Δήμος Ρόδου: Το τραμπολίνο του “Ελλη” δεν μου ανήκει!

• Με πρόσφατο έγγραφο της Διεύθυνσης Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων, ο Δήμος τοποθετεί την εξέδρα καταδύσεων στη θαλάσσια ζώνη και την αποδίδει στο Ελληνικό Δημόσιο • Ο Δήμος Ρόδου, που μισθώνει και εκμεταλλεύεται τα δύο κτήρια του συγκροτήματος είχε επιχειρήσει να αποκτήσει κτηματολογική μερίδα, διαδικασία που πάγωσε εξαιτίας του αιγιαλου

Η υπόθεση του εγκαταλελειμμένου βατήρα στην παραλία του Έλλη αποκτά μια νέα, ενδιαφέρουσα πτυχή. Επί χρόνια το ερώτημα για το ποιος φέρει την ευθύνη της κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει το ιστορικό τραμπολίνο μετακινούνταν από τη μία υπηρεσία στην άλλη, με κάθε πλευρά να αποκλείει τη δική της αρμοδιότητα, όπως απεκάλυψε και χθες η «δημοκρατική».
Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, ωστόσο, η αλυσίδα των εγγράφων κατέληγε στον Δήμο Ρόδου ως τον φορέα στον οποίο ανήκει το ακίνητο. Τώρα η εικόνα αντιστρέφεται, καθώς η ίδια η αρμόδια δημοτική υπηρεσία υποστηρίζει με σαφήνεια ότι ο βατήρας δεν είναι δικός της.
Πρόκειται για έγγραφο της Διεύθυνσης Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων του Δήμου Ρόδου, πολιτικός προϊστάμενος της οποίας είναι ο εντεταλμένος σύμβουλος κ. Σωτήρης Βαγιανός.
Το κείμενο διακινήθηκε μέσα στον Ιούνιο του 2026 και επανέρχεται στο ζήτημα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εξέδρας, καταλήγοντας σε ένα συμπέρασμα που μεταθέτει το βάρος μακριά από το δημοτικό κατώφλι και κλείνει το μάτι προς το κεντρικό κράτος.
Το έγγραφο που αλλάζει το σκηνικό
Το κείμενο της δημοτικής υπηρεσίας έχει χαρακτήρα εκ νέου ενημέρωσης και υπενθύμισης για την εξέδρα καταδύσεων στην παραλία του Έλλη και απευθύνεται στο σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων. Κοινοποιείται στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου, στην ΕΤΑΔ Α.Ε., στην Κτηματική Υπηρεσία Δωδεκανήσων, στην Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου, στην Εισαγγελέα Πρωτοδικών Ρόδου και στο Αυτοτελές Τμήμα Δημάρχου, σε μια περίοδο που η Εισαγγελία διενεργεί ποινική προκαταρκτική εξέταση για την επικινδυνότητα και τη μακρόχρονη εγκατάλειψη της κατασκευής.
Στο πρώτο σκέλος του, το έγγραφο αναγνωρίζει ότι στην παραλία του Έλλη, εντός της θαλάσσιας ζώνης, πράγματι υφίσταται κατασκευή που περιγράφεται στα δημόσια έγγραφα ως εξέδρα καταδύσεων. Από εκεί και έπειτα, όμως, η επιχειρηματολογία της υπηρεσίας οδηγεί ευθέως σε αποστασιοποίηση. Όπως καταλήγει, από το σύνολο των δεδομένων που παραθέτει δεν προκύπτει ότι το ιδιοκτησιακό καθεστώς της κατασκευής ανήκει στον Δήμο Ρόδου. Αντιθέτως, υποστηρίζει, ο βατήρας βρίσκεται μέσα στη θαλάσσια ζώνη, σε μεγάλη απόσταση από την υφιστάμενη ακτογραμμή, περικλείεται από θάλασσα και αποτελεί ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου.
Το συμπέρασμα διατυπώνεται χωρίς περιστροφές. Ο Δήμος Ρόδου και, κατ’ επέκταση, η Διεύθυνση Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων, ως αρμόδια για τη Μεσαιωνική Πόλη και τα μνημεία που ανήκουν σε αυτόν, δεν έχει, κατά την άποψή της, καμία αρμοδιότητα, δεδομένου ότι αυτή περιορίζεται έως και το όριο του σχεδίου πόλεως Ρόδου. Ό,τι εκτείνεται πέρα από τη γραμμή αυτή και μέσα στη θάλασσα εκφεύγει, όπως υποστηρίζεται, της δικαιοδοσίας της.

Τα νομικά επιχειρήματα της μη αρμοδιότητας
Για να στηρίξει τη θέση της, η δημοτική υπηρεσία επιστρατεύει σειρά διατάξεων και αποφάσεων. Παραπέμπει στο Βασιλικό Διάταγμα του 1963 για την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Ρόδου και στο Νομοθετικό Διάταγμα 920 του 1971, σημειώνοντας ότι τα καταργούμενα οικοδομικά τετράγωνα υπό τα στοιχεία «Ν.Ο.Ρ.», «ΟΔΑΠΔΔ» και «ΕΛΛΗ», τα οποία ανήκαν στον Οργανισμό Ακινήτου Περιουσίας του Δημοσίου εν Δωδεκανήσω δυνάμει του νόμου 2100 του 1952, περιέρχονται στην κυριότητα του Δήμου Ρόδου. Στο σημείο αυτό, ωστόσο, το έγγραφο προσθέτει μια διατύπωση που λειτουργεί ως κλειδί για όλη την υπόλοιπη συλλογιστική, αναφέροντας ότι η περιέλευση αυτή γίνεται κατόπιν προϋποθέσεων.
Στη συνέχεια, η υπηρεσία επικαλείται την υπ’ αριθμόν 2613 απόφαση του 2016 του Πέμπτου Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας. Από αυτήν, όπως σημειώνει, και ιδίως από τις διατάξεις των άρθρων 326 και επόμενα του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας, συνάγεται ότι οι πολεοδομικές αρχές δεν έχουν αρμοδιότητα για τη χορήγηση αδειών εκτέλεσης εργασιών ή για τον έλεγχο κατασκευών που βρίσκονται στον αιγιαλό, στην παραλία και στον συνεχόμενο ή παρακείμενο θαλάσσιο χώρο ή στον πυθμένα της θάλασσας. Στις περιπτώσεις αυτές, υποστηρίζει, εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 14 και 18 του νόμου 2971 του 2001, με τις οποίες αρμόδιος για την παραχώρηση των κοινοχρήστων χώρων που βρίσκονται εκτός ιδιωτικής συναλλαγής καθίσταται ο υπουργός Οικονομικών, ο οποίος εκδίδει τη σχετική υπουργική απόφαση κατά τους όρους του νόμου και των κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότησή του.
Στο ίδιο πλαίσιο, η δημοτική πλευρά υπενθυμίζει και την οριοθέτηση του αιγιαλού στην περιοχή. Με την υπ’ αριθμόν 16406 απόφαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, της 6ης Νοεμβρίου 2018, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 150Δ του 2019, καθορίστηκαν η γραμμή αιγιαλού και η γραμμή παραλίας στην περιοχή του Έλλη. Το στοιχείο αυτό αξιοποιείται για να ενισχυθεί η θέση ότι η επίμαχη κατασκευή βρίσκεται σε καθεστώς θαλάσσιου χώρου και όχι εντός των ορίων ευθύνης του Δήμου.
Τι αναφέρει για τους ελέγχους και τις παλαιότερες εργασίες
Πέρα από το ιδιοκτησιακό, το έγγραφο παραθέτει και στοιχεία για τις παρεμβάσεις που έγιναν κατά καιρούς στην κατασκευή. Όπως αναφέρει, επικαλούμενο έγγραφο της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου, το 2007 πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης στην εξέδρα από την τότε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δωδεκανήσου. Παράλληλα, σημειώνει ότι ενημερώθηκε πως επισκευές που αφορούσαν κυρίως τη στατικότητα της εξέδρας έγιναν από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου το 2012.
Το κείμενο ανατρέχει επίσης στον έλεγχο του 2020. Όπως μνημονεύει, επικαλούμενο σχετικό έγγραφο του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ρόδου, εκείνη τη χρονιά πραγματοποιήθηκε επιθεώρηση από πραγματογνώμονα, από την οποία προέκυψε ότι ο βατήρας στο σύνολό του κρίθηκε ασφαλής, αλλά απαιτούνται παρεμβάσεις στην περίμετρο του θεμελίου του. Από τη συνολική παράθεση αυτών των δεδομένων, η δημοτική υπηρεσία οδηγείται στο συμπέρασμα ότι η κατασκευή αποτελεί ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου και όχι του Δήμου.

Η Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου
Για το ίδιο θέμα η Κτηματική Υπηρεσία Δωδεκανήσων, είχε καταθέσει με ενάργεια το δικό της σκεπτικό. Ο βατήρας αποτελεί αναμφίβολα κτίσμα και κατασκευή και, ως τέτοιος, δεν μπορεί να συγκαταλέγεται στην κοινόχρηστη περιουσία του Δημοσίου, στην οποία εντάσσονται οι αιγιαλοί, οι παραλίες, οι δρόμοι και οι πλατείες, αλλά στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου, ως κτηματολογική μερίδα οικοδομής. Η ίδια υπηρεσία τοποθετεί την κατασκευή μέσα στο λουτρικό συγκρότημα του Έλλη, που ανεγέρθηκε από την ιταλική κυβέρνηση για τις λουτρικές ανάγκες της εποχής και περιλάμβανε τόσο τις χερσαίες εγκαταστάσεις όσο και την εξέδρα καταδύσεων.
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στη διπλή ανάγνωση που προτείνει η Κτηματική Υπηρεσία. Κατά την πρώτη εκδοχή, αφού οι λουτρικές εγκαταστάσεις παραχωρήθηκαν στο σύνολό τους στον Δήμο Ρόδου με το ΦΕΚ του 1971, τότε, μολονότι η εξέδρα δεν αναφέρεται ρητά, δεν μπορεί να εννοηθεί ότι εξαιρείται, καθώς ως μνημείο στο σύνολό του αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του συγκροτήματος. Κατά τη δεύτερη εκδοχή, εάν υποτεθεί ότι η εξέδρα δεν συμπεριελήφθη στην παραχώρηση, τότε ως υφιστάμενο κτίσμα εντάσσεται εκ των πραγμάτων στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου και, ως εκ τούτου, η διαχείρισή της ανήκε και ανήκει στην ΕΤΑΔ Α.Ε., στην οποία μεταβιβάστηκε και η πλήρης κυριότητα της ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου βάσει του νόμου 4389 του 2016.
Η άρνηση της ΕΤΑΔ
Στο σημείο αυτό, ωστόσο, η αλυσίδα συναντά εμπόδιο. Η ΕΤΑΔ απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε αρμοδιότητα διαχείρισης. Υποστηρίζει ότι η κυριότητα του ακινήτου και της εξέδρας καταδύσεων δεν περιήλθε ποτέ στον ΕΟΤ και ότι η εξέδρα συνδέεται λειτουργικά με ακίνητο κυριότητας του Δήμου Ρόδου, με συμπέρασμα ότι δεν έχει καμία αρμοδιότητα επ’ αυτής. Έτσι σχηματίζεται ένας φαύλος κύκλος. Ο Δήμος δείχνει προς το Δημόσιο και την ΕΤΑΔ, η Κτηματική Υπηρεσία οδηγεί στην ΕΤΑΔ, και η ΕΤΑΔ επιστρέφει το ζήτημα στον Δήμο.
Η αντίφαση γίνεται εντονότερη αν ληφθεί υπόψη ότι το συγκρότημα του Έλλη δεν περιορίζεται στον βατήρα. Περιλαμβάνει, πέραν του ομώνυμου καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, και ένα δεύτερο κατάστημα, το Ronda, που στεγάζεται στο ιστορικό κτήριο της Ροτόντας των Λουτρών.
Και τα δύο αυτά ακίνητα τα μισθώνει και τα εκμεταλλεύεται ο Δήμος Ρόδου, αντλώντας έσοδα μέσω της εκμίσθωσής τους. Ο ίδιος, δηλαδή, φορέας που νέμεται και αξιοποιεί οικονομικά τα δύο κτήρια του ενιαίου μνημειακού συνόλου, παίρνει αποστάσεις από την εξέδρα που, βάσει της απόφασης χαρακτηρισμού, αποτελεί τμήμα του ίδιου αυτού συνόλου.
Η ΕΤΑΔ από την άλλη που διαχειρίζεται τα έσοδα από την εκμετάλλευση και μίσθωση των ομπρελών αρνείται ομοίως την όποια αρμοδιότητα ή ευθύνη.

Η μερίδα που δεν δημιουργήθηκε ποτέ
Το πιο κρίσιμο σημείο εντοπίζεται στο κτηματολογικό σκέλος. Παρά τις προβλέψεις του Νομοθετικού Διατάγματος 920 του 1971 για τη μεταβίβαση του οικοδομικού τετραγώνου «ΕΛΛΗ» στην κυριότητα του Δήμου Ρόδου, η μεταβίβαση αυτή ουδέποτε ολοκληρώθηκε στο Κτηματολόγιο.
Το ιστορικό ακίνητο έμεινε χωρίς δική του κτηματολογική μερίδα, με την κυριότητα να εξακολουθεί να εμφανίζεται στο όνομα του Ελληνικού Δημοσίου και μάλιστα ως κοινόχρηστος χώρος. Για να αρθεί η εκκρεμότητα αυτή, που σέρνεται από το 1971, ο Δήμος είχε κινηθεί ο ίδιος.
Στις 21 Δεκεμβρίου 2023 εκδόθηκε διαπιστωτική πράξη με την οποία ο τότε δήμαρχος αποχαρακτήριζε από κοινόχρηστο το τμήμα που περιλαμβάνει το κτήριο της Ροτόντας των Λουτρών μαζί με τους περιβάλλοντες χώρους, οι οποίοι θα εκτείνονταν το μέγιστο μέχρι τη γραμμή αιγιαλού.
Σκοπός της πράξης ήταν να δημιουργηθεί κτηματολογική μερίδα, η οποία στη συνέχεια, με τη μεταγραφή του Νομοθετικού Διατάγματος του 1971, θα περιερχόταν στην περιουσία του Δήμου Ρόδου.
Η ίδια η πράξη όριζε ότι ο αποχαρακτηρισμός θα γινόταν πάντοτε με τη σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσων.
Εκεί ακριβώς σκόνταψε η προσπάθεια. Σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», η διαδικασία δεν προχώρησε καθώς ο προσδιορισμός των ορίων περιλάμβανε και τμήμα αιγιαλού. Δεδομένου ότι ο αιγιαλός ανήκει στην κοινόχρηστη περιουσία του Δημοσίου και δεν μπορεί να αποχαρακτηριστεί προς δημιουργία ιδιωτικής μερίδας, η σύμφωνη γνώμη που απαιτούσε η ίδια η πράξη δεν δόθηκε.
Έτσι η διαδικασία πάγωσε και η κτηματολογική μερίδα ουδέποτε δημιουργήθηκε.

Η ανάρτηση του δημάρχου Ρόδου
Ο δήμαρχος Ρόδου κ. Αλέξανδρος Κολιάδης ανήρτησε στα social media την ακόλουθη δήλωση:
Το τραμπολίνο δεν είναι μπετόν. Είναι μνήμη.
Για γενιές Ροδιτών, το τραμπολίνο στο «Έλλη» δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια κατασκευή μέσα στη θάλασσα. Είναι κομμάτι της ταυτότητας μας.
Είναι το πρώτο μας άλμα, τα παιδικά μας καλοκαίρια, η εικόνα που κουβαλάμε όλοι μέσα μας όταν λέμε «Ρόδος». Ένα τοπόσημο που ξεχωρίζει το νησί μας από κάθε άλλον προορισμό. Σημείο αναφοράς για την ίδια την ταυτότητα του ροδιακού τουριστικού μας προϊόντος.
Κι όμως, για σχεδόν δύο δεκαετίες, αυτό το σύμβολο αφέθηκε όμηρος της αβεβαιότητας.
Το ερώτημα, «σε ποιον ανήκει;», έμεινε αναπάντητο επί χρόνια, την ώρα που η ευθύνη μετακυλιόταν από χέρι σε χέρι.
Το αποτέλεσμα το βλέπουμε σήμερα: ένα μνημείο σφραγισμένο, ένα κομμάτι της ψυχής μας απρόσιτο.
Εμείς επιλέγουμε διαφορετικά.
Ξεπερνώντας τις ασάφειες. Ξεπερνώντας τις παρελθοντικές αντιλήψεις που έβλεπαν το τραμπολίνο ως βάρος κι όχι ως παρακαταθήκη.
Ξεπερνώντας κάθε γραφειοκρατικό εμπόδιο, αναλαμβάνουμε άμεσα την εκπόνηση μελέτης και την πλήρη αποκατάσταση του τραμπολίνου.
Γιατί διακυβέρνηση δεν σημαίνει να κρύβεσαι πίσω από το «δεν είναι δική μου αρμοδιότητα». Διακυβέρνηση σημαίνει να σηκώνεις την ευθύνη για ό,τι ανήκει στην ιστορία, στην ταυτότητα και στις επόμενες γενιές αυτού του τόπου.
Το τραμπολίνο θα ξαναγίνει αυτό που πάντα ήταν: δικό μας.