Γιάννης Χατζής: Ρίσκο οι νέες επιβαρύνσεις στον τουρισμό

Είναι υψηλό το ρίσκο να επι­βα­ρύ­νεις διαρκώς το του­ρι­στικό προϊόν σου, ροκα­νί­ζο­ντας έτσι την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά του και μάλιστα σε μια συγκυ­ρία που έχουν αρχίσει ήδη να δια­φαί­νο­νται σημάδια κόπωσης της αγο­ρα­στι­κής δύναμης», σημειώ­νει μιλώ­ντας στην «Καθη­με­ρινή» ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων Γιάννης Χατζής, σχο­λιά­ζο­ντας τα μέτρα που ανα­κοί­νωσε η κυβέρ­νηση. Επι­πλέον, ανα­φέ­ρει πως η αύξηση των τελών έχει πυρο­δο­τή­σει σοβαρές αντι­δρά­σεις μεταξύ των μεγα­λύ­τε­ρων του­ρι­στι­κών οργα­νι­σμών της Ευρώπης. «Η οικο­νο­μία της χώρας εξαρ­τά­ται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το ταξι­διω­τικό ισο­ζύ­γιο καθώς δεν δια­φαί­νε­ται βρα­χυ­πρό­θε­σμα κάποια ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική εξα­γω­γών συγκρί­σιμη με τον του­ρι­σμό, μακάρι να υπήρχε αλλά δεν υπάρχει», επι­ση­μαί­νει χαρα­κτη­ρι­στικά. Παράλ­ληλα, θεωρεί ότι απαι­τεί­ται περαι­τέρω ρύθμιση του πλαι­σίου λει­τουρ­γίας των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων, ενώ εμφα­νί­ζε­ται επι­φυ­λα­κτι­κός για την πορεία του του­ρι­σμού το 2025.

– Ποια είναι η εκτί­μησή σας για τις αφίξεις και τις εισπρά­ξεις από τον του­ρι­σμό το 2025;

– Οι εκτι­μή­σεις βάσει των προ­γραμ­μα­τι­σμών πτήσεων για το 2025 από τις βασικές αγορές – πηγές μας έχουν θετικό πρόσημο στους μεγά­λους προ­ο­ρι­σμούς και αρνη­τικό στους ανερ­χό­με­νους προ­ο­ρι­σμούς. Σε γενικές γραμμές, η στα­σι­μό­τητα στις οικο­νο­μίες της Ευρώπης σε συν­δυα­σμό με τις νέες επι­βα­ρύν­σεις που επη­ρε­ά­ζουν την τιμή πιθα­νο­λο­γούμε πως ωθεί τους πελάτες να κλεί­νουν νωρίς τις δια­κο­πές τους για να εκμε­ταλ­λευ­τούν τις μεγάλες εκπτώ­σεις των προ­κρα­τή­σεων, που σε κάποιες περι­πτώ­σεις φτάνουν και το 25%. Ο του­ρι­σμός είναι ένας κλάδος ο οποίος είναι πολύ ευαί­σθη­τος στο εξω­τε­ρικό περι­βάλ­λον, τόσο το γεω­πο­λι­τικό όσο και το οικο­νο­μικό, και είναι πολύ νωρίς για να κάνουμε σωστές εκτι­μή­σεις. Περίπου στις αρχές Νοεμ­βρίου, στη διεθνή έκθεση WTM, θα έχουμε μια καλύ­τερη εικόνα ως προς την κίνηση.

Πρέπει να υπάρ­ξουν τολ­μη­ρές απο­φά­σεις για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις, σημειώ­νει ο κ. Χατζής.

– Θεω­ρείτε τα μέτρα που ανα­κοί­νωσε η κυβέρ­νηση για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις επαρκή; Τι παρα­πάνω πρέπει να γίνει κατά την άποψή σας;

– Οι περιο­χές της Αθήνας που αφορούν οι περιο­ρι­σμοί εκπρο­σω­πούν μονο­ψή­φιο ποσοστό κλινών επί του συνόλου της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης. Η θέση μας σταθερά είναι πως πρέπει να υπάρ­ξουν τολ­μη­ρές απο­φά­σεις. Οπως σωστά ξεκα­θά­ρισε ο πρω­θυ­πουρ­γός στη ΔΕΘ, η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση απο­τε­λεί μια επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα. Αρα πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως τέτοια. Το πρώτο, λοιπόν, που απαι­τεί­ται είναι ένα συγκε­κρι­μένο ρυθ­μι­στικό και κανο­νι­στικό πλαίσιο. Ομοίως απα­ραί­τητη κρί­νε­ται η κατάρ­γηση της προ­βλε­πό­με­νης φορο­λο­γι­κής ασυλίας στην περί­πτωση εκμε­τάλ­λευ­σης έως 2 ακι­νή­των, ρύθμιση που δεν συμ­βα­δί­ζει με τον επι­χει­ρη­μα­τικό χαρα­κτήρα της δρα­στη­ριό­τη­τας. Τέλος ανα­γκαία είναι η πραγ­μα­τική απο­τύ­πωση των οικο­νο­μι­κών στοι­χείων της συγκε­κρι­μέ­νης δρα­στη­ριό­τη­τας. Σύμφωνα με την Grant Thornton, οι κλίνες βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης προ­σεγ­γί­ζουν, και σε κάποιες περιο­χές ξεπερ­νούν, αυτές των ξενο­δο­χείων. Ωστόσο τα έσοδα που δηλώ­θη­καν το 2023 από τη συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα υπο­λεί­πο­νται περίπου 93% των ξενο­δο­χεια­κών, δηλαδή 10 δισ. Επίσης, βάσει στοι­χείων της ΑΑΔΕ, το μέσο ετήσιο έσοδο ανά κατά­λυμα δια­μορ­φώ­θηκε στις 7.000 ευρώ, ποσό λιγό­τερο δηλαδή στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις από αυτό που θα εισέ­πραττε ο ιδιο­κτή­της από τη μακρο­χρό­νια μίσθωση. Η παρα­πάνω εικόνα εύλογα πιστεύ­ουμε δημιουρ­γεί πολλά ερω­τή­ματα.

H ανε­ξέ­λεγ­κτη ανά­πτυξη της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης τρο­φο­δο­τεί τη συζή­τηση περί υπερ­του­ρι­σμού και οδηγεί σε αντι­του­ρι­στι­κές αντι­λή­ψεις.

– Πολλοί μιλούν για πόλεμο ξενο­δό­χων – ιδιο­κτη­τών ακι­νή­των που προ­βαί­νουν σε βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις.

– Κανένας πόλεμος. Εμείς δεν υπο­στη­ρί­ζουμε πως πρέπει να στα­μα­τή­σει η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση. Το αντί­θετο. Θεω­ρούμε πως μπορεί να απο­τε­λέ­σει μέρος του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος μας. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει να υπάρ­χουν κανόνες που θα προ­στα­τεύ­ουν την ποιό­τητα του προ­ϊ­ό­ντος μας και να δια­σφα­λι­στεί πως η συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα δεν θα έρχεται σε αντι­πα­ρά­θεση με την κοι­νω­νία. Διότι αυτό συμ­βαί­νει αυτή τη στιγμή και είναι η ανε­ξέ­λεγ­κτη ανά­πτυξη της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης που τρο­φο­δο­τεί τη συζή­τηση περί υπερ­του­ρι­σμού και οδηγεί σε αντι­του­ρι­στι­κές αντι­λή­ψεις. Εμείς ως κλάδος δια­χρο­νικά πιστεύ­ουμε πως ο του­ρι­σμός οφείλει να προ­σφέ­ρει και να αντα­πο­δί­δει στην κοι­νω­νία. Το ίδιο πρέπει να συμβεί και με τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις.

– Η αύξηση του τέλους παρε­πι­δη­μού­ντων περιο­ρί­στηκε από 2% που ήθελε η κυβέρ­νηση σε 0,75% από 0,5% που ίσχυε μέχρι σήμερα. Θεω­ρεί­ται ότι ένα τόσο μικρό ποσοστό μπορεί να πλήξει πράγ­ματι την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων; Και αν ναι, γιατί; Δεν κατα­βάλ­λε­ται αυτό το τέλος από τους πελάτες κι εσείς απλώς το απο­δί­δετε απευ­θείας στους δήμους;

– Το τέλος παρε­πι­δη­μού­ντων νομο­θε­τή­θηκε το 1973 για να καλύψει δαπάνες καθα­ριό­τη­τος και φωτι­σμού ή έργων που τυχόν προ­κα­λού­νταν σε δήμους εξαι­τίας της του­ρι­στι­κής κίνησης. Μάλιστα ο κανόνας ήταν πως η επιβολή του ανωτέρω τέλους ήταν δυνη­τική. Το 2009, όταν αυτό μειώ­θηκε σε 0,5%, ο αριθμός των ξενο­δο­χείων ανερ­χό­ταν σε 9.559. Το 2023 ο αντί­στοι­χος αριθμός ανήλθε σε 10.047, αυξή­θηκε δηλαδή μόλις 5% σε 14 χρόνια, με τις κλίνες να φτάνουν τις 887.748. Από την άλλη, η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση που ξεκί­νησε τη δρα­στη­ριό­τητά της το 2014 έφθασε τον Ιούλιο του 2024 να αριθμεί 1.020.996 κλίνες, δηλαδή 133.248 περισ­σό­τε­ρες από τις ξενο­δο­χεια­κές. Να σημειώσω επίσης ότι, όπως απο­δει­κνύ­ε­ται από σχε­τι­κές μελέτες, η διαμονή σε κατα­λύ­ματα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης προ­κα­λεί μεγα­λύ­τερη περι­βαλ­λο­ντική επί­πτωση σε σχέση με τη μακρο­χρό­νια μίσθωση. Αλλά στη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση επι­βλή­θηκε τέλος παρε­πι­δη­μού­ντων μόλις φέτος. Αν, όπως προ­κύ­πτει από την προ­ω­θού­μενη διάταξη, τα έσοδα από το τέλος αυτό προ­ο­ρί­ζο­νται πλέον για την κάλυψη των δια­φό­ρων εξόδων των δήμων, αυτό θα πρέπει να καταρ­γη­θεί, μια και δεν αφορά μόνο τον κλάδο τον του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των και να αντι­κα­τα­στα­θεί από ένα τέλος που θα αφορά το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων. Αν τώρα το τέλος παρε­πι­δη­μού­ντων πρό­κει­ται να αξιο­ποι­η­θεί για τη βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών είμαστε αντί­θε­τοι στην οποια­δή­ποτε αύξησή του, καθώς αν υπο­λο­γι­στούν και τα δυνη­τικά έσοδα που θα προ­έλ­θουν από την εφαρ­μογή του στη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση το συνο­λικό ποσό υπε­ρε­παρ­κεί, από τη στιγμή που, όπως ανα­κοι­νώ­θηκε, για τον ίδιο σκοπό θα αξιο­ποι­η­θεί και μέρος των εσόδων από το τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας στην κλι­μα­τική κρίση.

– Αντι­λαμ­βά­νο­μαι ότι στο θέμα των αυξή­σεων του τέλους ανθε­κτι­κό­τη­τας και κλι­μα­τι­κής κρίσης θεω­ρείτε τα επίπεδα που προσ­διο­ρί­ζο­νται τώρα ως πολύ ψηλά. Επι­πλέον, μιλάτε εμμέσως πλην σαφώς για αδια­φά­νεια στην αντα­πο­δο­τι­κό­τητα. Στο πώς χρη­σι­μο­ποιού­νται δηλαδή αυτά τα λεφτά όπως και με το τέλος παρε­πι­δη­μού­ντων. Αντί­στοιχα τέλη όμως κατα­βάλ­λουν κι άλλες βιο­μη­χα­νίες, όπως για παρά­δειγμα η ακτο­πλοΐα, οι ενερ­γο­βό­ρες βιο­μη­χα­νίες και ούτω καθ’ εξής. Γιατί χρειά­ζε­ται δια­φο­ρε­τική μετα­χεί­ριση για τα ξενο­δο­χεία;

– Το τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας, με τη μορφή του τέλους δια­μο­νής, θεσπί­στηκε το 2016 για να ολο­κλη­ρω­θεί η αξιο­λό­γηση της χώρας στο πλαίσιο των μνη­μο­νίων. Θα έπρεπε λοιπόν να έχει προ πολλού καταρ­γη­θεί. Αντί να συμβεί αυτό οδη­γη­θή­καμε πέρυσι σε διπλα­σια­σμό του. Και πριν συμπλη­ρω­θεί ένας χρόνος ανα­κοι­νώ­θηκε η περαι­τέρω αύξησή του. Εχουμε λοιπόν ένα κράτος σε μόνιμη δημο­σιο­νο­μική στε­νό­τητα, το οποίο αναζητά διαρκώς λύσεις για να «κλείσει τρύπες». Ομως εδώ χρειά­ζε­ται τερά­στια προσοχή καθώς η αύξηση του τέλους έχει πυρο­δο­τή­σει την ηχηρή αντί­δραση των σοβα­ρό­τε­ρων tour operators της Ευρώπης. Η οικο­νο­μία της χώρας εξαρ­τά­ται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το ταξι­διω­τικό ισο­ζύ­γιο καθώς δεν δια­φαί­νε­ται βρα­χυ­πρό­θε­σμα κάποια ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική εξα­γω­γών συγκρί­σιμη με τον του­ρι­σμό. Μακάρι να υπήρχε αλλά δεν υπάρχει. Είναι λοιπόν υψηλό το ρίσκο να επι­βα­ρύ­νεις διαρκώς το του­ρι­στικό προϊόν σου, ροκα­νί­ζο­ντας έτσι την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά του και μάλιστα σε μια συγκυ­ρία που έχουν αρχίσει ήδη να δια­φαί­νο­νται σημάδια κόπωσης της αγο­ρα­στι­κής δύναμης. Η κλι­μα­τική κρίση μας αφορά όλους και η χρη­μα­το­δό­τηση ανθε­κτι­κών υπο­δο­μών πρέπει να προ­έλ­θει ομοιό­μορφα από το σύνολο της οικο­νο­μίας.

Μάχη επι­βί­ω­σης δίνουν οι μικρές μονάδες

– Ποιες είναι οι εκτι­μή­σεις σας για τη χει­με­ρινή σεζόν; Τόσο για τα μητρο­πο­λι­τικά ξενο­δο­χεία δηλαδή της Αθήνας και της Θεσ­σα­λο­νί­κης, όσο όμως και για τους ορει­νούς και ημιο­ρει­νούς προ­ο­ρι­σμούς; Είστε αισιό­δο­ξος;

– Η χει­με­ρινή σεζόν είναι κατά κύριο λόγο υπόθεση του εσω­τε­ρι­κού του­ρι­σμού. Και για αυτό δεν υπάρ­χουν μεγάλα περι­θώ­ρια αισιο­δο­ξίας. Σε κάθε περί­πτωση η χει­με­ρινή σεζόν αφορά πολύ λίγες ημέρες και τα ξενο­δο­χεία 1,2 και 3 αστέρων και οι οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις, απο­κλει­σμέ­νες από χρη­μα­το­δο­τή­σεις και με τα έξοδά τους διαρκώς αυξα­νό­μενα, δίνουν πραγ­μα­τικά μάχη επι­βί­ω­σης.

Πηγή: kathimerini.gr