Θαλάσσια αιολικά πάρκα: Στις έξι «σίγουρες» περιοχές η Ρόδος και οι καθυστερήσεις

Σε ποιες περιο­χές θα εγκα­τα­στα­θούν τα πρώτα αιολικά πάρκα στην Ελλάδα. Γιατί ο πρώτος δια­γω­νι­σμός μετα­τί­θε­ται για το 2027. Η διεθνής κούρσα και οι γρή­γο­ρες κινή­σεις από την Τουρκία.

Εννέα μήνες κλεί­νουν σε λίγες μέρες από τότε που ανα­κοι­νώ­θηκε με ντόρο το εθνικό πρό­γραμμα ανά­πτυ­ξης υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων, καλ­λιερ­γώ­ντας προσ­δο­κίες ότι η Ελλάδα θα ανοίξει ταχύ­τητα για να εκμε­ταλ­λευ­τεί το υψηλό της θαλάσ­σιο δυνα­μικό και να ανα­πτύ­ξει γρήγορα μια εγχώρια εφο­δια­στική αλυσίδα.

Εννέα μήνες μετά τον Οκτώ­βριο του 2023, και ενώ διεθνώς, από τη Μάγχη μέχρι τη Βόρεια Θάλασσα, μαί­νε­ται μια κούρσα για τα offshore αιολικά και οι μεγάλοι επεν­δυ­τές ψάχνουν ευκαι­ρίες για να τοπο­θε­τη­θούν, εμείς ακόμη το συζη­τάμε. Στα τέλη Ιουλίου του 2024, ουδείς ακόμη γνω­ρί­ζει πού ακριβώς στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες πρό­κει­ται να εγκα­τα­στα­θούν τα πρώτα πάρκα.

Η είδηση των τελευ­ταίων ημερών είναι ότι το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο (ΚΑΣ), που ενε­πλάκη ξαφνικά κι αυτό στην υπόθεση τον Ιούνιο, και ενώ νωρί­τερα οι αντι­δρά­σεις μεγα­λο­ξε­νο­δό­χων και τοπικών παρα­γό­ντων σε Κρήτη και αλλού (Ελούντα, Ιόνιο) μαζί με το φόβο του πολι­τι­κού κόστους, είχαν μετα­θέ­σει το πρό­γραμμα για μετά τις Ευρω­ε­κλο­γές, έδωσε τελικά τη θετική του γνώμη.

Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, η ομάδα με τις πρώτες έξι περιο­χές όπου θα εγκα­τα­στα­θούν, μετά από δια­γω­νι­σμό, πλωτά offshore αιολικά στην Ελλάδα, φαί­νε­ται να έχει «κλει­δώ­σει». Αφορά την «Κρήτη 1» (μεταξύ Ζάκρου και Ξερό­κα­μπου Σητείας), τη περιοχή ανοικτά των Αγ. Απο­στό­λων στην Εύβοια (Δ. Κύμης -Αλιβερίου), τον Β. Πατραϊκό (ανάμεσα στο Αντίρ­ριο και τη λιμνο­θά­λασσα του Αιτω­λι­κού), τη Ρόδο (νότια από το Πρα­σο­νήσι), τη Γυάρο (μεταξύ Γυάρου και Κύθνου) και τη Δονούσα.

Σε αυτές τις πρώτες περιο­χές θα πρέπει να προ­στε­θούν και τα δύο πιλο­τικά θαλάσ­σια αιολικά στα ανοικτά της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, τα πρώτα που φαί­νε­ται ότι θα γίνουν στην Ελλάδα, χωρίς δια­γω­νι­σμό, συνο­λι­κής ισχύος 701 MW, ένα από τις ΤΕΡΝΑ Ενερ­γειακή – More, και το άλλο από ΔΕΗΔΕΗ +1,13%, χωρίς να μπορεί να απο­κλει­στεί στο μέλλον μια συνέ­νωση των δύο έργων.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η απόφαση του ΚΑΣ, βρί­σκε­ται στη φάση καθα­ρο­γρα­φής. Σύντομα θα σταλεί στη Δ/νση Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης (ΔΙΠΑ) του ΥΠΕΝ και έπειτα στη Δ/νση Χωρο­τα­ξίας, ώστε να εγκρι­θεί επι­τέ­λους η Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΣΜΠΕ) με όλες τις περιο­χές και να πάρει μπροστά ένα πρό­γραμμα που κινεί­ται βασα­νι­στικά αργά. Το στοί­χημα για τη κυβέρ­νηση και το αρμόδιο ΥΠΕΝ θα ήταν ιδανικά όλα αυτά να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί στις αρχές Σεπτεμ­βρίου, πριν τη ΔΕΘ.

Στη πραγ­μα­τι­κό­τητα, μπαί­νουμε στον… 10ο μήνα μιας δημό­σιας δια­βού­λευ­σης που ξεκί­νησε την 1η Νοεμ­βρίου του 2023 και πέρασε από σαράντα κύματα: άλλα οικό­πεδα στο μεταξύ μετα­το­πί­σθη­καν λόγω των αντι­δρά­σεων στη Κρήτη, άλλα συρ­ρι­κνώ­θη­καν και κάποια εγκα­τα­λεί­φθη­καν, ωστόσο ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει κάτι το επίσημο.

Στην αγορά, που είχε αγκα­λιά­σει με το «καλη­μέρα» την ιδέα ανά­πτυ­ξης στην Ελλάδα μιας εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας με συμ­με­τοχή δυνα­μι­κών ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων, ο πρώτος ενθου­σια­σμός, έχει δώσει καιρό τώρα τη θέση του στον προ­βλη­μα­τι­σμό. Το σήμα ότι το ελλη­νικό πρό­γραμμα υπε­ρά­κτιων, που η Wind Europe είχε χαρα­κτη­ρί­σει ως το «καλύ­τερο» πανευ­ρω­παικά, επι­τέ­λους προχωρά, θα σταλεί μόνο όταν ανα­κοι­νω­θεί η τελική έγκριση της ΣΜΠΕ, με όλες τις περιο­χές, και εν συνε­χεία εκδοθεί η σχετική υπουρ­γική απόφαση.

Το 2027 αντί για 2026 ο πρώτος δια­γω­νι­σμός

Την ίδια όμως στιγμή που άλλες χώρες, γει­το­νι­κές και μη, «τρέχουν», οι συνε­χείς καθυ­στε­ρή­σεις του ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος έχουν ως φυσικό επα­κό­λουθο τα ορόσημα για τα πολλά παρα­δο­τέα μέχρι τον 1ο δια­γω­νι­σμό να έχουν πάει προς τα πίσω. Ο εθνικός στόχος για 1,9 GW από θαλάσ­σια αιολικά ως το 2030 δείχνει ανέ­φι­κτος.

Τα πάντα δεί­χνουν ότι ο πρώτος δια­γω­νι­σμός μετα­τί­θε­ται ανα­γκα­στικά για το 2027, έναντι του 2026 του αρχικού σχε­δια­σμού. Είναι μια απόλυτα ανα­με­νό­μενη εξέλιξη, καθώς κανένα από τα κρίσιμα παρα­δο­τέα δεν έχει ακόμη κλείσει.

Η ΣΜΠΕ με όλες τις περιο­χές, έπρεπε με βάση τον αρχικό σχε­δια­σμό του ΥΠΕΝ, να είχε εκδοθεί το Δεκέμ­βριο του 2023, αλλά ακόμη αγνο­εί­ται. Αν αυτό είχε συμβεί, θα είχε ξεκι­νή­σει και η σύνταξη των Προ­ε­δρι­κών Δια­ταγ­μά­των για την οριο­θέ­τηση των έξι πρώτων περιο­χών, όπου θα εγκα­τα­στα­θούν τα floating θαλάσ­σια αιολικά μέχρι το τέλος της 10ετίας. Ούτε αυτό έχει γίνει. Ούτε φυσικά και οι έξι ξεχω­ρι­στές ΣΜΠΕ για κάθε μια από τις παρα­πάνω περιο­χές.

Το ίδιο ισχύει και με ένα άλλο από τα προ­α­παι­τού­μενα, με βάση όσα είχαν ανα­κοι­νω­θεί πέρυσι. Τη σύσταση εντός του 2024 ενός οχή­μα­τος ειδικού σκοπού (SPV) που για να διευ­κο­λύ­νει τους επεν­δυ­τές, σε χρόνο και κόστος, θα ανα­λάμ­βανε να κάνει εκείνο τις απαι­τη­τι­κές ανε­μο­λο­γι­κές και βυθο­με­τρι­κές μελέτες για τις πρώτες έξι περιο­χές.

Κανο­νικά αυτό το SPV, που ψηφί­στηκε τον Απρίλιο στη Βουλή, θα έπρεπε να έχει ήδη συστα­θεί, να προ­κη­ρύ­ξει εντός του έτους τους δια­γω­νι­σμούς για την ανάθεση των μελετών, ώστε οι ανά­δο­χοι να τις ξεκι­νή­σουν αρχές του 2025 και να μπο­ρέ­σουν να τις παρα­δώ­σουν μέσα στο 2026. Η καθυ­στέ­ρηση, όμως, στην έγκριση του τελικού προ­γράμ­μα­τος και της ΣΜΠΕ έχει συμπα­ρα­σύ­ρει τα πάντα, κατ’ επέ­κταση και το συγκε­κρι­μένο θέμα.

Το σκε­φτό­μα­στε, όταν οι άλλοι τρέχουν

Στη μεγάλη εικόνα, όλη αυτή η συνε­χι­ζό­μενη πάλη με το τέρας της γρα­φειο­κρα­τίας ενέχει τον κίνδυνο, η Ελλάδα να μείνει πίσω στην κούρσα που μαί­νε­ται σε όλο τον κόσμο. Την ώρα που εμείς ακόμη το σκε­φτό­μα­στε, άλλες χώρες, παρ’ ότι ξεκί­νη­σαν από την ίδια χρονική αφε­τη­ρία, μας έχουν ξεπε­ρά­σει.

Στη Γαλλία εγκαι­νιά­στηκε το Μάιο το πρώτο offshore αιολικό πάρκο στη Νορ­μαν­δία (497 MW), σε από­σταση 13 -24 χλμ από τις βόρειες ακτές της χώρας, ικανό να καλύ­πτει τις ανάγκες 770.000 ανθρώ­πων με φθηνή ενέρ­γεια. Στην Ισπανία, η κατα­σκευή του πρώτου θαλάσ­σιου πάρκου ανα­μέ­νε­ται να γίνει εντός του 2024 και θα αφορά έργο ισχύος 225 MW στην περιοχή των Κανά­ριων Νησιών, στον Ατλα­ντικό Ωκεανό, με στόχο να τεθεί σε εμπο­ρική λει­τουρ­γία το 2026. Δηλαδή, ένα χρόνο πριν από τότε που η Ελλάδα θα προ­κη­ρύσ­σει, εφόσον όλα πάνε καλά, τον πρώτο δικό της δια­γω­νι­σμό.

Στην Πορ­το­γα­λία, ο πρώτος δια­γω­νι­σμός για θαλάσ­σια offshore αιολικά, του οποίου η αρχική φάση ξεκί­νησε τον Οκτώ­βριο του 2023, φέτος πρό­κει­ται να μπει στην τελική του φάση και να ολο­κλη­ρω­θεί. Η Πορ­το­γα­λία έχει θέσει ένα στόχο για 10 GW offshore wind έως το 2030. Στην Ιταλία, το Μάρτιο του 2024 οι αρχές ενέ­κρι­ναν το πρώτο πλωτό πάρκο, ισχύος 250 MW, στα ανοικτά της Σικε­λίας, το οποίο θα καλύ­πτει τις ανάγκες 70.000 κατοί­κων, ενώ στη χώρα λει­τουρ­γεί ήδη από το 2022 το πρώτο θαλάσ­σιο αιολικό, στον κόλπο του Τάραντα.

Η περί­πτωση της Τουρ­κίας

Τα όσα συμ­βαί­νουν στη γει­το­νική μας Τουρκία ίσως έχουν ακόμη μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον. Η κυβέρ­νηση έχει κατα­λή­ξει στις πρώτες περιο­χές για την ανά­πτυξη υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων στη Θάλασσα του Μαρμαρά και συγκε­κρι­μένα στο Bandirma, στην Καλ­λί­πολη (Gelibolu) και στην Πρίαμο (Karabiga), καθώς και μπροστά από τα Δαρ­δα­νέ­λια. Οι γεί­το­νες ξεκί­νη­σαν περίπου στην ίδια χρονική περίοδο με εμάς, αλλά σήμερα δεί­χνουν να βρί­σκο­νται πιο μπροστά.

Αν συνε­χί­σουν με τους ίδιους ρυθμούς και ταυ­τό­χρονα ανα­πτύ­ξουν τα λιμάνια, τις υπο­δο­μές στα ναυ­πη­γεία και την ανα­γκαία εφο­δια­στική αλυσίδα για να υπο­στη­ρί­ξουν τα πρώτα offshore αιολικά πάρκα που ετοι­μά­ζο­νται να προ­κη­ρύ­ξουν στη Θάλασσα του Μάρμαρα, θα απο­κτή­σουν σημα­ντικό προ­βά­δι­σμα έναντι της Ελλάδας.

Ποιος θα βάλει χρήματα για να ανα­πτύ­ξει εφο­δια­στική αλυσίδα στην Ελλάδα, όταν θα μπορεί να εισάγει τον εξο­πλι­σμό που χρειά­ζε­ται, και μάλιστα φθηνά από τη γει­το­νική Τουρκία; Όλη η κου­βέ­ντα των τελευ­ταίων μηνών για την δημιουρ­γία μιας αλυ­σί­δας «made in Greece» με παρα­γωγή πλω­τή­ρων στα ελλη­νικά ναυ­πη­γεία, τμη­μά­των πάρκων από τις ελλη­νι­κές χαλυ­βουρ­γίες, ενεργή εμπλοκή των logistics και συνο­λικά της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, θα τελειώ­σει πριν καν ξεκι­νή­σει αν η Τουρκία κάνει ένα πρώτο ουσια­στικό βήμα προς αυτή τη κατεύ­θυνση.

Να σημειω­θεί ότι οι γεί­το­νες έχουν εξαγ­γεί­λει hub συναρ­μο­λό­γη­σης πλωτών αιο­λι­κών, στα βόρεια της Σμύρνης, δια­θέ­τουν ήδη τρία εργο­στά­σια παρα­γω­γής για πτε­ρύ­για ανε­μο­γεν­νη­τριών και, χάρη στα κίνητρα που πρι­μο­δό­τη­σαν το «made in Turkey», κάνουν τζίρο πολλές εκα­το­ντά­δες εκατ. δολάρια το χρόνο, έναντι μηδε­νι­κής παρα­γω­γής στην Ελλάδα.

Πηγή euro2day.gr