Νέα έρευνα: Ποιους εμπιστεύονται και ποιους όχι οι Έλληνες- Στα τάρταρα η εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα

Μεγάλο είναι το έλλειμμα εμπι­στο­σύ­νης σε όλο το φάσμα της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας τόσο προς τους πολι­τι­κούς θεσμούς όσο και πρους τους συναν­θρώ­πους δια­πι­στώ­νει μια νέα μεγάλη έρευνα για τις αξίες των ελλήνων της διαΝΕΟσις.

Η έρευνα πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τον Σεπτέμ­βριο και τον Οκτώ­βριο του 2017 σε δείγμα 1.200 νοι­κο­κυ­ριών με προ­σω­πι­κές συνε­ντεύ­ξης. Την ευθύνη του σχε­δια­σμού των ερω­τη­μα­το­λο­γίων και την επι­μέ­λεια της έρευνας είχε καθη­γη­τής Κοι­νω­νιο­λο­γίας Σ. Κονιόρ­διος, ενώ την διε­ξα­γωγή της ανέλαβε η εταιρία Metron Analysis του Στράτου Φαναρά

Όπως ανα­φέ­ρει στην έκθεσή του ο κ. Κονιόρ­διος, “η Παγκό­σμια Έρευνα Αξιών − World Values Survey (WVS) απο­τε­λεί ένα επα­να­λαμ­βα­νό­μενο από το 1981 ερευ­νη­τικό εγχεί­ρημα με φορέα τη World Value Survey Association (WVSA) και ιδρυ­τικό πρόεδρο τον Καθη­γητή του Πανε­πι­στή­μιου του Μίσι­γκαν, Ronald Inglehart. Σχε­διά­στηκε για να ελεγ­χθεί η υπόθεση ότι οι οικο­νο­μι­κές και τεχνο­λο­γι­κές αλλαγές μετα­σχη­μα­τί­ζουν τις βασικές αξίες και τα κίνητρα των πολιτών των σύγχρονων-βιομηχανοποιημένων κοι­νω­νιών. Βασική επι­δί­ωξη της έρευνας είναι η άντληση πλη­ρο­φο­ριών ανα­φο­ρικά με τις αξίες που χαρα­κτη­ρί­ζουν τον πλη­θυ­σμό μιας σειράς χωρών που εκτεί­νο­νται σε όλη την υδρό­γειο. Απο­τε­λεί επα­να­λαμ­βα­νό­μενο εγχεί­ρημα διότι οι αξίες, σε αντί­θεση με τις στάσεις, καθώς συν­δέ­ο­νται με τη δια­δι­κα­σία εγχά­ρα­ξης κοι­νω­νι­κών αντι­λή­ψεων, της κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης που πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε συγκε­κρι­μένα κοι­νω­νικά και πολι­τι­σμικά πλαίσια εγγρά­φο­νται βαθύ­τερα και συνήθως μετα­βάλ­λο­νται αργό­συρτα. Αυτή η διά­σταση καθο­ρί­ζει και το χρονικό βάθος της επα­να­λαμ­βα­νό­με­νης αυτής έρευνας που είναι τα πέντε έτη”.

Ποιούς εμπι­στεύ­ο­νται οι Έλληνες;

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έρευνας, οι Ελληνες εμπι­στεύ­ο­νται σε ποσοστό άνω του 50% μόνο 5 θεσμούς: πανε­πι­στή­μια, ένοπλες δυνά­μεις, αστυ­νο­μία, εκκλη­σία και δικα­στή­ρια. Θεσμοί όπως Κοι­νο­βού­λιο και Τύπος έχουν ποσοστά εμπι­στο­σύ­νης κάτω του 15%.

1) Πολι­τική εμπι­στο­σύνη

“Είναι γνωστό ότι η πολι­τική εμπι­στο­σύνη στη χώρα μας έχει καμφθεί, ιδιαί­τερα την τελευ­ταία δεκα­ε­τία της κρίσης. Από τα στοι­χεία της έρευνας WVS7 (στοι­χεία Φθι­νο­πώ­ρου 2017), προ­κύ­πτει ότι μόλις το 7% του πλη­θυ­σμού της χώρας εμπι­στεύ­ε­ται πολύ ή αρκετά τα πολι­τικά κόμματα και μόλις το 13% την Κυβέρ­νηση. Αλλά και το Κοι­νο­βού­λιο (που είναι ο περισ­σό­τερο αντι­προ­σω­πευ­τι­κός και δια­κομ­μα­τι­κός πολι­τι­κός θεσμός) το εμπι­στεύ­ε­ται μόλις το 14%” σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά στην ανάλυσή του ο Στράτος Φαναράς και προ­σθέ­τει:

“Εξάλλου και το ενδια­φέ­ρον για την πολι­τική κινεί­ται αρκετά χαμηλά. Από τα στοι­χεία της έρευνας προ­κύ­πτει ότι μόλις το 28% δηλώνει ότι ενδια­φέ­ρε­ται πολύ ή αρκετά για την πολι­τική και μάλιστα το ποσοστό όσων δηλώ­νουν ότι ενδια­φέ­ρο­νται πολύ περιο­ρί­ζε­ται στο 5%. Ο παγκό­σμιος μέσος όρος είναι 46% ενώ μερικές χαρα­κτη­ρι­στι­κές υψηλές επι­δό­σεις χωρών της Ευρώπης είναι αυτές της Νορ­βη­γίας (69%) και της Γερ­μα­νίας (62%)”.

Όπως σημειώ­νει ο Θοδωρης Γεωρ­γα­κό­που­λος, διευ­θυ­ντής περιε­χο­μέ­νου της διαΝΕΟσις σε άρθρο του στην “Καθη­με­ρινή της Κυρια­κής” όπου παρου­σιά­ζει ορι­σμένα από τα βασικά ευρή­ματα της έρευνας, “η καχυ­πο­ψία απέ­να­ντι στην πολι­τική κατα­γρά­φε­ται και απο τις αμφι­βο­λίες που εκφρά­ζει σημα­ντικό μέρος του πλη­θυ­σμού για την εκλο­γική δια­δι­κα­σία. Ένας στους πέντε πιστεύει ότι στις εκλογές οι ψήφοι δεν κατα­με­τρού­νται σωστά. Σχεδόν τέσ­σε­ρις στους δέκα αμφι­βάλ­λουν για την αμε­ρο­λη­ψία όσων διε­νερ­γούν τις εκλογές, ενώ ένας στους τρεις πιστεύει ότι οι “ψηφο­φό­ροι δωρο­φο­κού­νται”.

Πρέπει πάντως να σημειω­θεί ότι σύμφωνα με την έρευνα, η κρίση εμπι­στο­σύ­νης προς την πολι­τική και τους πολι­τι­κούς, δεν συνο­δεύ­ε­ται από αμφι­σβή­τηση της Δημο­κρα­τίας η οποία συνε­χί­ζει να έχει υψηλή αξία για τους πολίτες. Βαθ­μο­λο­γώ­ντας το πόσο σημα­ντικό είναι να ζουν σε μια χώρα που κυβερ­νά­ται δημο­κρα­τικά δίνουν 9,3 με άριστα το 10, ανα­φέ­ρει ο κ. Γεωρ­γα­κό­που­λος.

2) Κοι­νω­νική εμπι­στο­σύνη

“Όμως δεν είναι μόνο η πολι­τική εμπι­στο­σύνη η οποία κινεί­ται σε χαμηλά επίπεδα. Ταυ­τό­χρονα υπάρχει ένα διάχυτο κλίμα καχυ­πο­ψίας για τον «άλλο», ισχυρά συσχε­τι­σμένο με τη χαμηλή πολι­τική εμπι­στο­σύνη, όταν αυτός ο «άλλος» δεν είναι οικείο πρόσωπο. Εννιά στους δέκα (91%) συμ­φω­νούν με τη φράση ότι «πρέπει να είναι κανείς ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κός/ή στις συναλ­λα­γές του με τους ανθρώ­πους» και μόνο το 8% συμ­φω­νεί με τη φράση «οι περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι είναι άξιοι εμπι­στο­σύ­νης». Μόνο το 61% εμπι­στεύ­ε­ται τους γεί­το­νές του και μόνο 1 στους 5 ανθρώ­πους άλλης εθνι­κό­τη­τας ή θρη­σκείας. Η κρίση επι­δεί­νωσε την κατά­σταση” σημειώ­νει ο κ. Φαναράς.

Και προ­σθέ­τει: “Η χαμηλή κοι­νω­νική εμπι­στο­σύνη η οποία μπορεί κάτω από ορι­σμέ­νες συν­θή­κες να δια­βα­στεί είτε ως καχυ­πο­ψία είτε ως απλή επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα, συν­δέ­ε­ται με την «από­σταση» ή αλλιώς τον βαθμό συγ­γέ­νειας ή εγγύ­τη­τας από τον «άλλο». Στο Διά­γραμμα 12 που ακο­λου­θεί είναι φανερή η σύνδεση της με τη συγ­γέ­νεια ή/και την από­σταση μεταξύ των προ­σώ­πων. Ειδικά για ανθρώ­πους δια­φο­ρε­τι­κής εθνι­κό­τη­τας και θρη­σκείας και ακόμη περισ­σό­τερο για ανθρώ­πους που συνα­ντάμε για πρώτη φορά, η καχυ­πο­ψία (ή η επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα) κυριαρ­χεί”.

Κοι­νω­νική ευη­με­ρία και ασφά­λεια

Ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία παρου­σιά­ζουν και οι αντι­λή­ψεις για την ασφά­λεια και την ευη­με­ρία. Σύμφωνα με όσα ανα­φέ­ρει ο κ. Γεωρ­γα­κό­που­λος, “το 66% των Ελλήνων πιστεύει πως η ανά­πτυξη της τεχνο­λο­γίας στο μέλλον θα είναι καλό πράγμα ενώ μόνο το 7% το θεωρεί κακό. Το 71,4% των Ελλήνων δηλώνει πολύ ή αρκετά ευτυ­χι­σμένο, ενώ 8 στους 10 δηλώ­νουν πως έχουν καλή ή πολύ καλή υγεία”. Ακόμη, σύμφωνα με την έρευνα, 1 στους 4 δηλώνει πως ασθάν­θηκε ανα­σφά­λεια κατά τους τελευ­ταί­ους 12 μήνες στο σπίτι εξαι­τίας της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας. Τέλος, μεταξύ άλλων, το 41% ανη­συ­χεί μήπως χάσει την δουλειά του ή μήπως δεν μπορεί να βρει δουλειά, ενώ τι 29% ανη­συ­χεί για το επίπεδο εκπαί­δευ­σης που παρέχει στα παιδιά του.

Ορι­σμένα συμπε­ρά­σματα

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει και ο συσχε­τι­σμός των ευρη­μά­των με τον περί­φημο “Δείκτη Δημο­κρα­τίας” που πραγ­μα­το­ποιεί στην ανάλυσή του ο Στράτος Φαναράς.

“Η Ελλάδα για το 2017, βρί­σκε­ται στην 38η θέση με μέση τιμή 7.29 (από 7.23 το 2016) και επίσης ανήκει στην ομάδα χωρών των «ρευστών» Δημο­κρα­τιών. Φαί­νε­ται έτσι για πρώτη χρονιά μέσα στην κρίση να ανακτά μέρος από το χαμένο έδαφος της δεκα­ε­τίας της κρίσης: σύμφωνα με τα δια­χρο­νικά στοι­χεία του δείκτη, το 2006 με μέση τιμή 8.13 η χώρα μας βρι­σκό­ταν παγκο­σμίως στην 18η θέση. Επο­μέ­νως η απά­ντηση στο δεύτερο ερώτημα που θέσαμε είναι ότι η Ελλάδα μετά από μία δεκα­ε­τία συνε­χούς πτώσης στις δημο­κρα­τι­κές επι­δό­σεις της, ανα­κάμ­πτει για πρώτη φορά το 2017, αλλά ακόμη απέχει πολύ από το σημείο στο οποίο βρι­σκό­ταν” σημειώ­νει μεταξύ άλλων.

Ενώ στον επίλογο της ανά­λυ­σης ανα­φέ­ρει:

“Όλο και περισ­σό­τερο, όσο πιο πολύ­πλο­κος γίνεται ο κόσμος, όσο πιο πολύ κυριαρ­χούν οι αγορές κεφα­λαίων και αγαθών και η τεχνο­λο­γία πάνω στους θεσμούς που οικο­δο­μή­θη­καν στο μετα­πο­λε­μικό περι­βάλ­λον του 20ού αιώνα, τόσο πιο έντονο θα φαί­νε­ται να είναι το πρό­βλημα του πολι­τι­κού συστή­μα­τος. Σήμερα, περισ­σό­τερο από ποτέ, χρεια­ζό­μα­στε μια νέου τύπου Δημο­κρα­τία, ικανή και απο­τε­λε­σμα­τική τόσο μέσα στις δομές των κρατών όσο και σε πλα­νη­τικό επίπεδο. Αλλιώς η κρίση εμπι­στο­σύ­νης θα αυξά­νε­ται και η τάση προς τον αυταρ­χι­σμό και τα υβρι­δικά καθε­στώτα θα συνε­χί­ζε­ται. Ειδικά στη χώρα μας, τα προ­βλή­ματα πολι­τι­κής επάρ­κειας και διεύ­θυν­σης, συν­δυά­στη­καν ή/και πυρο­δό­τη­σαν τη δεκαετή οικο­νο­μική κρίση, η οποία θα έχει μακρο­χρό­νιες επι­πτώ­σεις και θα επι­βα­ρύ­νει τις μελ­λο­ντι­κές γενιές οι οποίες θα κληθούν να πλη­ρώ­σουν το τίμημα λαθών και παρα­λεί­ψεων του παρελ­θό­ντος. Αν λοιπόν συμ­φω­νούμε στη δια­πί­στωση αυτή, δεν θα ήταν δίκαιο να προ­σπα­θή­σουμε του­λά­χι­στον να παρα­δώ­σουμε στους νέους ένα πολι­τικό σύστημα το οποίο θα είναι όσο το δυνατόν πιο απο­τε­λε­σμα­τικό, ένα σύστημα που θα κερ­δί­σει και πάλι την εμπι­στο­σύνη της κοι­νω­νίας και θα μπορεί να προ­σφέ­ρει περισ­σό­τερα από τις όποιες επι­βα­ρύν­σεις δημιουρ­γεί; Ιδού η μεγάλη πρό­κληση”.

Ορι­σμέ­νοι από τους πίνακες της έρευνας:

-Διαβάστε ολό­κληρη την έρευνα εδώ

-Διαβάστε την ανάλυση του Στράτου Φαναρά εδώ

πηγή thetoc.gr