Στα αστικά δικαστήρια η περιουσία του ιδρύματος Ευάγγελος Σ. Σταματίου

Στα αστικά δικα­στή­ρια εκκρε­μεί από το έτος 1999 η τύχη της περιου­σίας του φιλάν­θρω­που Καστελ­λο­ρι­ζιού Ευάγ­γε­λου Στα­μα­τίου, που ίδρυσε το ομώνυμο κοι­νω­φε­λές ίδρυμα με σκοπό την περί­θαλψη ανα­ξιο­πα­θού­ντων γερό­ντων από την ιδιαί­τερη πατρίδα του και τα Δωδε­κά­νησα σε γηρο­κο­μείο στην Αττική.

Σύμφωνα συγκε­κρι­μένα με την υπ’ αρίθμ. 1200/2014 απόφαση του Γ’ Πολι­τι­κού Τμή­μα­τος του Αρείου Πάγου η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/12/1999 αγωγή του αναι­ρε­σι­βλή­του, γιού του, που κατα­τέ­θηκε στο Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Αθηνών κατά του αναι­ρε­σεί­ο­ντος Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος με την επω­νυ­μία «ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Σ. ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ».

Εκδό­θη­καν οι απο­φά­σεις: 4016/2007 του ίδιου Δικα­στη­ρίου, 1732/2009 μη ορι­στική και 890/2012 ορι­στική του Εφε­τείου Αθηνών.

Το Εφετείο, όπως προ­κύ­πτει από την προ­σβαλ­λό­μενη απόφαση, δέχθηκε τα ακό­λουθα:

Στις 18-12-1997 πέθανε στο Γενικό Ογκο­λο­γικό Νοσο­κο­μείο Κηφι­σιάς “Οι Άγιοι Ανάρ­γυ­ροι”, όπου νοση­λευό­ταν, ο πατέρας του ενά­γο­ντος, Ε. Στα­μα­τίου, σε ηλικία 92 ετών από ανα­πνευ­στική ανε­πάρ­κεια, πνευ­μο­νικό οίδημα και οξεία λευ­χαι­μία.

Ο θανών άφησε πλη­σιέ­στε­ρους συγ­γε­νείς και μονα­δι­κούς εξ αδια­θέ­του κλη­ρο­νό­μους του τα τέκνα του Σ. Σ., ενά­γο­ντα, και Μ. Σ., που είχε απο­κτή­σει από τον πρώτο του γάμο.

Ο απο­βιώ­σας, όσο ζούσε, με συμ­βο­λαιο­γρα­φική πράξη, προέβη στην ίδρυση του κοι­νω­φε­λούς ως άνω ιδρύ­μα­τος, ενώ, ακο­λού­θως, με 3 συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κές πράξεις, που ακο­λού­θη­σαν, προέβη στην τρο­πο­ποί­ηση της άνω ιδρυ­τι­κής πράξης, με τις οποίες κατέ­λιπε στο πιο πάνω ίδρυμα τα ανα­φε­ρό­μενα σ’ αυτές περιου­σιακά του στοι­χεία.

Ειδι­κό­τερα, με την αρχική ιδρυ­τική πράξη όρισε, μεταξύ άλλων, ότι σκοπός του ιδρύ­μα­τος είναι η ίδρυση ενός Γηρο­κο­μείου επί του ήδη υπάρ­χο­ντος ημι­τε­λούς κτηρίου της ξενο­δο­χεια­κής εται­ρείας “ΗΛΙΟΣ ΑΕ” στον Κάλαμο Αττικής, όπου θα περι­θάλ­πο­νται οικο­νο­μικά αδύνατα και ανα­ξιο­πα­θού­ντα άτομα τρίτης ηλικίας (άνδρες- γυναί­κες) με προ­τί­μηση άτομα από το Καστε­λό­ριζο και όλα τα Δωδε­κά­νησα.

Ότι περιου­σία του ιδρύ­μα­τος απο­τε­λεί ένα οικό­πεδο περι­φραγ­μένο 31 περίπου στρεμ­μά­των, το οποίο εφά­πτε­ται της θάλασ­σας, εντός του οποίου λει­τουρ­γεί ξενο­δο­χειακή επι­χεί­ρηση, που περι­λαμ­βά­νει 50 πλήρως εξο­πλι­σμένα δια­με­ρί­σματα δύο δωμα­τίων και μια ημιτελή οικο­δομή.

Ότι οι πόροι του ιδρύ­μα­τος είναι τα εισο­δή­ματα από την εκμε­τάλ­λευση της παρα­πάνω ξενο­δο­χεια­κής μονάδας, οι τόκοι από τις κατα­θέ­σεις τους σε τρά­πε­ζες ή άλλους πιστω­τι­κούς οργα­νι­σμούς, οι χρη­μα­τι­κές παροχές και οι κλη­ρο­νο­μίες, κλη­ρο­δο­σίες και δωρεές προς το ίδρυμα οποιου­δή­ποτε φυσικού ή νομικού προ­σώ­που, τα έσοδα από ενδε­χό­με­νες εκδη­λώ­σεις και οι χορη­γίες της ΕΟΚ ή άλλους φορείς.

Με την πρώτη τρο­πο­ποι­η­τική πράξη όρισε ότι περιου­σία του ιδρύ­μα­τος απο­τε­λούν οι μετοχές του ιδρυτή στις ανώ­νυ­μες εται­ρείες “Ξενο­δο­χειακή Του­ρι­στική, Εται­ρεία ΗΛΙΟΣ ΑΕ”, “Ε. Σ. Στα­μα­τίου ΑΒΕΕ”, “Ροδια­καί Ξενο­δο­χεια­καί Επι­χει­ρή­σεις ΡΕΧ ΑΕ Ξενο­δο­χείο IMPERIAL” και οποιο­δή­ποτε χρη­μα­τικό ποσό που θα ευρεθεί μετά το θάνατο του ιδρυτή.

Με άλλη τρο­πο­ποι­η­τική πράξη, τρο­πο­ποί­ησε το άρθρο 3 της ιδρυ­τι­κής πράξης και όρισε ότι περιου­σία του ιδρύ­μα­τος απο­τε­λούν οι ανώ­νυ­μες μετοχές του ιδρυτή στις πιο πάνω ανώ­νυ­μες εται­ρείες “ΗΛΙΟΣ ΑΕ”, 136.003 μετοχές, “Ε. Σ. Στα­μα­τίου ΑΒΕΕ”, 38.000 μετοχές, “ΡΟΔΙΑΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ REX ΑΕ Ξενο­δο­χείο IMPERIAL”, 30075 μετοχές και οποιο­δή­ποτε χρη­μα­τικό ποσό που θα ευρεθεί ως κλη­ρο­νο­μιαία περιου­σία μετά το θάνατο του ιδρυτή.

Με την τελευ­ταία πράξη, τρο­πο­ποί­ησε και συμπλή­ρωσε το άρθρο 3 της άνω ιδρυ­τι­κής πράξης και όρισε ότι περιου­σία του ιδρύ­μα­τος απο­τε­λούν επίσης 381626 λίρες Αγγλίας, 107633 δολάρια Αμε­ρι­κής, που είναι κατα­τε­θει­μένα στην τράπεζα “Barclays Private Bank Limited” του Λον­δί­νου, 12.791 λίρες Αγγλίας, σε λογα­ρια­σμό της τρά­πε­ζας “BARCLAYS BANK- PLS” της Ελλάδος, 4972 δολάρια Αμε­ρι­κής που είναι κατα­τε­θει­μένα σε λογα­ρια­σμό στην τράπεζα “BARCLAYS BANK- PLS”, 98077 δολάρια Αμε­ρι­κής κατα­τε­θει­μένα στην ΕΤΕ και οποιο­δή­ποτε χρη­μα­τικό ποσό δικαιού­ται να εισπρά­ξει ή ατομική επι­χεί­ρηση του ιδρυτή που εδρεύει στην Αθήνα, από την πώληση εμπο­ρευ­μά­των της προς τους πελάτες της.

Την ανα­γνώ­ριση της ακυ­ρό­τη­τας των πιο πάνω τεσ­σά­ρων συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κών πράξεων για έλλειψη συνεί­δη­σης των πρατ­το­μέ­νων του ιδρυτή, αλλιώς την ακύρωσή τους εξαι­τίας απάτης, αλλιώς απειλής του ιδρυτή, ζήτησε ο ενάγων γιος του με την ένδικη αγωγή.

Απο­δεί­χτηκε ότι ιδρυτής του πιο πάνω Ιδρύ­μα­τος μέχρι και τον Αύγου­στο 1997, παρά τα 92 του χρόνια, ήταν εξαι­ρε­τικά υγιής, δρα­στή­ριος, σε πλήρη πνευ­μα­τική διαύ­γεια.

Ο ανωτέρω είχε επα­νει­λημ­μένα στο παρελ­θόν εκφρά­σει την επι­θυ­μία να συστή­σει στην ιδιαί­τερη πατρίδα του αθλη­τικό ίδρυμα, είχαν δε γίνει σχε­τι­κές δημο­σιεύ­σεις στον τοπικό ροδιακό τύπο.

Με την πάροδο όμως του χρόνου μετέ­βαλε άποψη και άρχισε να ενδια­φέ­ρε­ται να συστή­σει ίδρυμα για την περί­θαλψη ανα­ξιο­πα­θού­ντων γερό­ντων κατα­γο­μέ­νων από το Καστελ­λό­ριζο και ολό­κληρη τη Δωδε­κά­νησο, αλλά και από οποια­δή­ποτε περιοχή της Ελλάδας.  Μάλιστα, για την υλο­ποί­ηση του σχεδίου του, είχε αρχίσει την κατα­σκευή του γηρο­κο­μείου στην ευρι­σκό­μενη σε έκταση των 30 στρεμ­μά­των, όπου βρί­σκε­ται και το ξενο­δο­χείο “ΕΛΑΦΟΣ”.

Το καλο­καίρι του έτους 1997 μετά από αιμα­το­λο­γικό έλεγχο, εισήχθη, στις 5 Αυγού­στου, στην παθο­λο­γική κλινική του Γενικού Νοσο­κο­μείου Νίκαιας “Άγιος Παντε­λε­ή­μων”, αιτιώ­με­νος “ωχρό­τητα, κατα­βολή και αδυ­να­μία”.

Κατά τη διάρ­κεια της νοση­λείας του, που διήρ­κησε ένα εικο­σι­τε­τρά­ωρο (5.8.1997 – 6.8.1997), υπο­βλή­θηκε σε εξέταση μυελού των οστών και τέθηκε η διά­γνωση “μυε­λο­δυ­σπλα­στικό σύν­δρομο του τύπου ανθε­κτική αναιμία με περίσ­σεια βλαστών σε μετα­τροπή (RAEB-Τ)”.

Ιατρικό συμ­βού­λιο, ομόφωνα, απο­φάν­θηκε ότι η μετα­φορά του στο εξω­τε­ρικό για μετα­μό­σχευση μυελού των οστών, όπως είχε προ­τεί­νει ο γιος του ενάγων, θεω­ρή­θηκε μη ανα­γκαία και επι­κίν­δυνη.

Κρίθηκε, επίσης, απα­ραί­τητη η τακτική παρα­κο­λού­θησή του από γιατρό αιμα­το­λόγο, μετά την έξοδό του από το νοσο­κο­μείο, με ενδε­χό­μενη άμεση εισα­γωγή του αν κριθεί ανα­γκαίο.

Ο ασθενής, λόγω του ότι η κατά­σταση της υγείας του παρου­σί­ασε βελ­τί­ωση, εξήλθε από την κλινική στις 3.9.1997.

Στις 25.9.1997 εισήχθη εκ νέου στο Γ. Ν. Νίκαιας με διά­γνωση “Μυε­λο­δυ­σπλα­στικό σύν­δρομο τελικού σταδίου με μετα­τροπή Οξείας Λευ­χαι­μίας”, ενώ την ίδια ημέρα, πριν προ­σέλ­θει στο εν λόγω νοσο­κο­μείο, συνέ­ταξε στο ξενο­δο­χείο “Έλαφος” ιδιό­γραφη διαθήκη.

Ακο­λού­θως, στις 26.9.1997, δια­κο­μί­στηκε με ασθε­νο­φόρο στο Γενικό Ογκο­λο­γικό Νοσο­κο­μείο Κηφι­σιάς “Οι Άγιοι Ανάρ­γυ­ροι”, μη δυνά­με­νος να μετα­κι­νη­θεί.

Κατά την είσοδό του στο πιο πάνω ογκο­λο­γικό νοσο­κο­μείο η κατά­σταση του ασθενή, ήταν εξαι­ρε­τικά καλή για την ηλικία του και το υπο­κεί­μενο νόσημα. Εξήλθε από την κλινική στις 28.9.1997 και εισήχθη εκ νέου την 1η.10.1997, παρέ­μεινε δε νοση­λευό­με­νος έως τις 18.12.1997, ημέρα που κατέ­ληξε.

Το Εφετείο έκρινε ότι ο δηλών κατά τους κρί­σι­μους χρόνους (31-10-1997, 3-11-1997 και 12-11-1997) που υπέ­γραψε, ενώ αυτός νοση­λευό­ταν στο ογκο­λο­γικό νοσο­κο­μείο Κηφι­σιάς, τις προ­α­να­φε­ρό­με­νες τρο­πο­ποι­η­τι­κές της συστά­σεως του ιδρύ­μα­τος συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κές πράξεις, εξαι­τίας της προ­χω­ρη­μέ­νης ηλικίας του 92 ετών και της βαρύ­τα­της κατά­στα­σης της υγείας του, δεν είχε συνεί­δηση των πράξεών του.  Κρίθηκε συγκε­κρι­μένα ότι, λόγω της θόλωσης της διά­νοιάς του κατ’ εκεί­νους τους χρόνους, ναι μεν γνώριζε ότι υπέ­γραφε τις εν λόγω τρο­πο­ποι­η­τι­κές πράξεις, χωρίς να έχει πλήρη έλλειψη της λει­τουρ­γίας του νου, δεν είχε όμως την ικα­νό­τητα να συλ­λά­βει και εκτι­μή­σει τη σημασία και τις συνέ­πειες των επι­μέ­ρους δια­τά­ξεων των εν λόγω πράξεων και των συνε­πειών που απέρ­ρεαν από αυτές.

Με τη θέση αυτή του Εφε­τείου δεν συμ­φώ­νησε το δικα­στή­ριο του Αρείου Πάγου κρί­νο­ντας ότι η απόφαση του περιέ­χει αντι­φα­τι­κές αιτιο­λο­γίες και ως εκ τούτου αναί­ρεσε την απόφαση και ζήτησε την επα­νεκ­δί­καση της από το ίδιο δικα­στή­ριο με άλλη σύνθεση.