«Ο εκσυγχρονισμός μικρών τουριστικών επιχειρήσεων αναμένεται να μονοπωλήσει το επενδυτικό ενδιαφέρον»

Αυξη­μένο παρου­σιά­ζε­ται το ενδια­φέ­ρον όσον αφορά την απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα και τις επεν­δύ­σεις στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου, κλεί­νο­ντας το 2017. Αυτό δηλώνει σήμερα, σε συνέ­ντευξή του στην «δημο­κρα­τική», ο σύμ­βου­λος επι­χει­ρή­σεων, οικο­νο­μο­λό­γος κ. Μπάμπης Λου­κα­ράς -στέλεχος και του Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου και εξηγεί πώς δια­μορ­φώ­νε­ται η κατά­σταση σε ό,τι αφορά την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, τις επεν­δύ­σεις. Παράλ­ληλα, μιλάει για τα νέα μοντέλα χρη­μα­το­δό­τη­σης όπως τα ΣΔΙΤ καθώς οι τρά­πε­ζες επι­διώ­κουν να μειώ­σουν τον κίνδυνο σε ό,τι αφορά τις επεν­δύ­σεις.

Η συνέ­ντευξη ανα­λυ­τικά

• Κύριε Λουκαρά, κλεί­νο­ντας το 2017, δώστε μας μια εικόνα για την απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα και τις επεν­δύ­σεις στο Νότιο Αιγαίο όσον αφορά τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα. Υπάρχει ενδια­φέ­ρον;

Ανα­φο­ρικά με τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα που έχουν σχέση με τα υπουρ­γεία Οικο­νο­μι­κών και Ανά­πτυ­ξης, το 2017 κλείνει με θετικό πρόσημο, υπό την έννοια ότι το τελευ­ταίο δίμηνο, βγήκαν στον ‘αέρα’ πολλές προ­κη­ρύ­ξεις που δίνουν την δυνα­τό­τητα σε επι­χει­ρη­μα­τίες να προ­χω­ρή­σουν σε επεν­δυ­τικά σχέδια. Είτε αυτά αφορούν νέες επι­χει­ρή­σεις είτε για την ανα­βάθ­μιση υφι­στά­με­νων επι­χει­ρή­σεων. Ειδικά ένα πρό­γραμμα Του­ρι­σμού, το περι­μέ­ναμε εδώ και περίπου ένα χρόνο αφού αφο­ρούσε επεν­δύ­σεις για νέες επι­χει­ρή­σεις.

Τα χρήματα βέβαια για το Νότιο Αιγαίο εξα­κο­λου­θούν να είναι λίγα σχετικά με την ζήτηση που σημειώ­νε­ται. Ωστόσο, το θέμα είναι τι μέρος αυτής της αυξη­μέ­νης ζήτησης, θα μετα­τρα­πεί σε πραγ­μα­τική υλο­ποί­ηση.

Παράλ­ληλα, βγήκε στον ‘αέρα’ και η 2η προ­κή­ρυξη του Ανα­πτυ­ξια­κού Νόμου ενώ περι­μέ­νουμε τα απο­τε­λέ­σματα για τις προ­τά­σεις που υπο­βλή­θη­καν στον 1ο κύκλο, τον Μάρτιο του 2017. Αυτή η προ­κή­ρυξη αφορά μεγα­λύ­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις για τον Του­ρι­σμό και απευ­θύ­νε­ται σε όσους θέλουν να προβούν σε κάποιες επεν­δύ­σεις πριν την έναρξη της του­ρι­στι­κής σεζόν.

Επίσης, βρι­σκό­μα­στε εν αναμονή της προ­κή­ρυ­ξης για την ανα­βάμ­θιση των κατοι­κιών. Γενι­κό­τερα, θα έλεγα ότι υπάρχει μια κινη­τι­κό­τητα.

Ωστόσο, πρέπει να πούμε ότι χάθηκαν δύο χρόνια από την νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο για τις προ­κη­ρύ­ξεις, κι αυτό γιατί οι μόνες που βγήκαν στον ‘αέρα’ κύλησαν πολύ αργά σε ό,τι αφορά την γρα­φειο­κρα­τική τους δια­δι­κα­σία.

• Οι ενδια­φε­ρό­με­νοι στην περιοχή μας, επι­λέ­γουν κυρίως να κάνουν επεν­δύ­σεις στον Του­ρι­σμό;

Είναι δύο τα κομ­μά­τια για τα οποία εκδη­λώ­νε­ται ενδια­φέ­ρον: η δημιουρ­γία εξει­δι­κευ­μέ­νων κατα­λυ­μά­των (και μάλιστα προ­σπα­θούν να δημιουρ­γή­σουν πολύ πιο και­νούρ­για και αντα­γω­νι­στικά κατα­λύ­ματα) και υπάρ­χουν και οι επι­χει­ρή­σεις που θέλουν να ανα­βαθ­μί­σουν ή να εκσυγ­χρο­νί­σουν το προϊόν τους. Από εκεί και πέρα, ακο­λου­θούν οι τομείς στις παροχές των υπη­ρε­σιών και του εμπο­ρίου.

Όσον αφορά τον πρω­το­γενή τομέα, ανα­μέ­νουμε μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2018, την μεγάλη προ­κή­ρυξη της ΑΝΔΩ της τάξης των 10εκ. ευρώ μόνο για τα Δωδε­κά­νησα. Αυτό έχει να κάνει με μικρές επι­χει­ρή­σεις ή με την μετα­ποί­ηση των γεωρ­γι­κών προ­ϊ­ό­ντων κ.λπ.

• Ποια, όμως, είναι τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν τώρα οι επι­χει­ρή­σεις;

Κοι­τάξτε, τα βασικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν τώρα οι επι­χει­ρή­σεις είναι όσες είναι παλαιό­τε­ρες, οι υφι­στά­με­νες (όχι οι νέες) βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πες με την δια­χεί­ριση των οφειλών που έχουν είτε αυτές αφορούν τα ασφα­λι­στικά ταμεία, το δημόσιο ή τρά­πε­ζες και προ­σπα­θούν να εξα­ντλή­σουν όλα τα περι­θώ­ρια που υπάρ­χουν για να αξιο­ποι­ή­σουν τον εξω­δι­κα­στικό μηχα­νι­σμό. Είναι μια δια­δι­κα­σία, στην οποία πολλές επι­χει­ρή­σεις προ­σβλέ­πουν ώστε να προ­στα­τευ­θούν από τα όποια καταγ­γελ­τικά μέτρα μπορεί να οδη­γη­θεί το δημόσιο ή οι τρά­πε­ζες, ή οι τρίτοι πιστω­τές ενα­ντίον τους και προ­σπα­θούν να δώσουν μια πρόταση βιω­σι­μό­τη­τας, προ­κει­μέ­νου να εξορ­θο­λο­γή­σουν τα χρέη και να πετύ­χουν –ίσως- και μια μείωση των οφειλών εάν τεκ­μη­ριώ­νουν κάτι τέτοιο με το αίτημά τους. Στόχος τους είναι να κατα­στούν βιώ­σι­μες και να μπο­ρέ­σουν να συνε­χί­σουν να λει­τουρ­γούν.

• Το Νότιο Αιγαίο σε σχέση με άλλες περι­φέ­ρειες, είναι σε καλύ­τερο επίπεδο απορ­ρο­φη­τι­κό­τη­τας, επεν­δύ­σεων και υλο­ποί­η­σης;

Η αλήθεια είναι ότι στο τελευ­ταίο πρό­γραμμα του 2016 για τον Του­ρι­σμό στο οποίο το Νότιο Αιγαίο είχε πολύ λίγα χρήματα. Τα αιτή­ματα που εγκρί­θη­καν ήταν πάρα πολύ λίγα σε σχέση με τις προ­τά­σεις που κατα­τέ­θη­καν. Μετά από δια­βή­ματα και πιέσεις από τους τοπι­κούς φορείς προ­κει­μέ­νου να αυξη­θούν τα χρήματα για την περιοχή, κατα­φέ­ραμε να λάβουν έγκριση πολλές επεν­δύ­σεις και επι­χει­ρή­σεις. Αυτό αφο­ρούσε κυρίως ένα πρό­γραμμα για ενί­σχυση και εκσυγ­χρο­νι­σμό μικρών του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων. Είναι πολύ σημα­ντικό διότι είναι έργα που θα μονο­πω­λή­σουν το ενδια­φέ­ρον για τα επόμενα δύο – τρία χρόνια.

• Όσοι ενδια­φέ­ρο­νται για επεν­δύ­σεις ψάχνουν να λάβουν χρη­μα­το­δο­τή­σεις μέσα από αυτά τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα ή επι­λέ­γουν να πάνε και απ’ ευθείας στις τρά­πε­ζες;

Όποιοι θέλουν να προ­χω­ρή­σουν σε ένα επεν­δυ­τικό σχέδιο, κοιτάνε να ενι­σχύ­σουν το χρη­μα­το­δο­τικό τους σχήμα με οποιον­δή­ποτε τρόπο. Είτε είναι ένα πρό­γραμμα είτε μέσω τρα­πε­ζών, είτε κάποια συμ­φω­νία με ένα συνερ­γάτη κ.λπ. Όλα αυτά γίνο­νται στην προ­σπά­θεια να δια­σφα­λί­σει όσο το δυνατόν περισ­σό­τε­ρες πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Από την άλλη, αυτό που λέγεται ότι οι τρά­πε­ζες θα πρέπει να απε­γλω­βι­στούν από την δια­χεί­ριση των ‘κόκ­κι­νων δανείων’ επειδή επι­βα­ρύ­νουν τους ισο­λο­γι­σμούς τους προ­κει­μέ­νου να διο­χε­τεύ­σουν την ενέρ­γειά τους στην ανά­πτυξη της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μίας, έχει μια πραγ­μα­τι­κό­τητα. Αυτό δε σημαί­νει όμως ότι η οικο­νο­μία δεν κινεί­ται. Εάν κάποιος πληροί βασικά προ­α­παι­τού­μενα πλέον, αξιο­λό­γη­σης ενός επεν­δυ­τι­κού σχεδίου στην τράπεζα, εννο­εί­ται ότι μπορεί να περάσει το κατώφλι της τρά­πε­ζας και να κάνει ένα αίτημα, που θα πρέπει να απα­ντάει σε μια σειρά από ερω­τή­ματα από τα οποία, αξιο­λο­γεί­ται και η βιω­σι­μό­τητα της επέν­δυ­σης αλλά και το προφίλ του (ποιος είναι, εάν έχει εξα­σφα­λί­σεις κ.λπ.)

Σίγουρα η δια­δι­κα­σία δεν είναι όπως ήταν παλαιό­τερα. Τώρα πια υπάρχει μια πιο ενδε­λε­χής έρευνα επι των αιτη­μά­των. Αξιο­λο­γού­νται όλες οι προ­ο­πτι­κές. Αλλά οι εγκρί­σεις είναι πιο δύσκο­λες. Αυτό όμως δεν σημαί­νει ότι δεν υπάρ­χουν εγκρί­σεις. Έχει να κάνει με το business plan με την ιδέα, την πρόταση και ποιος είναι ο πελάτης.

Βέβαια, σε όλο αυτό το περι­βάλ­λον ένας ανα­σταλ­τι­κός παρά­γο­ντας είναι ότι οι εξα­σφα­λί­σεις και οι εγγυ­ή­σεις που μπορεί να παρέχει πλέον ένας δανειο­λή­πτης ή δυνη­τι­κός επι­χει­ρη­μα­τίας είναι πολύ μικρό­τε­ρες σε σχέση με τι γινόταν παλαιό­τερα.

• Επειδή βλέ­πουμε ότι γίνο­νται επεν­δύ­σεις σε περιο­χές όπως η Ρόδος, αυτές γίνο­νται και με ξένα κεφά­λαια ή με άλλο τρόπο;

Οι επεν­δύ­σεις που γίνο­νται από πολύ μεγά­λους ομίλους δεν μπορούν πλέον να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα. Απο­κλεί­ο­νται από αυτά. Είναι μια παρά­με­τρος του νέου ανα­πτυ­ξια­κού νόμου και απο­τε­λεί έναν περιο­ρι­σμό που έχει τεθεί. Επίσης, ένα σύνηθες μοντέλο χρη­μα­το­δό­τη­σης τέτοιων επεν­δύ­σεων έχει να κάνει με το ό,τι πολλοί συνερ­γά­τες αυτών των επι­χει­ρή­σεων, τους προ­κα­τα­βάλ­λουν κάποια χρήματα για τις μελ­λο­ντι­κές τους εισπρά­ξεις, ως έμμεσο τρόπο χρη­μα­το­δό­τη­σης που τους βοηθάει να κινη­θούν. Αυτή η χρη­μα­το­δό­τηση είναι μια επίσημη μορφή δανει­σμού.

Εάν υπάρ­χουν τέτοιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, έρχεται και η τράπεζα να συμ­με­τέ­χει με μικρό­τερο ποσοστό –όχι 90% αλλά μέχρι 60%. Πολλές φορές ζητούν την συμ­με­τοχή τρίτων για να μειώ­σουν τον δικό τους κίνδυνο.

Ένα άλλο μοντέλο χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι τα ΣΔΙΤ. Οι δήμοι τα προ­τι­μούν διότι η παρα­δο­σιακή μορφή χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι ένα κεφά­λαιο που κλείνει και δεν θα επα­νέλ­θει. Κι αυτό συμ­βαί­νει επειδή το τρα­πε­ζικό σύστημα έχει εκτεθεί ανε­πα­νόρ­θωτα και για να ανα­κάμ­ψει πρέπει να μειώσει τους κιν­δύ­νους του. Οι τρά­πε­ζες δηλαδή, επι­διώ­κουν μόχλευση κεφα­λαίων μέσω τρίτων που τις συμ­φέ­ρει περισ­σό­τερο.