Ο Αρειος Πάγος σφραγίζει την ευθύνη τράπεζας και εταιρείας αμοιβαίων κεφαλαίων για τα χαμένα χρήματα εκπαιδευτή οδηγών

• Με 2 απο­φά­σεις του Α2 Πολι­τι­κού Τμή­μα­τος, το Ανώτατο Δικα­στή­ριο απέρ­ριψε τις αναι­ρέ­σεις όλων των πλευρών και επι­κύ­ρωσε την τελε­σί­δικη κρίση του Εφε­τείου. Στο επί­κε­ντρο, ένας ασφα­λι­στι­κός σύμ­βου­λος που ιδιο­ποι­ή­θηκε κατά τις δικα­στι­κές παρα­δο­χές σχεδόν 70.000 ευρώ, με τη συν­δρομή του ταμία τρα­πε­ζι­κού υπο­κα­τα­στή­μα­τος, ο οποίος ήταν και γαμπρός του

Μια υπόθεση που ξεκί­νησε από τη φιλία 2 ανδρών που στε­γά­ζο­νταν στο ίδιο κτίριο και κατέ­ληξε σε πολυετή δικα­στική περι­πέ­τεια έφτασε στο τέλος της. Ο Άρειος Πάγος, με τις απο­φά­σεις 483/2026 και 729/2026, απέρ­ριψε τόσο την αναί­ρεση της τρά­πε­ζας και του πρώην ταμία της όσο και την αναί­ρεση του ζημιω­θέ­ντος επεν­δυτή, αφή­νο­ντας άθικτη την απόφαση 115/2024 του Τρι­με­λούς Εφε­τείου.

Η γνω­ρι­μία και  η εμπι­στο­σύνη

Σύμφωνα με τις παρα­δο­χές των πολι­τι­κών δικα­στη­ρίων, ο ενάγων, ημε­δα­πός εκπαι­δευ­τής οδηγών, δια­τη­ρούσε σχολή οδηγών σε οικο­δομή όπου στε­γα­ζό­ταν και το γραφείο ενός ασφα­λι­στι­κού πρά­κτορα. Ο τελευ­ταίος συνερ­γα­ζό­ταν ήδη από το 1982 με ασφα­λι­στική εται­ρεία ως ασφα­λι­στι­κός σύμ­βου­λος και από το 1996 είχε ανα­λά­βει, μέσω της ίδιας ασφα­λι­στι­κής, τη δια­με­σο­λά­βηση για τη διάθεση μερι­δίων αμοι­βαίων κεφα­λαίων μιας εται­ρείας δια­χεί­ρι­σης. Το 2004 προήχθη σε συντο­νι­στή ασφα­λι­στι­κών συμ­βού­λων.

Η γνω­ρι­μία των 2 ανδρών εξε­λί­χθηκε σε φιλία και επαγ­γελ­μα­τική συνερ­γα­σία. Από το 1997 ο εκπαι­δευ­τής οδηγών και η σύζυγός του, χωρίς εξει­δι­κευ­μέ­νες γνώσεις, άρχισαν να του εμπι­στεύ­ο­νται χρη­μα­τικά ποσά με την εντολή να τα επεν­δύ­σει σε αμοι­βαία κεφά­λαια. Οι πρώτες επεν­δύ­σεις έγιναν κανο­νικά και το ζευγάρι λάμβανε περιο­δι­κές ενη­με­ρώ­σεις στη διεύ­θυνση κατοι­κίας του. Όπως προ­κύ­πτει από τις απο­φά­σεις, ακριβώς αυτή η σχέση εμπι­στο­σύ­νης απο­τέ­λεσε αργό­τερα το όχημα για την υπε­ξαί­ρεση.

Ο ρόλος του ταμία

Η πρώτη μέθοδος, σύμφωνα με τις δικα­στι­κές παρα­δο­χές, εκτυ­λί­χθηκε σε υπο­κα­τά­στημα τρά­πε­ζας όπου εργα­ζό­ταν ως ταμίας ο γαμπρός του ασφα­λι­στι­κού συμ­βού­λου, σύζυγος της αδελφής του. Στις 2 Νοεμ­βρίου 2004 ο επεν­δυ­τής, καθ’ υπό­δειξη του συμ­βού­λου, ανέλαβε 10.000 ευρώ από τον κοινό λογα­ρια­σμό που τηρούσε με τη σύζυγό του. Στις 9 Νοεμ­βρίου 2004 ακο­λού­θη­σαν 25.000 ευρώ και στις 25 Φεβρουα­ρίου 2005 η σύζυγος ανέλαβε 7.100 ευρώ. Σε όλες τις περι­πτώ­σεις τα χρήματα προ­ο­ρί­ζο­νταν, όπως πίστευε το ζευγάρι, για κατά­θεση σε λογα­ρια­σμό της εται­ρείας δια­χεί­ρι­σης αμοι­βαίων κεφα­λαίων.

Η εται­ρεία αυτή, ωστόσο, δεν τηρούσε καν λογα­ρια­σμό στη συγκε­κρι­μένη τράπεζα, κάτι που κατά τα δικα­στή­ρια γνώ­ρι­ζαν και οι 2 συγ­γε­νείς. Ο ταμίας, ο οποίος μάλιστα ήταν αρμό­διος για συναλ­λα­γές συναλ­λάγ­μα­τος και όχι για κατα­θέ­σεις, παρέ­διδε στο ζευγάρι μόνο το παρα­στα­τικό της ανά­λη­ψης, δια­βε­βαιώ­νο­ντας ότι η κατά­θεση είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί. Το μηχα­νο­γρα­φη­μένο παρα­στα­τικό της κατά­θε­σης το εξέδιδε, αλλά δεν το παρέ­διδε ποτέ. Τα χρήματα κατέ­λη­γαν σε λογα­ρια­σμό του ασφα­λι­στι­κού συμ­βού­λου. Μια τέταρτη ανάληψη 8.000 ευρώ στις 6 Ιουνίου 2008 έγινε χωρίς τη συμ­με­τοχή του ταμία. Συνο­λικά η πρώτη μέθοδος απέφερε στον σύμ­βουλο 50.100 ευρώ, εκ των οποίων για τα 42.100 ευρώ κατα­λο­γί­στηκε άμεση συνέρ­γεια στον ταμία.

Πλαστές υπο­γρα­φές και δίγραμ­μες επι­τα­γές

Η δεύτερη μέθοδος ήταν πιο σύνθετη. Περί το 2000 ο επεν­δυ­τής απο­φά­σισε να τοπο­θε­τή­σει επι­πλέον ποσά σε αμοι­βαία κεφά­λαια, ορί­ζο­ντας αυτή τη φορά ως διεύ­θυνση ενη­μέ­ρω­σης το γραφείο του συμ­βού­λου. Ο τελευ­ταίος, αντί για αμοι­βαία κεφά­λαια, συνέ­ταξε αιτή­σεις προς την ασφα­λι­στική εται­ρεία για ασφα­λι­στή­ρια ζωής συν­δε­δε­μένα με επεν­δύ­σεις, θέτο­ντας κατ’ απο­μί­μηση την υπο­γραφή του πελάτη του. Τα συμ­βό­λαια εκδό­θη­καν και τα κρα­τούσε ο ίδιος στο γραφείο του.

Στη συνέ­χεια, με νέες πλα­στο­γρα­φη­μέ­νες αιτή­σεις, ζήτησε την εξαγορά των συμ­βο­λαίων και την ακύρωση ενός εξ αυτών. Η ασφα­λι­στική εξέδωσε δίγραμ­μες επι­τα­γές σε διαταγή του επεν­δυτή, τις οποίες εισέ­πραξε ο σύμ­βου­λος, πλα­στο­γρα­φώ­ντας την οπι­σθο­γρά­φηση και χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τον αριθμό ταυ­τό­τη­τας της συζύγου του παθό­ντος. Η ζημία από τη μέθοδο αυτή ανήλθε σε 19.683,07 ευρώ και το συνο­λικό ποσό της υπε­ξαί­ρε­σης σε 69.783,07 ευρώ.

Η δικα­στική δια­δρομή

Ο επεν­δυ­τής κατέ­θεσε αγωγή στις 15 Σεπτεμ­βρίου 2014 στο Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο, στρε­φό­με­νος κατά του συμ­βού­λου, της εται­ρείας δια­χεί­ρι­σης, της ασφα­λι­στι­κής, του ταμία, της τρά­πε­ζας που τον απα­σχο­λούσε και της τρά­πε­ζας που πλήρωσε τις επι­τα­γές. Το δικα­στή­ριο ανέ­στειλε το 2018 την έκδοση ορι­στι­κής από­φα­σης μέχρι την περά­τωση της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας.

Ο σύμ­βου­λος και ο ταμίας κηρύ­χθη­καν ένοχοι σε πρώτο βαθμό από το Τρι­με­λές Εφετείο Κακουρ­γη­μά­των το 2016 για κακουρ­γη­μα­τική υπε­ξαί­ρεση και άμεση συνέρ­γεια αντί­στοιχα. Το 2019, όμως, το Πεντα­με­λές Εφετείο έπαυσε ορι­στικά την ποινική δίωξη λόγω παρα­γρα­φής, χωρίς να κρίνει επί της ουσίας. Ακο­λού­θησε η ορι­στική απόφαση του Πρω­το­δι­κείου το 2022 και, μετά από εφέσεις όλων των πλευρών, η απόφαση 115/2024 του Τρι­με­λούς Εφε­τείου, που υπο­χρέ­ωσε τον ταμία και την τράπεζα να κατα­βά­λουν εις ολό­κλη­ρον 42.100 ευρώ ως απο­ζη­μί­ωση και 7.000 ευρώ για ηθική βλάβη, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας παράλ­ληλα την ευθύνη της εται­ρείας δια­χεί­ρι­σης για τις πράξεις του συμ­βού­λου.

Το τεκ­μή­ριο αθω­ό­τη­τας και η απά­ντηση του Αρείου Πάγου

Η τράπεζα και ο πρώην ταμίας της υπο­στή­ρι­ξαν ενώπιον του Αρείου Πάγου ότι η παύση της δίωξης λόγω παρα­γρα­φής ισο­δυ­να­μεί με αθώωση και ότι το πολι­τικό δικα­στή­ριο, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας τον ταμία συνεργό, παρα­βί­ασε το τεκ­μή­ριο αθω­ό­τη­τας. Το Ανώτατο Δικα­στή­ριο απέρ­ριψε τον ισχυ­ρι­σμό, κρί­νο­ντας ότι η απο­ζη­μί­ωση δεν απο­τε­λεί ποινή, ότι το πολι­τικό δικα­στή­ριο δεν δεσμεύ­ε­ται από την ποινική κρίση, αν και οφείλει να τη συνε­κτιμά, και ότι το Εφετείο παρέ­μεινε εντός των ορίων της πολι­τι­κής δίκης χωρίς να αμφι­σβη­τή­σει την ποινική απόφαση. Απορ­ρί­φθη­καν επίσης οι αιτιά­σεις για την αξιο­πι­στία της συζύγου ως μάρτυρα, δεδο­μέ­νου ότι η ίδια είχε ήδη δικαιω­θεί εν μέρει με δική της αγωγή το 2021.

Από την άλλη πλευρά, ο επεν­δυ­τής ζήτησε ανα­γνώ­ριση μεγα­λύ­τε­ρης ζημίας από τη δεύτερη μέθοδο και ευθύνη της τρά­πε­ζας που πλήρωσε τις δίγραμ­μες επι­τα­γές. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το ύψος της ζημίας απο­τε­λεί ζήτημα εκτί­μη­σης απο­δεί­ξεων που δεν ελέγ­χε­ται αναι­ρε­τικά, ενώ η αγωγή κατά της πλη­ρώ­τριας τρά­πε­ζας ορθώς απορ­ρί­φθηκε ως αόριστη, αφού δεν ανέφερε αν ο εισπρά­ξας ήταν πελάτης της. Ο ασφα­λι­στι­κός σύμ­βου­λος δεν εμφα­νί­στηκε καθόλου στη δίκη του Αρείου Πάγου.

Και οι 2 αναι­ρέ­σεις απορ­ρί­φθη­καν, με επιβολή δικα­στι­κής δαπάνης 2.700 ευρώ σε κάθε ηττη­μένη πλευρά. Οι απο­φά­σεις του Ανω­τά­του Δικα­στη­ρίου, κλεί­νουν ορι­στικά μια υπόθεση της οποίας τα πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά ανά­γο­νται σε περισ­σό­τερα από 20 χρόνια πριν.