Η αρχή μιας τραγωδίας στα Ίμια: 27 Ιανουαρίου 1996 και οι Τούρκοι δημοσιογράφοι κατεβάζουν την ελληνική σημαία

Η αρχή της με­γά­λης κρί­σης

Μια από τις πιο δύ­σκο­λες στιγ­μές της σύγ­χρο­νης Με­τα­πο­λι­τευ­τι­κής πε­ριό­δου για την Ελ­λά­δα, γρά­φτη­καν πριν από 27 χρό­νια. Η κρίση των Ιμίων ξε­κί­νη­σε ου­σια­στι­κά σαν σή­με­ρα το 1996 και κο­ρυ­φώ­θη­κε στις 31 Ια­νουα­ρί­ου, όταν και η Ελ­λά­δα έφτα­σε ένα βήμα πριν από τον πό­λε­μο με την Τουρ­κία.

Σαν σή­με­ρα, λοι­πόν, δύο δη­μο­σιο­γρά­φοι της εφη­με­ρί­δας «Χου­ριέτ» στη Σμύρ­νη με­τα­βαί­νουν με ελι­κό­πτε­ρο στη Με­γά­λη Ίμια. Υπο­στέλ­λουν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία και υψώ­νουν την τουρ­κι­κή.

Η όλη επι­χεί­ρη­ση βι­ντε­ο­σκο­πεί­ται και προ­βάλ­λε­ται από το τη­λε­ο­πτι­κό κα­νά­λι της «Χου­ριέτ».

Λίγο αρ­γό­τε­ρα το πε­ρι­πο­λι­κό του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού «Αντω­νί­ου» υψώ­νει ξανά – και για τε­λευ­ταία φορά – την γα­λα­νό­λευ­κη.

Εκτο­τε ξε­κι­νά να γρά­φε­ται μια μαύρη σε­λί­δα στην ιστο­ρία της χώρας και μια κη­λί­δα που συ­νο­δεύ­ει τους πρω­τα­γω­νι­στές εκεί­νης της επο­χής.

Με την κυ­βέρ­νη­ση Ση­μί­τη να μετρά λίγες μόνο ημέ­ρες στην εξου­σία, η Τουρ­κία εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται αυτό το ου­σια­στι­κό κενό εξου­σί­ας και στή­νει μια άνευ προη­γου­μέ­νου προ­βο­κά­τσια.

Χρό­νια μετά, ο δη­μο­σιο­γρά­φος της εφη­με­ρί­δας «Χου­ριέτ» στη Σμύρ­νη Τζε­σούρ Σερτ πε­ριέ­γρα­ψε την ιστο­ρία λέ­γο­ντας κι ότι με­τά­νιω­σε που κα­τέ­βα­σε την ελ­λη­νι­κή ση­μαία.

Οπως ανα­φέ­ρει:

Τον κά­λε­σε εκεί­νο το πρω­ι­νό εσπευ­σμέ­να ο διευ­θυ­ντής της εφη­με­ρί­δας Ερ­του­γρούλ Οζκόκ προ­κει­μέ­νου να του ανα­θέ­σει μια δη­μο­σιο­γρα­φι­κή απο­στο­λή που θα τον έκανε γνω­στό σε όλη τη χώρα. Κρα­τώ­ντας μια με­γά­λη τουρ­κι­κή ση­μαία στα χέρια -όπως έγινε γνω­στό αρ­γό­τε­ρα, του την έδω­σαν από τα γρα­φεία της «Χου­ριέτ» στη Σμύρ­νη- επι­βι­βά­στη­κε με έναν δη­μο­σιο­γρά­φο και έναν ει­κο­νο­λή­πτη του Canal D στο ελι­κό­πτε­ρο και πέ­τα­ξαν για τα Ιμια κάτω από δύ­σκο­λες και­ρι­κές συν­θή­κες, όπου και κα­τά­φε­ραν να προ­σγειω­θούν μετά τις επί­μο­νες προ­σπά­θειες του πι­λό­του. «Κα­τα­δρο­μι­κά» -χωρίς να σβή­σει η μη­χα­νή του ελι­κο­πτέ­ρου και με τον έλικα να γυ­ρί­ζει- δη­μο­σιο­γρά­φοι και ει­κο­νο­λή­πτης πή­δη­ξαν στο έδα­φος και κι­νή­θη­καν αστρα­πιαία προς τον ιστό, κα­τε­βά­ζο­ντας την ελ­λη­νι­κή ση­μαία και ανε­βά­ζο­ντας στη συ­νέ­χεια την τουρ­κι­κή, πυ­ρο­δο­τώ­ντας την κρίση ανά­με­σα σε Ελ­λά­δα και Τουρ­κία. Την επό­με­νη μέρα η «Χου­ριέτ» κυ­κλο­φό­ρη­σε με τον πρω­το­σέ­λι­δο τίτλο «Πό­λε­μος ση­μαιών».

Οπως λέει ο Σερτ, δεν πί­στευε πως η προ­κλη­τι­κή του ενέρ­γεια θα μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει σύ­γκρου­ση ανά­με­σα στις δύο χώρες. Κάτι που, όπως απο­δεί­χθη­κε στη συ­νέ­χεια, απο­φεύ­χθη­κε στο πάρα πέντε, αλλά με τρεις Ελ­λη­νες αξιω­μα­τι­κούς του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού νε­κρούς και «γκρι­ζά­ρι­σμα» των βρα­χο­νη­σί­δων. «Πραγ­μα­τι­κά αι­σθά­νο­μαι με­τα­νιω­μέ­νος για το γε­γο­νός, όπως και Ερ­του­γρούλ Οζκόκ, ο οποί­ος ήταν ο διευ­θυ­ντής της “Χου­ριέτ”… Αι­σθά­νο­μαι άσχη­μα και το έχω με­τα­νιώ­σει», λέει χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας «αστείο» το γε­γο­νός.

 

Τα Ίμια (Καρ­ντάκ στα τουρ­κι­κά) είναι δύο μι­κρές ακα­τοί­κη­τες βρα­χο­νη­σί­δες με­τα­ξύ του νη­σιω­τι­κού συ­μπλέγ­μα­τος των Δω­δε­κα­νή­σων και των νο­τιο­δυ­τι­κών ακτών της Τουρ­κί­ας. Απέ­χουν 3,8 ναυ­τι­κά μίλια από το Μπο­ντρούμ (Αλι­καρ­νασ­σός) της Τουρ­κί­ας, 5,5 ν.μ. από την Κά­λυ­μνο και 2,5 ν.μ. από το πλη­σιέ­στε­ρο ελ­λη­νι­κό έδα­φος, τη βρα­χο­νη­σί­δα Κα­λό­λι­μνος.

Τα Ίμια πα­ρα­χω­ρή­θη­καν στην Ελ­λά­δα από την Ιτα­λία το 1947 με τη Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων, ακο­λου­θώ­ντας την εν­σω­μά­τω­ση των Δω­δε­κα­νή­σων μετά το τέλος του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου. Το Τουρ­κι­κό κρά­τος είχε απο­δε­χτεί το κα­θε­στώς επι­κυ­ριαρ­χί­ας της Ελ­λά­δας στα νησιά αυτά. Η αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κό­τη­τας των Ιμίων ξε­κί­νη­σε από ένα ναυ­τι­κό ατύ­χη­μα που συ­νέ­βη στις 25 Δε­κεμ­βρί­ου 1995. Οι Τούρ­κοι προ­σπά­θη­σαν να εφαρ­μό­σουν για την πε­ρί­στα­ση τη δική τους ερ­μη­νεία στη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης (1923), με την οποία είχαν πα­ρα­χω­ρη­θεί τα Δω­δε­κά­νη­σα στην Ιτα­λία στο σύ­νο­λό τους και όχι ονο­μα­στι­κά, και να αμ­φι­σβη­τή­σουν την ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία κά­ποιων βρα­χο­νη­σί­δων.

 

Το Χρο­νι­κό της Κρί­σης

25 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το τουρ­κι­κό φορ­τη­γό πλοίο «Φι­γκέν Ακάτ» προ­σα­ρά­ζει σε αβαθή ύδατα κοντά στην Ανα­το­λι­κή Ίμια και εκ­πέ­μπει σήμα κιν­δύ­νου. Ο πλοί­αρ­χός του αρ­νεί­ται βο­ή­θεια από το Λι­με­νι­κό, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι βρι­σκό­ταν σε τουρ­κι­κή πε­ριο­χή και ότι οι μόνες αρ­μό­διες είναι οι αρχές της χώρας του.

26 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το Λι­με­ναρ­χείο Κα­λύ­μνου ενη­με­ρώ­νει το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και αυτό με τη σειρά του το Τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών ότι αν δεν πα­ρέμ­βει ρυ­μουλ­κό, το τουρ­κι­κό πλοίο θα κιν­δυ­νεύ­σει.

27 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το Τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών ενη­με­ρώ­νει την ελ­λη­νι­κή πρε­σβεία ότι, ανε­ξαρ­τή­τως του ποιος θα ανε­λάμ­βα­νε τη διά­σω­ση του πλοί­ου, υπήρ­χε θέμα γε­νι­κό­τε­ρα.

28 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Δύο ελ­λη­νι­κά ρυ­μουλ­κά απο­κολ­λούν το τουρ­κι­κό φορ­τη­γό και το οδη­γούν στο λι­μά­νι Κιου­λούκ της Τουρ­κί­ας. Το πρωί της ίδιας μέρας ένα τουρ­κι­κό μα­χη­τι­κό αε­ρο­σκά­φος συ­ντρί­βε­ται στα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα, στην πε­ριο­χή της Λέ­σβου, ύστε­ρα από εμπλο­κή με ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά. Με ελ­λη­νι­κή βο­ή­θεια, ο τούρ­κος πι­λό­τος δια­σώ­ζε­ται.

29 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το Τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται την κα­τά­στα­ση και επι­δί­δει ρη­μα­τι­κή δια­κοί­νω­ση στο αντί­στοι­χο ελ­λη­νι­κό, στην οποία ανα­φέ­ρε­ται ότι οι βρα­χο­νη­σί­δες Ίμια είναι κα­τα­χω­ρι­σμέ­νες στο κτη­μα­το­λό­γιο Μου­γκλά του νομού Μπου­ντρούμ (Αλι­καρ­νασ­σού) και ανή­κουν στην Τουρ­κία.

9 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών απα­ντά με κα­θυ­στέ­ρη­ση, απορ­ρί­πτο­ντας τη δια­κοί­νω­ση.

15 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Πα­ραι­τεί­ται ο πρω­θυ­πουρ­γός Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου, που νο­ση­λεύ­ε­ται στο «Ωνά­σειο».

16 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών αντι­λαμ­βα­νό­με­νο το παι­γνί­δι των Τούρ­κων και ζητά αυ­ξη­μέ­να μέτρα επα­γρύ­πνη­σης στην πε­ριο­χή των Ιμίων από το Υπουρ­γείο Εθνι­κής Άμυ­νας.

19 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Η κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ομάδα του ΠΑΣΟΚ εκλέ­γει νέο πρω­θυ­πουρ­γό τον Κων­στα­ντί­νο Ση­μί­τη.

26 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο δή­μαρ­χος Κα­λύ­μνου, Δη­μή­τρης Δια­κο­μι­χά­λης, θο­ρυ­βη­μέ­νος από το γε­γο­νός της αμ­φι­σβή­τη­σης της ελ­λη­νι­κό­τη­τας των Ιμίων, υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή ση­μαία σε ένα από τα δύο νησιά, συ­νο­δευό­με­νος από τον αστυ­νο­μι­κό διευ­θυ­ντή Κα­λύ­μνου, τον ιερέα και δύο κα­τοί­κους του νη­σιού. Θα κα­τη­γο­ρη­θεί αρ­γό­τε­ρα από τους συ­ντρό­φους του στο ΠΑΣΟΚ ότι ήταν αυτός που έριξε λάδι στη φωτιά.

27 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Δύο δη­μο­σιο­γρά­φοι της εφη­με­ρί­δας «Χου­ριέτ» στη Σμύρ­νη με­τα­βαί­νουν με ελι­κό­πτε­ρο στη Με­γά­λη Ίμια. Υπο­στέλ­λουν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία και υψώ­νουν την τουρ­κι­κή. Η όλη επι­χεί­ρη­ση βι­ντε­ο­σκο­πεί­ται και προ­βάλ­λε­ται από το τη­λε­ο­πτι­κό κα­νά­λι της «Χου­ριέτ».

28 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το πε­ρι­πο­λι­κό του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού «Αντω­νί­ου» κα­τε­βά­ζει την τουρ­κι­κή ση­μαία και υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή. Το βράδυ έλ­λη­νες βα­τρα­χάν­θρω­ποι απο­βι­βά­ζο­νται στη Με­γά­λη Ίμια, χωρίς να γί­νουν αντι­λη­πτοί από τα πα­ρα­πλέ­ο­ντα εκεί τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά. Η πο­λι­τι­κή εντο­λή προς τους έλ­λη­νες στρα­τιω­τι­κούς είναι να απο­φευ­χθεί κάθε κλι­μά­κω­ση της έντα­σης.

29 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο νέος πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της, στις προ­γραμ­μα­τι­κές του δη­λώ­σεις στη Βουλή, στέλ­νει μή­νυ­μα προς τη Τουρ­κία, ότι σε οποια­δή­πο­τε πρό­κλη­ση η Ελ­λά­δα θα αντι­δρά­σει άμεσα και δυ­να­μι­κά. Η πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κί­ας Ταν­σού Τσι­λέρ ζητά δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για το κα­θε­στώς των βρα­χο­νη­σί­δων του Αι­γαί­ου. Τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά πα­ρα­βιά­ζουν τα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα και πλη­σιά­ζουν τα Ίμια. Γί­νο­νται δια­βή­μα­τα από την Ελ­λά­δα σε Ε.Ε. και ΗΠΑ.

30 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της έχει τη­λε­φω­νι­κή επι­κοι­νω­νία με τον αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο Μπιλ Κλί­ντον. Του εκ­φρά­ζει την ελ­λη­νι­κή θέση ότι η χώρα μας δεν επι­θυ­μεί την έντα­ση, αλλά εφό­σον προ­κλη­θεί θα αντι­δρά­σει δυ­να­μι­κά. Η κυ­βέρ­νη­ση δη­λώ­νει έτοι­μη να απο­σύ­ρει το άγημα, όχι όμως και την ελ­λη­νι­κή ση­μαία. Στα Ίμια σπεύ­δουν τα πο­λε­μι­κά πλοία «Ναυα­ρί­νο» και «Θε­μι­στο­κλής». Ο τούρ­κος Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δη­λώ­νει ότι υπάρ­χουν και άλλα νησιά του Αι­γαί­ου με ασα­φές νο­μι­κό κα­θε­στώς και δεν απο­δέ­χε­ται την ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση (απο­χώ­ρη­ση του αγή­μα­τος, όχι και της ση­μαί­ας).

31 Ια­νουα­ρί­ου 1996

00:00 Συ­γκα­λεί­ται σύ­σκε­ψη στο γρα­φείο του Πρω­θυ­πουρ­γού. Ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Θε­ό­δω­ρος Πά­γκα­λος, φθά­νει κα­θυ­στε­ρη­μέ­να, επει­δή παίρ­νει μέρος σε τη­λε­ο­πτι­κή εκ­πο­μπή.

01:40 Στο ΓΕΕΘΑ κα­τα­φθά­νουν πλη­ρο­φο­ρί­ες ότι τούρ­κοι κο­μά­ντος απο­βι­βά­ζο­νται στη Μικρή Ίμια.

04:30 Ελι­κό­πτε­ρο του Ελ­λη­νι­κού Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού απο­νηώ­νε­ται από τη φρε­γά­τα «Ναυα­ρί­νο» για να επι­βε­βαιώ­σει την πλη­ρο­φο­ρία. Επι­κρα­τούν άσχη­μες και­ρι­κές συν­θή­κες.

04:50 Το πλή­ρω­μα του ελι­κο­πτέ­ρου ανα­φέ­ρει ότι εντό­πι­σε περί τους 10 τούρ­κους κο­μά­ντος με τη ση­μαία τους. Δί­νε­ται εντο­λή να επι­στρέ­ψει στη βάση του κι ενώ πετά με­τα­ξύ των βρα­χο­νη­σί­δων Πίτα και Κα­λό­λι­μνος ανα­φέ­ρει βλάβη και χά­νε­ται από τα ρα­ντάρ. Αρ­γό­τε­ρα θα ανα­συρ­θούν νεκρά και τα τρία μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, ο υπο­πλοί­αρ­χος Χρι­στό­δου­λος Κα­ρα­θα­νά­σης, ο υπο­πλοί­αρ­χος Πα­να­γιώ­της Βλα­χά­κος και ο αρ­χι­κε­λευ­στής Έκτο­ρας Για­λο­ψός, σκο­τώ­θη­καν.

Σχε­τι­κά με τις αι­τί­ες πτώ­σης του ελι­κο­πτέ­ρου έχουν δια­τυ­πω­θεί διά­φο­ρες από­ψεις. Η επί­ση­μη άποψη του ελ­λη­νι­κού κρά­τους ήταν ότι το σκά­φος κα­τέ­πε­σε λόγω κα­κο­και­ρί­ας και απώ­λειας προ­σα­να­το­λι­σμού του πι­λό­του.

Ωστό­σο, στην Ελ­λά­δα υπάρ­χει ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη η άποψη ότι το ελι­κό­πτε­ρο κα­ταρ­ρί­φθη­κε είτε από το Τουρ­κι­κό Ναυ­τι­κό είτε από τους τούρ­κους κα­τα­δρο­μείς που υπήρ­χαν πάνω στο νησί και ότι το γε­γο­νός απο­κρύ­φθη­κε, προ­κει­μέ­νου να λήξει η κρίση και να μην οδη­γη­θούν οι δύο χώρες σε γε­νι­κευ­μέ­νη σύρ­ρα­ξη ή ακόμα και σε πό­λε­μο.

06:00 Οι αμε­ρι­κα­νοί διά του Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Ρί­τσαρντ Χόλ­μπρουκ επι­βάλ­λουν και στις δύο πλευ­ρές τη θέ­λη­ση τους. «No ships, no troops, no table-flags» δια­μη­νύ­ουν ή σε πιο κομψή δι­πλω­μα­τι­κή γλώσ­σα να ισχύ­σει το status quo ante. Μέχρι το με­ση­μέ­ρι της 31ης Ια­νουα­ρί­ου 1996 τα πλοία, οι στρα­τιώ­τες και οι ση­μαί­ες είχαν απο­συρ­θεί από τα Ίμια.

Η Κρίση των Ιμίων δεν είχε συ­νέ­πειες ως προς το κα­θε­στώς των νη­σιών. Ωστό­σο, έδωσε αφορ­μή στην Τουρ­κία να θέσει ζή­τη­μα «Γκρί­ζων Ζωνών» στο Αι­γαίο, αμ­φι­σβη­τώ­ντας την κυ­ριαρ­χία της Ελ­λά­δας σε αρ­κε­τά νησιά και να θέσει ένα ακόμη θέμα στην ατζέ­ντα των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών. Πα­ρό­λα αυτά, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά δεν απο­δέ­χτη­κε ποτέ την ύπαρ­ξη τέ­τοιου θέ­μα­τος, επι­κα­λού­με­νη τις διε­θνείς συν­θή­κες.

Τα γε­γο­νό­τα στα Ίμια κλό­νι­σαν την αξιο­πι­στία της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, ει­δι­κά όταν ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της ευ­χα­ρί­στη­σε από το βήμα της Βου­λής τους Αμε­ρι­κα­νούς για τον κα­τα­λυ­τι­κό τους ρόλο στην απο­κλι­μά­κω­ση της έντα­σης.

Πηγή in.gr