Επανασχεδιασμός επιδομάτων στη σκιά του σκανδάλου

Tην περίοδο 2020-2022 ο ΟΠΕΚΑ δαπά­νησε πάνω από 430 εκατ. ευρώ για να χρη­μα­το­δο­τή­σει τις συντά­ξεις των ανα­σφά­λι­στων υπε­ρη­λί­κων. Ενα επίδομα κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής το οποίο απο­δει­κνύ­ε­ται ότι τη συγκε­κρι­μένη περίοδο δινόταν με χει­ρό­γρα­φες δια­δι­κα­σίες και δικαιο­λο­γη­τικά που παρα­δί­δο­νταν… χέρι με χέρι. Η ελλη­νική Δικαιο­σύνη θα απο­φαν­θεί αν αυτές οι δια­δι­κα­σίες εκτός από χει­ρό­γρα­φες ήταν και παρά­νο­μες, με απο­τέ­λε­σμα να φτάσουν χρήματα του ελλη­νι­κού Δημο­σίου σε ανθρώ­πους που δεν τα δικαιού­νταν.

Και ταυ­τό­χρονα η ελλη­νική πολι­τεία θα «τρέξει» ευρύ πρό­γραμμα επα­να­σχε­δια­σμού της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής της χώρας, η οποία, από τα επίσημα στοι­χεία, απο­δει­κνύ­ε­ται ότι υπο­στη­ρί­ζει ελά­χι­στα τον βασικό σκοπό της που είναι να μειώσει τον κίνδυνο της φτώ­χειας. Ο επα­να­σχε­δια­σμός θα στη­ρι­χτεί στα ευρή­ματα της πρώτης γενι­κευ­μέ­νης «απο­γρα­φής» κοι­νω­νι­κών επι­δο­μά­των, η οποία ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί σε ένα ποσοστό της τάξεως του 80% τον Ιούνιο. Με βάση τα ευρή­ματα, θα «τρέξουν» ηλε­κτρο­νι­κοί έλεγχοι για τον εντο­πι­σμό παρά­νο­μων επι­δο­μά­των. Επίσης θα δρο­μο­λο­γη­θεί δια­δι­κα­σία επα­νε­ξέ­τα­σης των κρι­τη­ρίων χορή­γη­σης με στόχο τη βελ­τί­ωση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας. H Eurostat μας κατα­τάσ­σει στην προ­τε­λευ­ταία θέση της Ευρώπης όσον αφορά το ποσοστό μείωσης του κιν­δύ­νου της φτώ­χειας λόγω της κατα­βο­λής των επι­δο­μά­των. Σε χει­ρό­τερη θέση από την Ελλάδα βρί­σκε­ται μόνο η Τουρκία.

Η έκθεση της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας ανα­δει­κνύει εξό­φθαλ­μες παρα­βά­σεις του κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου. Μέχρι και για την ηλικία των δικαιού­χων υπήρχε παρα­ποί­ηση, καθώς δια­πι­στώ­θηκε ότι άλλη ηλικία ανέ­γραφε ο φάκελος της αίτησης και άλλη προ­έ­κυ­πτε με βάση τον ΑΜΚΑ. Γι’ αυτό και με το πόρισμα, εκτός από τη δρο­μο­λό­γηση των δια­δι­κα­σιών που σχε­τί­ζο­νται με αυτή καθαυ­τήν την υπόθεση (πει­θαρ­χι­κός έλεγχος εμπλε­κό­με­νων υπαλ­λή­λων, εισαγ­γε­λική έρευνα και εκκί­νηση δια­δι­κα­σίας επι­στρο­φής των χρη­μά­των που αρχικά εκτι­μώ­νται σε 1,8 εκατ. ευρώ), ζητεί­ται και αυστη­ρό­τερο πλαίσιο ελέγχου ώστε να δια­σφα­λι­στεί η τήρηση των προ­ϋ­πο­θέ­σεων χορή­γη­σης των επι­δο­μά­των. Στην προ­κει­μένη περί­πτωση, η προσοχή επι­κε­ντρώ­νε­ται στα επι­δό­ματα των ανα­σφά­λι­στων υπε­ρη­λί­κων. Την περίοδο 2020-2022 ο ΟΠΕΚΑ δαπα­νούσε περί τα 145 εκατ. ευρώ ετησίως για την ενί­σχυση των δικαιού­χων, καθώς το επίδομα έφτανε στα 360 ευρώ μηνιαίως. Τώρα που το επίδομα έχει αυξηθεί στα περίπου 410 ευρώ, αντί­στοιχα έχει τρο­πο­ποι­η­θεί και ο ετήσιος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός στα 210 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

H Eurostat κατα­τάσ­σει την Ελλάδα στην προ­τε­λευ­ταία θέση της Ευρώπης όσον αφορά το ποσοστό μείωσης του κιν­δύ­νου της φτώ­χειας λόγω κατα­βο­λής επι­δο­μά­των — Σε χει­ρό­τερη θέση είναι μόνο η Τουρκία.

Το πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται στο ότι η δια­δι­κα­σία χορή­γη­σης του συγκε­κρι­μέ­νου επι­δό­μα­τος δεν είναι πλήρως ψηφιο­ποι­η­μένη, με απο­τέ­λε­σμα να μπαίνει «ανθρώ­πινο χέρι» για μια σειρά από λόγους, όπως η δια­πί­στωση του τόπου δια­μο­νής αλλά και του χρόνου δια­μο­νής εντός της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας. Αυτό σημαί­νει ότι ο ΟΠΕΚΑ δεν είναι σε θέση να δια­βε­βαιώ­σει ότι οι περι­πτώ­σεις παρά­νο­μης κατα­βο­λής επι­δο­μά­των εξα­ντλού­νται στη συγκε­κρι­μένη υπόθεση.

ΟΠΕΚΑ: «Μοί­ρα­σαν» επι­δό­ματα 1,89 εκατ. ευρώ σε μη δικαιού­χους

Η ανάγκη να δρο­μο­λο­γη­θεί ένα εκτε­τα­μένο πρό­γραμμα ψηφια­κών ελέγχων το οποίο να καλύ­πτει όχι μόνο τα επι­δό­ματα του ΟΠΕΚΑ, αλλά το σύνολο των οικο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σεων του κράτους –μιλάμε για ένα κονδύλι που ξεπερ­νάει τα 5,5 δισ. ευρώ, καθώς τόσα δίδο­νται μόνο για τα επι­δό­ματα του ΟΠΕΚΑ αλλά και τα επι­δό­ματα ανερ­γίας– έχει κατα­γρα­φεί εδώ και αρκετό καιρό. Γι’ αυτό και ψηφί­στηκε ο νόμος που προ­βλέ­πει τη σύσταση του Εθνικού Μητρώου Επι­δο­μά­των. Το εγχεί­ρημα προωθεί το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών σε συνερ­γα­σία με τη ΓΓΠΣ και μέχρι τον Ιούνιο ανα­μέ­νε­ται να υπάρ­ξουν τα πρώτα στοι­χεία. Ουσια­στικά, στην «πιλο­τική φάση» θα συμπε­ρι­λη­φθούν οι δικαιού­χοι επι­δο­μά­των που εισπράτ­τουν περίπου το 80% του ετήσιου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής.

Η έκθεση της Αρχής Δια­φά­νειας ανα­δει­κνύει εξό­φθαλ­μες παρα­βά­σεις. Μέχρι και για την ηλικία των δικαιού­χων υπήρχε παρα­ποί­ηση: άλλη ηλικία ανέ­γραφε ο φάκελος της αίτησης και άλλη προ­έ­κυ­πτε με βάση τον ΑΜΚΑ.

Ο βασικός στόχος της απο­γρα­φής είναι ένας: να κατα­γρα­φούν συγκε­ντρώ­σεις επι­δο­μά­των υπό τον ίδιο ΑΦΜ. Προ­τε­ραιό­τητα είναι να καταρ­τι­στεί κατά­λο­γος με όσους εμφα­νί­ζο­νται να εισπράτ­τουν τρία ή και τέσσερα επι­δό­ματα. Εδώ και 10ετίες, ο κρα­τι­κός μηχα­νι­σμός δεν έχει δυνα­τό­τητα να κάνει τέτοιους ελέγ­χους. Οι ακραίες περι­πτώ­σεις είναι και αυτές που θα μπουν κατά προ­τε­ραιό­τητα στο μικρο­σκό­πιο προ­κει­μέ­νου να διε­ρευ­νη­θεί κατά πόσο συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις χορή­γη­σης όλων αυτών των επι­δο­μά­των. Σε δεύτερη φάση –και πιθα­νό­τατα μετά τις εκλογές– θα τεθεί και θέμα τρο­πο­ποί­η­σης των εισο­δη­μα­τι­κών και λοιπών κρι­τη­ρίων ώστε να υπάρξει καλύ­τερη στό­χευση.

Η επι­δο­μα­τική πολι­τική της Ελλάδας δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τική, και αυτό με τη βούλα της Eurostat. Μετράει για όλες τις χώρες-μέλη το ποσοστό του κιν­δύ­νου φτώ­χειας που μειώ­νε­ται εξαι­τίας της επι­δο­μα­τι­κής πολι­τι­κής. Στην Ελλάδα τα στοι­χεία έδειξαν επίδοση της τάξεως του 16,6% με βάση τα στοι­χεία του 2024, αλλά και επι­δεί­νωση συγκρι­τικά με το 2023 (18,18%) και το 2022 (20,34%). Ο μέσος όρος της Ευρω­ζώ­νης δια­μορ­φώ­νε­ται στο 33,86%, κάτι που σημαί­νει ότι η από­σταση της Ελλάδας είναι χαώδης. Χει­ρό­τερη επίδοση έχει μόνο η Τουρκία με 11,9%.

Πηγή: kathimerini.gr