Δρ. Κωνσταντίνος Τασσάς: «Η μνήμη δεν είναι νοσταλγία, είναι ευθύνη απέναντι στην αλήθεια»

• Ο πο­λι­τι­κός μη­χα­νι­κός, οι­κο­νο­μο­λό­γος και συγ­γρα­φέ­ας, πρώην επι­κε­φα­λής της Task Force Ν+2 του Υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μί­ας και Οι­κο­νο­μι­κών, μιλά για τον ηρω­ι­σμό του πλη­ρώ­μα­τος του ΑΔΡΙΑ, τη ναυ­το­σύ­νη των Δω­δε­κα­νη­σί­ων και την κρίση αξιών της σύγ­χρο­νης Ευ­ρώ­πης

Με το βλέμ­μα στραμ­μέ­νο τόσο στο πα­ρελ­θόν όσο και στο μέλ­λον, ο δρ. Κων­στα­ντί­νος Τασ­σάς, ένας άν­θρω­πος που έχει υπη­ρε­τή­σει με πάθος την επι­στή­μη, την οι­κο­νο­μία και τη δη­μό­σια διοί­κη­ση, επι­χει­ρεί μέσα από το νέο του βι­βλίο να απο­κα­τα­στή­σει μια λη­σμο­νη­μέ­νη σε­λί­δα της ελ­λη­νι­κής ιστο­ρί­ας.

Ο πο­λι­τι­κός μη­χα­νι­κός και οι­κο­νο­μο­λό­γος, που υπήρ­ξε επι­κε­φα­λής της Task Force Ν+2 του Υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μί­ας και Οι­κο­νο­μι­κών σε συ­νερ­γα­σία με την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή για την επι­τά­χυν­ση των με­γά­λων έργων του Γ’ ΚΠΣ, αφη­γεί­ται με συ­γκί­νη­ση την ιστο­ρία του πα­τέ­ρα του, Γε­ωρ­γί­ου Τασσά, του νε­ό­τε­ρου ναύτη του θρυ­λι­κού αντι­τορ­πι­λι­κού «ΑΔΡΙΑΣ», και μαζί μ’ αυτήν, το ηθικό με­γα­λείο μιας γε­νιάς που όρισε με το πα­ρά­δειγ­μά της την έν­νοια της αυ­τα­πάρ­νη­σης. Από τη συ­γκλο­νι­στι­κή ιστο­ρία του ΑΔΡΙΑ στη Μέση Ανα­το­λή, έως τις σύγ­χρο­νες ευ­ρω­παϊ­κές προ­κλή­σεις που απει­λούν ξανά τη συ­νο­χή και τα ιδα­νι­κά των λαών, ο δρ. Τασ­σάς ανα­στο­χά­ζε­ται με λόγο αιχ­μη­ρό και νη­φά­λιο πάνω στο τι ση­μαί­νει θάρ­ρος, γνώση και πίστη στην πα­τρί­δα.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Κύριε Τασσά, τι ήταν αυτό που σας ώθησε να κα­τα­γρά­ψε­τε την ιστο­ρία του πα­τέ­ρα σας σε βι­βλίο; Πότε συ­νει­δη­το­ποι­ή­σα­τε ότι η προ­σω­πι­κή μνήμη έπρε­πε να γίνει ιστο­ρι­κό τεκ­μή­ριο;

Κυρία Πα­μπρή. Οι απα­ντή­σεις στη πα­ρα­πά­νω ερώ­τη­ση δεν είναι μία αλλά τρεις, τέσ­σε­ρις ή και… δε­κα­τέσ­σε­ρις. Ο πα­τέ­ρας μου Γιώρ­γος ήταν ένα πρό­σω­πο στο οποίο αντι­κα­το­πτρί­ζο­νταν πλή­ρως η ιστο­ρία του 20ού αιώνα. Ήταν ένας πραγ­μα­τι­κός Έλ­λη­νας, όχι μόνο λόγω κα­τα­γω­γής, αλλά και λόγω της οι­κου­με­νι­κό­τη­τας που τον χα­ρα­κτή­ρι­ζε και τον κα­θο­δη­γού­σε. Η συ­νέ­πεια λόγων και πρά­ξε­ων του σύγ­χρο­νου αυτού επα­να­στά­τη και αγω­νι­στή της ζωής, ήταν το μότο του, το οποίο και με­τα­λα­μπά­δε­ψε σε μας, στους απο­γό­νους του. Η απευ­θεί­ας συγ­γέ­νειά του με τον κο­ρυ­φαίο μα­θη­μα­τι­κό του 20ού αιώνα και δά­σκα­λου του Αϊν­στάιν απο­τε­λεί από μόνη της μια πρό­κλη­ση για την πε­ραι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση της ζωής του. Οι ακα­δη­μαϊ­κές και οι επαγ­γελ­μα­τι­κές δια­δρο­μές του ιδίου όπως και των απ’ ευ­θεί­ας απο­γό­νων του απο­τε­λούν ξε­κά­θα­ρη επι­βε­βαί­ω­ση για την ύπαρ­ξη της γο­νι­δια­κής μνή­μης[!]. Ο ξε­χω­ρι­στός και πο­λι­τι­κο­ποι­η­μέ­νος από τα μι­κρά­τα του πα­τέ­ρας μου ήταν ένας μο­να­δι­κός και χα­ρι­σμα­τι­κός “story teller”.

Οι ιστο­ρί­ες της γε­μά­της και συ­ναρ­πα­στι­κής ζωής του ήταν συχνά τόσο συ­γκλο­νι­στι­κές, στο όριο του πι­στευ­τού, που σε σχέση μ’ εκεί­νες που διά­βα­ζα από πολύ μι­κρός στην πα­γκό­σμια βι­βλιο­γρα­φία μού φαί­νο­νταν λι­γό­τε­ρο ση­μα­ντι­κές… μέχρι και ανά­λα­τες! Έτσι, από πολύ μι­κρός είχα σκε­φθεί πως όταν και εάν κά­πο­τε θα έχω τον δια­θέ­σι­μο χρόνο θα κα­θί­σω και θα γράψω σε βι­βλίο τη ζωή του που στο μυαλό μου στρι­φο­γύ­ρι­ζε ήδη σαν μια φα­ντα­στι­κή και σί­γου­ρα μια συ­ναρ­πα­στι­κή ται­νία δρά­σης.

Όσο για το δεύ­τε­ρο σκέ­λος της ερώ­τη­σής σας, στο πότε δη­λα­δή συ­νει­δη­το­ποί­η­σα την ανά­γκη να απο­τυ­πώ­σω τη ζωή του στο χαρτί, και εδώ οι απα­ντή­σεις είναι πολ­λές. Η μία είναι, και το έγρα­ψε τόσο πει­στι­κά ο έγκρι­τος δη­μο­σιο­γρά­φος Αλέ­ξης Πα­πα­χε­λάς σε ένα άρθρο του στην Κα­θη­με­ρι­νή, ότι πολ­λοί από τους αξιό­λο­γους αν­θρώ­πους, πρω­τα­γω­νι­στές σε πολλά ση­μα­ντι­κά ιστο­ρι­κά γε­γο­νό­τα, έφυ­γαν χωρίς να αφή­σουν κάτι [γρα­φτό] πίσω τους. Είναι εκεί­νοι που “έγρα­ψαν” τα αφανή υπο­θα­λάσ­σια κομ­μά­τια του πα­γό­βου­νου που λέ­γε­ται ιστο­ρία. Έτσι, με τον θά­να­τό τους χά­νο­νται και οι μαρ­τυ­ρί­ες, συχνά ση­μα­ντι­κό­τα­τες για τη δια­τή­ρη­ση της ιστο­ρι­κής αλή­θειας. Η δεύ­τε­ρη, είναι οι συ­νε­χείς προ­τρο­πές των φίλων και γνω­στών του πα­τέ­ρα μου να γρά­ψει οπωσ­δή­πο­τε την ιστο­ρία της φα­ντα­στι­κής ζωής του.

Εκεί­νο όμως που με κι­νη­το­ποί­η­σε τε­λι­κά ήταν ένα απρό­σμε­νο γε­γο­νός που μου συ­νέ­βη τον Ιού­λιο του 2006 στο νησί της Κα­λύ­μνου. Κατά τη διάρ­κεια ενός διε­θνούς κα­τα­δυ­τι­κού φε­στι­βάλ η ορ­γα­νω­τι­κή επι­τρο­πή αντα­πο­κρί­θη­κε στη πο­λυ­ε­τή επι­θυ­μία και αί­τη­μα του Βρε­τα­νι­κού Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού να τι­μή­σει δύο εν ζωή ακόμα ήρωες μιας άγνω­στης, δυ­στυ­χώς για τους πολ­λούς, μο­να­δι­κής πο­λε­μι­κής ελ­λη­νο­βρε­τα­νι­κής επι­χεί­ρη­σης που έλαβε χώρα στα Δω­δε­κά­νη­σα τη νύχτα της 22ας του Οκτω­βρί­ου 1943. Επρό­κει­το για το Έπος του Αδρία και τη βύ­θι­ση του βρε­τα­νι­κού αδερ­φού αντι­τορ­πι­λι­κού Hurworth. Οι τι­μώ­με­νοι ήρωες ήταν ο Κα­λύ­μνιος Νι­κό­λα­ος Σκου­μπουρ­δής και ο πα­τέ­ρας μου, Γε­ώρ­γιος Τασ­σάς από τις Οι­νούσ­σες της Χίου, πα­ρου­σία των μελών των οι­κο­γε­νειών τους…

Μετά τη ζω­ντα­νή εξι­στό­ρη­ση των γε­γο­νό­των από τον πα­τέ­ρα μου, την απο­νο­μή των τιμών και τη βρά­βευ­ση των πα­ρα­πά­νω ηρώων, πολ­λοί πα­ρι­στά­με­νοι Έλ­λη­νες και Βρε­τα­νοί, αξιω­μα­τι­κοί, πο­λι­τι­κοί και πο­λι­τεια­κοί άρ­χο­ντες καθώς και δη­μο­σιο­γρά­φοι δεν συμ­βού­λε­ψαν, αλλά πα­ρα­κά­λε­σαν μετ’ επι­τά­σε­ως τον πα­τέ­ρα μου να γρά­ψει ένα βι­βλίο – μαρ­τυ­ρία [τεκ­μή­ριο] για την τόσο γε­μά­τη και εν­δια­φέ­ρου­σα ζωή του, ώστε να μεί­νουν στην ιστο­ρία οι ηρω­ι­κές πρά­ξεις του ιδίου όπως και πολ­λών συ­να­γω­νι­στών του προς υπεν­θύ­μι­ση αλλά και δι­δα­χή. Πέντε χρό­νια μετά ανέ­λα­βα το δύ­σκο­λο και επί­πο­νο για μένα αυτό έργο.

• Ο πα­τέ­ρας σας, ο Γε­ώρ­γιος Τασ­σάς, υπήρ­ξε ο νε­ό­τε­ρος ναύ­της του “Αδρί­ας”. Πώς πε­ριέ­γρα­φε εκεί­νος το γε­γο­νός της πρό­σκρου­σης στη νάρκη;

H πε­ρι­γρα­φή της πρό­σκρου­σης με τη γερ­μα­νι­κή νάρκη από μέ­ρους του ήταν πάντα συ­ναι­σθη­μα­τι­κά φορ­τι­σμέ­νη. Δεν επι­κε­ντρώ­νο­νταν τόσο στην κα­τα­στρο­φι­κή απο­κο­πή της 29 μέ­τρων πλώ­ρης του αλλά στον αν­θρώ­πι­νο πόνο των συ­μπο­λε­μι­στών του όσο και στις αν­θρώ­πι­νες απώ­λειες, τόσο του πλη­ρώ­μα­τος του ελ­λη­νι­κού αντι­τορ­πι­λι­κού “Αδρί­ας” L-67 όσο και εκεί­νου του σύμ­μα­χου βρε­τα­νι­κού “Hurworth” L-28. Ήταν η από­δει­ξη του δε­σί­μα­τος που είχαν με­τα­ξύ τους όλα τα μέλη του πλη­ρώ­μα­τος [!], ήταν όλοι τους μια οι­κο­γέ­νεια. Είχε ήδη βιώ­σει με τον Αδρία συ­γκλο­νι­στι­κές και πο­λύ­νε­κρες μάχες όπως τη με­γά­λη από­βα­ση των Συμ­μά­χων στη Σι­κε­λία τον Ιού­λιο του ’43 [Επι­χεί­ρη­ση Husky], τις “κο­λά­σεις” του ανε­λέ­η­του βομ­βαρ­δι­σμού και ισο­πέ­δω­σης της Αυ­γού­στας και της Κα­τά­νης, την απρό­σμε­νη με­τα­με­σο­νύ­κτια μάχη με τις τρεις γερ­μα­νι­κές τορ­πι­λά­κα­τες και την τε­λι­κή βύ­θι­σή τους στα ανοι­χτά της Κα­τά­νης στα τέλη του Ιου­λί­ου ’43.

Τρία ήταν τα θε­ά­μα­τα που ση­μά­δε­ψαν όχι μόνο τον πα­τέ­ρα μου αλλά όλα τα δια­σω­θέ­ντα μέλη του ηρω­ι­κού πλη­ρώ­μα­τος. Ήταν το θέαμα του αδερ­φού βρε­τα­νι­κού αντι­τορ­πι­λι­κού Hurworth, το οποίο προ­σκρού­ο­ντας τη γερ­μα­νι­κή νάρκη στο ύψος του κε­ντρι­κού του λε­βη­το­στα­σί­ου, εκτι­νά­χτη­κε στον αέρα και αφού κό­πη­κε στα δύο σε ελά­χι­στα δευ­τε­ρό­λε­πτα χά­θη­κε αύ­ταν­δρο σε βάθος εκατό και πλέον μέ­τρων, παίρ­νο­ντας μαζί του 113 Άγ­γλους ναυ­τι­κούς. Τα άλλα δυο είχαν ελ­λη­νι­κά ονό­μα­τα. Το ένα ήταν εκεί­νο του υπο­κε­λευ­στή Κουρ­τέ­ση, ο οποί­ος με την έκρη­ξη πα­γι­δεύ­τη­κε από τις πυ­ρα­κτω­μέ­νες λα­μα­ρί­νες του λα­βω­μέ­νου αντι­τορ­πι­λι­κού και κρε­μό­ταν με το ένα πόδι πάνω από τη θά­λασ­σα.

Μιας και δεν υπήρ­χε καμία δυ­να­τό­τη­τα να τον πλη­σιά­σει κα­νείς και να τον απε­λευ­θε­ρώ­σει έσβη­σε εκεί αγκα­λιά με το άλλο πλη­γω­μέ­νο θεριό, τον Αδρία του. Το άλλο όνομα ήταν εκεί­νο του δίοπα μη­χα­νι­κού Πα­πα­φραν­τζέ­σκου από τον Πόρο. Ο για­τρός αν­θυ­πο­πλοί­αρ­χος Κα­πο­δί­στριας ετοι­μα­ζό­ταν να του κόψει το χέρι από τον αγκυ­βερ­νή­τη Τού­μπα που προ­σπα­θού­σε να τον πα­ρη­γο­ρή­σει ήταν εκεί­νος που έδωσε θάρ­ρος και κου­ρά­γιο στον Τού­μπα λέ­γο­ντάς του: “Μη στε­νο­χω­ριέ­στε, κυ­βερ­νή­τα… τι είναι ένα χέρι για την πα­τρί­δα; Χα­λά­λι σας λέω…”.

• Η έρευ­νά σας βα­σί­στη­κε τόσο σε οι­κο­γε­νεια­κές μαρ­τυ­ρί­ες όσο και σε επί­ση­μα αρ­χεία. Πόσο δύ­σκο­λο ήταν να συν­δυά­σε­τε τη συ­γκί­νη­ση του γιου με την ακρί­βεια του ερευ­νη­τή;

Κυρία Πα­μπρή, την ιστο­ρία του θρυ­λι­κού Αδρία την ήξερα από τα μι­κρά­τα μου τόσο καλά που ενί­ο­τε είχα την αί­σθη­ση ότι την είχα ζήσει κι εγώ από μέσα. Είχα με­γα­λώ­σει μ’ αυτήν. Ήταν το ιερό δι­σκο­πό­τη­ρο της οι­κο­γέ­νειας που έτρε­φε τα μέλη της για πάρα πολλά χρό­νια. Ο πα­τέ­ρας μου, πι­στεύ­ο­ντας ότι τα με­τέ­πει­τα απί­στευ­τα επι­τεύγ­μα­τα στη ζωή του οφεί­λο­νταν στη ξε­χω­ρι­στή εμπει­ρία του στον Αδρία, τρο­φο­δο­τού­σε σε όλη μου τη ζωή τη φα­ντα­σία μου με πα­ρα­δείγ­μα­τα και πα­ρα­στά­σεις με τα κα­τορ­θώ­μα­τα του αντι­τορ­πι­λι­κού αυτού. Είναι γε­γο­νός πως η συγ­γέ­νεια με τον ήρωα μιας ιστο­ρί­ας μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει την κρίση και την αντι­κει­με­νι­κό­τη­τα του ερευ­νη­τή. Ωστό­σο στη πε­ρί­πτω­σή μου η ιδιό­τη­τα του γιου του ήρωα του βι­βλί­ου μου λει­τούρ­γη­σε θε­τι­κά, μιας και προ­σέ­θε­σε ένα επι­πλέ­ον κί­νη­τρο για μια βα­θύ­τε­ρη και ακρι­βέ­στε­ρη έρευ­να. Σκο­πός μου ήταν να κα­τα­νο­ή­σω και να πι­στέ­ψω κι εγώ ο ίδιος στο Έπος του Αδρία που θε­ω­ρεί­ται πα­γκο­σμί­ως ως το κο­ρυ­φαίο κα­τόρ­θω­μα των Ελ­λή­νων ναυ­τι­κών [του Πο­λε­μι­κού και του Εμπο­ρι­κού ναυ­τι­κού] στη διάρ­κεια του 2ου Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου. Η πα­ρα­πά­νω ιδιό­τη­τα μού άνοι­ξε πόρ­τες και μου έδωσε τη δυ­να­τό­τη­τα να συ­να­ντή­σω επα­νει­λημ­μέ­νως και να γνω­ρί­σω πα­λιούς συ­μπο­λε­μι­στές του πα­τέ­ρα μού ή/και συγ­γε­νείς τους [Έλ­λη­νες και Βρε­τα­νούς], με­τα­ξύ των οποί­ων και τον μο­να­δι­κό κυ­βερ­νή­τη του Αδρία και με­τέ­πει­τα υπουρ­γό και πρό­ε­δρο της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών, αντι­πλοί­αρ­χο Ιω­άν­νη Τού­μπα. Ανώ­τα­τοι αξιω­μα­τι­κοί και στε­λέ­χη του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού με συ­νέ­δρα­μαν με έγ­γρα­φα των Γε­νι­κών Επι­τε­λεί­ων Ναυ­τι­κού της Ελ­λά­δας, της Βρε­τα­νί­ας και της Γερ­μα­νί­ας [!] τόσο για τις απο­στο­λές του θρυ­λι­κού Αδρία όσο και για να βρω απα­ντή­σεις σε κά­ποιες απο­ρί­ες μου σχε­τι­κά με την προ­έ­λευ­ση αλλά και τις ικα­νό­τη­τες του κυ­ριο­λε­κτι­κά “εξω­γή­ι­νου” εκεί­νου πλη­ρώ­μα­τος του “Αδρί­ας”.

• Στο βι­βλίο σας ανα­δει­κνύ­ε­τε και τη συμ­με­το­χή πολ­λών Δω­δε­κα­νη­σί­ων ναυ­τών. Τι ση­μαί­νει για εσάς αυτή η νη­σιώ­τι­κη συμ­βο­λή και ποια σχέση πι­στεύ­ε­τε ότι είχαν οι άν­θρω­ποι του Αι­γαί­ου με τη θά­λασ­σα ως πε­πρω­μέ­νο;

Κα Πα­μπρή, διά­ση­μη είναι η δη­μη­γο­ρία του Πε­ρι­κλέ­ους όσον αφορά στην πα­τρί­δα μας την Ελ­λά­δα: “Μέγα το της θα­λάσ­σης Κρά­τος”. Ελ­λά­δα ίσον θά­λασ­σα και θά­λασ­σα ίσον Ελ­λά­δα [!]. Δεν υπάρ­χει Ελ­λά­δα χωρίς θά­λασ­σα [!]. Ανα­φε­ρό­με­νοι στον Αδρία θα πρέ­πει να το­νί­σου­με ότι το πλή­ρω­μά του απο­τε­λού­νταν κυ­ρί­ως από νη­σιώ­τες ναυ­τι­κούς, αλλά όχι μόνο. Υπήρ­χαν ναυ­τι­κοί και από την ηπει­ρω­τι­κή Ελ­λά­δα [Θεσ­σα­λοί, Μα­κε­δό­νες, Πε­λο­πον­νή­σιοι, κ.ά.], όπως και πέντε βρε­τα­νοί αξιω­μα­τι­κοί που είχαν την ευ­θύ­νη των ηλε­κτρο­νι­κών επι­κοι­νω­νιών [ρα­ντάρ]. Η νη­σιω­τι­κή συμ­βο­λή στους αγώ­νες κατά των εκά­στο­τε επί­δο­ξων κα­τα­κτη­τών ήταν τε­ρά­στιας και κα­θο­ρι­στι­κής ση­μα­σί­ας. Ναυ­τι­κοί από το βό­ρειο, κε­ντρι­κό και νότιο Αι­γαίο [Δω­δε­κά­νη­σο] διέ­φυ­γαν από την κα­τε­χό­με­νη Ελ­λά­δα και κα­τα­τά­χθη­καν στις Ελ­λη­νι­κές Ένο­πλες Δυ­νά­μεις που έδρευαν στη Μ. Ανα­το­λή.

Η ναυ­το­σύ­νη είναι η θα­λάσ­σια ισχύς των αι­γαιο­πε­λα­γι­τών, είναι στα γο­νί­δια, στο DNA τους. Γνω­ρί­ζο­ντας όσο λίγοι το Αι­γαίο είχαν τε­ρά­στιο συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα ένα­ντι των αλα­ζό­νων κα­τα­κτη­τών, των φα­σι­στών Ιτα­λών και των να­ζι­στών Γερ­μα­νών. Η πλή­ρης γνώση των ξαφ­νι­κών, συχνά απρό­βλε­πτων, αλ­λα­γών του και­ρού του [ανέ­μων, ηλιο­φά­νειας, κλπ], της ποι­κί­λης και πο­λύ­μορ­φης γε­ω­γρα­φί­ας και γε­ω­μορ­φο­λο­γί­ας του με τα 3.500 νησιά του, των χι­λιά­δων χι­λιο­μέ­τρων ακτο­γραμ­μών του και της ναυ­τι­κής κουλ­τού­ρας [ναυ­το­σύ­νης] των νη­σιω­τών [χα­ρα­κτή­ρας, ήθη και έθιμα, πα­ρα­δό­σεις, ερεί­σμα­τα] το­πο­θε­τούν τους Έλ­λη­νες στην πρώτη θέση των ναυ­τι­κών δυ­νά­με­ων. Άλλη η συ­μπε­ρι­φο­ρά των ανοι­χτών ωκε­α­νών και άλλη των πε­ρί­κλει­στων θα­λασ­σών. Άλλες οι απαι­τή­σεις του ωκε­α­νού και άλλες του Αι­γαί­ου. Άλλες ικα­νό­τη­τες και δε­ξιό­τη­τες απαι­τού­νται για τους αγώ­νες της Φόρ­μου­λα 1 και άλλες για τα Ράλι. Πολ­λοί απ’ τους ναυ­τι­κούς ήταν Δω­δε­κα­νή­σιοι. Ει­δι­κό­τε­ρα δε οι Κα­λύ­μνιοι οι οποί­οι, λόγω της φύσης της δου­λειάς τους με τις συ­νε­χείς γε­ω­γρα­φι­κές με­τα­κι­νή­σεις και εξε­ρευ­νή­σεις τους, γνώ­ρι­ζαν κα­λύ­τε­ρα απ’ οποιον­δή­πο­τε άλλον τη Με­σό­γειο σε όλο το μήκος των βο­ρειο­α­φρι­κα­νι­κών της ακτών.

• Το “ΑΔΡΙΑΣ” απο­τε­λεί σύμ­βο­λο αντο­χής και ηθι­κού με­γα­λεί­ου. Ποιο στοι­χείο αυτής της απο­στο­λής θε­ω­ρεί­τε πιο επί­και­ρο σή­με­ρα, μέσα σε μια κοι­νω­νία που συχνά δυ­σκο­λεύ­ε­ται να εμπνευ­στεί από πρό­τυ­πα ηρω­ι­σμού;

Επί­και­ρη ερώ­τη­ση για ένα επί­και­ρο θέμα. Σε μια πα­γκο­σμιο­ποι­η­μέ­νη κοι­νω­νία όπου έχουν ισο­πε­δω­θεί όλες οι αρχές και αξίες, τα ήθη και τα έθιμα καθώς και οι πα­ρα­δό­σεις, με έναν τρο­μα­κτι­κό γνω­στι­κό αναλ­φα­βη­τι­σμό των νέων και των λι­γό­τε­ρο νέων, ταυ­τό­χρο­να με έναν ανού­σιο υλικό υπερ­κα­τα­να­λω­τι­σμό των σύγ­χρο­νων “ιθα­γε­νών” δεν μπορώ να είμαι αι­σιό­δο­ξος. Το­νί­ζω τον “γνω­στι­κό αναλ­φα­βη­τι­σμό” διότι πι­στεύω βαθιά πως μόνο με τη γνώση [και επο­μέ­νως και την αυ­το­γνω­σία] το άυλο αυτό αγαθό δύ­να­ται ο άν­θρω­πος να εκτι­μή­σει τις έν­νοιες όπως ηθική, αγάπη, δι­καιο­σύ­νη, ελευ­θε­ρία [επε­κτει­νό­με­νη στην αυ­το­νο­μία του ατό­μου], ανε­ξαρ­τη­σία, κ.ά., να καλ­λιερ­γή­σει τη φα­ντα­σία του, την ευ­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και να ανα­πτύ­ξει τη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα.

Η έλ­λει­ψη παι­δεί­ας τόσο στους παι­δα­γω­γούς όσο και στους νε­ό­τε­ρους μα­θη­τευό­με­νους είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο από εμ­φα­νής. Τόσο η παι­δεία τους όσο και η εκ­παί­δευ­ση και δια­μόρ­φω­ση των κι­νή­τρων τους γί­νε­ται από τους κάθε εί­δους τυ­χάρ­πα­στους και επι­κιν­δύ­νως αμόρ­φω­τους των Μέσων Κοι­νω­νι­κής Δι­κτύ­ω­σης [Youtubers, influencers,…] αλλά και άσχε­τους συ­ντε­λε­στές “ευ­κο­λο­χώ­νευ­των” εκ­πο­μπών [πρω­ι­νά­δι­κα, με­ση­με­ρια­νά, κ.ά.] σε το­πι­κά όπως και σε εθνι­κής εμ­βέ­λειας κα­νά­λια [!].

Τα πλοία από μόνα τους είναι άψυ­χες λα­μα­ρί­νες. Η ψυχή τους λοι­πόν είναι ο κυ­βερ­νή­της και τα πλη­ρώ­μα­τά τους. Και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των τε­λευ­ταί­ων απαι­τεί εμπει­ρία, ομο­ψυ­χία, πει­θαρ­χία [και αυ­το­πει­θαρ­χία] και αυ­τα­πάρ­νη­ση, η οποία εξα­σφα­λί­ζε­ται από τον κυ­βερ­νή­τη και από την πο­λυ­ε­τή παι­δεία τους που τους κάνει να γνω­ρί­ζουν την ιστο­ρία της πα­τρί­δας τους, τις στιγ­μές με­γα­λεί­ου της, τις προ­σω­πι­κό­τη­τές της, τα επι­τεύγ­μα­τά της, τις δυ­να­τό­τη­τές της και να την αγα­πούν και να την θαυ­μά­ζουν για όλα τα πα­ρα­πά­νω. Και όταν και εάν έρθει η στιγ­μή να είναι έτοι­μοι να πο­λε­μή­σουν, να δώ­σουν και τη ζωή τους γι’ αυτήν για να μπο­ρούν να συ­νε­χί­ζουν να υπάρ­χουν και να ζουν ελεύ­θε­ροι αυτοί, καθώς και οι από­γο­νοί τους.

• Η χώρα μας μέσα από πέ­τρι­να χρό­νια φαί­νε­ται να βγαί­νει από το τού­νελ της ανυ­πο­λη­ψί­ας. Εσείς έχετε εμπει­ρία, καθώς έχετε δια­τε­λέ­σει σε κο­ρυ­φαί­ους ορ­γα­νι­σμούς αλλά και στην Task Force N+2. Υπάρ­χει κίν­δυ­νος τα όσα συμ­βαί­νουν στη Γαλ­λία να οδη­γή­σουν σε οι­κο­νο­μι­κό ντό­μι­νο ευ­ρω­παϊ­κά κράτη;

Στην οι­κο­νο­μία όλα είναι ρευ­στά και αλ­λη­λέν­δε­τα και ει­δι­κά στο ση­με­ρι­νό πα­γκο­σμιο­ποι­η­μέ­νο σύ­στη­μα των κάθε εί­δους συ­ναλ­λα­γών. Ατρά­ντα­χτο πα­ρά­δειγ­μα είναι η αμε­ρι­κα­νι­κή κρίση του 1929 η οποία οδή­γη­σε την αν­θρω­πό­τη­τα στον 2ο Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο. Και να μη ξε­χνά­με στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν την κρίση του 2008 και τις οι­κο­νο­μι­κές συ­νέ­πειες σε ολό­κλη­ρον σχε­δόν τον κόσμο. Κα­νείς δεν έμει­νε αλώ­βη­τος. Και θα ‘θελα να σας υπεν­θυ­μί­σω ότι αυτά που συμ­βαί­νουν στη Γαλ­λία δεν είναι κάτι το και­νούρ­γιο. Η Αμε­ρι­κή είναι συ­νε­χώς χρε­ω­κο­πη­μέ­νη χρω­στώ­ντας σε με­γά­λο αριθ­μό κρα­τών πολλά τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια μέσω των treasury bonds. Πολλά είναι τα ιστο­ρι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα λάθος επι­λο­γών και προ­τά­σε­ων στον τομέα της οι­κο­νο­μί­ας από κάθε προ­έ­λευ­σης πο­λυ­βρα­βευ­μέ­νους γκου­ρού της οι­κο­νο­μί­ας.

Η Ευ­ρώ­πη, και όχι μόνο αυτή, πλη­ρώ­νει τις αστο­χί­ες της στις επι­λο­γές πολ­λών χρό­νων με με­γα­λύ­τε­ρη εκεί­νη της ΟΝΕ. Διότι δεν δη­μιουρ­γή­θη­κε καμία ΟΝΕ αλλά μόνο ΝΕ, δη­λα­δή Νο­μι­σμα­τι­κή Ένωση. Αυτή η τε­λευ­ταία δεν έχει νόημα χωρίς την Οι­κο­νο­μι­κή Ένωση. Βά­λα­νε το κάρο μπρο­στά από τα ζώα… Με την Οι­κο­νο­μι­κή Ένωση η Ευ­ρω­παϊ­κή πα­ρα­γω­γή θα γι­νό­ταν εξ ολο­κλή­ρου στην Ευ­ρώ­πη, και μόνο τότε το ευρώ, σαν με­το­χή μιας ενιαί­ας ομά­δας [ομί­λου] χωρών [χώρες της Ευ­ρω­ζώ­νης] θα είχε νόημα. Ζή­σα­με τη σκλη­ρή και κα­τα­στρο­φι­κή έλ­λει­ψη αλ­λη­λεγ­γύ­ης αλλά και συ­ντο­νι­σμού με­τα­ξύ των χωρών της τη δε­κα­ε­τία του 2010. Άλλοι [βλ. Ελ­λά­δα και Πορ­το­γα­λία] προ­χώ­ρη­σαν σε ση­μα­ντι­κές δο­μι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις προ­βαί­νο­ντας στη μεί­ω­ση των δη­μο­σί­ων δα­πα­νών και του αριθ­μού των δη­μο­σί­ων υπαλ­λή­λων, με το πά­γω­μα, μέχρι και με τη μεί­ω­ση των μι­σθών και συ­ντά­ξε­ων, των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών των υπουρ­γεί­ων και των δήμων καθώς και των κοι­νω­νι­κών πα­ρο­χών. Ταυ­τό­χρο­να προ­χώ­ρη­σε σε εκτε­τα­μέ­νο πρό­γραμ­μα ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων [αε­ρο­δρό­μια, λι­μά­νια, ενέρ­γεια, τρά­πε­ζες, τη­λε­πι­κοι­νω­νί­ες, σι­δη­ρό­δρο­μο]. Άλλοι [Γαλ­λία, Μ. Βρε­τα­νία] προ­τί­μη­σαν την αύ­ξη­ση της φο­ρο­λο­γί­ας [λι­γό­τε­ρο μη δη­μο­φι­λής] αλλά ήταν εις βάρος των επι­χει­ρή­σε­ων… Η Ισπα­νία πέ­ρα­σε νό­μους διευ­κό­λυν­σης στις απο­λύ­σεις και αύ­ξη­σε τα συ­ντα­ξιο­δο­τι­κά όρια. Βέ­βαια όλοι δια­πι­στώ­σα­με τη λάθος συ­ντα­γή [λι­τό­τη­τα] που επέ­βα­λε η τρόι­κα η οποία αντί να εξι­σορ­ρο­πή­σει τα οι­κο­νο­μι­κά, σε συν­δυα­σμό στη μεί­ω­ση της ιδιω­τι­κής ζή­τη­σης είχε σαν απο­τέ­λε­σμα τη μεί­ω­ση της πα­ρα­γω­γής, η οποία όχι μόνο εκ­μη­δέ­νι­σε τα ανα­με­νό­με­να κέρδη του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, αλλά αύ­ξη­σε το έλ­λειμ­μα [!] και την ανερ­γία.

Η δε εμπει­ρία μου στην Task Force N+2, ως προς την πα­ρα­γω­γή των με­γά­λων έργων και ταυ­τό­χρο­να έχο­ντας την ευ­θύ­νη της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρης εκτέ­λε­σης του Προ­γράμ­μα­τος Δη­μο­σί­ων Επεν­δύ­σε­ων [ΠΔΕ], ήταν πε­ρισ­σό­τε­ρο από απο­γοη­τευ­τι­κή και ταυ­τό­χρο­να δια­φω­τι­στι­κή για το πόσο επη­ρε­ά­ζει η ποιό­τη­τα των έργων υπο­δο­μής, αλλά και άλλων, τον πα­ρα­γω­γι­κό ιστό μιας χώρας ακόμα και στην πε­ρί­πτω­ση των ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων [!].