιο επι­κίν­δυ­νο ση­μείο, αυτή η με­τα­τό­πι­ση της συ­ζή­τη­σης δεν είναι τυ­χαία, βο­λεύ­ει. Κά­ποιοι σπεύ­δουν να δρά­ξουν την ευ­και­ρία, να ανοί­ξουν έναν δη­μό­σιο διά­λο­γο γε­μά­το έντα­ση και συν­θή­μα­τα, να φο­ρέ­σουν τον μαν­δύα του “θε­μα­το­φύ­λα­κα” και να κρύ­ψουν κάτω από το χαλί όσα τους εκ­θέ­τουν. Γιατί η κοι­νω­νι­κή αντί­δρα­ση δεν δυ­σφη­μεί τον τόπο μας. Αυτό που τον δυ­σφη­μεί είναι τα σκάν­δα­λα που κου­κου­λώ­νο­νται, οι πα­θο­γέ­νειες που αντί να εξα­λεί­φο­νται διο­γκώ­νο­νται, η εγκλη­μα­τι­κή αμέ­λεια στις δομές υγεί­ας, η έλ­λει­ψη για­τρών, το στε­γα­στι­κό που αφή­νει τους νέους αν­θρώ­πους χωρίς προ­ο­πτι­κή να στε­γά­σουν την οι­κο­γέ­νειά τους και ένα δη­μο­γρα­φι­κό πρό­βλη­μα που απει­λεί ευ­θέ­ως την ίδια τη βιω­σι­μό­τη­τα των νη­σιών μας.

Μήπως να δούμε αν οι δομές υγεί­ας του τόπου μας μπο­ρούν να στα­θούν όρ­θιες;

Στο Βό­ρειο Συ­γκρό­τη­μα Δω­δε­κα­νή­σου, σε νησιά όπως η Πά­τμος, η Λέρος, οι Λει­ψοί και το Αγα­θο­νή­σι, όλες οι δη­μό­σιες δομές υγεί­ας στη­ρί­ζο­νται σή­με­ρα σε έναν παι­δί­α­τρο. Έναν. Αυτό δεν είναι απλώς έλ­λειμ­μα. Είναι κίν­δυ­νος για ζωές.

Μήπως να μι­λή­σου­με για την ακρί­βεια που γο­να­τί­ζει κάθε νη­σιώ­τι­κο νοι­κο­κυ­ριό;

Γιατί ενώ οι τιμές βα­σι­κών αγα­θών ανε­βαί­νουν, η αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη μένει κα­θη­λω­μέ­νη και το κρά­τος ανα­κου­φί­ζει με επι­δό­μα­τα αντί με πο­λι­τι­κές που μειώ­νουν το κό­στος ζωής.

Μήπως να ρω­τή­σου­με γιατί στα νησιά χωρίς αε­ρο­δρό­μιο η του­ρι­στι­κή κί­νη­ση πέ­φτει κα­τα­κό­ρυ­φα;

Η ακραία αύ­ξη­ση των ακτο­πλοϊ­κών ει­σι­τη­ρί­ων έχει κάνει τα νησιά μας να βλέ­πουν λι­γό­τε­ρους επι­σκέ­πτες, άρα λι­γό­τε­ρα έσοδα, άρα ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη οι­κο­νο­μι­κή ασφυ­ξία.

Μήπως να μι­λή­σου­με και για το στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα;

Γιατί πώς να στε­λε­χω­θούν τα νησιά μας με για­τρούς, εκ­παι­δευ­τι­κούς και λοι­πούς δη­μό­σιους λει­τουρ­γούς, όταν δεν έχουν πού να μεί­νουν; Η κυ­βέρ­νη­ση προ­τί­μη­σε την εύ­κο­λη λύση της επι­δό­τη­σης ενοι­κί­ου, που στην πράξη συχνά λει­τουρ­γεί υπέρ των ιδιο­κτη­τών ακι­νή­των και επι­δει­νώ­νει το πρό­βλη­μα. Ανα­γνω­ρί­ζου­με ότι έγι­ναν κά­ποιες κι­νή­σεις, αλλά δεν αρκεί να μοι­ρά­ζεις χρή­μα­τα χωρίς σχέ­διο. Χρειά­ζε­ται στε­γα­στι­κή πο­λι­τι­κή που να βλέ­πει μπρο­στά και όχι πρό­χει­ρα επι­δό­μα­τα που δη­μιουρ­γούν νέα αδιέ­ξο­δα.

Μήπως να θυ­μη­θού­με ότι οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ δεν είναι «προ­νό­μιο», αλλά κα­το­χυ­ρω­μέ­νο δι­καί­ω­μα κάθε ευ­ρω­παϊ­κής νη­σιω­τι­κής πε­ρι­φέ­ρειας;

Η Ευ­ρώ­πη το λέει ξε­κά­θα­ρα και μά­λι­στα ζητά επι­τα­κτι­κά τη μεί­ω­ση των φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών, θέ­το­ντας κα­τα­λη­κτι­κές ημε­ρο­μη­νί­ες. Η Ελ­λά­δα όμως κω­φεύ­ει. Και στο τέλος, όταν θα υπο­χρε­ω­θού­με να το κά­νου­με, θα δούμε πα­νη­γυ­ρι­κές ανα­κοι­νώ­σεις, φω­το­γρα­φί­ες και το γνω­στό «κα­τό­πιν ενερ­γειών μου» για κάτι που μας κα­τσα­διά­ζει η Ευ­ρώ­πη επει­δή αρ­γή­σα­με. Κι ακού­με μά­λι­στα το αμί­μη­το από τον αντι­πρό­ε­δρο της κυ­βέρ­νη­σης: ότι εθνι­κός στό­χος είναι να μειώ­σου­με… την κα­τα­νά­λω­ση. Ακού­στε «εθνι­κό στόχο».

Κι όσο για τη δια­φθο­ρά και την αλα­ζο­νεία;

Δεν είναι θε­ω­ρη­τι­κές έν­νοιες. Τις βλέ­που­με όταν έργα μέ­νουν χρό­νια στα χαρ­τιά, όταν οι θε­σμοί υπο­κα­θί­στα­νται από πρό­σω­πα, όταν οι απο­φά­σεις παίρ­νο­νται ερή­μην των το­πι­κών κοι­νω­νιών. Τις βλέ­που­με όταν η εξου­σία θε­ω­ρεί ότι δεν οφεί­λει να λο­γο­δο­τεί.

Και τι να πούμε για τη Δι­καιο­σύ­νη;

Όταν οι πο­λί­τες βλέ­πουν μι­κρές υπο­θέ­σεις να οδη­γού­νται άμεσα στο ακρο­α­τή­ριο, ενώ σο­βα­ρές κα­ταγ­γε­λί­ες για κενά σε κρί­σι­μες δομές υγεί­ας μπαί­νουν στο αρ­χείο χωρίς δεύ­τε­ρη σκέψη, πώς να μην νιώ­θουν ότι η ζυ­γα­ριά γέρ­νει; Η Δι­καιο­σύ­νη πρέ­πει να είναι το κα­τα­φύ­γιο του αδύ­να­μου και όχι ένας μη­χα­νι­σμός που λει­τουρ­γεί με δύο μέτρα και δύο σταθ­μά.

Όλα αυτά πού μπαί­νουν στη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση; Που­θε­νά. Αντί να μι­λά­με για την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα που καίει, την υγεία, την ακρί­βεια, την ανά­πτυ­ξη, την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της δια­φθο­ράς ,χω­νό­μα­στε σε έναν φαύλο κύκλο και εύ­κο­λο δι­χα­σμό, στον οποίο ο κα­θέ­νας δη­λώ­νει υπε­ρα­σπι­στής της Ιστο­ρί­ας ή της Αν­θρω­πιάς, ανά­λο­γα με την πλευ­ρά που δια­λέ­γει.

Η κοι­νω­νία μας όμως δεν έχει την πο­λυ­τέ­λεια να παί­ζει με τις λέ­ξεις. Δεν μπο­ρεί να ξεχνά ότι η πραγ­μα­τι­κή μάχη είναι για να ζεις με αξιο­πρέ­πεια στον τόπο σου. Όταν χά­νου­με αυτόν τον προ­σα­να­το­λι­σμό, τότε η αλ­λα­γή της ατζέ­ντας βο­λεύ­ει κά­ποιους γιατί όσο μα­λώ­νου­με για τις «τα­μπέ­λες», τόσο αφή­νου­με το «ου­σιώ­δες» να βυ­θί­ζε­ται.

Η συ­ζή­τη­ση για τις αξίες δεν πρέ­πει να σβή­σει. Αλλά η φωνή της κοι­νω­νί­ας δεν μπο­ρεί να χά­νε­ται μέσα στον θό­ρυ­βο του δι­χα­σμού. Η αλη­θι­νή ενό­τη­τα θα φανεί όταν μι­λή­σου­με για όσα σή­με­ρα κα­νείς δεν θέλει να συ­ζη­τά, γιατί την αξιο­πρέ­πεια του νη­σιώ­τη η όποια θα πρέ­πει να είναι αδια­πραγ­μά­τευ­τη και γιατί αυτά είναι που κα­θο­ρί­ζουν το αύριο των νη­σιών μας και της πα­τρί­δας μας.

Πέ­ντες Ελευ­θέ­ριος

Πρώην Δή­μαρ­χος Πά­τμου (2019-2023)