Η ιστορία των καρνάγιων: Ο ναυπηγός με καταγωγή από τη Σύμη που σώζει τα ελληνικά ξύλινα σκαριά

Ο πολυ­βρα­βευ­μέ­νος μάστο­ρας ξύλινων καρα­βιών και ναυ­πη­γός Θοδωρής Τσίκης είναι ο ρομα­ντι­κός δια­σώ­στης των πανέ­μορ­φων ελλη­νι­κών καϊκιών, αλλά και δημιουρ­γός εντυ­πω­σια­κών ξύλινων σκαφών

Βασίλης Γούλας

Τίνα Μαν­δη­λαρά

«Εάν απο­συν­θέ­σεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απο­μέ­νουν μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι», έγραφε ο Ελύτης για την τρι­λο­γία που απο­τε­λεί την ουσία και το σήμα κατα­τε­θέν της χώρας μας. Γι’ αυτό και τα ξύλινα καράβια που στό­λι­ζαν πάντα τα ελλη­νικά νερά, βγαλ­μένα από αξέ­χα­στες ιστο­ρίες και αμέ­τρη­τες προ­σω­πι­κές εικόνες, συμ­βο­λί­ζουν την ουσία της θαλασ­σι­νής ιστο­ρίας μας και με πόνο καρδιάς βλέ­πουμε ότι τείνουν να εξα­φα­νι­στούν.

Αυτά τα ωραία κοσμή­ματα της θάλασ­σας είναι πια ελά­χι­στα και μονα­χι­κοί προ­στά­τες τους είναι οι λίγοι ρομα­ντι­κοί τεχνί­τες – ή μάλλον καλύ­τερα καλ­λι­τέ­χνες που εξα­κο­λου­θούν να ασκούν την τέχνη της ναυ­πη­γο­ξυ­λουρ­γι­κής. Ενας από τους τελευ­ταί­ους των πιστών εκφρα­στών της είναι ο Θοδωρής Τσίκης, ο οποίος συνε­χί­ζει την οικο­γε­νειακή παρά­δοση που ήθελε τον παππού του να αφήνει το νησί του, τη Σύμη, με μεγάλη παρά­δοση στους ξυλο­τε­χνουρ­γούς των καϊκιών, για να έρθει στην Αθήνα και να εργα­στεί στο νεό­τευ­κτο τότε ναυ­πη­γείο του Περά­μα­τος.

Τα μυστικά της τέχνης μετα­φέρ­θη­καν από τον παππού στον γιο και από εκεί στον εγγονό της οικο­γέ­νειας Τσίκη, δικαιώ­νο­ντας τον μόχθο και την εργασία περισ­σό­τερο από έναν αιώνα. Πολλά είναι ως εκ τούτου τα βραβεία που κοσμούν το ράφι του Θοδωρή Τσίκη, του τελευ­ταίου από­γο­νου μιας ονο­μα­στής οικο­γέ­νειας, με τελευ­ταίο αυτό που του απο­νε­μή­θηκε στη Διεθνή Ρεγκάτα των Σπετσών. Οι αναρ­τή­σεις του, μάλιστα, μετρούν χιλιά­δες like και shares από ανθρώ­πους που ασπά­ζο­νται τις βαθιές ανη­συ­χίες του αλλά και τα μονα­δικά σκάφη του.

Τα μυστικά μιας τέχνης αιώνων

Φτιά­χνο­ντας και επι­σκευά­ζο­ντας πανέ­μορφα σκάφη, σαν αυτά που βλέ­πουμε να δεσπό­ζουν στις φωτο­γρα­φίες του Μακέιμπ και στις ωραίες ανα­μνή­σεις των Ελλήνων που πάντοτε τα συνέ­δεαν με τη θαλασ­σινή μας ιστορία, ο Θοδωρής Τσίκης είναι από τους γνή­σιους εκφρα­στές μιας μαστο­ρι­κής αιώνων, αλλά και από τους τελευ­ταί­ους σπου­δαί­ους τεχνί­τες που έχουν απο­μεί­νει στη χώρα μας.

Με αγάπη για την τέχνη του και με μια οικο­γε­νειακή ιστορία που μπορεί να γίνει μυθι­στό­ρημα, γραμ­μένο με ατε­λεί­ω­τες περι­πέ­τειες και ωραία κεφά­λαια για την ιστορία της ελλη­νι­κής νησιω­τι­κής παρά­δο­σης, ο Τσίκης σηκώνει περή­φανα την παντιέρα του προ­στάτη των ναυ­πη­γο­ξυ­λουρ­γών. Ο ρόλος του είναι ακόμα πιο σημα­ντι­κός αν υπο­λο­γί­σεις ότι πια οι πραγ­μα­τι­κοί τεχνί­τες τείνουν να εξα­φα­νι­στούν εξαι­τίας εξω­γε­νών παρα­γό­ντων. Σε αυτό το ούτως ή άλλως σπάνιο και δύσκολο επάγ­γελμα, κρίσιμο ρόλο δια­δρα­μά­τισε η ευρω­παϊκή κοι­νο­τική οδηγία που έκανε τους περισ­σό­τε­ρους ιδιο­κτή­τες ξύλινων σκαφών να προβούν στην κατα­στροφή τους.

Και παρότι η Πολι­τεία φρό­ντισε, τα τελευ­ταία χρόνια, να ψηφίσει σχε­τι­κές τρο­πο­λο­γίες για την προ­στα­σία τους, ελά­χι­στοι είναι αυτοί που αψη­φώ­ντας τις δυσκο­λίες συνέ­χι­σαν να ασκούν με τερά­στιο προ­σω­πικό κόστος και επιμονή την τέχνη τους. Ο Θοδωρής Τσίκης είναι ο εκπρό­σω­πος ενός από τα ελά­χι­στα ναυ­πη­γεία και καρ­νά­για όπου φτιά­χνο­νται και επι­σκευά­ζο­νται ξύλινα παρα­δο­σιακά σκάφη με εμμονή στη λεπτο­μέ­ρεια και με μια σειρά από εντυ­πω­σια­κό­τατα σκάφη να κοσμούν την επίσημη σελίδα του.

Ναυ­πη­γός ο ίδιος, από­φοι­τος του ΕΜΠ, φρό­ντισε να λάβει την επι­στη­μο­νική κατάρ­τιση αλλά και να μάθει την τέχνη από τον πατέρα του και τον επίσης ναυ­πη­γο­ξυ­λουργό Δημήτρη Ντε­βε­ντέρη. Στη συνέ­χεια εργά­στηκε στο εκσυγ­χρο­νι­σμένο ναυ­πη­γείο του Μανώλη Ψαρρού, αλλά κατά­φερε να προ­χω­ρή­σει στη δημιουρ­γία δικού του χώρου στο Πέραμα, όπου συνε­χί­ζει απτό­η­τος την τέχνη και οικο­γε­νειακή παρά­δοση.

Ευτυχώς, κόντρα στα σημεία των καιρών και τις ντι­ρε­κτί­βες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, τα ξύλινα σκάφη εξα­κο­λου­θούν να έχουν ζήτηση από τους λίγους που επι­ζη­τούν υψηλή ποιό­τητα και οι ρομα­ντι­κοί όπως ο Τσίκης μπορούν να συν­δυά­ζουν την παρα­δο­σιακή τεχνική με τις σύγ­χρο­νες μεθό­δους εκσυγ­χρο­νί­ζο­ντας το επάγ­γελμα χωρίς να αλλοιώ­νουν τον χαρα­κτήρα των περί­τε­χνων σκαφών. «Η δουλειά μου είναι δημιουρ­γική και ευχά­ρι­στη. Τα καθή­κο­ντά μου, εκτός από το τεχνικό κομμάτι, περι­λαμ­βά­νουν και το εμπο­ρικό, το marketing, την επιλογή υλικών, με λίγα λόγια, κάνω τα πάντα», θα πει σε παλαιό­τερη συνέ­ντευξή του και θα επι­ση­μά­νει: «Η ξυλο­ναυ­πη­γική είναι σημα­ντικό να περνά από γενιά σε γενιά – είναι κομμάτι του ανθρώ­πι­νου πολι­τι­σμού από πολύ παλιά και θα συνε­χί­σει να είναι. Διότι το ξύλινο σκάφος είναι βιώσιμο λόγω της φυσικής προ­έ­λευ­σης της πρώτης ύλης του».

Η συμ­βουλή που δίνει στους νέους τεχνί­τες είναι να αγαπούν πρω­τί­στως την τέχνη τους, τονί­ζο­ντας ότι το επάγ­γελμα αυτό είναι δημιουρ­γικό και έχει καλές απο­δο­χές, αλλά χρειά­ζε­ται υπομονή: «Αυτό που λέω στους νέους είναι ότι σε αυτό το επάγ­γελμα χρειά­ζε­ται υπομονή. Γιατί το απο­τέ­λε­σμα αργεί να έρθει. Η κατα­σκευή θέλει υπομονή που στο τέλος σε αντα­μεί­βει», υπο­στη­ρί­ζει.

Πηγή protothema.gr