Μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ στα νησιά: Το χθες, το σήμερα, το αύριο

Τον τελευ­ταίο καιρό έχει ενι­σχυ­θεί στον δημόσιο λόγο το φαι­νό­μενο της επι­πό­λαιης κρι­τι­κής, της χρήσης ατάκας, της εύκολης ανά­θε­σης ευθυνών σε άλλους και των αιθε­ρο­βά­μο­νων προ­τά­σεων. Γίνεται ένας πλει­στη­ρια­σμός εντυ­πώ­σεων· θέσεις χωρίς τεκ­μη­ρί­ωση, χωρίς στοι­χεία.

Επι­πλέον, βρί­σκε­ται σε εξέλιξη μια επι­χεί­ρηση, από φορείς και πολι­τι­κούς παρά­γο­ντες, να «πετά­ξουν την μπάλα στην εξέδρα». Με πολι­τικά ζιγκ-ζαγκ (άλλα  λόγια να αγα­πιό­μα­στε) προ­σπα­θούν να απο­φύ­γουν την επαφή τους με την κυβέρ­νηση και τις ευθύνες που αυτή επω­μί­ζε­ται για την επίλυση του θέματος.

Άγνοια; Κοντή ή επι­λε­κτική μνήμη για το θέμα;

Θέλω να τονίσω ότι μόνο το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου τοπο­θε­τή­θηκε αντι­κει­με­νικά στο ζήτημα, παίρ­νο­ντας τις σωστές απο­φά­σεις και πρω­το­βου­λίες, παρά την άστοχη τοπο­θέ­τηση του γρα­φείου Τύπου της Περι­φέ­ρειας, το οποίο δεν μπόρεσε να απο­φύ­γει τον απο­προ­σα­να­το­λι­σμό, τις εύκολες και επι­κοι­νω­νια­κές κορώνες και την άδικη απόδοση ευθυνών.

Επειδή η ιστορία διδά­σκει, αλλά και θεμε­λιώ­νει το παρόν και το μέλλον σε υγιείς βάσεις, θα επι­χει­ρήσω να απα­ντήσω σε τρία ερω­τή­ματα που καλύ­πτουν στο σύνολό του το πρό­βλημα των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ:

1. Ποιος κατάρ­γησε τους μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ;

Οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές ΦΠΑ είναι συνέ­χεια του αδα­σμο­λό­γη­του καθε­στώ­τος που υπήρχε στα Δωδε­κά­νησα μετά την ενσω­μά­τωσή τους. Αργό­τερα, το μέτρο επε­κτά­θηκε και σε άλλα νησιά του Αιγαίου.

Απο­τε­λεί ένα ανα­πτυ­ξιακό μέτρο με στόχο να αντι­με­τω­πί­σει την ακρί­βεια που προ­κα­λεί η νησιω­τική ιδιαι­τε­ρό­τητα, αλλά και τον ανα­πτυ­ξιακό αντα­γω­νι­σμό.

Η κατάρ­γησή τους απο­φα­σί­στηκε–συμ­φω­νή­θηκε με το δεύτερο Μνη­μό­νιο από την κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας με Πρω­θυ­πουργό τον Λουκά Παπα­δήμο (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΛΑΟΣ), στις 12/2/2012.

Τα βασικά μέτρα που περιε­λάμ­βανε ήταν:

Μείωση κατά 22% του κατώ­τα­του μισθού σε όλα τα κλι­μά­κια (από 751€ σε 586€) και 32% στους νεοει­σερ­χό­με­νους έως 25 ετών.

Κατάρ­γηση 150.000 θέσεων εργα­σίας από τον δημόσιο τομέα έως το 2015, εκ των οποίων 15.000 μέσα στο 2012.

Κατάρ­γηση κλα­δι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας.

Άρση μονι­μό­τη­τας σε ΔΕΚΟ και υπό κρατικό έλεγχο τρά­πε­ζες.

Περι­κο­πές συντά­ξεων, επι­δο­μά­των, δαπανών υγείας και άμυνας.

Αύξηση αντι­κει­με­νι­κών αξιών και ενο­ποί­ηση φόρων στα ακίνητα.

Αύξηση των εισι­τη­ρίων στις αστικές συγκοι­νω­νίες και στον ΟΣΕ κατά 25%.

Κατάρ­γηση φορο­α­παλ­λα­γών και χαμηλού ΦΠΑ στα νησιά.

Αυτό το Μνη­μό­νιο συμπλη­ρώ­θηκε έναν χρόνο αργό­τερα από το Μεσο­πρό­θε­σμο Πρό­γραμμα 2013-2016, το οποίο ψηφί­στηκε από την κυβέρ­νηση Σαμαρά-Βενιζέλου (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ) στις 7/11/2013.

Θεσμο­θέ­τησε επι­πλέον:

Νέα αύξηση ορίων ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης, μειώ­σεις εφάπαξ έως 83%.

Κατάρ­γηση καθο­λι­κό­τη­τας της Εθνικής Συλ­λο­γι­κής Σύμ­βα­σης Εργα­σίας.

Κατάρ­γηση δώρων στο Δημόσιο.

Διευ­κό­λυνση απο­λύ­σεων.

Αντί­τιμο 25 ευρώ για είσοδο στα νοσο­κο­μεία.

Περι­κο­πές στα ειδικά μισθο­λό­για.

Η πρόωρη προ­σφυγή στις κάλπες, τον Ιανουά­ριο του 2015, είχε ως απο­τέ­λε­σμα όλες αυτές οι δεσμεύ­σεις να μετα­φερ­θούν στην επόμενη κυβέρ­νηση (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ), η οποία, υπό εκβια­στι­κές πολι­τι­κές και οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες, ανα­γκά­στηκε στους πρώτους μήνες της θητείας της να νομο­θε­τή­σει την κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ με τον Νόμο 4334/2015 (ΦΕΚ Α’ 80/16.7.2015).

Ωστόσο, ο Αλέξης Τσίπρας κατά­φερε να πείσει την Άγκελα Μέρκελ να απο­δε­χθεί την εξαί­ρεση πέντε νησιών (Λέσβος, Σάμος, Χίος, Λέρος και Κως), στα οποία είχαν δημιουρ­γη­θεί κέντρα υπο­δο­χής προ­σφύ­γων. Έτσι κατέστη δυνατή η δια­τή­ρηση της ελπίδας επα­να­φο­ράς των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών μετά την έξοδο από τα μνη­μό­νια – να μεί­νουμε ουσια­στικά με το κεφάλι έξω από το νερό.

Πηγή: https://vouliwatch.gr/news/article/i-lixi-toy-mnimonioy-kai-i-exodos-apo-tin-krisi

2. Πού βρι­σκό­μα­στε σήμερα;

Το ισχύον καθε­στώς ΦΠΑ στα νησιά περι­γρά­φε­ται από τις οδηγίες ΕΕ 2006/112/ΕΚ και ΕΕ 2020/285. Συγκε­κρι­μένα, στο άρθρο 120 της οδηγίας 112/2006, προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα εφαρ­μο­γής μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στους νησιω­τι­κούς νομούς της Ελλάδας.

Στις 5 Απρι­λίου 2022, το Συμ­βού­λιο Υπουρ­γών ψήφισε την Οδηγία ΕΕ 2022/542, η οποία τρο­πο­ποιεί τις προη­γού­με­νες και προ­βλέ­πει τη μόνιμη καθιέ­ρωση μειω­μέ­νων συντε­λε­στών από το 2025 σε όλη την Ε.Ε.

Η Ελλάδα είχε υπο­χρέ­ωση να εντάξει αυτή την οδηγία στο εθνικό δίκαιο. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ψηφι­στεί σχετική τρο­πο­λο­γία, με απο­τέ­λε­σμα η Κομι­σιόν –αν δεν λάβει ικα­νο­ποι­η­τική απά­ντηση–να μπορεί να προ­χω­ρή­σει σε αιτιο­λο­γη­μένη γνώμη και επιβολή προ­στί­μων.

Η οδηγία προ­βλέ­πει:

Δυνα­τό­τητα εφαρ­μο­γής συντε­λε­στών έως και 30% χαμη­λό­τε­ρων για τους νομούς Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδε­κα­νή­σου, Κυκλά­δων, και για τα νησιά Θάσο, Βόρειες Σπο­ρά­δες, Σαμο­θράκη και Σκύρο.

Ευρύ­τερη χρήση μειω­μέ­νων ή και μηδε­νι­κών συντε­λε­στών για βασικά προ­ϊ­ό­ντα (τρόφιμα, φάρμακα, είδη ιατρι­κής χρήσης).

Δια­σφά­λιση της ουδε­τε­ρό­τη­τας στον ΦΠΑ – ίση μετα­χεί­ριση.

Μειω­μένο ΦΠΑ για εγκα­τά­σταση συστη­μά­των θέρ­μαν­σης υψηλής από­δο­σης, καθώς και για υπη­ρε­σίες πρό­σβα­σης στο δια­δί­κτυο.

3. Τι θα κάνουμε αύριο; Προ­τά­σεις – Απο­φά­σεις

Είναι η τελευ­ταία ευκαι­ρία για τη μόνιμη θεσμο­θέ­τηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά. Δεν θα υπάρξει άλλη.

Έχουμε ευθύνη, μπροστά στην παγκό­σμια ανα­τα­ραχή και την ανα­σφά­λεια που επι­κρα­τεί, να δια­μορ­φώ­σουμε μία νέα στρα­τη­γική οικο­νο­μι­κής και πολι­τι­κής αντί­στα­σης στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Για να το πετύ­χουμε, πρέπει όλοι να συστρα­τευ­τούμε σε ένα κοινό, συμ­φω­νη­μένο πρό­γραμμα και σχέδιο. Ένα τέτοιο πλαίσιο είναι η απόφαση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου, που οφεί­λουμε να κάνουμε σημαία διεκ­δί­κη­σης:

«Το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου, διεκ­δι­κώ­ντας ίσες ευκαι­ρίες στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, η οποία πλήτ­τε­ται λόγω της γεω­γρα­φι­κής ιδιαι­τε­ρό­τη­τας της περιο­χής, ζητά την απο­κα­τά­σταση της ισο­νο­μίας με την επα­να­φορά των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ.

Ζητάμε την εφαρ­μογή των πολι­τι­κών που η ίδια η Ευρω­παϊκή Ένωση ανα­γνω­ρί­ζει, δίνο­ντας στα κράτη–μέλη τη δυνα­τό­τητα εφαρ­μο­γής δια­φο­ρε­τι­κών συντε­λε­στών ΦΠΑ.

Ζητάμε την εφαρ­μογή του ευρω­παϊ­κού νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, το οποίο δίνει τη δυνα­τό­τητα επα­να­φο­ράς των συντε­λε­στών από την 01-01-2025, σύμφωνα με την Οδηγία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης 2022/542 του Συμ­βου­λίου της 5ης Απρι­λίου 2022.»

Με μία δεσμευ­τική προ­ϋ­πό­θεση:

Η μείωση των συντε­λε­στών ΦΠΑ πρέπει να φτάσει στον κατα­να­λωτή, και όχι να ενι­σχύ­σει τοπικά οικο­νο­μικά και επι­χει­ρη­μα­τικά συμ­φέ­ρο­ντα και κέρδη. Σε αντί­θετη περί­πτωση, υπάρ­χουν προ­τά­σεις που μπορούν να συζη­τη­θούν.

 

 

Δημή­τρης Γάκης

Πρώην Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου