Παρέμβαση του Βασίλη Υψηλάντη για την προστασία των τουριστικών επιχειρήσεων από αθέμιτες πρακτικές των ηλεκτρονικών πλατφορμών ταξιδιωτικών πρακτορείων (OTAs)

Την ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση των αθέμιτων πρακτικών που εφαρμόζουν ηλεκτρονικές πλατφόρμες ταξιδιωτικών κρατήσεων (Online Travel Agencies – OTAs), σε βάρος των ελληνικών ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και των ιδιοκτητών τουριστικών καταλυμάτων, αναδεικνύει με κοινοβουλευτική του παρέμβαση ο Βουλευτής Δωδεκανήσου της Νέας Δημοκρατίας, Βασίλης Α. Υψηλάντης, συνυπογράφοντας μαζί με 14 συναδέλφους του σχετική ερώτηση προς τους Υπουργούς Ανάπτυξης και Τουρισμού.

Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα Δωδεκάνησα, όπου ο τουρισμός αποτελεί τον βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας και χιλιάδες επιχειρήσεις εξαρτώνται από την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και τον υγιή ανταγωνισμό.

Στην ερώτηση επισημαίνεται ότι οι υπέρογκες προμήθειες που επιβάλλουν οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες, οι παραπλανητικές διαφημιστικές πρακτικές, καθώς και οι ψηφιακοί μηχανισμοί χειραγώγησης των καταναλωτών, δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες τουριστικές επιχειρήσεις.

Για τον λόγο αυτό ζητείται από τα αρμόδια Υπουργεία να εξετάσουν, μεταξύ άλλων, τη θέσπιση ανώτατου ορίου στις προμήθειες που επιβάλλουν οι πλατφόρμες, την απαγόρευση παρακράτησης προμήθειας επί του Φ.Π.Α. και λοιπών φόρων, την αποτελεσματική αντιμετώπιση των παραπλανητικών πρακτικών και την αξιοποίηση των πορισμάτων της δημόσιας διαβούλευσης που έθεσε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, ώστε να διαμορφωθεί ένα δίκαιο και διαφανές πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Κοινοβουλευτικής Ερώτησης:

ΘΕΜΑ: «Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των αθέμιτων πρακτικών από τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες ταξιδιωτικών πρακτορείων – Online Travel Agencies (OTAs)»

Ο τομέας του τουρισμού αποτελεί τη βαριά βιομηχανία της εθνικής μας οικονομίας, διαδραματίζοντας καταλυτικό ρόλο στην παραγωγική ανασυγκρότηση και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας μας. Ενδεικτικά, το 2025, 43,3 εκ. τουρίστες επισκέφθηκαν την Ελλάδα, με άμεση συνεισφορά ύψους 32,4 δις ευρώ στην οικονομία μας για το ίδιο έτος, ποσό που αντιστοιχεί στο 13% του ΑΕΠ και υπερβαίνει το 30%, συνυπολογίζοντας και την έμμεση εισφορά του συγκεκριμένου τομέα.

Η συντριπτική πλειοψηφία των ξενοδόχων και ιδιοκτητών τουριστικών καταλυμάτων, χρησιμοποιούν online ταξιδιωτικά πρακτορεία (OTAs) για την προσέλκυση πελατών και τη διαχείριση τω κρατήσεών τους. Μία από τις δημοφιλέστερες OTA στην Ελλάδα, είναι η Booking.com, κατέχοντας το 45% του μεριδίου αγοράς, με την Airbnb, την TripAdvisor, την Expedia και άλλες αντίστοιχες πλατφόρμες να ακολουθούν με πολύ χαμηλότερα ποσοστά.

Δυστυχώς, οι ιδιοκτήτες των ξενοδοχείων και των εν γένει τουριστικών καταλυμάτων, αντιμετωπίζουν συνθήκες ασφυκτικού ελέγχου της αγοράς από τις πλατφόρμες OTA.

Το καθεστώς αυτό ελέγχου, έχει προκαλέσει τις έντονες διαμαρτυρίες των θεσμικών φορέων του κλάδου, όπως του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) και του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΞΕΕ), οι οποίοι αναδεικνύουν μια σειρά από πρακτικές που στρεβλώνουν τον υγιή ανταγωνισμό, μέσα από τις επίσημες πλέον καταγγελίες τους.

Η σοβαρότητα του ζητήματος επιβεβαιώνεται με ακόμα περισσότερο επίσημο τρόπο, καθώς η Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού διεξάγει αυστηρή έρευνα για πιθανολογούμενη κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από OTA, έπειτα από καταγγελία για ενδεχόμενη παράβαση του άρθρου 2 του ν. 3959/2011 και του άρθρου 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ.

Μάλιστα, η ανωτέρω Αρχή έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση, (έως τις 27 Ιουλίου 2026), το πακέτο των δεσμεύσεων που αναγκάστηκε να προτείνει η υπό έρευνα ΟΤΑ, προκειμένου να αμβλύνει τις σοβαρές ανησυχίες που αφορούν τον αποκλεισμό ανταγωνιστικών πλατφορμών και τη χειραγώγηση της αγοράς μέσω αδιαφανών μηχανισμών κατάταξης (Default Ranking Mechanism) και των προγραμμάτων προτεινόμενων καταλυμάτων που χρησιμοποιεί (Preferred, Preferred Plus, Booking Sponsored Benefit).

Παρά την εν εξελίξει έρευνα της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού, οι ελληνικές τουριστικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να πλήττονται από πρακτικές που χρήζουν άμεσης νομοθετικής και ρυθμιστικής παρέμβασης, όπως:

Υπέρογκες Προμήθειες Μεσιτείας: Οι πλατφόρμες επιβάλλουν καταχρηστικά εξαιρετικά υψηλά ποσοστά προμήθειας, τα οποία κυμαίνονται από 15%- 20% και κάποιες φορές φτάνει και έως 25% επί της τιμής κράτησης, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., αφαιρώντας πολύτιμη ρευστότητα από τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Επιθετικές και Παραπλανητικές Διαφημιστικές Τακτικές: Παρατηρείται το φαινόμενο της χρήσης ονομάτων μη συμβεβλημένων ξενοδοχείων, σε πληρωμένες διαφημίσεις της πλατφόρμας στο διαδίκτυο (π.χ. Google Ads). Όταν ο καταναλωτής αναζητά το συγκεκριμένο κατάλυμα και οδηγείται στην πλατφόρμα, εμφανίζεται μήνυμα ότι «δεν υπάρχει διαθεσιμότητα», με αποτέλεσμα το σύστημα να τον ανακατευθύνει σε άλλα συμβεβλημένα καταλύματα, υποκλέπτοντας την πελατεία της αρχικής επιχείρησης.

Ψηφιακές Πρακτικές Χειραγώγησης (Dark Patterns): Χρήση παραπλανητικών μηνυμάτων (π.χ. «Απομένει μόνο 1 δωμάτιο»), τα οποία τεχνητά δημιουργούν μια αίσθηση κατεπείγοντος στον καταναλωτή, πιέζοντάς τον να προβεί σε κράτηση. Επειδή η προστασία των ελληνικών επιχειρήσεων και των καταναλωτών από μονοπωλιακές ή ολιγοπωλιακές πρακτικές είναι απαραίτητη για τη βιωσιμότητα του εγχώριου τουριστικού προϊόντος και την επιβίωση των επιχειρήσεων/ιδιοκτητών μικρομεσαίων καταλυμάτων.

Επειδή ο τομέας του τουρισμού αποτελεί για την ελληνική οικονομία έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες ανάπτυξης και εισροής εσόδων.

Επειδή ο τουρισμός αποτελεί τομέα υψηλής κυβερνητικής προτεραιότητας.

Ερωτώνται οι αρμόδιοι κ.κ. Υπουργοί, κατά το μέρος που τους αφορά:

-Υπάρχει πρόθεση, λαμβάνοντας υπόψη τον ασφυκτικό έλεγχο της αγοράς, να αναληφθούν νομοθετικές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό ή τη θέσπιση του ανώτατου ορίου (πλαφόν) στο ποσοστό της προμήθειας μεσιτείας, που επιτρέπεται να παρακρατούν τα OTA από τις ελληνικές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις;

-Υπάρχει αντίστοιχα πρόθεση νομοθετικής ρύθμισης για την απαγόρευση παρακράτησης ποσοστού προμήθειας μεσιτείας από τα ΟΤΑ, επί του Φ.Π.Α. και οιονδήποτε άλλων φόρων;

-Σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προβεί η αρμόδια Γενική Γραμματεία Εμπορίου, για την πάταξη των επιθετικών διαφημιστικών τακτικών (υποκλοπή ονομάτων μη συμβεβλημένων καταλυμάτων) και των ψηφιακών πρακτικών παραπλάνησης (dark patterns) που εφαρμόζονται εις βάρος των Ελλήνων πολιτών και τουριστών;

-Πώς σκοπεύει να αξιοποιήσει το Υπουργείο τα πορίσματα και το αποτέλεσμα της δημόσιας διαβούλευσης της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού (με ολοκλήρωση στις 27 Ιουλίου 2026), ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης και μόνιμη εξάλειψη των αθέμιτων πρακτικών των πλατφορμών OTA στην ελληνική αγορά;