Το πλοίο έδεσε, οι λύσεις για τα νησιά ακόμα

Τις τελευ­ταίες μέρες η δημόσια συζή­τηση στα νησιά περι­στρέ­φε­ται γύρω από το αν πρέπει ή δεν πρέπει να δένει ένα κρουα­ζιε­ρό­πλοιο με Ισραη­λι­νούς επι­βά­τες, εν μέσω του πολέμου στη Γάζα. Κι όμως, πίσω από τον θόρυβο κρύ­βε­ται η πραγ­μα­τική εικόνα: νησιά με υπο­στε­λε­χω­μέ­νες δομές υγείας, ασφυ­κτικά ακριβή ζωή, του­ρι­σμό που φθίνει, στε­γα­στικό πρό­βλημα που διώχνει για­τρούς και εκπαι­δευ­τι­κούς. Όσο κοιτάμε το «δέντρο», το «δάσος» των πραγ­μα­τι­κών ζητη­μά­των μεγα­λώ­νει στη σκιά.

Ζούμε σε μια εποχή που οι ακραίες φωνές βρί­σκουν εύφορο έδαφος. Δεν γεν­νιού­νται από το πουθενά, τις εξά­πτουν οι τρα­γω­δίες που μένουν ατι­μώ­ρη­τες, τα σκάν­δαλα που κου­κου­λώ­νο­νται, η αλα­ζο­νεία μιας εξου­σίας που συχνά δείχνει να μην ακούει. Κι έτσι η κοι­νω­νία εύκολα διχά­ζε­ται. Ο ένας κρατά τη σημαία της «πατριω­τι­κής ευαι­σθη­σίας» , άλλος του «ανθρω­πι­σμού», ο άλλος της «ανε­κτι­κό­τη­τας σε εγκλή­ματα πολέμου», και κάπου στη μέση, το πραγ­μα­τικό δια­κύ­βευμα του τόπου μας χάνεται.

Δεν είναι μικρό πράγμα να μιλάμε για γεω­πο­λι­τι­κές τρα­γω­δίες. Η αλλη­λεγ­γύη προς έναν λαό που υπο­φέ­ρει δεν είναι υπό δια­πραγ­μά­τευση. Όμως μήπως, ενώ μαλώ­νουμε για το ποιος είναι πιο ευαί­σθη­τος ή πιο πατριώ­της, ξεχνάμε να κοι­τά­ξουμε δίπλα μας;

Κι εδώ βρί­σκε­ται το πιο επι­κίν­δυνο σημείο, αυτή η μετα­τό­πιση της συζή­τη­σης δεν είναι τυχαία, βολεύει. Κάποιοι σπεύ­δουν να δράξουν την ευκαι­ρία, να ανοί­ξουν έναν δημόσιο διάλογο γεμάτο ένταση και συν­θή­ματα, να φορέ­σουν τον μανδύα του “θεμα­το­φύ­λακα” και να κρύψουν κάτω από το χαλί όσα τους εκθέ­τουν. Γιατί η κοι­νω­νική αντί­δραση δεν δυσφη­μεί τον τόπο μας. Αυτό που τον δυσφη­μεί είναι τα σκάν­δαλα που κου­κου­λώ­νο­νται, οι παθο­γέ­νειες που αντί να εξα­λεί­φο­νται διο­γκώ­νο­νται, η εγκλη­μα­τική αμέλεια στις δομές υγείας, η έλλειψη γιατρών, το στε­γα­στικό που αφήνει τους νέους ανθρώ­πους χωρίς προ­ο­πτική να στε­γά­σουν την οικο­γέ­νειά τους και ένα δημο­γρα­φικό πρό­βλημα που απειλεί ευθέως την ίδια τη βιω­σι­μό­τητα των νησιών μας.

Μήπως να δούμε αν οι δομές υγείας του τόπου μας μπορούν να σταθούν όρθιες;

Στο Βόρειο Συγκρό­τημα Δωδε­κα­νή­σου, σε νησιά όπως η Πάτμος, η Λέρος, οι Λειψοί και το Αγα­θο­νήσι, όλες οι δημό­σιες δομές υγείας στη­ρί­ζο­νται σήμερα σε έναν παι­δί­α­τρο. Έναν. Αυτό δεν είναι απλώς έλλειμμα. Είναι κίν­δυ­νος για ζωές.

Μήπως να μιλή­σουμε για την ακρί­βεια που γονα­τί­ζει κάθε νησιώ­τικο νοι­κο­κυ­ριό;

Γιατί ενώ οι τιμές βασικών αγαθών ανε­βαί­νουν, η αγο­ρα­στική δύναμη μένει καθη­λω­μένη και το κράτος ανα­κου­φί­ζει με επι­δό­ματα αντί με πολι­τι­κές που μειώ­νουν το κόστος ζωής.

Μήπως να ρωτή­σουμε γιατί στα νησιά χωρίς αερο­δρό­μιο η του­ρι­στική κίνηση πέφτει κατα­κό­ρυφα;

Η ακραία αύξηση των ακτο­πλοϊ­κών εισι­τη­ρίων έχει κάνει τα νησιά μας να βλέπουν λιγό­τε­ρους επι­σκέ­πτες, άρα λιγό­τερα έσοδα, άρα ακόμα μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική ασφυξία.

Μήπως να μιλή­σουμε και για το στε­γα­στικό πρό­βλημα;

Γιατί πώς να στε­λε­χω­θούν τα νησιά μας με για­τρούς, εκπαι­δευ­τι­κούς και λοιπούς δημό­σιους λει­τουρ­γούς, όταν δεν έχουν πού να μείνουν; Η κυβέρ­νηση προ­τί­μησε την εύκολη λύση της επι­δό­τη­σης ενοι­κίου, που στην πράξη συχνά λει­τουρ­γεί υπέρ των ιδιο­κτη­τών ακι­νή­των και επι­δει­νώ­νει το πρό­βλημα. Ανα­γνω­ρί­ζουμε ότι έγιναν κάποιες κινή­σεις, αλλά δεν αρκεί να μοι­ρά­ζεις χρήματα χωρίς σχέδιο. Χρειά­ζε­ται στε­γα­στική πολι­τική που να βλέπει μπροστά και όχι πρό­χειρα επι­δό­ματα που δημιουρ­γούν νέα αδιέ­ξοδα.

Μήπως να θυμη­θούμε ότι οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές ΦΠΑ δεν είναι «προ­νό­μιο», αλλά κατο­χυ­ρω­μένο δικαί­ωμα κάθε ευρω­παϊ­κής νησιω­τι­κής περι­φέ­ρειας;

Η Ευρώπη το λέει ξεκά­θαρα και μάλιστα ζητά επι­τα­κτικά τη μείωση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών, θέτο­ντας κατα­λη­κτι­κές ημε­ρο­μη­νίες. Η Ελλάδα όμως κωφεύει. Και στο τέλος, όταν θα υπο­χρε­ω­θούμε να το κάνουμε, θα δούμε πανη­γυ­ρι­κές ανα­κοι­νώ­σεις, φωτο­γρα­φίες και το γνωστό «κατόπιν ενερ­γειών μου» για κάτι που μας κατσα­διά­ζει η Ευρώπη επειδή αργή­σαμε. Κι ακούμε μάλιστα το αμίμητο από τον αντι­πρό­ε­δρο της κυβέρ­νη­σης: ότι εθνικός στόχος είναι να μειώ­σουμε… την κατα­νά­λωση. Ακούστε «εθνικό στόχο».

Κι όσο για τη δια­φθορά και την αλα­ζο­νεία;

Δεν είναι θεω­ρη­τι­κές έννοιες. Τις βλέ­πουμε όταν έργα μένουν χρόνια στα χαρτιά, όταν οι θεσμοί υπο­κα­θί­στα­νται από πρόσωπα, όταν οι απο­φά­σεις παίρ­νο­νται ερήμην των τοπικών κοι­νω­νιών. Τις βλέ­πουμε όταν η εξουσία θεωρεί ότι δεν οφείλει να λογο­δο­τεί.

Και τι να πούμε για τη Δικαιο­σύνη;

Όταν οι πολίτες βλέπουν μικρές υπο­θέ­σεις να οδη­γού­νται άμεσα στο ακρο­α­τή­ριο, ενώ σοβαρές καταγ­γε­λίες για κενά σε κρί­σι­μες δομές υγείας μπαί­νουν στο αρχείο χωρίς δεύτερη σκέψη, πώς να μην νιώθουν ότι η ζυγαριά γέρνει; Η Δικαιο­σύνη πρέπει να είναι το κατα­φύ­γιο του αδύ­να­μου και όχι ένας μηχα­νι­σμός που λει­τουρ­γεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Όλα αυτά πού μπαί­νουν στη δημόσια συζή­τηση; Πουθενά. Αντί να μιλάμε για την καθη­με­ρι­νό­τητα που καίει, την υγεία, την ακρί­βεια, την ανά­πτυξη, την κατα­πο­λέ­μηση της δια­φθο­ράς ,χωνό­μα­στε σε έναν φαύλο κύκλο και εύκολο διχασμό, στον οποίο ο καθένας δηλώνει υπε­ρα­σπι­στής της Ιστο­ρίας ή της Ανθρω­πιάς, ανάλογα με την πλευρά που δια­λέ­γει.

Η κοι­νω­νία μας όμως δεν έχει την πολυ­τέ­λεια να παίζει με τις λέξεις. Δεν μπορεί να ξεχνά ότι η πραγ­μα­τική μάχη είναι για να ζεις με αξιο­πρέ­πεια στον τόπο σου. Όταν χάνουμε αυτόν τον προ­σα­να­το­λι­σμό, τότε η αλλαγή της ατζέ­ντας βολεύει κάποιους γιατί όσο μαλώ­νουμε για τις «ταμπέ­λες», τόσο αφή­νουμε το «ουσιώ­δες» να βυθί­ζε­ται.

Η συζή­τηση για τις αξίες δεν πρέπει να σβήσει. Αλλά η φωνή της κοι­νω­νίας δεν μπορεί να χάνεται μέσα στον θόρυβο του διχα­σμού. Η αληθινή ενότητα θα φανεί όταν μιλή­σουμε για όσα σήμερα κανείς δεν θέλει να συζητά, γιατί την αξιο­πρέ­πεια του νησιώτη η όποια θα πρέπει να είναι αδια­πραγ­μά­τευτη και γιατί αυτά είναι που καθο­ρί­ζουν το αύριο των νησιών μας και της πατρί­δας μας.

Πέντες Ελευ­θέ­ριος

Πρώην Δήμαρ­χος Πάτμου (2019-2023)