Αρχίζουν στην Κωνσταντινούπολη οι διερευνητικές επαφές – Οι θέσεις της Ελλάδας

Με φόντο τον Βόσπορο επα­νεκ­κι­νούν σήμερα το πρωί στην Κων­στα­ντι­νού­πολη οι διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρ­κίας, έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια. Αντι­κεί­μενο των επαφών, η διε­ρεύ­νηση σημείων σύγκλι­σης για ενδε­χό­με­νες μελ­λο­ντι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ανα­φο­ρικά με την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας και της ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, βάσει του Διε­θνούς Δικαίου. Στις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές, όπως κατ’ επα­νά­ληψη έχει τονίσει η ελλη­νική πλευρά, δεν συζη­τεί­ται θέμα απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών. Η Ελλάδα δεν δια­πραγ­μα­τεύ­ται οποιο­δή­ποτε θέμα αφορά την εθνική κυριαρ­χία. Η θέση της χώρας είναι σύμφωνη με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασ­σας. Η απόφαση για την επέ­κταση των χωρικών υδάτων απο­τε­λεί κυριαρ­χικό δικαί­ωμα της χώρας. Έχει κατα­στή­σει σαφές πως δια­τη­ρεί στο ακέραιο το δικαί­ωμα επέ­κτα­σης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια οπου­δή­ποτε και οπο­τε­δή­ποτε.

Η Ελλάδα έχει δια­μη­νύ­σει με σαφή­νεια ότι προ­σέρ­χε­ται στον 61ο γύρο των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών με αυτο­πε­ποί­θηση, «καλή τη πίστει», μηδε­νική αφέλεια, πνεύμα συνερ­γα­σίας, εποι­κο­δο­μη­τικό κλίμα και την ελπίδα οι συνο­μι­λίες να οδη­γή­σουν σε απο­κλι­μά­κωση και η τουρ­κική πλευρά να προ­σέλ­θει με αντί­στοιχο πνεύμα.

Οι δύο αντι­προ­σω­πείες θα πιάσουν το νήμα των συζη­τή­σεων από τον 60ό γύρο των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών που διε­ξή­χθη­σαν στην Αθήνα την 1η Μαρτίου του 2016.

Έπειτα από μια περίοδο τουρ­κι­κών προ­κλή­σεων και παρα­βιά­σεων και μετά τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον Δεκέμ­βριο όπου επι­ση­μάν­θηκε η «ανάγκη συνε­χούς απο­κλι­μά­κω­σης ώστε να κατα­στεί δυνατή η ταχεία επα­νέ­ναρξη και η ομαλή συνέ­χιση των άμεσων διε­ρευ­νη­τι­κών συνο­μι­λιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας», στις 11 Ιανουα­ρίου η τουρ­κική πλευρά, ως οικο­δέ­σποινα, πρό­τεινε την 25η Ιανουα­ρίου ως ημε­ρο­μη­νία διε­ξα­γω­γής τους, κάτι που απο­δέ­χθηκε η Ελλάδα.

Σημειώ­νε­ται πως ο 61ος γύρος διε­ξά­γε­ται σε λιγό­τερο από δύο μήνες από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ της 25ης-26ης Μαρτίου, κατά την οποία ο ύπατος εκπρό­σω­πός της Ζοζέπ Μπορέλ θα υπο­βά­λει την έκθεσή του σχετικά με την πορεία των πολι­τι­κών, οικο­νο­μι­κών και εμπο­ρι­κών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, καθώς και σχετικά μέσα και επι­λο­γές.

Χαι­ρε­τί­ζο­ντας την επα­νά­ληψη των διε­ρευ­νη­τι­κών, ο ύπατος εκπρό­σω­πος της ΕΕ προει­δο­ποί­ησε τον Τούρκο υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου, κατά τη συνά­ντησή τους στις Βρυ­ξέλ­λες την προη­γού­μενη εβδο­μάδα, ότι τέτοιες προ­σπά­θειες πρέπει να δια­τη­ρη­θούν και ότι οι προ­θέ­σεις και οι ανα­κοι­νώ­σεις πρέπει να μετα­φρα­στούν σε ενέρ­γειες.

Η δια­δι­κα­σία των εμπι­στευ­τι­κών διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών συμ­φω­νή­θηκε τον Μάρτιο του 2002, στο πλαίσιο της δια­δι­κα­σίας της ελλη­νο­τουρ­κι­κής προ­σέγ­γι­σης που εγκαι­νιά­σθηκε το 1999 και είναι άτυπες συνο­μι­λίες και όχι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι κατά τις συνο­μι­λίες δεν τηρού­νται πρα­κτικά και ουδεμία πλευρά ανα­λαμ­βά­νει υπο­χρε­ώ­σεις και δεσμεύ­σεις.

Σκοπός είναι να διε­ρευ­νη­θεί εάν και κατά πόσον υπάρχει κοινός τόπος και συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την έναρξη δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που θα μπο­ρού­σαν ενδε­χο­μέ­νως να κατα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία για την υφα­λο­κρη­πίδα και την Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη, στη βάση του Διε­θνούς Δικαίου.

Σε περί­πτωση που δια­φα­νεί ότι δεν καθί­στα­ται δυνατή η εξεύ­ρεση κοινού εδάφους, πάγια θέση της Ελλάδας, η οποία συνάδει απο­λύ­τως με το διεθνές δίκαιο και έχει τεθεί και ως κρι­τή­ριο στην εντα­ξιακή πορεία της Τουρ­κίας, είναι η παρα­πο­μπή του ζητή­μα­τος στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης (ΔΔΧ).

Δεδο­μέ­νου, όμως, ότι η Τουρκία δεν έχει ανα­γνω­ρί­σει τη γενική υπο­χρε­ω­τική δικαιο­δο­σία του Δικα­στη­ρίου, απαι­τεί­ται ειδική συμ­φω­νία (συνυ­πο­σχε­τικό) που θα απο­τε­λέ­σει τη νομική βάση για τη δικαιο­δο­σία του ΔΔΧ.

Εκτός από την Κων­στα­ντι­νού­πολη, η τουρ­κική πλευρά έχει φιλο­ξε­νή­σει τις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές στην Άγκυρα, στην Αλι­καρ­νασσό (Bodrum), στο Τσεσμέ (Κρήνη) και στη Σμύρνη, ενώ η Ελλάδα εκτός από την Αθήνα, στο Ναύπλιο και στη Θεσ­σα­λο­νίκη.

Στις περίπου δύο δεκα­ε­τίες που έχουν περάσει από την πρώτη συνά­ντηση, έχουν διε­ξα­χθεί 60 γύροι επαφών, χωρίς ωστόσο η περιο­δι­κό­τητά τους να είναι δεδο­μένη.

Υπήρξαν χρονιές κατά τις οποίες έγιναν περισ­σό­τε­ροι από δέκα γύροι επαφών και άλλες που έγινε μόνον ένας, ενώ την τελευ­ταία πεντα­ε­τία δεν υπήρξε κανένας.

Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι πως τα πρώτα χρόνια ήταν εντα­τι­κές, έως το τέλος του 2004 είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί 27 γύροι επαφών, στα τέλη του 2010 ανέρ­χο­νταν στους 48 και έφτασαν τους 60 την 1η Μαρτίου του 2016.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ